4. падасодхаммасиккха̄падаван̣н̣ана̄

45-6. саббаметам̣ падасо дхаммо на̄ма̄ти еттха дхаммо на̄ма буддхабха̄ситоти евам̣ самбандхо. аккхарасамӯхоти асаматтападе. паччекабуддхабха̄ситам̣ буддхабха̄сите ева. анупа̄сакагахат̣т̣хехи бха̄сито исибха̄сита̄дисан̇гахам̣ гаччхатӣти ведитаббам̣. каттхачи поттхаке ‘‘девата̄бха̄сито’’ти падам̣ наттхи, йаттха аттхи, са̄ па̄л̣и. га̄тха̄бандхепи ча еса найоти екамева аккхарам̣ ватва̄ т̣ха̄нам̣ лаббхати ева. ‘‘евам̣ ме сута’’нтиа̄дисуттам̣ бхан̣а̄пийама̄но ека̄рам̣ ватва̄ тит̣т̣хати че, анваккхарена па̄читтийам̣, апарипун̣н̣ападам̣ ватва̄ т̣хите анубйан̃джанена. падесу екам̣ пат̣хамападам̣ вируджджхати че, анупадена па̄читтийам̣. ат̣т̣хакатха̄нисситоти ат̣т̣хакатха̄нисситавасена т̣хито. пуббе пакатибха̄са̄йа вуттам̣ ат̣т̣хакатхам̣ сандха̄йа. па̄л̣инисситоти па̄л̣ийам̣ ева̄гато. маггакатха̄дӣнипи пакаран̣а̄ни.

48. упача̄ранти два̄дасахаттхам̣. ‘‘опа̄тетӣти екато бхан̣ати сама̄гаччхатӣ’’ти ликхитам̣. кин̃ча̄пи апала̄ладаманампи сӣлупадесопи бхагавато ка̄ле уппанно, атха кхо тесу йам̣ йам̣ буддхавачанато а̄харитва̄ вуттам̣, там̣ тадева а̄паттиваттху хотӣти вин̃н̃а̄панаттхам̣ маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘вадантӣ’’ти вачанехи ситхилам̣ катам̣. буддхавачанато а̄харитва̄ вуттасса бахулата̄йа таббахуланайена тесу а̄патти вутта̄, тасма̄ маха̄паччарийам̣ тасса̄дхиппа̄йо пака̄ситоти аттхо. ‘‘саббесамева вачананти апаре’’ти вуттам̣. саче а̄чарийо т̣хито нисинна̄нам̣ па̄т̣хам̣ дети, ‘‘на т̣хито нисиннасса дхаммам̣ десесса̄мӣ’’ти вутта̄паттим̣ на̄паджджатӣти еке. тесампи па̄т̣хада̄нам̣ дхаммадесанато на ан̃н̃анти там̣ на йуттам̣, чхаттапа̄н̣ика̄дӣнам̣ па̄т̣хада̄нена ана̄паттиппасан̇гато, а̄паттибха̄во ча сиддхо. вуттан̃хетам̣ –

‘‘убхо аттхам̣ на джа̄нанти, убхо дхаммам̣ на пассаре;

йо ча̄йам̣ мантам̣ ва̄чети, йо ча̄дхамменадхӣйатӣ’’ти. (па̄чи. 647);

еттха адхӣйатӣти аттхо, тасма̄ па̄т̣хада̄нампи дхаммадесана̄ва. секхийат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄чи. ат̣т̣ха. 634) ‘‘дхаммапариччхедо панеттха падасодхамме вуттанайена ведитаббо’’ти вуттам̣, тасма̄ айамева дхаммо саббаттха дхаммапат̣исам̣йуттасиккха̄падесу ведитаббо. йади евам̣ сан̇кха̄рабха̄са̄дивасена читтадхаммам̣ десентасса секхийавасена ана̄патти сийа̄, тато чхапакаджа̄такавиродхо. таттха манта̄нам̣ ба̄хирагантхатта̄ти че? на, тададхиппа̄йа̄джа̄нанато. айан̃хи таттха адхиппа̄йо ‘‘ба̄хиракагантхасан̇кха̄тампи мантам̣ учче а̄сане нисиннасса ва̄четум̣ ме бхиккхаве амана̄пам̣, пагева дхаммам̣ десету’’нти. ‘‘тада̄пи ме, бхиккхаве, амана̄пам̣ нӣче а̄сане нисӣдитва̄ учче а̄сане нисиннасса мантам̣ ва̄четум̣, киман̇гам̣ пана етарахи…пе… дхаммам̣ десету’’нти (па̄чи. 647) хи айам̣ па̄л̣и йатха̄вуттамева адхиппа̄йам̣ дӣпети, на ан̃н̃ам̣. тенева ‘‘мантам̣ ва̄четум̣ дхаммам̣ десету’’нти вачанабхедо като. ан̃н̃атха̄ убхайаттха ‘‘дхаммам̣ десету’’миччева ваттаббанти.

