2. удоситасиккха̄падаван̣н̣ана̄
471. сантаруттарена джанападача̄рикам̣ паккаманти. касма̄? кин̃ча̄пи ‘‘на, бхиккхаве, сантаруттарена га̄мо пависитаббо, йо пависеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 362) пат̣хамам̣ вуттам̣. паччха̄ пана ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, паччайа̄ сан̇гха̄т̣ийа̄ никкхепа̄йа, уттара̄сан̇гасса, антарава̄сакасса никкхепа̄йа гила̄но ва̄ хоти, вассикасан̇кетам̣ ва̄, надӣпа̄рам̣ гантум̣ ва̄, аггал̣агуттивиха̄ро ва̄, аттхатакатхинам̣ ва̄ хотӣ’’ти вуттатта̄, ат̣т̣хакатха̄йамписса ‘‘пан̃часу петесу аггал̣агутти ева пама̄н̣ам̣. гутте ева хи виха̄ре никкхипитва̄ бахи гантум̣ ват̣т̣ати, на̄гутте’’ти вуттатта̄ апан̃н̃аттепи катхине ‘‘те бхиккхӯ аггал̣агуттивиха̄ре т̣хапетха̄’’ти ватва̄ сабха̄га̄нам̣ хаттхе чӣварам̣ никкхипитва̄ сантаруттарена га̄маппавесе ладдхакаппийа̄ джанападача̄рикам̣ пакка̄мим̣сӯти ведитаббам̣.
473. авиппава̄сасаммутинти авиппава̄саттхам̣, виппава̄сапаччайа̄ йа̄ а̄патти, тадабха̄ваттхам̣ ва̄ саммутим̣ да̄тунти аттхо. тато пат̣т̣ха̄йа ват̣т̣ати. киттакам̣ ка̄лам̣ ват̣т̣атӣти? ма̄сам̣ ва̄ атирекам̣ ва̄ йа̄ва гамане саусса̄хо, та̄ва ват̣т̣ати. тена вуттам̣ ‘‘дхураниккхепам̣ каронтена паччуддхаритабба’’нти. пуна саммутида̄накиччам̣ наттхӣти саче два̄дасаннам̣ васса̄нам̣ аччайена ан̃н̃о рого хоти, ват̣т̣ати, упасампадакаммам̣ вийа йа̄ваджӣвам̣ ека̄саммути ват̣т̣атӣти ча.
‘‘катам̣ ва̄ хотӣ’’тиа̄ди имасмим̣ сиккха̄паде на ваттаббам̣, касма̄? каран̣апалибодхе упаччхиннепи анадхит̣т̣хитачӣварато виппава̄сапаччайа̄ а̄паттийа̄ асамбхавато, тасма̄ ‘‘нит̣т̣хитачӣварасминти бхиккхуно чӣварам̣ адхит̣т̣хитам̣ хотӣ’’ти еттакамева ваттаббанти че? на, тада̄йаттатта̄. адхит̣т̣ха̄нан̃хи каран̣апалибодхасса нит̣т̣ха̄пана̄йаттам̣, тасма̄ ‘‘катам̣ ва̄тиа̄ди вутта’’нти ча вуттам̣. таттха катанти пуббе вуттамева.
477-8. авиппава̄салаккхан̣ававаттха̄панаттханти еттха ‘‘антога̄ме чӣварам̣ никкхипитва̄ антога̄ме ваттхабба’’нтиа̄дивачанато авиппава̄салаккхан̣ам̣ ваваттха̄питам̣, таббипарӣтанайена виппава̄салаккхан̣ам̣ ведитаббам̣. га̄мо екӯпача̄ротиа̄димхи пана т̣хапетва̄ саттхам̣, руккхамӯлам̣, аджджхока̄сан̃ча сесесу париккхепа̄париккхепавасена екӯпача̄рана̄нӯпача̄рата̄ ведитабба̄. йасма̄ пана саттхам̣ дувидхам̣ нивит̣т̣хам̣, анивит̣т̣хан̃ча, тесу анивит̣т̣хам̣ екакуласса ва̄ на̄на̄куласса ва̄ апариккхиттамева хоти, нивит̣т̣хам̣ сийа̄ париккхиттам̣, сийа̄ апариккхиттам̣, тасма̄ таттха париккхепа̄дивасена адассетва̄ аббхантаравасена вутто. татха̄ аббхока̄се. руккхамӯле чха̄йа̄васена. ан̃н̃атха̄ ‘‘саттхо екӯпача̄ро на̄нӯпача̄ро’’тиа̄ди уддесавиродхо сийа̄ вибхан̇ге адасситатта̄, тасма̄ саттхасса пурато ча паччхато ча саттаббхантара̄, пассато ча