૩. અરૂપધાતુ

૯૯૫. અરૂપધાતુયા કતિ ખન્ધા…પે… કતિ ચિત્તાનિ?

અરૂપધાતુયા ચત્તારો ખન્ધા, દ્વે આયતનાનિ, દ્વે ધાતુયો, તીણિ સચ્ચાનિ, એકાદસિન્દ્રિયાનિ, અટ્ઠ હેતૂ, તયો આહારા, એકો ફસ્સો, એકા વેદના, એકા સઞ્ઞા, એકા ચેતના, એકં ચિત્તં.

૯૯૬. તત્થ કતમે અરૂપધાતુયા ચત્તારો ખન્ધા? વેદનાક્ખન્ધો, સઞ્ઞાક્ખન્ધો, સઙ્ખારક્ખન્ધો, વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો – ઇમે વુચ્ચન્તિ ‘‘અરૂપધાતુયા ચત્તારો ખન્ધા’’.

તત્થ કતમાનિ અરૂપધાતુયા દ્વે આયતનાનિ? મનાયતનં, ધમ્માયતનં – ઇમાનિ વુચ્ચન્તિ ‘‘અરૂપધાતુયા દ્વે આયતનાનિ’’.

તત્થ કતમા અરૂપધાતુયા દ્વે ધાતુયો? મનોવિઞ્ઞાણધાતુ, ધમ્મધાતુ – ઇમા વુચ્ચન્તિ ‘‘અરૂપધાતુયા દ્વે ધાતુયો’’.

તત્થ કતમાનિ અરૂપધાતુયા તીણિ સચ્ચાનિ? દુક્ખસચ્ચં, સમુદયસચ્ચં, મગ્ગસચ્ચં – ઇમાનિ વુચ્ચન્તિ ‘‘અરૂપધાતુયા તીણિ સચ્ચાનિ’’.

તત્થ કતમાનિ અરૂપધાતુયા એકાદસિન્દ્રિયાનિ? મનિન્દ્રિયં, જીવિતિન્દ્રિયં, સોમનસ્સિન્દ્રિયં, ઉપેક્ખિન્દ્રિયં, સદ્ધિન્દ્રિયં, વીરિયિન્દ્રિયં, સતિન્દ્રિયં, સમાધિન્દ્રિયં, પઞ્ઞિન્દ્રિયં, અઞ્ઞિન્દ્રિયં, અઞ્ઞાતાવિન્દ્રિયં – ઇમાનિ વુચ્ચન્તિ ‘‘અરૂપધાતુયા એકાદસિન્દ્રિયાનિ’’.

તત્થ કતમે અરૂપધાતુયા અટ્ઠ હેતૂ? તયો કુસલહેતૂ, દ્વે અકુસલહેતૂ, તયો અબ્યાકતહેતૂ…પે… ઇમે વુચ્ચન્તિ ‘‘અરૂપધાતુયા અટ્ઠ હેતૂ’’.

તત્થ કતમે અરૂપધાતુયા તયો આહારા? ફસ્સાહારો, મનોસઞ્ચેતનાહારો, વિઞ્ઞાણાહારો – ઇમે વુચ્ચન્તિ ‘‘અરૂપધાતુયા તયો આહારા’’.

તત્થ કતમો અરૂપધાતુયા એકો ફસ્સો? મનોવિઞ્ઞાણધાતુસમ્ફસ્સો – અયં વુચ્ચતિ ‘‘અરૂપધાતુયા એકો ફસ્સો’’.

તત્થ કતમા અરૂપધાતુયા એકા વેદના…પે… એકા સઞ્ઞા…પે… એકા ચેતના…પે… એકં ચિત્તં? મનોવિઞ્ઞાણધાતુ – ઇદં વુચ્ચતિ ‘‘અરૂપધાતુયા એકં ચિત્તં’’.