10. ра̄джасиккха̄падаван̣н̣ана̄
537. ‘‘на кхо майам̣, а̄вусо, чӣварачета̄паннам̣ пат̣игган̣ха̄ма…пе… ка̄лена каппийа’’нти ито пуббе ева рӯпийапат̣иггахан̣асиккха̄падасса пан̃н̃аттатта̄ вуттам̣. ан̃н̃атха̄ а̄йасма̄ упанандо мам̣сасса чета̄паннам̣ екампи каха̄пан̣ам̣ хаттхена пат̣игган̣ханто тато махантатарам̣ чӣварачета̄паннам̣ катхам̣ на пат̣игган̣хиссати, евам̣ сантепи чӣварапат̣исам̣йуттатта̄ чӣваравагге сан̇га̄йим̣сӯти.
538-9. ‘‘а̄гатака̄ран̣ам̣ бхан̃джатӣ’’ти вуттатта̄ нану пуна чодетум̣ на лабхатӣти еке. а̄гаманасса са̄ттхакам̣ на хоти, чӣварам̣ на лабхиссати пат̣исантха̄расса кататта̄ти еке. чодана̄лаккхан̣ам̣ на хотӣти катва̄ вуттанти еке. ‘‘т̣хатва̄ чодемӣ’’ти а̄гато там̣ т̣ха̄нам̣ бхан̃джати, кароти чекам̣, тӣн̣ипи че кароти, екамева, екавачанатта̄ти еке. тӣн̣и т̣ха̄на̄ни бхан̃джатӣти еке. упатиссаттхеро ‘‘на чодана̄дим̣ бхан̃джати, чодетука̄мо акаттаббам̣ ака̄си, тена ваттабхеде дуккат̣а’’нти вадати. дхаммасириттхеро пана ‘‘а̄сане че нисӣдати, ека̄йа нисаджджа̄йа две т̣ха̄на̄ни бхан̃джати. а̄мисам̣ че пат̣игган̣ха̄ти, екена пат̣иггахена две т̣ха̄на̄ни бхан̃джати. дхаммам̣ че бха̄сати, дхаммадесанасиккха̄паде вуттапариччхеда̄йа ека̄йа ва̄ча̄йа две т̣ха̄на̄ни бхан̃джати, там̣ сандха̄йа вутта’’нти вадати. ‘‘йаттха̄’’ти вутте аттано ева сантикам̣ гантаббанти вуттам̣ вийа хоти. тена вуттам̣ ‘‘бйан̃джанам̣ пана на саметӣ’’ти. упа̄сакехи а̄н̣атта̄ там̣. мӯлам̣ аса̄дийантена̄ти мӯласса акаппийабха̄ве сати аса̄дийантена. тан̃ча кхо читтена, на мукхена. саче евам̣ вутте акаппийам̣ дассетӣти катва̄ читтена акаппийам̣ иччхантова мукхена каппийам̣ ниддисати ‘‘чӣварам̣ ме детха̄’’ти, на ват̣т̣ати. пат̣ила̄бхе рӯпийапат̣иггахан̣асиккха̄падена а̄патти.
татра̄йам̣ вича̄ран̣а̄ – читтена са̄дийантопи мукхена каппийавоха̄рена че вохарати ‘‘каха̄пан̣а̄рахена, па̄да̄рахена ва̄ каппийабхан̣д̣ена идан̃чидан̃ча а̄хара̄’’ти. кин̃ча̄пи рӯпийам̣ сандха̄йа вадати, ват̣т̣ати ева. касма̄? кан̃чи сассут̣т̣ха̄накам̣ бхӯмипадесам̣ сандха̄йа ‘‘сӣмам̣ дема̄ти ваданти, ват̣т̣атӣ’’ти вачанато, ‘‘виха̄расса дема̄’’ти вутте ‘‘пат̣иккхипитум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти вачанато ча. ануган̣т̣хипаде пана вуттам̣ ‘‘сан̇гхам̣ сандха̄йа ‘виха̄расса дема̄’ти диннам̣ гарубхан̣д̣ам̣ на хоти, даккхин̣одакам̣ сампат̣иччхитум̣, ‘са̄дхӯ’ти ча ваттум̣, анумодетун̃ча ват̣т̣ати. касма̄? сан̇гхасса ‘виха̄ро’ти на̄ма̄бха̄вато, кхеттассева ‘сӣма̄’ти на̄мабха̄вато ча, читтена а̄рамман̣ам̣ катам̣ аппама̄н̣ам̣, каппийавоха̄рова пама̄н̣ам̣. каппийамева̄чиккхитатта̄ ‘на твева̄хам̣, бхиккхаве, кеначи парийа̄йена джа̄тарӯпараджатам̣ са̄дитаббам̣ парийеситаббанти вада̄мӣ’ти (маха̄ва. 299) вачаненапи на вируджджхати. каппийавачанапаччайа̄ да̄йако сайамева каттаббайуттакам̣ джа̄ниссатӣти адхиппа̄йато да̄йакена етасса адхиппа̄йам̣ н̃атва̄ каппийака̄ракасса хаттхе т̣хапитам̣ бхиккхусса сантакамева хотӣ’’ти. идам̣ саббамайуттам̣, касма̄? сӣма̄виха̄равачанасса да̄йакавачанатта̄. идха ча бхиккхуно вачанам̣ пама̄н̣ам̣. тенева̄ха ‘‘атха̄пи ‘мама тал̣а̄кам̣ ва̄ поккхаран̣им̣ ва̄ сан̇гхасса даммӣ’ти вутте ‘са̄дху, упа̄сака, сан̇гхо па̄нӣйам̣ пивиссатӣ’тиа̄дӣни ватва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати ева̄’’ти. ан̃н̃атха̄ кхеттам̣ сандха̄йа