дхаммуддесава̄ракатха̄
пхассапан̃чамакара̄сиван̣н̣ана̄
‘‘тасмим̣ самайе пхассо хотӣ’’тиа̄дика̄йа па̄л̣ийа̄ пхасса̄дӣнам̣ ка̄ма̄вачарата̄дидассане на таппарабха̄во, сабха̄вадассане ева пана таппарабха̄воти дассети ‘‘на хи пхасса̄дӣна’’нтиа̄дина̄.
читтакирийа̄бха̄вена̄ти читтабйа̄па̄рабха̄вена. пхассасса сампаджджанамуппаджджанамева. саннипатитаппаваттийа̄ паччайо хотӣти етена читта̄рамман̣асаннипа̄така̄ран̣ам̣ пхассо читта̄рамман̣асаннипа̄тоти вуттоти дассети. пхассо хи читтасса а̄рамман̣е пхусана̄ка̄ренева паваттито тасса а̄рамман̣е саннипатитаппаваттийа̄ паччайоти ча вуччати. са̄ часса пхусана̄ка̄раппаватти са̄кхагге т̣хитам̣ дисва̄ бхӯмисан̣т̣хитасса авӣракапурисасса джан̇гхачаланам̣, амбилаамбапакка̄дим̣ кха̄дантам̣ дисва̄ мукхе кхел̣уппатти, дайа̄лукасса парам̣ хан̃н̃ама̄нам̣ дисва̄ сарӣракампананти евама̄дӣсу парибйатта̄ хоти. таббисесабхӯта̄ рӯпадхамма̄ти йатха̄ пат̣ихананавасена ан̃н̃аман̃н̃ам̣ а̄саннатарам̣ уппаджджама̄несу рӯпадхаммависесесу сан̇гхат̣т̣анапарийа̄йо, евам̣ читта̄рамман̣а̄нам̣ висайакаран̣ависайабха̄ваппатти пат̣иханана̄ка̄рена хоти. со ча читтаниссито дхаммависесо сан̇гхат̣т̣анапарийа̄йена вутто, йада̄ха ‘‘ева’’нтиа̄ди. кечи пана ‘‘сан̇гхат̣т̣анарасо пхассо пан̃чадва̄рикова, на итаро ваттха̄рамман̣асан̇гхат̣т̣ана̄бха̄вато’’ти ваданти, там̣ на йуджджати упача̄расиддхатта̄ сан̇гхат̣т̣анасса. итаратха̄ пан̃чадва̄рикассапи там̣ на самбхавеййа̄ти. индрийаманасика̄ресу йатха̄паваттама̄несу там̣там̣а̄рамман̣е вин̃н̃а̄н̣ам̣ уппаджджати, тесам̣ татха̄паваттийева вин̃н̃а̄н̣асса висайабха̄вакаран̣ам̣.
‘‘йам̣ кхо, бхиккхаве, име пан̃ча ка̄магун̣е пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ вуччати ка̄ма̄нам̣ асса̄до’’тиа̄дивачанато (а. ни. 9.34) сукхаведана̄ва асса̄доти а̄ха ‘‘асса̄дабха̄вато’’ти. пхусана̄дибха̄вена а̄рамман̣аггахан̣ам̣ екадеса̄нубхавананти анупачаритамева пхасса̄дӣнам̣ анубхаванакиччама̄ха.
нимиттена̄ти нӣла̄дина̄ дӣгха̄дина̄ ча нимиттена. етенупа̄йена̄ти йатха̄ н̃а̄н̣аппадха̄не читтуппа̄де сан̃н̃а̄ н̃а̄н̣амануваттати, евам̣ сама̄дхиппадха̄не сама̄дхинти дассети.
пабандхатӣти пат̣т̣хапети сампайуттадхамме сакасакакичче пат̣т̣хапети. тенева хи тадаттхам̣ виваранто ‘‘паваттетӣ’’ти а̄ха.
