૨૬. સરો

આધારવિસેસાપસ્સયનન્તિ ઓપસિલેસિકાધારવિસેસસ્સ નિસ્સયનં, ઓપસિલેસિકાધારં વિના આધારન્તરે ગહિતે સતિ વચનન્તરં સુત્તન્તરં વિના બ્યવહિતનિવત્તિ કાતું ન ચ સક્કાતિ સમ્બન્ધો, કેચીતિ બુદ્ધપ્પિયાચરિયાદયો દસ્સેતિ, તે હિ યદિ વણ્ણેન કાલેન વા બ્યવધાનેપિ સન્ધિ ભવેય્ય તદા સરેતિ નિમિત્તસ્સો પાદાનં નિરત્થકં ભવેય્યાતિ સરેતિ નિમિત્તોપાદાનસામત્થિયેનાનેન વણ્ણાદિબ્યવધાને નો સન્ધીતિ મઞ્ઞમાના ‘નિમિત્તો’ચ્ચાદિકં વાક્યમાહુ, તદયુત્તન્તિ તેહિ’નિમિત્તો’ચ્ચાદિના યં વુત્તં, તં અયુત્તન્તિ અત્થો, અયુત્તત્તે કારણં બ્યભિચારસબ્ભાવેન સામત્થિયાભાવોયેવાતિ બ્યભિચારન્દસ્સેત્વા સામત્થિયાભાવન્દસ્સેતુમાહ-‘અવસાને,ચ્ચાદિ, કારિયાભાવેપીતિ એત્થ ન કેવલં ‘ઇદમેવ સચ્ચં, સુમના ભવન્તુ અથોપિ’ત્યાદો વણ્ણકાલબ્યવધાનેયેવ, અથ ખો ‘એતે ન સચ્ચેન સુવત્થિ હોતૂ’ત્યાદો અવસાને ‘પમાદો મચ્ચુનો પદં’ ત્યાદો અન્ત બિન્દુ સઙ્ખાતનિમિત્તન્તરે વા કારિયાભાવેપિ નિમિત્તો પાદાનસ્સ સાત્થકતોતિ અપિસદ્દસ્સત્થો, સાત્થકતોતિ ભાવપ્પચ્ચયલોપેન ભાવપ્પધાનવસેન વા વુત્તં, સાત્થકત્તતોતિ વુત્તં હોતિ, અઞ્ઞથા નિમિત્તોપાદાનમેવ સાત્થકં નામાતિ ‘નિમિત્તો પાદાનસ્સ સાત્થકતો’તિ ન યુજ્જતિ, અયમેત્થાધિપ્પાયો ‘અવસાને નિમિન્તરે વા કારિયાભાવેન બ્યભિચારસબ્ભાવા અઞ્ઞથાનુપપત્તિલક્ખણં સામત્થિયં નત્થિ, નિમિત્તન્તુબ્યવધાનેપિ ચત્થિ, યથા’દારુનિમિત્તં વનોપસઙ્કમન’ન્તિ તસ્મા વણ્ણકાલબ્યવધાનેપિ સરેતિ નિમિત્તે સતિ લોપકારિયં પપ્પોતે વા’તિ. લુપ્પતીતિ ‘તત્રિમે’ચ્ચાદિના કથનકાલે ન દિસ્સતીતિ અત્થો, અદસ્સનમત્તમેવ હિ લોપો, અઞ્ઞથા ‘તત્રા’દિસદ્દરૂપાભાવપ્પત્તિયા અત્થપ્પતીતિ કારિત્તમેસં ન સિયાતિ, પઠમાય નિદ્દિટ્ઠો… વુત્તત્તા કમ્મસ્સ, સરસ્સાતિ વદેય્ય… ભાવે ખાદિપ્પચ્ચયેન અવુત્તકમ્મત્તા, ઇહાતિ ઇમિના સત્થન્તરે ભાવસાધનવસેન ગહણં વિભાવેતિ, ગન્થ લાઘવો… સરસ્સ લોપોતિ વા લોપં પપ્પોતીતિ વા અવત્તબ્બત્તા, સરોતિ પઠમાય નિદ્દિટ્ઠત્તા સરો લોપો નામ હોતીતિ સઙ્કાપિ સિયાતિ આહ-‘ન ચે’ચ્ચાદિ, ઇહાતિ ઇમસ્મિં સુત્તે, હોન્તિચ્ચાદોપિ પુબ્બસરલોપે હન્તિચ્ચાદિકમ્પિ સિયાત્યાસઙ્કિયાહ-‘સોચે’ચ્ચાદિ, ઉસ્સગ્ગતો આગતો સમ્ભૂતો તસ્સ વા અયંતિ ઓસ્સગ્ગિકો પુબ્બલોપો, તસ્સ ભાવો ઓસ્સગ્ગિકત્તં, ઓસ્સગ્ગિકત્તા પુબ્બલોપસ્સ કારિયન્તરેહિ પરલોપાદીહિ અપવાદવિધીહિ આબાધિતો એવ, સો ચ પુબ્બલોપો હોતીતિ સમ્બન્ધો, ‘‘પરો ક્વચી’’તિ (૯૧-૨૭) ક્વચિગ્ગહણેન પુબ્બપરલોપાનં તુલ્યબલત્તાભાવા યથા ગમપ્પત્તિતો પરલોપસ્સાપવાદરૂપત્તં, અજ્ઝાસિતેતિ પવિટ્ઠે, ન હોતિ… પરલોપાપવાદેન બાધિતત્તા, તેહીતિ પરલોપાદીહિ, સબ્બથા મુત્તવિસયો સદ્ધિન્દ્રિયન્તિ, વિકપ્પેન મુત્તવિસયો લતે વાતિ.