૬. કટુવિયસુત્તં

૧૨૯. એકં સમયં ભગવા બારાણસિયં વિહરતિ ઇસિપતને મિગદાયે. અથ ખો ભગવા પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય બારાણસિં પિણ્ડાય પાવિસિ. અદ્દસા ખો ભગવા ગોયોગપિલક્ખસ્મિં [ગોયોગમિલક્ખસ્મિં (સ્યા. કં. ક.)] પિણ્ડાય ચરમાનો [ચરમાનં (ક.)] અઞ્ઞતરં ભિક્ખું રિત્તસ્સાદં બાહિરસ્સાદં મુટ્ઠસ્સતિં અસમ્પજાનં અસમાહિતં વિબ્ભન્તચિત્તં પાકતિન્દ્રિયં. દિસ્વા તં ભિક્ખું એતદવોચ –

‘‘મા ખો ત્વં, ભિક્ખુ, અત્તાનં કટુવિયમકાસિ. તં વત ભિક્ખુ કટુવિયકતં અત્તાનં આમગન્ધેન [આમગન્ધે (સી. સ્યા. કં. પી.)] અવસ્સુતં મક્ખિકા નાનુપતિસ્સન્તિ નાન્વાસ્સવિસ્સન્તીતિ [નાનુબન્ધિસ્સન્તિ (ક.)], નેતં ઠાનં વિજ્જતી’’તિ. અથ ખો સો ભિક્ખુ ભગવતા ઇમિના ઓવાદેન ઓવદિતો સંવેગમાપાદિ. અથ ખો ભગવા બારાણસિયં પિણ્ડાય ચરિત્વા પચ્છાભત્તં પિણ્ડપાતપટિક્કન્તો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ –

‘‘ઇધાહં, ભિક્ખવે, પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય બારાણસિં પિણ્ડાય પાવિસિં. અદ્દસં ખો અહં, ભિક્ખવે, ગોયોગપિલક્ખસ્મિં પિણ્ડાય ચરમાનો અઞ્ઞતરં ભિક્ખું રિત્તસ્સાદં બાહિરસ્સાદં મુટ્ઠસ્સતિં અસમ્પજાનં અસમાહિતં વિબ્ભન્તચિત્તં પાકતિન્દ્રિયં. દિસ્વા તં ભિક્ખું એતદવોચં –

‘‘‘મા ખો ત્વં, ભિક્ખુ, અત્તાનં કટુવિયમકાસિ. તં વત ભિક્ખુ કટુવિયકતં અત્તાનં આમગન્ધેન અવસ્સુતં મક્ખિકા નાનુપતિસ્સન્તિ નાન્વાસ્સવિસ્સન્તીતિ, નેતં ઠાનં વિજ્જતી’તિ. અથ ખો, ભિક્ખવે, સો ભિક્ખુ મયા ઇમિના ઓવાદેન ઓવદિતો સંવેગમાપાદી’’તિ. એવં વુત્તે અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કિં નુ ખો, ભન્તે, કટુવિયં? કો આમગન્ધો? કા મક્ખિકા’’તિ?

‘‘અભિજ્ઝા ખો, ભિક્ખુ, કટુવિયં; બ્યાપાદો આમગન્ધો; પાપકા અકુસલા વિતક્કા મક્ખિકા. તં વત, ભિક્ખુ, કટુવિયકતં અત્તાનં આમગન્ધેન અવસ્સુતં મક્ખિકા નાનુપતિસ્સન્તિ નાન્વાસ્સવિસ્સન્તીતિ, નેતં ઠાનં વિજ્જતી’’તિ.

‘‘અગુત્તં ચક્ખુસોતસ્મિં, ઇન્દ્રિયેસુ અસંવુતં;

મક્ખિકાનુપતિસ્સન્તિ, સઙ્કપ્પા રાગનિસ્સિતા.

‘‘કટુવિયકતો ભિક્ખુ, આમગન્ધે અવસ્સુતો;

આરકા હોતિ નિબ્બાના, વિઘાતસ્સેવ ભાગવા.

‘‘ગામે વા યદિ વારઞ્ઞે, અલદ્ધા સમથમત્તનો [સમમત્તનો (સી. સ્યા. કં.), સમ્મમત્તનો (પી.)];

પરેતિ [ચરેતિ (સ્યા. ક.)] બાલો દુમ્મેધો, મક્ખિકાહિ પુરક્ખતો.

‘‘યે ચ સીલેન સમ્પન્ના, પઞ્ઞાયૂપસમેરતા;

ઉપસન્તા સુખં સેન્તિ, નાસયિત્વાન મક્ખિકા’’તિ. છટ્ઠં;