виджджама̄ната̄ва̄чӣ хоти-саддо, виджджама̄ната̄ ча сан̇кхатадхамма̄нам̣ уппаджджанена вина̄ наттхӣти ‘‘читтам̣ на татха̄ аттхато нуппаджджатӣ’’ти вуттам̣. тена йасма̄ читтам̣ на нуппаджджати уппаджджати ева, тасма̄ читтам̣ хотӣти вуттанти айаметтха ат̣т̣хакатха̄йа аттхо. евамават̣т̣хите хоти-уппаджджати-садда̄нам̣ сама̄наттхаттена на кин̃чи пайоджанам̣ диссати. атха ва̄ бхаванам̣ на̄ма сатта̄, сатта̄ ча уппа̄да̄дина̄ саман̇гита̄ти пхасса̄дӣнам̣ кхан̣аттайапарийа̄панната̄ ‘‘пхассо хотӣ’’тиа̄дӣсу хоти-саддена вутта̄. таттха йо бха̄во уппа̄дасаман̇гӣ, на со на хоти на̄ма, тасма̄ уппаджджати-саддена вуччама̄насса аттхасса хоти-саддавачанӣйата̄ на на самбхавати. уппаннам̣ хотӣти еттха пана кин̃ча̄пи уппанна-садденева уппа̄да̄дисаман̇гита̄ вуччати, таббха̄ва̄нативатти пана хоти-саддена вутта̄ кхан̣аттайавӣтиваттепи уппанна-саддасса ваттанато, тасма̄ на еттха уппаджджати-саддена сама̄наттхата̄саббха̄вадассанам̣ вийа уппаджджатидассанампи вируджджхати па̄кат̣акаран̣абха̄вато. итаратха̄ ‘‘читтам̣ уппаннам̣ хотӣ’’ти имина̄ва читтасса виджджама̄набха̄во дасситоти ким̣ пуна виджджама̄набха̄вадассанена̄ти на на сакка̄ ваттум̣, самайававаттха̄навасена сависесам̣ вуттампи читтам̣ пхасса̄дӣхи сахуппаттийа̄ сут̣т̣хутарам̣ ниббисесанти дассетум̣ читтасса пуна вачанам̣. уддит̣т̣хадхамма̄нам̣йева четтха ниддесава̄ре вибхаджанам̣, на вибхан̇ге вийа па̄л̣ийа̄ а̄рул̣хасаббапада̄нанти ‘‘уддесава̄ре сан̇ган̣ханаттхам̣ ниддесава̄ре вибхаджанаттха’’нти айампи аттхо ниччало. татха̄ хи ‘‘йасмим̣ самайе рӯпӯпапаттийа̄ маггам̣ бха̄ветӣ’’тиа̄дӣсу магга̄дайо на вибхатта̄. апича адхипатибха̄вена индрийесу вийа пхассаведана̄сан̃н̃а̄четана̄хи саха саббачиттуппа̄даса̄дха̄ран̣ара̄сийам̣ гахетаббатта̄ самайававаттха̄не вуттампи читтам̣ пхассапан̃чамаке вуттанти дат̣т̣хаббам̣.
джха̄нан̇гара̄сиван̣н̣ана̄
витаккананти витакканакирийа̄, са̄ ча витаккасса аттано паччайехи паваттиматтамева̄ти бха̄ваниддесо васаваттибха̄ванива̄ран̣а̄йа хоти. йасмим̣ а̄рамман̣е читтам̣ абхиниропети, там̣ тасса гахан̣айогйам̣ каронто витакко а̄кот̣енто вийа париваттенто вийа ча хотӣти тасса а̄кот̣аналаккхан̣ата̄ парийа̄хананарасата̄ ча вутта̄. идан̃ча лаккхан̣ам̣ киччасаннисситам̣ катва̄ вуттам̣. дхамма̄нан̃хи сабха̄вавинимутта̄ ка̄чи кирийа̄ на̄ма наттхи, татха̄ гахетабба̄ка̄ро. бодханеййаджана̄нуродхена пана параматтхато екасабха̄вопи сабха̄вадхаммо парийа̄йавачанехи вийа сама̄ропитарӯпехи бахӯхи пака̄рехи пака̄сӣйати. еван̃хи со сут̣т̣ху пака̄сито хотӣти.
