૧૦. ઉપોસથસુત્તવણ્ણના

૭૧. દસમે તદહુપોસથેતિ તસ્મિં અહુ ઉપોસથે તં દિવસં ઉપોસથે, પન્નરસિકઉપોસથદિવસેતિ વુત્તં હોતિ. ઉપસઙ્કમીતિ ઉપોસથઙ્ગાનિ અધિટ્ઠાય ગન્ધમાલાદિહત્થા ઉપસઙ્કમિ. હન્દાતિ વવસ્સગ્ગત્થે નિપાતો. દિવા દિવસ્સાતિ દિવસસ્સ દિવા નામ મજ્ઝન્હો, ઇમસ્મિં ઠિતે મજ્ઝન્હિકે કાલેતિ અત્થો. કુતો નુ ત્વં આગચ્છસીતિ કિં કરોન્તી વિચરસીતિ પુચ્છતિ. ગોપાલકુપોસથોતિ ગોપાલકેહિ સદ્ધિં ઉપવસનઉપોસથો. નિગણ્ઠુપોસથોતિ નિગણ્ઠાનં ઉપવસનઉપોસથો. અરિયુપોસથોતિ અરિયાનં ઉપવસનઉપોસથો. સેય્યથાપિ વિસાખેતિ યથા નામ, વિસાખે. સાયન્હસમયે સામિકાનં ગાવો નિય્યાતેત્વાતિ ગોપાલકા હિ દેવસિકવેતનેન વા પઞ્ચાહદસાહઅદ્ધમાસમાસછમાસસંવચ્છરપરિચ્છેદેન વા ગાવો ગહેત્વા રક્ખન્તિ. ઇધ પન દેવસિકવેતનેન રક્ખન્તં સન્ધાયેતં વુત્તં – નિય્યાતેત્વાતિ પટિચ્છાપેત્વા ‘‘એતા વો ગાવો’’તિ દત્વા. ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતીતિ અત્તનો ગેહં ગન્ત્વા ભુઞ્જિત્વા મઞ્ચે નિપન્નો એવં પચ્ચવેક્ખતિ. અભિજ્ઝાસહગતેનાતિ તણ્હાય સમ્પયુત્તેન. એવં ખો, વિસાખે, ગોપાલકુપોસથો હોતીતિ અરિયુપોસથોવ અયં, અપરિસુદ્ધવિતક્કતાય પન ગોપાલકઉપોસથટ્ઠાને ઠિતો. ન મહપ્ફલોતિ વિપાકફલેન ન મહપ્ફલો. ન મહાનિસંસોતિ વિપાકાનિસંસેન ન મહાનિસંસો. ન મહાજુતિકોતિ વિપાકોભાસેન ન મહાઓભાસો. ન મહાવિપ્ફારોતિ વિપાકવિપ્ફારસ્સ અમહન્તતાય ન મહાવિપ્ફારો.

સમણજાતિકાતિ સમણાયેવ. પરં યોજનસતન્તિ યોજનસતં અતિક્કમિત્વા તતો પરં. તેસુ દણ્ડં નિક્ખિપાહીતિ તેસુ યોજનસતતો પરભાગેસુ ઠિતેસુ સત્તેસુ દણ્ડં નિક્ખિપ, નિક્ખિત્તદણ્ડો હોહિ. નાહં ક્વચનિ કસ્સચિ કિઞ્ચનતસ્મિન્તિ અહં કત્થચિ કસ્સચિ પરસ્સ કિઞ્ચનતસ્મિં ન હોમિ. કિઞ્ચનં વુચ્ચતિ પલિબોધો, પલિબોધો ન હોમીતિ વુત્તં હોતિ. ન ચ મમ ક્વચનિ કત્થચિ કિઞ્ચનતત્થીતિ મમાપિ ક્વચનિ અન્તો વા બહિદ્ધા વા કત્થચિ એકપરિક્ખારેપિ કિઞ્ચનતા નત્થિ, પલિબોધો નત્થિ, છિન્નપલિબોધોહમસ્મીતિ વુત્તં હોતિ. ભોગેતિ મઞ્ચપીઠયાગુભત્તાદયો. અદિન્નંયેવ પરિભુઞ્જતીતિ પુનદિવસે મઞ્ચે નિપજ્જન્તોપિ પીઠે નિસીદન્તોપિ યાગું પિવન્તોપિ ભત્તં ભુઞ્જન્તોપિ તે ભોગે અદિન્નેયેવ પરિભુઞ્જતિ. ન મહપ્ફલોતિ નિપ્ફલો. બ્યઞ્જનમેવ હિ એત્થ સાવસેસં, અત્થો પન નિરવસેસો. એવં ઉપવુત્થસ્સ હિ ઉપોસથસ્સ અપ્પમત્તકમ્પિ વિપાકફલં ઇટ્ઠં કન્તં મનાપં નામ નત્થિ. તસ્મા નિપ્ફલોત્વેવ વેદિતબ્બો. સેસપદેસુપિ એસેવ નયો.

