૧૧. સઙ્કવાસુત્તં

૯૨. એકં સમયં ભગવા કોસલેસુ ચારિકં ચરમાનો મહતા ભિક્ખુસઙ્ઘેન સદ્ધિં યેન સઙ્કવા [પઙ્કધા (સી. સ્યા. કં. પી.)] નામ કોસલાનં નિગમો તદવસરિ. તત્ર સુદં ભગવા સઙ્કવાયં વિહરતિ. તેન ખો પન સમયેન કસ્સપગોત્તો નામ ભિક્ખુ સઙ્કવાયં આવાસિકો હોતિ. તત્ર સુદં ભગવા સિક્ખાપદપટિસંયુત્તાય ધમ્મિયા કથાય ભિક્ખૂ સન્દસ્સેતિ સમાદપેતિ સમુત્તેજેતિ સમ્પહંસેતિ. અથ ખો કસ્સપગોત્તસ્સ ભિક્ખુનો ભગવતિ સિક્ખાપદપટિસંયુત્તાય ધમ્મિયા કથાય ભિક્ખૂ સન્દસ્સેન્તે સમાદપેન્તે સમુત્તેજેન્તે સમ્પહંસેન્તે અહુદેવ અક્ખન્તિ અહુ અપ્પચ્ચયો – ‘‘અધિસલ્લિખતેવાયં [અધિસલ્લેખતેવાયં (સ્યા. કં. ક.)] સમણો’’તિ. અથ ખો ભગવા સઙ્કવાયં યથાભિરન્તં વિહરિત્વા યેન રાજગહં તેન ચારિકં પક્કામિ. અનુપુબ્બેન ચારિકં ચરમાનો યેન રાજગહં તદવસરિ. તત્ર સુદં ભગવા રાજગહે વિહરતિ.

અથ ખો કસ્સપગોત્તસ્સ ભિક્ખુનો અચિરપક્કન્તસ્સ ભગવતો અહુદેવ કુક્કુચ્ચં અહુ વિપ્પટિસારો – ‘‘અલાભા વત મે, ન વત મે લાભા; દુલ્લદ્ધં વત મે, ન વત મે સુલદ્ધં; યસ્સ મે ભગવતિ સિક્ખાપદપટિસંયુત્તાય ધમ્મિયા કથાય ભિક્ખૂ સન્દસ્સેન્તે સમાદપેન્તે સમુત્તેજેન્તે સમ્પહંસેન્તે અહુદેવ અક્ખન્તિ અહુ અપ્પચ્ચયો – ‘અધિસલ્લિખતેવાયં સમણો’તિ. યંનૂનાહં યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમેય્યં; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતો સન્તિકે અચ્ચયં અચ્ચયતો દેસેય્ય’’ન્તિ. અથ ખો કસ્સપગોત્તો ભિક્ખુ સેનાસનં સંસામેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન રાજગહં તેન પક્કામિ. અનુપુબ્બેન યેન રાજગહં યેન ગિજ્ઝકૂટો પબ્બતો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો કસ્સપગોત્તો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘એકમિદં, ભન્તે, સમયં ભગવા સઙ્કવાયં વિહરતિ, સઙ્કવા નામ કોસલાનં નિગમો. તત્ર, ભન્તે, ભગવા સિક્ખાપદપટિસંયુત્તાય ધમ્મિયા કથાય ભિક્ખૂ સન્દસ્સેસિ સમાદપેસિ સમુત્તેજેસિ સમ્પહંસેસિ. તસ્સ મય્હં ભગવતિ સિક્ખાપદપટિસંયુત્તાય ધમ્મિયા કથાય ભિક્ખૂ સન્દસ્સેન્તે સમાદપેન્તે સમુત્તેજેન્તે સમ્પહંસેન્તે અહુદેવ અક્ખન્તિ અહુ અપ્પચ્ચયો – ‘અધિસલ્લિખતેવાયં સમણો’તિ. અથ ખો ભગવા સઙ્કવાયં યથાભિરન્તં વિહરિત્વા યેન રાજગહં તેન ચારિકં પક્કામિ. ( ) [(અનુપુબ્બેન ચારિકં ચરમાનો યેન રાજગહં તદવસરિ. તત્ર સુદં ભગવા રાજગહે વિહરતિ. અથ ખો (ક.)] તસ્સ મય્હં, ભન્તે, અચિરપક્કન્તસ્સ ભગવતો અહુદેવ કુક્કુચ્ચં અહુ વિપ્પટિસારો – અલાભા વત મે, ન વત મે લાભા; દુલ્લદ્ધં વત મે, ન વત મે સુલદ્ધં; યસ્સ મે ભગવતિ સિક્ખાપદપટિસંયુત્તાય ધમ્મિયા કથાય ભિક્ખૂ સન્દસ્સેન્તે સમાદપેન્તે સમુત્તેજેન્તે સમ્પહંસેન્તે અહુદેવ અક્ખન્તિ અહુ અપ્પચ્ચયો – ‘અધિસલ્લિખતેવાયં સમણો’તિ. યંનૂનાહં યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમેય્યં; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતો સન્તિકે અચ્ચયં અચ્ચયતો દેસેય્યન્તિ. અચ્ચયો મં, ભન્તે, અચ્ચગમા યથાબાલં યથામૂળ્હં યથાઅકુસલં યસ્સ મે ભગવતિ સિક્ખાપદપટિસંયુત્તાય ધમ્મિયા કથાય ભિક્ખૂ સન્દસ્સેન્તે સમાદપેન્તે સમુત્તેજેન્તે સમ્પહંસેન્તે અહુદેવ અક્ખન્તિ અહુ અપ્પચ્ચયો – ‘અધિસલ્લિખતેવાયં સમણો’તિ. તસ્સ મે, ભન્તે, ભગવા અચ્ચયં અચ્ચયતો પટિગ્ગણ્હાતુ, આયતિં સંવરાયા’’તિ.

