૫. હત્થકસુત્તં

૧૨૮. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો હત્થકો દેવપુત્તો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણો કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા – ‘‘ભગવતો પુરતો ઠસ્સામી’’તિ ઓસીદતિમેવ સંસીદતિમેવ [ઓસીદતિ ચેવ સંસીદતિ ચ (સી. પી.), ઓસીદતિ સંસીદતિ (સ્યા. કં.)], ન સક્કોતિ સણ્ઠાતું. સેય્યથાપિ નામ સપ્પિ વા તેલં વા વાલુકાય આસિત્તં ઓસીદતિમેવ સંસીદતિમેવ, ન સણ્ઠાતિ; એવમેવં હત્થકો દેવપુત્તો – ‘‘ભગવતો પુરતો ઠસ્સામી’’તિ ઓસીદતિમેવ સંસીદતિમેવ, ન સક્કોતિ સણ્ઠાતું.

અથ ખો ભગવા હત્થકં દેવપુત્તં એતદવોચ – ‘‘ઓળારિકં, હત્થક, અત્તભાવં અભિનિમ્મિનાહી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ, ખો હત્થકો દેવપુત્તો ભગવતો પટિસ્સુત્વા ઓળારિકં અત્તભાવં અભિનિમ્મિનિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતં ખો હત્થકં દેવપુત્તં ભગવા એતદવોચ –

‘‘યે તે, હત્થક, ધમ્મા પુબ્બે મનુસ્સભૂતસ્સ પવત્તિનો અહેસું, અપિ નુ તે તે ધમ્મા એતરહિ પવત્તિનો’’તિ? ‘‘યે ચ મે, ભન્તે, ધમ્મા પુબ્બે મનુસ્સભૂતસ્સ પવત્તિનો અહેસું, તે ચ મે ધમ્મા એતરહિ પવત્તિનો; યે ચ મે, ભન્તે, ધમ્મા પુબ્બે મનુસ્સભૂતસ્સ નપ્પવત્તિનો અહેસું, તે ચ મે ધમ્મા એતરહિ પવત્તિનો. સેય્યથાપિ, ભન્તે, ભગવા એતરહિ આકિણ્ણો વિહરતિ ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીહિ ઉપાસકેહિ ઉપાસિકાહિ રાજૂહિ રાજમહામત્તેહિ તિત્થિયેહિ તિત્થિયસાવકેહિ; એવમેવં ખો અહં, ભન્તે, આકિણ્ણો વિહરામિ દેવપુત્તેહિ. દૂરતોપિ, ભન્તે, દેવપુત્તા આગચ્છન્તિ હત્થકસ્સ દેવપુત્તસ્સ સન્તિકે ‘ધમ્મં સોસ્સામા’તિ. તિણ્ણાહં, ભન્તે, ધમ્માનં અતિત્તો અપ્પટિવાનો કાલઙ્કતો. કતમેસં તિણ્ણં? ભગવતો અહં, ભન્તે, દસ્સનસ્સ અતિત્તો અપ્પટિવાનો કાલઙ્કતો; સદ્ધમ્મસવનસ્સાહં, ભન્તે, અતિત્તો અપ્પટિવાનો કાલઙ્કતો; સઙ્ઘસ્સાહં, ભન્તે, ઉપટ્ઠાનસ્સ અતિત્તો અપ્પટિવાનો કાલઙ્કતો. ઇમેસં ખો અહં, ભન્તે, તિણ્ણં ધમ્માનં અતિત્તો અપ્પટિવાનો કાલઙ્કતો’’તિ.

‘‘નાહં ભગવતો દસ્સનસ્સ, તિત્તિમજ્ઝગા [તિત્તિ તિત્તિસમ્ભવં (ક.)] કુદાચનં;

સઙ્ઘસ્સ ઉપટ્ઠાનસ્સ, સદ્ધમ્મસવનસ્સ ચ.

‘‘અધિસીલં સિક્ખમાનો, સદ્ધમ્મસવને રતો;

તિણ્ણં ધમ્માનં અતિત્તો, હત્થકો અવિહં ગતો’’તિ. પઞ્ચમં;