бхиккхуно кхеттапат̣ибаддхавачана̄ни сӣма̄вачанена каппантӣти а̄паджджати. авиха̄расса ча бхиккхусса рӯпийам̣ дассетва̄ ‘‘идам̣ виха̄расса даммӣ’’ти вутте аттано аттха̄йа диййама̄нам̣ джа̄нантена̄пи там̣ аппат̣иккхипитаббам̣. татха̄ каха̄пан̣а̄раха̄дино акаппийабхан̣д̣абха̄вам̣, каха̄пан̣а̄дибха̄вамева ва̄ джа̄нантамева сандха̄йа татха̄вохарантасса ча ана̄паттӣти а̄паджджати. ‘‘на твева̄хам̣, бхиккхаве, кеначи парийа̄йена̄’’ти ниппадесато вуттатта̄ на сакка̄ лесам̣ од̣д̣етунти но такко, вича̄ретва̄ пана гахетаббам̣. ‘‘но че иччхати, на катхетабба’’нти вачанато йатха̄вуттаса̄мичийа̄ акаран̣е ана̄патти дуккат̣асса̄ти дассети.
‘‘ан̃н̃а̄такааппава̄ритесу вийа пат̣ипаджджитабба’’нти вачанато йатха̄вуттаса̄мичимпи на катва̄ че ниппха̄дети, ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падена ка̄ретабботи дассети. каппийака̄рака̄ сайамева чодетва̄ денти, ват̣т̣ати. ‘‘сайам̣ каран̣амева пат̣иккхитта’’нти ча ваданти. пин̣д̣апа̄та̄дӣнам̣ …пе… есева найоти еттха ‘‘дуккат̣а’’нти ваданти, там̣ на сундарам̣, дадантесупӣти апи-саддена сан̇гахитатта̄ ниссаггийапа̄читтийамева. джа̄тарӯпараджатам̣ ‘‘сан̇гхе са̄дите дуккат̣а’’нти ча викаппенти. там̣ висесетва̄ навуттатта̄ па̄читтийамева̄ти дассети. ‘‘ниссаггийамева̄ти йева̄панакасиккха̄падесу сийа̄’’ти ваданти, упапариккхитаббам̣. ‘‘йасса кассачи хи ан̃н̃асса…пе… маха̄паччарийам̣ вутта’’нти вачанато апаббаджита̄нам̣ антамасо ма̄та̄питӯнампи аттха̄йа сампат̣иччхантасса дуккат̣амева̄ти дассети.
саббаттха сампат̣иччханам̣ на̄ма ‘‘угган̣хеййа ва̄ угган̣ха̄пеййава̄ упаниккхиттам̣ ва̄ са̄дийеййа̄’’ти евам̣ вутталаккхан̣амева. евам̣ сантепи каттхачи пат̣иккхипитаббам̣, каттхачи на пат̣иккхипитаббам̣, каттхачи пат̣иккхиттам̣ са̄дитум̣ ват̣т̣ати, евам̣ аппат̣иккхиттам̣ кин̃чи ват̣т̣ати, идам̣ саббампи дассетум̣ ‘‘саче пана̄’’ти виттха̄ро а̄раддхо. таттха ‘‘четийасса…пе… на ват̣т̣атӣ’’ти вачанато аппат̣иккхиттам̣ виха̄расса диннам̣ са̄дитум̣ ват̣т̣атӣти сиддхам̣. татха̄ тхерасса ‘‘ма̄туйа̄ дема̄’’тиа̄дина̄ вуттепи пат̣иггахан̣е а̄патти па̄читтийамева. са̄паттико хотӣти еттха ка̄йа а̄паттийа̄ са̄паттико хотӣти? дуккат̣а̄паттийа̄ти еке. на йа̄йа ка̄йачи, кевалам̣ ат̣т̣ха̄не чодетӣти катва̄ ‘‘са̄паттико’’ти вуттам̣. йатха̄ катханти? ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гато саддхивиха̄рико пан̣а̄метаббо…пе… пан̣а̄менто анатиса̄ро’’ти (маха̄ва. 68) еттха на самма̄ваттантам̣йева апан̣а̄ментасса дуккат̣ам̣ вуттам̣. йатха̄ха – ‘‘на ча, бхиккхаве, асамма̄ваттанто на пан̣а̄метаббо, йо на пан̣а̄меййа, а̄паттидуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 68), тасма̄ адхиматтапема̄диабха̄вепи апан̣а̄ментасса ана̄патти диссати. апича ‘‘са̄тиса̄ро хотӣ’’ти вуттам̣. евам̣сампадамидам̣ дат̣т̣хаббам̣. ат̣т̣хакатха̄йа ‘‘са̄тиса̄ро хотӣти садосо хоти, а̄паттим̣ а̄паджджатӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 68) вуттатта̄ на йуттанти че? на, таданантарамева там̣миччха̄га̄ханиваттанаттхам̣, тасма̄ ‘‘на самма̄ваттанто пан̣а̄метаббо’’ти вуттатта̄ ана̄паттика̄ ката̄ти. дуккат̣а̄патти хотӣти а̄чарийо, вӣмам̣ситаббам̣. ‘‘каппийабхан̣д̣ампи акаппийамева̄ти тал̣а̄като ниппханнадхан̃н̃ена париваттетва̄ ладдхам̣ горасампи на ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣.