виппха̄ро на̄ма витаккасса тхинамиддхапат̣ипаккхо а̄рамман̣е анолӣната̄ асан̇кочо, со пана абхиниропанабха̄вато чаланам̣ вийа хотӣти адхиппа̄йена ‘‘виппха̄рава̄ти вичаланайутто’’ти вуттам̣. упача̄раппана̄су санта̄нена паваттийанти етена йатха̄ апубба̄рамман̣е пат̣хама̄бхинипа̄табхӯто витакко виппха̄рава̄ хоти, на татха̄ екасмим̣йева а̄рамман̣е нирантарам̣ ануппабандхавасена паваттийам̣, на̄тивиппха̄рава̄ пана таттха хоти саннисиннабха̄ватоти дассети. тенева̄ха ‘‘ниччало хутва̄’’тиа̄ди.
‘‘пӣтисукхена абхисандетӣ’’тиа̄дивачанато (дӣ. ни. 1.226; ма. ни. 1.427) пӣтийа̄ пхаран̣ам̣ ка̄йависайанти йатха̄ там̣ хоти, там̣ дассетум̣ ‘‘пан̣ӣтарӯпехӣ’’ти вуттам̣.
виса̄расса бйаггабха̄васса пат̣ипаккхо сабха̄во ависа̄ро, на виса̄ра̄бха̄ваматтам̣. ависа̄ра̄виккхепа̄нам̣ сама̄дха̄набха̄вато аттхато висеса̄бха̄вепи самукхена сампайуттамукхена ча убхайам̣ вуттанти дассетум̣ ‘‘ависа̄…пе… виккхепо’’ти вуттам̣. висесатоти атисайена̄ти ва̄ аттхо гахетаббо. сукхан̃хи сама̄дхисса висесака̄ран̣ам̣ ‘‘сукхино читтам̣ сама̄дхийатӣ’’ти (дӣ. ни. 3.359; а. ни. 3.96; 6.10; 11.12) вачанато.
индрийара̄сиван̣н̣ана̄
таттха̄ти саддаханасан̇кха̄те адхимоккхалаккхан̣е. пуггало саддахатӣти имина̄пи саддха̄йа а̄хитависеса̄нам̣ там̣сампайуттадхамма̄нам̣ саддаханакирийа̄йа каттубха̄вамева вибха̄вети. авайавабйа̄па̄ро хи самуда̄йе вохарӣйатӣти. на кевалам̣ паса̄данӣйаваттхусмим̣ аппаса̄дана̄ка̄раппаваттамева акусалам̣ ассаддхийам̣, атха кхо аппаса̄данӣйаваттхусмим̣ паса̄дана̄ка̄раппаваттампӣти дассетум̣ ‘‘миччха̄дхимоккхо’’ти вуттам̣. тена пӯран̣а̄дӣсу паса̄дасса ассаддхийатама̄ха. паса̄дабхӯтоти етена аппаса̄дабхӯтам̣ ассаддхийам̣ ниваттети. ваттхугатоти имина̄ миччха̄дхимоккхам̣. ‘‘паса̄дабхӯто ниччхайо’’ти имина̄ пана вибха̄витамеваттхам̣ па̄кат̣ам̣ каронто ‘‘на йева̄панака̄дхимоккхо’’ти а̄ха. ака̄луссийам̣ паса̄до, там̣ пана асан̇кхобхабха̄вато ‘‘ана̄вилабха̄во’’ти вуттам̣. тан̃хи сампайуттесу видахантӣ саддха̄ ака̄луссийапаччупат̣т̣ха̄на̄. еваметанти адхимуччана̄ка̄рена пана гахетаббатта̄ адхимуттипаччупат̣т̣ха̄на̄. буддха̄диваттхӯнӣти еттха идхалокапаралокакаммапхаласамбандха̄пи сан̇гахита̄ти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘саддха̄хаттхо, маха̄на̄ма, арийаса̄вако’’ти, ‘‘саддхӣдха виттам̣ пурисасса сет̣т̣ха’’нти (сам̣. ни. 1.246; су. ни. 184), ‘‘саддха̄ бӣджам̣ тапо вут̣т̣хӣ’’ти (сам̣. ни. 1.197; су. ни. 77) евама̄дивачанато кусаладхамма̄нам̣ а̄да̄на̄дӣсу хаттха̄дайо вийа саддха̄ дат̣т̣хабба̄.