‘‘તગ્ઘ તં [તગ્ઘ ત્વં (સી. પી.)], કસ્સપ, અચ્ચયો અચ્ચગમા યથાબાલં યથામૂળ્હં યથાઅકુસલં, યસ્સ તે મયિ સિક્ખાપદપટિસંયુત્તાય ધમ્મિયા કથાય ભિક્ખૂ સન્દસ્સેન્તે સમાદપેન્તે સમુત્તેજેન્તે સમ્પહંસેન્તે અહુદેવ અક્ખન્તિ અહુ અપ્પચ્ચયો – ‘અધિસલ્લિખતેવાયં સમણો’તિ. યતો ચ ખો ત્વં, કસ્સપ, અચ્ચયં અચ્ચયતો દિસ્વા યથાધમ્મં પટિકરોસિ, તં તે મયં પટિગ્ગણ્હામ. વુદ્ધિહેસા, કસ્સપ, અરિયસ્સ વિનયે યો અચ્ચયં અચ્ચયતો દિસ્વા યથાધમ્મં પટિકરોતિ, આયતિં સંવરં આપજ્જતિ.

‘‘થેરો ચેપિ, કસ્સપ, ભિક્ખુ હોતિ ન સિક્ખાકામો ન સિક્ખાસમાદાનસ્સ વણ્ણવાદી, યે ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ ન સિક્ખાકામા તે ચ ન સિક્ખાય સમાદપેતિ, યે ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ સિક્ખાકામા તેસઞ્ચ ન વણ્ણં ભણતિ ભૂતં તચ્છં કાલેન, એવરૂપસ્સાહં, કસ્સપ, થેરસ્સ ભિક્ખુનો ન વણ્ણં ભણામિ. તં કિસ્સ હેતુ? સત્થા હિસ્સ વણ્ણં ભણતીતિ અઞ્ઞે નં [તં (સી. પી.)] ભિક્ખૂ ભજેય્યું, યે નં ભજેય્યું ત્યાસ્સ દિટ્ઠાનુગતિં આપજ્જેય્યું, ય્યાસ્સ દિટ્ઠાનુગતિં આપજ્જેય્યું તેસં તં અસ્સ દીઘરત્તં અહિતાય દુક્ખાયાતિ. તસ્માહં, કસ્સપ, એવરૂપસ્સ થેરસ્સ ભિક્ખુનો ન વણ્ણં ભણામિ.