ઉપક્કિલિટ્ઠસ્સ ચિત્તસ્સાતિ ઇદં કસ્મા આહ? સંકિલિટ્ઠેન હિ ચિત્તેન ઉપવુત્થો ઉપોસથો ન મહપ્ફલો હોતીતિ દસ્સિતત્તા વિસુદ્ધેન ચિત્તેન ઉપવુત્થસ્સ મહપ્ફલતા અનુઞ્ઞાતા હોતિ. તસ્મા યેન કમ્મટ્ઠાનેન ચિત્તં વિસુજ્ઝતિ, તં ચિત્તવિસોધનકમ્મટ્ઠાનં દસ્સેતું ઇદમાહ. તત્થ ઉપક્કમેનાતિ પચ્ચત્તપુરિસકારેન, ઉપાયેન વા. તથાગતં અનુસ્સરતીતિ અટ્ઠહિ કારણેહિ તથાગતગુણે અનુસ્સરતિ. એત્થ હિ ઇતિપિ સો ભગવાતિ સો ભગવા ઇતિપિ સીલેન, ઇતિપિ સમાધિનાતિ સબ્બે લોકિયલોકુત્તરા બુદ્ધગુણા સઙ્ગહિતા. અરહન્તિઆદીહિ પાટિયેક્કગુણાવ નિદ્દિટ્ઠા. તથાગતં અનુસ્સરતો ચિત્તં પસીદતીતિ લોકિયલોકુત્તરે તથાગતગુણે અનુસ્સરન્તસ્સ ચિત્તુપ્પાદો પસન્નો હોતિ.

ચિત્તસ્સ ઉપક્કિલેસાતિ પઞ્ચ નીવરણા. કક્કન્તિ આમલકકક્કં. તજ્જં વાયામન્તિ તજ્જાતિકં તદનુચ્છવિકં કક્કેન મક્ખનઘંસનધોવનવાયામં. પરિયોદપના હોતીતિ સુદ્ધભાવકરણં હોતિ. કિલિટ્ઠસ્મિં હિ સીસે પસાધનં પસાધેત્વા નક્ખત્તં કીળમાનો ન સોભતિ, પરિસુદ્ધે પન તસ્મિં પસાધનં પસાધેત્વા નક્ખત્તં કીળમાનો સોભતિ, એવમેવ કિલિટ્ઠચિત્તેન ઉપોસથઙ્ગાનિ અધિટ્ઠાય ઉપોસથો ઉપવુત્થો ન મહપ્ફલો હોતિ, પરિસુદ્ધેન પન ચિત્તેન ઉપોસથઙ્ગાનિ અધિટ્ઠાય ઉપવુત્થો ઉપોસથો મહપ્ફલો હોતીતિ અધિપ્પાયેન એવમાહ. બ્રહ્મુપોસથં ઉપવસતીતિ બ્રહ્મા વુચ્ચતિ સમ્માસમ્બુદ્ધો, તસ્સ ગુણાનુસ્સરણવસેન અયં ઉપોસથો બ્રહ્મુપોસથો નામ, તં ઉપવસતિ. બ્રહ્મુના સદ્ધિં સંવસતીતિ સમ્માસમ્બુદ્ધેન સદ્ધિં સંવસતિ. બ્રહ્મઞ્ચસ્સ આરબ્ભાતિ સમ્માસમ્બુદ્ધં આરબ્ભ.