‘‘идха бхиккхуна̄ каммам̣ каттаббам̣ хоти. тасса евам̣ хоти ‘каммам̣ кхо ме каттаббам̣ бхависсати, каммам̣ кхо пана ме каронтасса на сукарам̣ буддха̄нам̣ са̄санам̣ манаси ка̄тум̣, ханда̄хам̣ вӣрийам̣ а̄рабха̄ми аппаттасса паттийа̄ анадхигатасса адхигама̄йа асаччхикатасса саччхикирийа̄йа̄’’’ти (дӣ. ни. 3.335) –
а̄дика̄ анурӯпапаччавеккхан̣а̄.
там̣мӯлака̄нӣти гантаббамагга̄димӯлака̄ни. еттха ча магго гантаббо хотӣтиа̄дайо ат̣т̣хакатха̄йам̣ дассанавасенева вутта̄, на па̄л̣ийам̣ а̄гата̄нуккамена̄ти дат̣т̣хаббам̣.
каран̣а̄дика̄ле вийа чираката̄диа̄рамман̣ам̣ вибхӯтам̣ катва̄ паваттантӣ сати там̣ упагантва̄ тит̣т̣хантӣ аниссаджджантӣ ча хоти. йам̣ а̄рамман̣ам̣ саммут̣т̣хам̣, там̣ пилавитва̄ гатам̣ вийа чалитам̣ вийа ча хоти, таппат̣ипаккхабха̄вена пана асаммут̣т̣ханти имаматтхам̣ дассенто ‘‘удаке ала̄бу вийа̄’’тиа̄дима̄ха. таттха са̄ран̣анти етена ‘‘саранти та̄йа̄’’ти имамеваттхам̣ вибха̄вети. саран̣акирийа̄йа хи паваттама̄на̄нам̣ дхамма̄нам̣ таттха а̄дхипаччабха̄вена сати паччайо. тасса̄ хи татха̄ паччайабха̄ве сати те дхамма̄ са̄рита̄ асаммут̣т̣хаката̄ апила̄вита̄хонтӣти. ‘‘имехи на̄ма хетӯхи паччайехи ча ете дхамма̄ самбхавантӣ’’ти самбхавато. ‘‘имам̣ на̄ма пхалам̣ ниббаттентӣ’’ти пхалато дхамма̄ уппаджджанена випаччанена ча ниппханна̄ на̄ма хонтӣти. ваттхубхӯта̄ти а̄рамман̣абхӯта̄.
сатипи саббесам̣ са̄рамман̣адхамма̄нам̣ а̄рамман̣аггахан̣е на читтам̣ вийа паре париччхиджджага̄хиноти ‘‘париччхиннопаладдхивасена джа̄на̄тӣ’’ти читтам̣ вуттам̣. четасикесу хи кечи висайам̣ париччхиджджа гахетум̣ на сакконти, кечи пана париччхедаматтейева тит̣т̣ханти, на вин̃н̃а̄н̣ам̣ вийа висайам̣ ган̣хантӣти йе а̄сан̇китабба̄, тесу тадабха̄вам̣ дассенто ‘‘на сан̃н̃а̄…пе… виджджханавасена̄’’ти а̄ха.