‘‘મજ્ઝિમો ચેપિ, કસ્સપ, ભિક્ખુ હોતિ…પે… નવો ચેપિ, કસ્સપ, ભિક્ખુ હોતિ ન સિક્ખાકામો ન સિક્ખાસમાદાનસ્સ વણ્ણવાદી, યે ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ ન સિક્ખાકામા તે ચ ન સિક્ખાય સમાદપેતિ, યે ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ સિક્ખાકામા તેસઞ્ચ ન વણ્ણં ભણતિ ભૂતં તચ્છં કાલેન, એવરૂપસ્સાહં, કસ્સપ, નવસ્સ ભિક્ખુનો ન વણ્ણં ભણામિ. તં કિસ્સ હેતુ? સત્થા હિસ્સ વણ્ણં ભણતીતિ અઞ્ઞે નં ભિક્ખૂ ભજેય્યું, યે નં ભજેય્યું ત્યાસ્સ દિટ્ઠાનુગતિં આપજ્જેય્યું, ય્યાસ્સ દિટ્ઠાનુગતિં આપજ્જેય્યું તેસં તં અસ્સ દીઘરત્તં અહિતાય દુક્ખાયાતિ. તસ્માહં, કસ્સપ, એવરૂપસ્સ નવસ્સ ભિક્ખુનો ન વણ્ણં ભણામિ.

‘‘થેરો ચેપિ, કસ્સપ, ભિક્ખુ હોતિ સિક્ખાકામો સિક્ખાસમાદાનસ્સ વણ્ણવાદી, યે ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ ન સિક્ખાકામા તે ચ સિક્ખાય સમાદપેતિ, યે ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ સિક્ખાકામા તેસઞ્ચ વણ્ણં ભણતિ ભૂતં તચ્છં કાલેન, એવરૂપસ્સાહં, કસ્સપ, થેરસ્સ ભિક્ખુનો વણ્ણં ભણામિ. તં કિસ્સ હેતુ? સત્થા હિસ્સ વણ્ણં ભણતીતિ અઞ્ઞે નં ભિક્ખૂ ભજેય્યું, યે નં ભજેય્યું ત્યાસ્સ દિટ્ઠાનુગતિં આપજ્જેય્યું, ય્યાસ્સ દિટ્ઠાનુગતિં આપજ્જેય્યું તેસં તં અસ્સ દીઘરત્તં હિતાય સુખાયાતિ. તસ્માહં, કસ્સપ, એવરૂપસ્સ થેરસ્સ ભિક્ખુનો વણ્ણં ભણામિ.

‘‘મજ્ઝિમો ચેપિ, કસ્સપ, ભિક્ખુ હોતિ સિક્ખાકામો…પે… નવો ચેપિ, કસ્સપ, ભિક્ખુ હોતિ સિક્ખાકામો સિક્ખાસમાદાનસ્સ વણ્ણવાદી, યે ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ ન સિક્ખાકામા તે ચ સિક્ખાય સમાદપેતિ, યે ચઞ્ઞે ભિક્ખૂ સિક્ખાકામા તેસઞ્ચ વણ્ણં ભણતિ ભૂતં તચ્છં કાલેન, એવરૂપસ્સાહં, કસ્સપ, નવસ્સ ભિક્ખુનો વણ્ણં ભણામિ. તં કિસ્સ હેતુ? સત્થા હિસ્સ વણ્ણં ભણતીતિ અઞ્ઞે નં ભિક્ખૂ ભજેય્યું, યે નં ભજેય્યું ત્યાસ્સ દિટ્ઠાનુગતિં આપજ્જેય્યું, ય્યાસ્સ દિટ્ઠાનુગતિં આપજ્જેય્યું તેસં તં અસ્સ દીઘરત્તં હિતાય સુખાયાતિ. તસ્માહં, કસ્સપ, એવરૂપસ્સ નવસ્સ ભિક્ખુનો વણ્ણં ભણામી’’તિ. એકાદસમં.

સમણવગ્ગો નવમો.