ધમ્મં અનુસ્સરતીતિ સહતન્તિકં લોકુત્તરધમ્મં અનુસ્સરતિ. સોત્તિન્તિ કુરુવિન્દકસોત્તિં. કુરુવિન્દકપાસાણચુણ્ણેન હિ સદ્ધિં લાખં યોજેત્વા મણિકે કત્વા વિજ્ઝિત્વા સુત્તેન આવુણિત્વા તં મણિ કલાપપન્તિં ઉભતો ગહેત્વા પિટ્ઠિં ઘંસેન્તિ, તં સન્ધાય વુત્તં – ‘‘સોત્તિઞ્ચ પટિચ્ચા’’તિ. ચુણ્ણન્તિ ન્હાનીયચુણ્ણં. તજ્જં વાયામન્તિ ઉબ્બટ્ટનઘંસનધોવનાદિકં તદનુરૂપવાયામં. ધમ્મુપોસથન્તિ સહતન્તિકં નવલોકુત્તરધમ્મં આરબ્ભ ઉપવુત્થત્તા અયં ઉપોસથો ‘‘ધમ્મુપોસથો’’તિ વુત્તો. ઇધાપિ પરિયોદપનાતિ પદે ઠત્વા પુરિમનયેનેવ યોજના કાતબ્બા.

સઙ્ઘં અનુસ્સરતીતિ અટ્ઠન્નં અરિયપુગ્ગલાનં ગુણે અનુસ્સરતિ. ઉસ્મઞ્ચ પટિચ્ચાતિ દ્વે તયો વારે ગાહાપિતં ઉસુમં પટિચ્ચ. ઉસઞ્ચાતિપિ પાઠો, અયમેવત્થો. ખારન્તિ છારિકં. ગોમયન્તિ ગોમુત્તં વા અજલણ્ડિકા વા. પરિયોદપનાતિ ઇધાપિ પુરિમનયેનેવ યોજના કાતબ્બા. સઙ્ઘુપોસથન્તિ અટ્ઠન્નં અરિયપુગ્ગલાનં ગુણે આરબ્ભ ઉપવુત્થત્તા અયં ઉપોસથો ‘‘સઙ્ઘુપોસથો’’તિ વુત્તો.

સીલાનીતિ ગહટ્ઠો ગહટ્ઠસીલાનિ, પબ્બજિતો પબ્બજિતસીલાનિ. અખણ્ડાનીતિઆદીનં અત્થો વિસુદ્ધિમગ્ગે (વિસુદ્ધિ. ૧.૨૧) વિત્થારિતોવ. વાલણ્ડુપકન્તિ અસ્સવાલેહિ વા મકચિવાલાદીહિ વા કતં અણ્ડુપકં. તજ્જં વાયામન્તિ તેલેન તેમેત્વા મલસ્સ તિન્તભાવં ઞત્વા છારિકં પક્ખિપિત્વા વાલણ્ડુપકેન ઘંસનવાયામો. ઇધ પરિયોદપનાતિ પદે ઠત્વા એવં યોજના કાતબ્બા કિલિટ્ઠસ્મિઞ્હિ આદાસે મણ્ડિતપસાધિતોપિ અત્તભાવો ઓલોકિયમાનો ન સોભતિ, પરિસુદ્ધે સોભતિ. એવમેવ કિલિટ્ઠેન ચિત્તેન ઉપવુત્થો ઉપોસથો ન મહપ્ફલો હોતિ, પરિસુદ્ધેન પન મહપ્ફલો હોતીતિ. સીલુપોસથન્તિ અત્તનો સીલાનુસ્સરણવસેન ઉપવુત્થો ઉપોસથો સીલુપોસથો નામ. સીલેન સદ્ધિન્તિ અત્તનો પઞ્ચસીલદસસીલેન સદ્ધિં. સીલઞ્ચસ્સ આરબ્ભાતિ પઞ્ચસીલં દસસીલઞ્ચ આરબ્ભ.

