૯. ઝત્થે

કોયં ચ્યત્થોચ્ચાસઙ્કિય ‘‘અભૂતતબ્ભાવે કરાસભૂયોગે વિકારાચી’’તિ (૪-૧૧૯) ચીસ્સ અભૂતતબ્ભાવે કરાદિયોગેસતિ વિધાના ‘અભૂતતબ્ભાવો કરાદિવિસિટ્ઠો’તિ આહ. અભૂત તબ્ભાવસ્સ કરાદિવિસિટ્ઠત્તા કરોત્યત્થનિવત્તિયાવસ્સં પાણિનિયા વિય ભુવિગ્ગહણં કત્તબ્બમઞ્ઞથા કરોત્યત્થેપિ સિયાત્યાસઙ્કિય નિવત્તિહેતુમાહ- ‘તેનેવા’તિઆદિ. યેનેવ કરોત્યાદિવિસિટ્ઠો અભૂતતબ્ભાવોચ્યત્થો તેનેવ હેતુનાતિ અત્થો. ભવત્યત્થે-નેન કારણેન લદ્ધે કરોત્યત્થોપ્યનિટ્ઠો લબ્ભતિચ્ચાસઙ્કિય તન્નિવત્તિમ્પટિપાદયમાહ- ‘કરોત્યત્થે’ચ્ચાદિ. અધવલં ધવલં કરોતિ ધવલીકરોતિચ્ચેવ ચીપ્પચ્ચયે કત્તબ્બે કમ્મેનેવ કરોતિસ્સાભિસમ્બન્ધસ્સ દિટ્ઠત્તાતિ અત્થો. કારણન્તરમાહ- ‘ઇહ ચે’ચ્ચાદિ. ઇતિસદ્દો હેતુમ્હિ યસ્મા ઇહ કત્તુતોતિ વત્તતે તતોચેતિ અત્થો.

અસત્યત્થસ્સ પન ભવત્યત્થેયેવાન્તોભાવા ન તન્નિવત્તિ પટિપાદિતા. તપ્પકરણેતિ ધાતુપ્પચ્ચયપ્પકરણે. દ્વિબ્બચનન્તિ પટઇચ્ચસ્સ દ્વિબ્બચનં તતો ‘‘દિસ્સન્તઞ્ઞેપિ પચ્ચયા’’તિ (૪-૧૨૦) રાપ્પચ્ચયો. ‘‘રાનુબન્ધેન્તસરાદિસ્સા’’તિ (૪-૧૩૨) અન્તસરાદિસ્સ લોપો. ચ્યન્તા પચ્ચયાભાવત્થં- ‘અચીતો’તિ પચ્ચયવિધાનસુત્તે પટિસેધો ન કતો, તેનાહ-‘અચીતોતિ પટિસેધાભાવા’તિ. ચીતિ ભુસોઇતિ

પઠમન્તાચી. ણાદિવુત્તિત્તા ‘‘એકત્થતાય’’ન્તિ (૨-૧૧૯) વિભત્તિલોપો. ઇહેચેતિ ‘ચ્યત્થે’’ ઇતીમસ્મિંયેવ. ન ચ વુચ્ચતેતિ સમ્બન્ધો.