екаббхантаранти айамекӯпача̄ро, тато парам̣ на̄нӯпача̄ро. татха̄ руккхамӯласса йаттха маджджханхике ка̄ле чха̄йа̄ пхарати, айам̣ екӯпача̄ро. итаро на̄нӯпача̄ро. касма̄? таттха хи париккхепо аппама̄н̣ам̣. чха̄йа̄ва пама̄н̣ам̣. аджджхока̄сасса па̄л̣ийам̣ вуттова. ‘‘саттха̄дӣнам̣ екакуласантакавасена екӯпача̄рата̄’’ти ликхитам̣, тасма̄ нивесане, удосите ча вуттапариччхедова ат̣т̣а̄дӣсӯти катва̄ сам̣кхиттам̣. тато парам̣ кхеттадхан̃н̃акаран̣аа̄ра̄мавиха̄ресу пана париккхитта̄париккхитта-падам̣ пуна уддхат̣ам̣ саттхавибхан̇гена адхика̄расса паччхиннатта̄. ‘‘на̄на̄габбха̄’’тиа̄дивачанам̣ пана асамбхавато кхеттадхан̃н̃акаран̣аа̄ра̄месу на уддхат̣ам̣. виха̄ре самбхавантампи таттха паччхиннатта̄ на уддхат̣ам̣. кулам̣ вуччати са̄мико, тасма̄ ‘‘екакуласса на̄на̄куласса̄’’ти имина̄ га̄ма̄дӣнам̣ чуддасаннам̣ чӣвараниккхепат̣т̣ха̄на̄нам̣ са̄дха̄ран̣а̄са̄дха̄ран̣абха̄вам̣ дӣпети. аджджхока̄сасса пана асамбхавато на вуттам̣. йасма̄ панеттха екакуласса, на̄на̄куласса ча апариккхиттесу га̄ма̄дӣсу париха̄рависесо кин̃ча̄пи наттхи, париккхиттесу пана аттхи, тасма̄ екана̄на̄кулаггахан̣ам̣, екана̄нӯпача̄раггахан̣ан̃ча са̄ттхаканти ведитаббам̣. таттхапи айам̣ висесо – саттхе, руккхамӯле ча кулабхедатова бхедо, нопача̄рабхедато. аджджхока̄се упача̄рабхедато ча, со пана па̄л̣ийам̣ на дасситоти. ‘‘там̣ пама̄н̣ам̣ атиккамитва̄ти вачанато а̄ка̄сепи ад̣д̣хатеййаратанаппама̄н̣е досо наттхӣ’’ти ваданти.
479. ‘‘сабха̄’’ти иттхилин̇гам̣. ‘‘сабха̄йа’’нти напум̣сакалин̇гам̣, тена вуттам̣ ‘‘лин̇габйаттанайена̄’’ти. напум̣сакалин̇гадассанаттхам̣ кира ‘‘сабха̄йа’’нти паччаттавасена ниддит̣т̣хам̣, тасса анупайогатта̄ ‘‘два̄рамӯла’’нтипи. аттано никкхиттат̣т̣ха̄не аниккхиттатта̄ вӣтхихаттхапа̄со на раккхати, йасмим̣ гхаре чӣварам̣ никкхиттам̣ хоти, тасмим̣ гхаре ваттхаббам̣. ‘‘сабха̄йе ва̄ ваттхаббам̣ два̄рамӯле ва̄, хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитабба’’нти хи вуттам̣. ‘‘хаттхапа̄сейева арун̣ам̣ ут̣т̣хапетабба’’нти нийамитатта̄ джа̄нитум̣ на сакка̄ти че? антогхаре на сакка̄, татха̄ татха̄ вуттатта̄, тасма̄ ‘‘йутти пама̄н̣а’’нти вуттам̣. айаматтхо ат̣т̣хакатха̄йампи пака̄сито, пунапи кхуддакага̄ме саббаса̄дха̄ран̣ага̄мадва̄равасена. саче тасса два̄радвайам̣ хоти, маджджхе ча гхарасабха̄йам̣, йаттхиччхати, таттха васитабба’’нти.
480-1. йа̄ни нивесана̄дӣни га̄масан̇кхйам̣ на гаччханти, та̄ни нивесана̄дӣнӣти адхиппета̄ни. аджджхока̄се апарисан̇китампи чӣварам̣ атирекасаттаббхантаре никкхиттам̣ ниссаггийам̣ хоти, еттха антосӣмата̄ на раккхати, саттхе пана раккхати. ‘‘надӣпариха̄ро ча лаббхатӣ’’ти вачанато удакуккхепасӣма̄йам̣ париха̄ро лаббхатӣти сиддхам̣. са̄мантавиха̄ро че екасӣмо, чӣварам̣ на ниссаггийам̣.
