૪. ભરણ્ડુકાલામસુત્તં

૧૨૭. એકં સમયં ભગવા કોસલેસુ ચારિકં ચરમાનો યેન કપિલવત્થુ તદવસરિ. અસ્સોસિ ખો મહાનામો સક્કો – ‘‘ભગવા કિર કપિલવત્થું અનુપ્પત્તો’’તિ. અથ ખો મહાનામો સક્કો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતં ખો મહાનામં સક્કં ભગવા એતદવોચ –

‘‘ગચ્છ, મહાનામ, કપિલવત્થુસ્મિં, તથારૂપં આવસથં જાન યત્થજ્જ મયં એકરત્તિં વિહરેય્યામા’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો મહાનામો સક્કો ભગવતો પટિસ્સુત્વા કપિલવત્થું પવિસિત્વા કેવલકપ્પં કપિલવત્થું અન્વાહિણ્ડન્તો [આહિણ્ડન્તો (સ્યા. કં.)] નાદ્દસ કપિલવત્થુસ્મિં તથારૂપં આવસથં યત્થજ્જ ભગવા એકરત્તિં વિહરેય્ય.

અથ ખો મહાનામો સક્કો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘નત્થિ, ભન્તે, કપિલવત્થુસ્મિં તથારૂપો આવસથો યત્થજ્જ ભગવા એકરત્તિં વિહરેય્ય. અયં, ભન્તે, ભરણ્ડુ કાલામો ભગવતો પુરાણસબ્રહ્મચારી. તસ્સજ્જ ભગવા અસ્સમે એકરત્તિં વિહરતૂ’’તિ. ‘‘ગચ્છ, મહાનામ, સન્થરં પઞ્ઞપેહી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો મહાનામો સક્કો ભગવતો પટિસ્સુત્વા યેન ભરણ્ડુસ્સ કાલામસ્સ અસ્સમો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા સન્થરં પઞ્ઞાપેત્વા ઉદકં ઠપેત્વા પાદાનં ધોવનાય યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સન્થતો, ભન્તે, સન્થારો, ઉદકં ઠપિતં પાદાનં ધોવનાય. યસ્સદાનિ, ભન્તે, ભગવા કાલં મઞ્ઞતી’’તિ.

અથ ખો ભગવા યેન ભરણ્ડુસ્સ કાલામસ્સ અસ્સમો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. નિસજ્જ ખો ભગવા પાદે પક્ખાલેસિ. અથ ખો મહાનામસ્સ સક્કસ્સ એતદહોસિ – ‘‘અકાલો ખો અજ્જ ભગવન્તં પયિરુપાસિતું. કિલન્તો ભગવા. સ્વે દાનાહં ભગવન્તં પયિરુપાસિસ્સામી’’તિ ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કામિ.

અથ ખો મહાનામો સક્કો તસ્સા રત્તિયા અચ્ચયેન યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો મહાનામં સક્કં ભગવા એતદવોચ – ‘‘તયો ખોમે, મહાનામ, સત્થારો સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. કતમે તયો? ઇધ, મહાનામ, એકચ્ચો સત્થા કામાનં પરિઞ્ઞં પઞ્ઞાપેતિ; ન રૂપાનં પરિઞ્ઞં પઞ્ઞાપેતિ, ન વેદનાનં પરિઞ્ઞં પઞ્ઞાપેતિ. ઇધ પન, મહાનામ, એકચ્ચો સત્થા કામાનં પરિઞ્ઞં પઞ્ઞાપેતિ, રૂપાનં પરિઞ્ઞં પઞ્ઞાપેતિ; ન વેદનાનં પરિઞ્ઞં પઞ્ઞાપેતિ. ઇધ પન, મહાનામ, એકચ્ચો સત્થા કામાનં પરિઞ્ઞં પઞ્ઞાપેતિ, રૂપાનં પરિઞ્ઞં પઞ્ઞાપેતિ, વેદનાનં પરિઞ્ઞં પઞ્ઞાપેતિ. ઇમે ખો, મહાનામ, તયો સત્થારો સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. ‘ઇમેસં, મહાનામ, તિણ્ણં સત્થારાનં એકા નિટ્ઠા ઉદાહુ પુથુ નિટ્ઠા’’’તિ?

એવં વુત્તે ભરણ્ડુ કાલામો મહાનામં સક્કં એતદવોચ – ‘‘એકાતિ, મહાનામ, વદેહી’’તિ. એવં વુત્તે ભગવા મહાનામં સક્કં એતદવોચ – ‘‘નાનાતિ, મહાનામ, વદેહી’’તિ. દુતિયમ્પિ ખો ભરણ્ડુ કાલામો મહાનામં સક્કં એતદવોચ – ‘‘એકાતિ, મહાનામ, વદેહી’’તિ. દુતિયમ્પિ ખો ભગવા મહાનામં સક્કં એતદવોચ – ‘‘નાનાતિ, મહાનામ, વદેહી’’તિ. તતિયમ્પિ ખો ભરણ્ડુ કાલામો મહાનામં સક્કં એતદવોચ – ‘‘એકાતિ, મહાનામ, વદેહી’’તિ. તતિયમ્પિ ખો ભગવા મહાનામં સક્કં એતદવોચ – ‘‘નાનાતિ, મહાનામ, વદેહી’’તિ.

અથ ખો ભરણ્ડુ કાલામસ્સ એતદહોસિ – ‘‘મહેસક્ખસ્સ વતમ્હિ મહાનામસ્સ સક્કસ્સ સમ્મુખા સમણેન ગોતમેન યાવતતિયં અપસાદિતો. યંનૂનાહં કપિલવત્થુમ્હા પક્કમેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો ભરણ્ડુ કાલામો કપિલવત્થુમ્હા પક્કામિ. યં કપિલવત્થુમ્હા પક્કામિ તથા પક્કન્તોવ અહોસિ ન પુન પચ્ચાગચ્છીતિ. ચતુત્થં.