пӣтийа̄ ча соманассабха̄во а̄паджджатӣти идам̣ пӣти ча соманассан̃ча пӣтисоманассанти пӣтисоманасса̄нам̣ тулйайогам̣ сандха̄йа вуттам̣. соманассассева пана ‘‘а̄джан̃н̃аратхо’’ти вийа пӣтийуттам̣ соманассам̣ пӣтисоманассанти падха̄набха̄во иччхитоти на пӣтийа̄ соманассабха̄ваппатти. на хи падха̄не виджджама̄не аппадха̄нам̣ упайуджджати, пӣтиггахан̣ан̃четтха пӣтийуттасса соманассасса йебхуййена бха̄вато парибйаттакиччато ча катам̣, на ча ниппӣтикасоманассасса асан̇гахо. рул̣хӣсаддесу кирийа̄йа аначчантикабха̄вато. пӣтийа̄ пана упалаккхан̣абха̄вена айаматтхо сут̣т̣ху йуджджатӣти дассенто а̄ха ‘‘пӣтиупалаккхитам̣ ва̄’’тиа̄ди.
паваттам̣ упа̄диннаккхандхам̣. чират̣т̣хитикам̣ хотӣти етена на кевалам̣ анупа̄летаббадхамма̄нам̣ кхан̣ат̣т̣хитийа̄йева, атха кхо пабандха̄нупаччхедассапи джӣвитам̣ ка̄ран̣анти дассети. ан̃н̃атха̄ хи а̄йуккхайамаран̣ам̣ на йуджджеййа̄ти. ависесена̄ти ка̄ран̣ависеса̄напеккхена джӣвитиндрийата̄са̄ман̃н̃ена. йадипи арӯпа̄сан̃н̃абхавесу рӯпа̄рӯпадхамма̄ наппаваттанти, техи пана пуримапаччхимабхавесу чаримапат̣хамадхамма̄ сама̄наджа̄тийена абйавахитата̄йа нирантара̄йева на̄ма хонтӣти ‘‘йа̄ва паринибба̄нам̣ авиччхиннам̣ паваттатӣ’’ти вуттам̣. анупа̄лана̄дикасса̄ти анупа̄ланапаваттанат̣т̣хапана̄нийева вадати. джӣвама̄нависесаппаччайабха̄ватоти сахаджа̄та̄нам̣ джӣвама̄ната̄висесасса паччайабха̄вато. индрийабаддхасса хи матарӯпато каммаджасса ча утуджа̄дито висесо джӣвитиндрийакатоти.
магган̇гара̄сиван̣н̣ана̄
авипарӣтаниййа̄никабха̄вена̄ти идам̣ самма̄-саддасса дит̣т̣хи-а̄дисадда̄нан̃ча сама̄на̄дхикаран̣ата̄васена дит̣т̣хиа̄дӣнам̣ ависесабхӯтасса ниййа̄никабха̄васса самма̄-саддена висеситаббатта̄ вуттам̣. авипарӣтаттхо хи самма̄-саддо, на ниййа̄никаттхоти. авипарӣтаниййа̄никаттхо ева ва̄ самма̄-саддо. анекаттха̄ хи нипа̄та̄ти. евамева̄ти авипарӣтаниййа̄никабха̄вена.
балара̄сиван̣н̣ана̄
патиссаво вачанасампат̣иггахоти адхиппа̄йена ‘‘саппатиссавам̣ патиссавабхӯтам̣ там̣сабха̄ган̃ча йам̣ кин̃чи га̄рава’’нти а̄ха. таттха таттха па̄кат̣абха̄вена̄ти аджджхаттабхӯтесу джа̄тийа̄дӣсу бахиддха̄бхӯтесу бхиккхуа̄дӣсу хироттаппа̄нам̣ анурӯпапаччавеккхан̣авасена сасамбха̄рапатхавӣа̄дӣсу патхавӣдха̄туа̄дӣнам̣ вийа вибхӯтакиччабха̄вена̄ти аттхо.