ида̄ни –
‘‘чхиннам̣ дхутан̇гам̣ са̄сан̇ка-саммато сантаруттарам̣;
ачӣварасса̄на̄патти, паччуддха̄ра̄дисиддхито’’ти. –
идам̣ пакин̣н̣акам̣, таттха̄йам̣ чодана̄пуббан̇гамо виниччхайо – кечи ‘‘дигун̣ам̣ сан̇гха̄т̣и’’нти (маха̄ва. 348) вачанато ‘‘екаччика̄ сан̇гха̄т̣ипи на̄дхит̣т̣ха̄табба̄. саче адхит̣т̣ха̄ти на рухатӣ’’ти ватва̄ упасампада̄пеккха̄нампи дигун̣амева сан̇гха̄т̣им̣ датва̄ упасампа̄денти, те имина̄ сутталесена сан̃н̃а̄петабба̄. бхагавата̄ хи ‘‘чхиннакам̣ сан̇гха̄т̣им̣ чхиннакам̣ уттара̄сан̇гам̣ чхиннакам̣ антарава̄сака’’нти пат̣хамам̣ анун̃н̃а̄там̣. тато ‘‘ан̃н̃атарасса бхиккхуно тичӣваре карийама̄не саббам̣ чхиннакам̣ наппахоти. две чхиннака̄ни екам̣ аччхиннакам̣ наппахоти. две аччхиннака̄ни екам̣ чхиннакам̣ наппахотӣ’’ти имасмим̣ ваттхусмим̣ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, анва̄дхикампи а̄ропету’’нти (маха̄ва. 360) анун̃н̃а̄там̣, тасма̄ екаччика̄пи сан̇гха̄т̣и ват̣т̣атӣти сиддхам̣. йа̄ чхиджджама̄на̄ наппахоти, тасса̄ куто дигун̣ата̄ти. ат̣т̣хакатха̄йамписса вуттам̣ ‘‘анва̄дхикампи а̄ропетунти а̄гантукапаттампи да̄тум̣. идам̣ пана аппахонаке а̄ропетаббам̣. саче пахоти, а̄гантукапаттам̣ на ват̣т̣ати, чхиндитаббамева̄’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 360). катхинам̣ пана чхиннакамева ват̣т̣ати а̄вен̣икалаккхан̣атта̄, ‘‘чхиннакам̣ дигун̣ам̣ наппахотӣ’’ти вачана̄бха̄вато ча̄ти саннит̣т̣ха̄наметтха гантаббам̣.
дхутан̇ганти анупасампанна̄нам̣ течӣварикадхутан̇га̄бха̄вато тичӣваренева течӣварикоти. тесам̣ адхит̣т̣ха̄на̄бха̄вато ‘‘адхит̣т̣хитенева̄’’ти ваттаббам̣ хотӯти че? на, дхутан̇габхедена виродхаппасан̇гато. чатуттхачӣвараса̄дийанена хи дхутан̇габхедо, на тичӣваравиппава̄сена, на̄пи атирекачӣвараса̄дийанена, на̄пи атирекачӣварадха̄ран̣ена. йасма̄ пана бхиккхӯнам̣йева бхагавата̄ адхит̣т̣ха̄навасена нава чӣвара̄ни анун̃н̃а̄та̄ни, джа̄тивасена ча вутта̄ни, на евам̣ анупасампанна̄нам̣. тасма̄ тесам̣ чӣваранийама̄бха̄ва̄ на там̣ дхутан̇гам̣ анун̃н̃а̄там̣ гахат̣т̣ха̄нам̣ вийа, тасма̄ тасса сама̄да̄навидха̄не авачанато ча саннит̣т̣ха̄наметтха гантаббам̣.