દેવતા અનુસ્સરતીતિ દેવતા સક્ખિટ્ઠાને ઠપેત્વા અત્તનો સદ્ધાદિગુણે અનુસ્સરતિ. ઉક્કન્તિ ઉદ્ધનં. લોણન્તિ લોણમત્તિકા. ગેરુકન્તિ ગેરુકચુણ્ણં. નાળિકસણ્ડાસન્તિ ધમનનાળિકઞ્ચેવ પરિવત્તનસણ્ડાસઞ્ચ. તજ્જં વાયામન્તિ ઉદ્ધને પક્ખિપનધમનપરિવત્તનાદિકં અનુરૂપં વાયામં. ઇધ પરિયોદપનાતિ પદે ઠત્વા એવં યોજના વેદિતબ્બા – સંકિલિટ્ઠસુવણ્ણમયેન હિ પસાધનભણ્ડેન પસાધિતા નક્ખત્તં કીળમાના ન સોભન્તિ, પરિસુદ્ધસુવણ્ણમયેન સોભન્તિ. એવમેવ સંકિલિટ્ઠચિત્તસ્સ ઉપોસથો ન મહપ્ફલો હોતિ, પરિસુદ્ધચિત્તસ્સ મહપ્ફલો. દેવતુપોસથન્તિ દેવતા સક્ખિટ્ઠાને ઠપેત્વા અત્તનો ગુણે અનુસ્સરન્તેન ઉપવુત્થઉપોસથો દેવતુપોસથો નામ. સેસં ઇમેસુ બુદ્ધાનુસ્સતિઆદીસુ કમ્મટ્ઠાનેસુ યં વત્તબ્બં સિયા, તં સબ્બં વિસુદ્ધિમગ્ગે (વિસુદ્ધિ. ૧.૧૨૩ આદયો) વુત્તમેવ.

પાણાતિપાતન્તિ પાણવધં. પહાયાતિ તં પાણાતિપાતચેતનાસઙ્ખાતં દુસ્સીલ્યં પજહિત્વા. પટિવિરતાતિ પહીનકાલતો પટ્ઠાય તતો દુસ્સીલ્યતો ઓરતા વિરતાવ. નિહિતદણ્ડા નિહિતસત્થાતિ પરૂપઘાતત્થાય દણ્ડં વા સત્થં વા આદાય અવત્તનતો નિક્ખિત્તદણ્ડા ચેવ નિક્ખિત્તસત્થા ચાતિ અત્થો. એત્થ ચ ઠપેત્વા દણ્ડં સબ્બમ્પિ અવસેસં ઉપકરણં સત્તાનં વિહિંસનભાવતો સત્થન્તિ વેદિતબ્બં. યં પન ભિક્ખૂ કત્તરદણ્ડં વા દન્તકટ્ઠવાસિં વા પિપ્ફલકં વા ગહેત્વા વિચરન્તિ, ન તં પરૂપઘાતત્થાય. તસ્મા નિહિતદણ્ડા નિહિતસત્થાત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છન્તિ. લજ્જીતિ પાપજિગુચ્છનલક્ખણાય લજ્જાય સમન્નાગતા. દયાપન્નાતિ દયં મેત્તચિત્તતં આપન્ના. સબ્બપાણભૂતહિતાનુકમ્પીતિ સબ્બે પાણભૂતે હિતેન અનુકમ્પકા, તાય એવ દયાપન્નતાય સબ્બેસં પાણભૂતાનં હિતચિત્તકાતિ અત્થો. અહમ્પજ્જાતિ અહમ્પિ અજ્જ. ઇમિનાપિ અઙ્ગેનાતિ ઇમિનાપિ ગુણઙ્ગેન. અરહતં અનુકરોમીતિ યથા પુરતો ગચ્છન્તં પચ્છતો ગચ્છન્તો અનુગચ્છતિ નામ, એવં અહમ્પિ અરહન્તેહિ પઠમં કતં ઇમં ગુણં પચ્છા કરોન્તો તેસં અરહન્તાનં અનુકરોમિ. ઉપોસથો ચ મે ઉપવુત્થો ભવિસ્સતીતિ એવં કરોન્તેન મયા અરહતઞ્ચ અનુકતં ભવિસ્સતિ, ઉપોસથો ચ ઉપવુત્થો ભવિસ્સતિ.

અદિન્નાદાનન્તિ અદિન્નસ્સ પરપરિગ્ગહિતસ્સ આદાનં, થેય્યં ચોરિકન્તિ અત્થો. દિન્નમેવ આદિયન્તીતિ દિન્નાદાયી. ચિત્તેનપિ દિન્નમેવ પટિકઙ્ખન્તીતિ દિન્નપાટિકઙ્ખી. થેનેતીતિ થેનો, ન થેનેન અથેનેન. અથેનત્તાયેવ સુચિભૂતેન. અત્તનાતિ અત્તભાવેન, અથેનં સુચિભૂતં અત્તભાવં કત્વા વિહરન્તીતિ વુત્તં હોતિ.

