૪૬. છ

દ્વાદયો અટ્ઠારસન્તા બહુવચનન્તાતિ ‘છકી’તિ વત્તબ્બે ‘છા’તિ એકવચનં ન યુજ્જતીતિ ચોદેતિ ‘નનુચા’તિઆદિના, પરિહરતિ નચ્ચાદિના, નેતિ ‘છળો’તિ અયુત્તો-યં નિદ્દેસો ન હોતીતિ અત્થો, છસદ્દસ્સ અનુકરણત્તા છસદ્દાનુકરણત્તા, હેટ્ઠા વુત્તસાધુસદ્દરૂપા સાધુસદ્દરૂપમનુકરણં વિભજતિ ‘અનુકરણઞ્ચ દુવિધ’મિચ્ચાદિના, પરિચ્ચત્તો જહિતો અત્થો વિધિનિસેધરૂપો યસ્સ તં પરિચ્ચત્તત્તં, એત્થ પન છસદ્દેન છસઙ્ખ્યાવિસેસો પરિચ્ચત્તો, અભિધાયતો હોતીતિ ઇમિના છસદ્દસ્સ અનુકારિયેનાત્થેનાત્થવન્તત્થમાહ, એકવચનન્તસ્સ નિદ્દેસો કતો… છસદ્દવચનીયસ્સ છસ્સ એકત્તા, અનુકારિયસ્સાતિ એકાદિનો સઙ્ખ્યા સદ્દસ્સ તદઞ્ઞસ્સ વા યદનુકારિયમેકાદિકં તદઞ્ઞં વા સદ્દરૂપં તસ્સ. સઙ્ખ્યાદિવિસેસન્તિ એકત્તાદિસઙ્ખ્યાવિસેસં તદઞ્ઞં વા, ‘‘યોમ્હિ દ્વિન્નં દુવે દ્વે’’તિ (૨-૨૧૯) સુત્તે દ્વિસદ્દો-નુકારિયં દ્વિસદ્દરૂપં તબ્બચનીયઞ્ચ દ્વિસઙ્ખ્યાવિસેસમ્પરામસતીતિ તબ્બાચકં દ્વિન્નન્તિ બહુવચનં, અથ ‘ળઞિ’તિ કસ્મા ન વુત્તં એવઞ્હિ સતિ ઞાનબન્ધત્તાળકારો આદ્યવયવો ભવિતુમરહતીતિ ચોદનમ્મનસિ નિધાય ‘છસદ્દા’તિઆદિમાહ, અન્તાપવાદેન વિધીયમાનો ળકારો છ સદ્દા પરસ્સાદિસ્સ આગમત્તા…પે… હોતીતિ સમ્બન્ધો, અન્તાપવાદેનાતિ ઇમિના ‘સરસ્સા’તિ છટ્ઠીનિદ્દેસતો ‘‘છળીયન્તસ્સા’’તી-મસ્સ વિસયભાવં દીપેતિ, પરસ્સાતિ ઇમિના ‘છા’તિ પઞ્ચમીનિદ્દેસતો ‘‘પઞ્ચમિયં પરસ્સા’’તીમસ્સ વિસયભાવં, આદિસ્સાતિ ઇમિના ળસ્સેકવણ્ણત્તા અન્તાપવાદેન ‘‘આદિસ્સા’’તિ સુત્તે ન આદ્યન્તો વિયેકોપિ સરોતિ સરસ્સાદિસ્સ પત્તિં દસ્સેતિ, અયમેત્થાધિપ્પાયો ‘છા’તિ પઞ્ચમીનિદ્દેસા ‘‘પઞ્ચમિયં પરસ્સા’’તિ (૧-૧૫) પરસ્સ સમ્પત્તં કારિયં એકવણ્ણત્તા ‘‘છટ્ઠિયન્તસ્સા’’તિ (૧-૧૭) અન્તસ્સ સમ્પત્તં ‘‘આદિસ્સા’’તિ (૧-૧૬) આદિવણ્ણસ્સ પપ્પોતી’’તિ. આદિભૂતોવ હોતીતિ અસતિપિ ઞકારે આગમગ્ગહણાનુવત્તિયા આગમિનં સરં અવિનાસેન્તો તસ્સ આદ્યવયવભૂતોવ હોતીતિ અત્થો, લકારં કરોન્તિ ‘‘યવમદનતરલાચાગમા’’તિ સુત્તેન, તન્તિ લકારકરણં ઉભિન્નમવિસેસવચનઞ્ચ અયુત્તતં દસ્સેતિ ‘તેસમ્પિ’ચ્ચાદિના, તેસમ્પીતિ કચ્ચાયનાનમ્પિ, અક્ખરસઞ્ઞાયન્તિ ‘‘અક્ખરાપાદયો એકચત્તાલીસ’’ન્તિ વિધીયમાનઅક્ખર સઞ્ઞાયં. અવિસેસે લળાનં નાનત્તાભાવે, પાકટો વાતિ ઇમિના સુતિલિપિભેદસ્સ પચ્ચક્ખસિદ્ધતન્દસ્સેતિ, તત્થ હિ સોતવિઞ્ઞાણવીથિયા લળાનં વિસુંવિસું ગહણં સુતિ, તંતં દેસવાસીનં લેખા વ વત્થાનં લિપિ, તેસં ભેદો સોતચક્ખુવિઞ્ઞાણગય્હત્તા પચ્ચક્ખસિદ્ધો, છળભિઞ્ઞાતિ વિકપ્પેન ળકારાગમપક્ખે રૂપં.