са̄сан̇касамматоти кан̇кха̄витаран̣ийам̣ са̄сан̇касиккха̄паде висум̣ ан̇га̄ни на вутта̄ни, ‘‘сесаметтха чӣвараваггасса дутийасиккха̄паде вуттанайена ведитабба’’нти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. са̄сан̇касиккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттам̣, на ча панетам̣ вуттам̣. таттха раттивиппава̄со чатуттхам̣ ан̇гам̣, идха чха̄раттавиппава̄со, айаметтха висесоти, тасма̄ ан̇гаса̄ман̃н̃ато, саммутиса̄ман̃н̃ато ча са̄сан̇касиккха̄падамева ваданти. идам̣ ниппадесам̣, там̣ саппадесам̣ ма̄сапараматта̄. таттха бахига̄мепи га̄масӣмам̣ оккамитва̄ васитва̄ паккамантасса ана̄патти, идха на татха̄, идха анантаре анантаре арун̣уггамане ниссаггийам̣, таттха саттамети айам̣ имесам̣ двиннам̣ висесо. ан̇га̄ни пана чӣвараниккхепан̇гасампаттито випарийа̄йена, идха вуттанайена ча сиддхатта̄ на вутта̄ни. та̄ни ка̄мам̣ на вутта̄ни, татха̄пи чатуттхаман̇гам̣ висеситаббам̣, на пана висеситам̣. ким̣ка̄ран̣а̄? идха вуттаниссаджджанаккамена ниссаджджетва̄ а̄паттидесанато, таттха̄панна̄паттивимоккхадӣпанаттхам̣. сам̣ваччхаравиппавуттхампи раттивиппавуттхамева, пагева чха̄раттам̣ виппавуттхам̣. евам̣ сантепи таттха йатха̄вуттаан̇гасампаттийа̄ сати таттха вуттанайенева ниссаджджитаббам̣. хеманте ва̄ гимхе ва̄ ниссаджджати че? идха вуттанайена̄пи ниссаджджитум̣ ват̣т̣атӣти н̃а̄панаттхам̣ чатуттхам̣ ан̇гам̣ на висеситанти но таккоти а̄чарийо. ма̄са̄тиккантампи чӣварам̣ ‘‘даса̄ха̄тикканта’’нти ватва̄ ниссат̣т̣хамева. двайена ӯнама̄сам̣ хутва̄ ‘‘даса̄ха̄тикканта’’нти ватва̄ ма̄са̄тиккантанти еке. татха̄пи саче пачча̄са̄чӣварам̣ хоти, ниссаггийам̣ ‘‘даса̄ха̄тикканта’’нти ватва̄, мӯлачӣварам̣ пана ‘‘ма̄са̄тикканта’’нти ватва̄ ниссаджджитаббам̣.
‘‘сантаруттара’’нти ва̄ ‘‘сан̇гха̄т̣и’’нти ва̄ ‘‘чӣвара’’нти ва̄ ким̣ тичӣварам̣, уда̄ху ан̃н̃ампӣти. кин̃четтха – йади тичӣварамева пат̣исиддхам̣, парийа̄паннавасена аччхинначӣвараччхинданадхова̄панавин̃н̃аттиа̄дивиродхо. атха ан̃н̃ампи, ‘‘нит̣т̣хитачӣварасми’’нти евама̄дина̄ виродхоти? вуччате – на нийамато ведитаббам̣ йатха̄самбхавам̣ гахетаббато. татха̄ хи ‘‘чӣварам̣ никкхипитва̄ сантаруттарена джанападача̄рикам̣ паккамантӣ’’ти (па̄ра̄. 471) евама̄дӣсу тичӣварамева. ‘‘на, бхиккхаве, сантаруттарена га̄мо пависитаббо, сантаруттарапарамам̣ тато чӣварам̣ са̄дхитабба’’нти евама̄дӣсу йам̣кин̃чи, татха̄ сагун̣ам̣ катва̄ сан̇гха̄т̣ийо да̄табба̄, нива̄санам̣ да̄таббам̣, сан̇гха̄т̣и да̄табба̄, ханда те, а̄вусо, сан̇гха̄т̣и, дехи ме пат̣антиа̄дӣсу. вуттан̃хетам̣ ‘‘саббан̃хи чӣварам̣ сан̇гхат̣итат̣т̣хена ‘сан̇гха̄т̣ӣ’ти вуччатӣ’’ти. татха̄ ‘‘нит̣т̣хитачӣварасми’’нти еттха̄пӣти еке. антосамайе хи йа̄вадаттхам̣ чӣварам̣ анун̃н̃а̄там̣, там̣ саббам̣ карийама̄нам̣ када̄ нит̣т̣ха̄нам̣ гаччхиссати, тасма̄ тичӣварамева̄ти еке. ачӣварасса̄на̄патти паччуддха̄ра̄дисиддхитоти ким̣ вуттам̣ хоти? удоситасиккха̄падасса ниппайоджанабха̄ваппасан̇гато тичӣваравиппава̄се течӣварасса а̄паттӣти еке. таттхетам̣ вуччати на хоти а̄патти паччуддха̄ра̄дисиддхито. ‘‘ана̄патти антоарун̣е паччуддхарати, виссаджджетӣ’’ти хи вуттам̣. ан̃н̃атха̄ паччуддхарантасса, антоарун̣е виссаджджентасса ча йа̄ва ан̃н̃о на̄дхит̣т̣ха̄ти, та̄ва а̄паттим̣ а̄паджджати йатха̄вуттанайена. ан̃н̃атха̄ саттаббхантарена виппава̄сасса̄ти виппава̄сато йатха̄рутам̣йева сати виппава̄се виппава̄сато авиппава̄се сати авиппава̄сатоти.
удоситасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.