અબ્રહ્મચરિયન્તિ અસેટ્ઠચરિયં. બ્રહ્મં સેટ્ઠં આચારં ચરન્તીતિ બ્રહ્મચારી. આરાચારીતિ અબ્રહ્મચરિયતો દૂરાચારી. મેથુનાતિ રાગપરિયુટ્ઠાનવસેન સદિસત્તા મેથુનકાતિ લદ્ધવોહારેહિ પટિસેવિતબ્બતો મેથુનોતિ સઙ્ખં ગતા અસદ્ધમ્મા. ગામધમ્માતિ ગામવાસીનં ધમ્મા.

મુસાવાદાતિ અલિકવચના તુચ્છવચના. સચ્ચં વદન્તીતિ સચ્ચવાદી. સચ્ચેન સચ્ચં સંદહન્તિ ઘટ્ટેન્તીતિ સચ્ચસન્ધા, ન અન્તરન્તરા મુસા વદન્તીતિ અત્થો. યો હિ પુરિસો કદાચિ મુસાવાદં વદતિ, કદાચિ સચ્ચં. તસ્સ મુસાવાદેન અન્તરિતત્તા સચ્ચં સચ્ચેન ન ઘટીયતિ. તસ્મા ન સો સચ્ચસન્ધો. ઇમે પન ન તાદિસા, જીવિતહેતુપિ મુસા અવત્વા સચ્ચેન સચ્ચં સંદહન્તિયેવાતિ સચ્ચસન્ધા. થેતાતિ થિરા, ઠિતકથાતિ અત્થો. એકો પુગ્ગલો હલિદ્દિરાગો વિય થુસરાસિમ્હિ નિખાતખાણુ વિય અસ્સપિટ્ઠે ઠપિતકુમ્ભણ્ડમિવ ચ ન ઠિતકથો હોતિ. એકો પાસાણલેખા વિય ઇન્દખીલો વિય ચ ઠિતકથો હોતિ, અસિના સીસં છિન્દન્તેપિ દ્વે કથા ન કથેતિ. અયં વુચ્ચતિ થેતો. પચ્ચયિકાતિ પત્તિયાયિતબ્બકા, સદ્ધાયિકાતિ અત્થો. એકચ્ચો હિ પુગ્ગલો ન પચ્ચયિકો હોતિ, ‘‘ઇદં કેન વુત્તં, અસુકેન નામા’’તિ વુત્તે ‘‘મા તસ્સ વચનં સદ્દહથા’’તિ વત્તબ્બતં આપજ્જતિ. એકો પચ્ચયિકો હોતિ, ‘‘ઇદં કેન વુત્તં, અસુકેના’’તિ વુત્તે ‘‘યદિ તેન વુત્તં, ઇદમેવ પમાણં, ઇદાનિ પટિક્ખિપિતબ્બં નત્થિ, એવમેવં ઇદ’’ન્તિ વત્તબ્બતં આપજ્જતિ. અયં વુચ્ચતિ પચ્ચયિકો. અવિસંવાદકા લોકસ્સાતિ તાય સચ્ચવાદિતાય લોકં ન વિસંવાદેન્તીતિ અત્થો.

સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાનન્તિ સુરામેરયમજ્જાનં પાનચેતનાસઙ્ખાતં પમાદકારણં. એકભત્તિકાતિ પાતરાસભત્તં સાયમાસભત્તન્તિ દ્વે ભત્તાનિ. તેસુ પાતરાસભત્તં અન્તોમજ્ઝન્હિકેન પરિચ્છિન્નં, ઇતરં મજ્ઝન્હિકતો ઉદ્ધં અન્તોઅરુણેન. તસ્મા અન્તોમજ્ઝન્હિકે દસક્ખત્તું ભુઞ્જમાનાપિ એકભત્તિકાવ હોન્તિ. તં સન્ધાય વુત્તં – ‘‘એકભત્તિકા’’તિ. રત્તિભોજનં રત્તિ, તતો ઉપરતાતિ રત્તૂપરતા. અતિક્કન્તે મજ્ઝન્હિકે યાવ સૂરિયત્થઙ્ગમના ભોજનં વિકાલભોજનં નામ, તતો વિરતત્તા વિરતા વિકાલભોજના.