майа̄ саддхим̣ ма̄ вада̄тиа̄димхи пана ануган̣т̣хипаде евам̣ вутто ‘‘саче бхиккху са̄ман̣ерена саддхим̣ ваттука̄мо, татха̄ са̄ман̣еропи бхиккхуна̄ саддхим̣ ваттука̄мо сахаса̄ опа̄тети, ‘йебхуййена пагун̣ам̣ гантхам̣ бхан̣антам̣ опа̄тетӣ’’тиа̄дӣсу вийа ана̄патти, на хи етта̄вата̄ бхиккху са̄ман̣ерасса уддисати на̄ма хоти. йасма̄ маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ наттхи, тасма̄пи йуттамеветам̣. саче таттха вича̄ретва̄ пат̣иккхиттам̣ сийа̄ а̄патти, кирийа̄кирийан̃ча на̄паджджати. касма̄? йасма̄ читтена екато ваттука̄мо, атха кхо нам̣ ‘екато ма̄ вада̄’ти пат̣иккхипитва̄пи екато ваданто а̄паджджати. аваттука̄масса сахаса̄ вираджджхитва̄ екато вадантасса ана̄патти, тена вуттам̣ ‘майа̄ саддхим̣ ма̄ вада̄ти вутто йади вадати, ана̄паттӣ’ти. татха̄пи а̄чарийа̄нам̣ матимануваттантена еварӯпесу т̣ха̄несу йатха̄вуттанайенева пат̣ипаджджитаббам̣. касма̄? йасма̄ маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ наттхи, наттхибха̄ватойева а̄патти. саче таттха ана̄паттиавачанам̣ на самбхавати айамат̣т̣ха̄натта̄’’ти.

татра̄йам̣ вича̄ран̣а̄ – ‘‘майа̄ саддхим̣ ма̄ вада̄’’ти вутто йади вадати, бхиккхуно ана̄паттӣти йуттаметам̣ бхиккхуно ваттука̄мата̄йа̄бха̄вато, бха̄вепи саджджха̄йакаран̣а̄дӣсу тӣсу ана̄паттито ча. атха са̄ман̣ерена бйаттата̄йа ‘‘майа̄ саддхим̣ ма̄ вада̄’’ти вутто бхиккху абйаттата̄йа вадати, а̄патти ева ваттука̄мата̄саббха̄вато. сахаса̄ че вадати, ана̄патти тадабха̄вато. саче бхиккху евам̣ ‘‘майа̄ саддхим̣ ма̄ вада̄’’ти ватва̄ тена саддхим̣ сайам̣ вадати, а̄патти ева. на хи етам̣ сиккха̄падам̣ кирийа̄кирийам̣. йади етам̣ сиккха̄падам̣ кирийа̄кирийам̣ бхавеййа, йуттам̣. таттха ана̄паттӣти адхиппа̄йо. маха̄паччарийам̣ имина̄ва адхиппа̄йена ‘‘майа̄ саддхим̣ ма̄ вада̄’’ти вуттам̣ сийа̄. на хи са̄ман̣ерасса кирийа̄ идха пама̄н̣анти, имасмим̣ пана адхиппа̄йе вутте атийуттам̣ва̄ти аттхо. аккхараттхо бйан̃джанаттхо. кин̃ча̄пи ‘‘йан̃ча падам̣ йан̃ча анупадам̣ йан̃ча анваккхарам̣ йан̃ча анубйан̃джанам̣, саббаметам̣ падасодхаммо на̄ма̄’’ти вуттам̣, татха̄пи ‘‘падена ва̄чети, паде паде а̄патти па̄читтийасса, аккхара̄йа ва̄чети, аккхараккхара̄йа а̄патти па̄читтийасса̄’’ти идамева двайам̣ йоджитам̣, там̣ касма̄ти че? падена анупадаанубйан̃джана̄нам̣ сан̇гахитатта̄. вуттан̃хетам̣ ‘‘анупаданти дутийапа̄до. анубйан̃джананти пуримабйан̃джанена садисам̣ паччха̄бйан̃джана’’нти (па̄чи. ат̣т̣ха. 45), тасма̄ анупадекадесаматтамева анубйан̃джананти сиддхам̣. ‘‘аккхара̄нубйан̃джанасамӯхо пада’’нти ча вуттатта̄ падаматтамева ваттаббам̣ тена анупада̄диттайаггахан̣атоти че? на ваттаббам̣ вачанависесато. падена ва̄ченто хи паде ва̄ анупаде ва̄ анубйан̃джане ва̄ а̄паттим̣ а̄паджджати. на аккхарена. аккхарена ва̄ченто пана пада̄дӣсу ан̃н̃атарасмим̣ а̄паджджати. на хи ‘‘варо варан̃н̃ӯ варадо вара̄харо’’тиа̄димхи пат̣хамам̣ ва-ка̄рам̣ ва̄ченто дутийа̄дива-ка̄ре опа̄тети, пат̣хамам̣ ро-ка̄рам̣ ва̄ченто дутийаро-ка̄ре опа̄тети, пат̣хамам̣ ра-ка̄рам̣ ва̄ченто дутийара-ка̄ре опа̄тети, а̄патти па̄читтийасса̄ти самбхавати. анубйан̃джана̄нуломато самбхавати ева̄ти че? на, ‘‘паде паде а̄патти па̄читтийасса̄’’ти имина̄ вируддхатта̄. идан̃хи вачанам̣ екасмим̣ паде ека̄ а̄паттӣти дӣпети. ‘‘рӯпам̣ аниччанти вуччама̄но рӯти опа̄тетӣ’’ти вачанато сакалам̣ па̄дам̣ ва̄чентасса пат̣хамааккхараматте екато вутте а̄паттӣти сиддханти че? на, ‘‘аккхараккхара̄йа а̄патти па̄читтийасса̄’’ти имина̄ вируддхатта̄, тасма̄ рӯти опа̄тетӣти ваттум̣ асамбхавато рӯ-ка̄расса йатха̄вуттадхаммапарийа̄паннабха̄васиддхито там̣ аватва̄ кевалам̣ аккхара̄йа ва̄чентасса йатха̄вуттадхаммапарийа̄паннааккхарабха̄вадассанаттхам̣ ‘‘рӯпам̣ аниччанти вуччама̄но’’ти вуттам̣, вачанасилит̣т̣хата̄васена ва̄ анубйан̃джане ведана̄вачанам̣ вийа̄ти ведитаббам̣.

падасодхаммасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.