каппийавоха̄репи видха̄нам̣ ваккха̄ма, сеййатхидам̣ – ‘‘удакавасена̄’’тиа̄ди. дуббиниббхогам̣ хотӣти идам̣ парато ‘‘тассева акаппийам̣. касма̄? дхан̃н̃асса вича̄ритатта̄’’ти имина̄ асадисам̣, тасма̄ сувуттам̣. идан̃хи бхиккхусса пайогавасена а̄дито пат̣т̣ха̄йа уппаннена миссанти. акатапуббам̣ навасассам̣ на̄ма. кхале ва̄ т̣хатва̄ раккхатӣти ‘‘идам̣ ва̄ еттакам̣ ва̄ ма̄ ган̣ха, идам̣ гахетум̣ лаббхатӣ’’ти ва̄ ‘‘ито апанехи, идха пун̃джам̣ карохӣ’’ти евама̄дина̄ ва̄ пайогена че раккхати, там̣ акаппийам̣. ‘‘саче ‘майит̣хите раккхитам̣ хотӣ’ти раккхати, ган̣ханте ва̄ пасситва̄ ‘ким̣ каротха̄’ти, бхан̣ати ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣, там̣ йуттам̣. рӯпийапат̣иггахан̣асиккха̄паде ‘‘два̄рам̣ пидахитва̄ раккхантена васитабба’’нти хи вуттам̣. тассева там̣ акаппийам̣. касма̄? апуббасса ануппа̄дитатта̄. хет̣т̣ха̄ ‘‘сассам̣ катва̄ а̄харатха̄’’ти ваттум̣ пана на ват̣т̣атӣти. пан̣н̣епи есева найо. ‘‘пакатийа̄ сайамева каронта̄нам̣ усса̄хаджананато’’ти вуттам̣. касма̄? ‘‘каха̄пан̣а̄нам̣ вича̄ритатта̄’’ти вачанато, пагева ут̣т̣ха̄питатта̄ти сиддхам̣ хоти. саче да̄йака̄ ва̄ сан̇гхасса га̄макхетта̄ра̄ма̄дим̣ кен̣ийа̄ гахитаманусса̄ ва̄ таттха кут̣умбино ‘‘име сан̇гхасса каха̄пан̣а̄ а̄хат̣а̄’’ти ваданти, ‘‘на каппатӣ’’ти еттакамева ваттаббам̣. каппийака̄рака̄ва че ваданти, ‘‘сан̇гхасса каха̄пан̣а̄ на каппанти, саппиа̄дӣни ват̣т̣антӣ’’ти ваттаббам̣, тасма̄ ‘‘сан̇гхасса каппийака̄раке ва̄ гуттат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ а̄чиккхатха̄’’ти ватва̄ техи сампа̄дитам̣ кеначи акаттаббата̄йа ‘‘имина̄ саппим̣ а̄хара̄хӣ’’ти вича̄рети нит̣т̣ха̄петва̄ итаресам̣ каппийам̣ парато паттачатукке чатуттхапатто вийа. вуттан̃хи таттха ‘‘име каха̄пан̣е гахетва̄ имам̣ дехӣ’ти каха̄пан̣е да̄петва̄ гахито, айам̣ патто етассева бхиккхуно на ват̣т̣ати, дуббича̄ритатта̄, ан̃н̃есам̣ пана ват̣т̣ати, мӯласса асампат̣иччхитатта̄’’тиа̄ди. йади евам̣ саббесам̣ акаппийам̣. касма̄? каха̄пан̣а̄нам̣ вича̄ритатта̄ти. идам̣ дувуттанти че? на, мӯласса сампат̣иччхитат̣т̣ха̄нам̣ сандха̄йа имасса вуттатта̄ паттачатукке дутийататийапатта̄ вийа, тенева вуттам̣ сайам̣ка̄рива̄ре ‘‘на каппатӣ’’ти еттакамева ваттабба’нти. тато парам̣ мӯлам̣ сампат̣иччхати на̄ма.
маха̄висайасиккхатта̄, ра̄джасиккха̄падам̣ идам̣;
ран̃н̃о вийа дувин̃н̃еййам̣, читта̄дхиппа̄йатопи ва̄.
ра̄джасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
нит̣т̣хито чӣваравагго пат̣хамо.