мӯлара̄сиван̣н̣ана̄
еван̃хи упама̄йа саметӣти йатха̄ асучимхи патитапурисасса сатипи ка̄йена аллӣйане бха̄во аналлӣно, евам̣ алобхопи а̄рамман̣акаран̣авасена гахитепи а̄рамман̣е алаггабха̄вена аналлӣнабха̄во аналлӣна̄ка̄ро ева паваттати. евам̣сабха̄во хи со дхаммоти. кин̃чи дуссӣлйам̣ досасамут̣т̣ха̄нам̣ саббампи дуссӣлйам̣ досӯпаниссайанти ‘‘досасамут̣т̣ха̄натам̣ досӯпаниссайатан̃ча̄’’ти вуттам̣. тена адосо досассева уджувипаччанӣко, там̣мукхена дуссӣлйасса̄ти дассети.
таттха джа̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ анативаттанат̣т̣хена…пе… а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄ти йо со екаттупагато пат̣хамаджджха̄на̄диаппана̄читтуппа̄до а̄саннӯпача̄ра̄хитависесо нӣваран̣а̄дипарипантхависуддхийа̄ висуддхо, тада̄варан̣ависайавирахена ча самаппаваттааппана̄сама̄дхисан̇кха̄там̣ маджджхимам̣ саматханимиттам̣ пат̣ипанно, евам̣ пат̣ипаннатта̄ ева таттхупагаманена таттха ча паккхандо, висодхетаббасса виккхепасса килесасам̣саггасса ча абха̄вато висодханасама̄дха̄наекаттупат̣т̣ха̄набйа̄па̄равирахена висуддхисаматхапат̣ипаттиекаттупат̣т̣ха̄на̄ка̄ре аджджхупеккханто абхибйаттарӯпа̄йа сахаджа̄тататрамаджджхаттупеккха̄йа киччавасена упеккха̄нубрӯхито, тасмим̣йева джа̄та̄ сама̄дхипан̃н̃а̄сан̇кха̄та̄ йуганаддхадхамма̄. те йатха̄ ан̃н̃ам̣ анативаттама̄на̄ хутва̄ паваттанти, евам̣ бха̄вана̄ брӯхана̄. татха̄ йа̄ни таттха саддха̄дӣни индрийа̄ни на̄на̄килесехи вимуттатта̄ вимуттирасена екараса̄ни хутва̄ паватта̄ни. йан̃ча таттха тадупагам̣, тесам̣ анативаттанаекарасабха̄ва̄нам̣ ануччхавикам̣ вӣрийам̣ ва̄хӣйати паваттӣйати, йа̄ часса тасмим̣ кхан̣е паватта̄ пагун̣абалавабха̄ва̄паттисан̇кха̄та̄ а̄севана̄. саббесам̣ етесам̣ а̄ка̄ра̄нам̣ бха̄вана̄ уппа̄дана̄ вад̣д̣хана̄, айам̣ таттха джа̄та̄нам̣…пе… а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄ на̄ма.