સાસનસ્સ અનનુલોમત્તા વિસૂકં પટાણિભૂતં દસ્સનન્તિ વિસૂકદસ્સનં, અત્તના નચ્ચનનચ્ચાપનાદિવસેન નચ્ચઞ્ચ ગીતઞ્ચ વાદિતઞ્ચ, અન્તમસો મયૂરનચ્ચનાદિવસેનાપિ પવત્તાનં નચ્ચાદીનં વિસૂકભૂતં દસ્સનઞ્ચાતિ નચ્ચગીતવાદિતવિસૂકદસ્સનં. નચ્ચાદીનિ હિ અત્તના પયોજેતું વા પરેહિ પયોજાપેતું વા પયુત્તાનિ પસ્સિતું વા નેવ ભિક્ખૂનં, ન ભિક્ખુનીનં વટ્ટન્તિ.

માલાદીસુ માલાતિ યંકિઞ્ચિ પુપ્ફં. ગન્ધન્તિ યંકિઞ્ચિ ગન્ધજાતં. વિલેપનન્તિ છવિરાગકરણં. તત્થ પિળન્ધન્તો ધારેતિ નામ, ઊનટ્ઠાનં પૂરેન્તો મણ્ડેતિ નામ, ગન્ધવસેન છવિરાગવસેન ચ સાદિયન્તો વિભૂસેતિ નામ. ઠાનં વુચ્ચતિ કારણં, તસ્મા યાય દુસ્સીલ્યચેતનાય તાનિ માલાધારણાદીનિ મહાજનો કરોતિ, તતો પટિવિરતાતિ અત્થો. ઉચ્ચાસયનં વુચ્ચતિ પમાણાતિક્કન્તં, મહાસયનં અકપ્પિયત્થરણં, તતો પટિવિરતાતિ અત્થો.

કીવમહપ્ફલોતિ કિત્તકં મહપ્ફલો. સેસપદેસુપિ એસેવ નયો. પહૂતરત્તરતનાનન્તિ પહૂતેન રત્તસઙ્ખાતેન રતનેન સમન્નાગતાનં, સકલજમ્બુદીપતલં ભેરિતલસદિસં કત્વા કટિપ્પમાણેહિ સત્તહિ રતનેહિ પૂરિતાનન્તિ અત્થો. ઇસ્સરિયાધિપચ્ચન્તિ ઇસ્સરભાવેન વા ઇસ્સરિયમેવ વા આધિપચ્ચં, ન એત્થ સાહસિકકમ્મન્તિપિ ઇસ્સરિયાધિપચ્ચં. રજ્જં કારેય્યાતિ એવરૂપં ચક્કવત્તિરજ્જં કારેય્ય. અઙ્ગાનન્તિઆદીનિ તેસં જનપદાનં નામાનિ. કલં નાગ્ઘતિ સોળસિન્તિ એકં અહોરત્તં ઉપવુત્થઉપોસથે પુઞ્ઞં સોળસભાગે કત્વા તતો એકં ભાગઞ્ચ ન અગ્ઘતિ. એકરત્તુપોસથસ્સ સોળસિયા કલાય યં વિપાકફલં, તંયેવ તતો બહુતરં હોતીતિ અત્થો. કપણન્તિ પરિત્તકં.