йасма̄ пана̄йам̣ бха̄вана̄ка̄ро ‘‘пат̣хамасса джха̄насса пат̣ипада̄висуддхи а̄дӣ’’тиа̄дина̄пи (пат̣и. ма. 1.158) па̄л̣ийам̣ а̄гато ева, н̃а̄н̣ена ча сам̣килесавода̄несу там̣ там̣ а̄дӣнавам̣ а̄нисам̣сан̃ча дисва̄ татха̄ татха̄ ниппха̄детаббо, тасма̄ ‘‘евам̣ вутта̄йа пан̃н̃а̄са̄дхана̄йа бха̄вана̄йа̄’’ти вуттам̣. аппаваттӣти йасмим̣ дхамме сати йатха̄вутта̄ бха̄вана̄ наппаваттати, со дхаммо пат̣ипаккхабха̄вана̄пара̄масанена абха̄вана̄ти вуттоти адхиппа̄йо. на хи абха̄ваматтасса амохо пат̣ипаккхоти йуджджатӣти. таппат̣ипаккхабхӯта̄ акусала̄ ка̄маччханда̄дайо дат̣т̣хабба̄. пама̄дависесо ва̄ абха̄вана̄. со хи ‘‘кусала̄нам̣ ва̄ дхамма̄нам̣ ана̄севана̄ абха̄вана̄ абахулӣкамма’’нтиа̄дина̄ ниддит̣т̣хоти.
екантена алаббханеййадассанаттхам̣ ‘‘джара̄дхаммо’’ти вуттам̣. татха̄ хи па̄л̣ийам̣ ‘‘джа̄тидхамма̄нам̣, бхиккхаве, сатта̄нам̣ евам̣ иччха̄ уппаджджатӣ’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 3.373) иччхита̄ла̄бхо вибхатто. алобха̄нубха̄вена ка̄йа̄нупассана̄йа, амоха̄нубха̄вена читтадхамма̄нупассана̄йа сиддхи па̄кат̣а̄йева̄ти апа̄кат̣ам̣ адоса̄нубха̄вена ведана̄нупассана̄сиддхим̣ вибха̄венто ‘‘сукхавипарин̣а̄ме’’тиа̄дима̄ха. айан̃ча йоджана̄ алобха̄дӣнам̣ висесапаччайатам̣ сандха̄йа ката̄, ависесена пана саббе саббесам̣ паччайа̄. сабха̄вато сан̇каппато ча уппаннасса дуккхасса асаханавасенева уппаджджатӣти досо там̣дассанасса а̄саннапат̣ипаккхо, на ра̄го вийа дӯрапат̣ипаккхо.
каммапатхара̄сиван̣н̣ана̄
абхиджджха̄дайо вийа анабхиджджха̄дайопи на екантам̣ каммапатхабхӯта̄йева̄ти а̄ха ‘‘каммапатхата̄там̣сабха̄гата̄хӣ’’ти. манокаммапатхабха̄вена паваттанакаммабха̄вато хи етесам̣ каммапатхара̄сибха̄вена сан̇гахо, на саббада̄ каммапатха̄йева̄ти. тена йо ан̃н̃опи дхаммо анийато каммапатхабха̄вена па̄кат̣о ча, тассапи каммапатхата̄вачанам̣ на вируджджхатӣти дассети.
пассаддха̄дийугалаван̣н̣ана̄
саманти самма̄. четийавандана̄диаттханти четийавандана̄дихету. саматхачатусаччакаммат̣т̣ха̄навасена таббхедавасена ча саббакаммат̣т̣ха̄набха̄вана̄бхийутта̄нам̣ мудумаджджхиматиккхиндрийата̄дибхедавасена саббайогӣнам̣ читтасса лӣнуддхачча̄дика̄лавасена саббада̄ хита̄хитадхаммӯпалаккхан̣абха̄вато йатха̄сабха̄вам̣ пат̣иведхабха̄вато ча сатисампаджан̃н̃а̄нам̣ па̄рибандхакахаран̣абха̄вана̄вад̣д̣хана̄ни ависесато дат̣т̣хабба̄ни. йатха̄ аппана̄косаллена вина̄ саматхо саматхамантарена йатха̄бхӯта̄вабодхо ча наттхӣти на̄на̄ккхан̣ика̄ сама̄дхипан̃н̃а̄ ан̃н̃аман̃н̃асса висесака̄ран̣ам̣, евам̣ пат̣иведхе екаккхан̣ика̄пӣти дассенто а̄ха ‘‘ан̃н̃аман̃н̃ам̣ нимиттабха̄вена̄’’ти. пан̃н̃а̄йа хи са̄тисайам̣ авабха̄сийама̄не висайе сама̄дхи екаттавасена аппетум̣ саккоти, сама̄дхимхи ча маджджхимам̣ саматханимиттам̣ пат̣ипанне пан̃н̃а̄ а̄рамман̣есу висада̄ вахатӣти. самам̣ паватта̄ти ан̃н̃аман̃н̃а̄нативаттанена самам̣ ависамам̣ екарасабха̄вена паватта̄. ан̃н̃аман̃н̃асаха̄йабха̄вӯпагаманена йогино маноратхадхура̄кад̣д̣хане ратхадхура̄кад̣д̣хане вийа а̄джа̄неййайуго йугалако хутва̄ ан̃н̃аман̃н̃а̄нативаттама̄нена наддха̄ баддха̄ вийа̄ти ва̄ йуганаддха̄. адхичиттамануйуттехи вӣрийасама̄дхайо самам̣ йоджетабба̄ти имасса висесасса дассанаттхам̣ пуббе гахита̄пи те пуна гахита̄ти дассетум̣ вӣрийасама̄дхийоджанаттха̄йа̄ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. там̣ пана сама̄дхивӣрийайогасса вибха̄ванам̣ хотӣти ‘‘йогавачанаттха̄йа̄ти аттхо’’ти а̄ха.
йева̄панакаван̣н̣ана̄
йатха̄ татха̄ ва̄ти самма̄ миччха̄ ва̄. анадхимуччантоти ‘‘идам̣ карисса̄ми, етам̣ карисса̄мӣ’’ти евам̣ паваттапуббабха̄гасаннит̣т̣ха̄нахетукена пайогака̄ласаннит̣т̣ха̄нена аниччхинанто. йаттха хи аниччхайо, таттха аппат̣ипатти ева̄ти. сам̣саппанам̣ сам̣сайо. со хи ‘‘а̄саппана̄ парисаппана̄’’ти вутто. асатипи бйа̄па̄ре татрамаджджхаттата̄йа сати там̣сампайуттадхамма̄ сакасакакиччавасена анӯна̄надхиката̄йа алӣнаануддхатата̄йа ча сам̣ваттантӣти са̄ тесам̣ татха̄паваттийа̄ паччайабхӯта̄ ӯна̄дхикабха̄вам̣ нива̄рети вийа̄ти ӯна̄дхиканива̄ран̣араса̄ вутта̄. татха̄ паваттипаччайатта̄йева тесу дхаммесу маджджхаттата̄ти ча вутта̄.
джха̄нападасса̄ти джха̄насаддасса. тесӯти пан̃часу. пан̃ча хи ан̇га̄ни джха̄нападасса аттхоти идам̣ сам̣ван̣н̣ийама̄натта̄йева имам̣ читтуппа̄дам̣ сандха̄йа вуттам̣. на хи саббасмим̣ читтуппа̄де пан̃чева джха̄нан̇га̄ни. падасамӯхо ва̄кйам̣, падакот̣т̣ха̄со ва̄ пхассапан̃чамака̄ди дхаммара̄си. вуттам̣ пӯританти чхапан̣н̣а̄са̄дита̄йа пӯран̣авасена. пхассапаччайа̄ ведана̄ ‘‘пхут̣т̣хо ведети, пхут̣т̣хо сан̃джа̄на̄тӣ’’тиа̄дивачанато (сам̣. ни. 4.93) пхассо ведана̄дӣнам̣ паччайо. йадипи чханда̄дайо йатха̄вуттара̄сикичча̄бха̄вато тесу на ваттабба̄, висум̣ ра̄сиантарабха̄вена пана сарӯпато ваттабба̄ти чоданам̣ манаси катва̄ ‘‘вутта̄нампӣ’’тиа̄дима̄ха.
дхаммуддесава̄ракатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.