અબ્રહ્મચરિયાતિ અસેટ્ઠચરિયતો. રત્તિં ન ભુઞ્જેય્ય વિકાલભોજનન્તિ ઉપોસથં ઉપવસન્તો રત્તિભોજનઞ્ચ દિવાવિકાલભોજનઞ્ચ ન ભુઞ્જેય્ય. મઞ્ચે છમાયંવ સયેથ સન્થતેતિ મુટ્ઠિહત્થપાદકે કપ્પિયમઞ્ચે વા સુધાદિપરિકમ્મકતાય ભૂમિયં વા તિણપણ્ણપલાલાદીનિ સન્થરિત્વા કતે સન્થતે વા સયેથાતિ અત્થો. એતં હિ અટ્ઠઙ્ગિકમાહુપોસથન્તિ એવં પાણાતિપાતાદીનિ અસમાચરન્તેન ઉપવુત્થં ઉપોસથં અટ્ઠહિ અઙ્ગેહિ સમન્નાગતત્તા અટ્ઠઙ્ગિકન્તિ વદન્તિ. તં પન ઉપવસન્તેન ‘‘સ્વે ઉપોસથિકો ભવિસ્સામી’’તિ અજ્જેવ ‘‘ઇદઞ્ચ ઇદઞ્ચ કરેય્યાથા’’તિ આહારાદિવિધાનં વિચારેતબ્બં. ઉપોસથદિવસે પાતોવ ભિક્ખુસ્સ વા ભિક્ખુનિયા વા દસસીલલક્ખણઞ્ઞુનો ઉપાસકસ્સ વા ઉપાસિકાય વા સન્તિકે વાચં ભિન્દિત્વા ઉપોસથઙ્ગાનિ સમાદાતબ્બાનિ. પાળિં અજાનન્તેન પન ‘‘બુદ્ધપઞ્ઞત્તં ઉપોસથં અધિટ્ઠામી’’તિ અધિટ્ઠાતબ્બં. અઞ્ઞં અલભન્તેન અત્તનાપિ અધિટ્ઠાતબ્બં, વચીભેદો પન કાતબ્બોયેવ. ઉપોસથં ઉપવસન્તેન પરૂપરોધપટિસંયુત્તા કમ્મન્તા ન વિચારેતબ્બા, આયવયગણનં કરોન્તેન ન વીતિનામેતબ્બં, ગેહે પન આહારં લભિત્વા નિચ્ચભત્તિકભિક્ખુના વિય પરિભુઞ્જિત્વા વિહારં ગન્ત્વા ધમ્મો વા સોતબ્બો, અટ્ઠતિંસાય આરમ્મણેસુ અઞ્ઞતરં વા મનસિકાતબ્બં.

સુદસ્સનાતિ સુન્દરદસ્સના. ઓભાસયન્તિ ઓભાસયમાના. અનુપરિયન્તીતિ વિચરન્તિ. યાવતાતિ યત્તકં ઠાનં. અન્તલિક્ખગાતિ આકાસઙ્ગમા. પભાસન્તીતિ જોતન્તિ પભા મુઞ્ચન્તિ. દિસાવિરોચનાતિ સબ્બદિસાસુ વિરોચમાના. અથ વા પભાસન્તીતિ દિસાહિ દિસા ઓભાસન્તિ. વિરોચનાતિ વિરોચમાના. વેળુરિયન્તિ મણીતિ વત્વાપિ ઇમિના જાતિમણિભાવં દસ્સેતિ. એકવસ્સિકવેળુવણ્ણઞ્હિ વેળુરિયં જાતિમણિ નામ. તં સન્ધાયેવમાહ. ભદ્દકન્તિ લદ્ધકં. સિઙ્ગીસુવણ્ણન્તિ ગોસિઙ્ગસદિસં હુત્વા ઉપ્પન્નત્તા એવં નામકં સુવણ્ણં. કઞ્ચનન્તિ પબ્બતેય્યં પબ્બતે જાતસુવણ્ણં. જાતરૂપન્તિ સત્થુવણ્ણસુવણ્ણં. હટકન્તિ કિપિલ્લિકાહિ નીહટસુવણ્ણં. નાનુભવન્તીતિ ન પાપુણન્તિ. ચન્દપ્પભાતિ સામિઅત્થે પચ્ચત્તં, ચન્દપ્પભાયાતિ અત્થો. ઉપવસ્સુપોસથન્તિ ઉપવસિત્વા ઉપોસથં. સુખુદ્રયાનીતિ સુખફલાનિ સુખવેદનીયાનિ. સગ્ગમુપેન્તિ ઠાનન્તિ સગ્ગસઙ્ખાતં ઠાનં ઉપગચ્છન્તિ, કેનચિ અનિન્દિતા હુત્વા દેવલોકે ઉપ્પજ્જન્તીતિ અત્થો. સેસમેત્થ યં અન્તરન્તરા ન વુત્તં, તં વુત્તાનુસારેનેવ વેદિતબ્બન્તિ.

મહાવગ્ગો દુતિયો.