8. пат̣хамадут̣т̣хадосасиккха̄падаван̣н̣ана̄

380. са̄вакена паттаббанти пакатиса̄вакам̣ сандха̄йа вуттам̣, на аггаса̄вакам̣. йатхӯпаниссайайатха̄пуггалавасена ‘‘тиссо виджджа̄’’тиа̄ди вуттам̣. кеначи са̄вакена тиссо виджджа̄, кеначи чатассо пат̣исамбхида̄, кеначи чха абхин̃н̃а̄, кеначи кевало навалокуттарадхаммоти евам̣ висум̣ висум̣ йатха̄самбхавам̣ вуттанти ведитаббам̣.

382. ‘‘йе те бхиккхӯ суттантика̄’’тиа̄дивачанато дхарама̄непи бхагавати пит̣акаттайапариччхедо аттхӣти сиддхам̣. дхаммакатхика̄ти а̄бхидхаммика̄ ратийа̄ аччхиссантӣтиа̄ди а̄йасмато даббасса несам̣ тираччха̄накатха̄йа ратинийоджанам̣ вийа диссати, на татха̄ дат̣т̣хаббам̣. суттантика̄дисам̣саггато тесам̣ суттантика̄дӣнам̣ пха̄сувиха̄рантара̄йам̣, тесампи тираччха̄накатха̄ратийа̄ абха̄вена анабхиратива̄сам̣, тато несам̣ са̄ман̃н̃а̄ ча̄ванан̃ча париваджджанто евам̣ чинтесӣти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘ниммита̄нам̣ дхаммата̄ти са̄вакехи ниммита̄нам̣йева, на буддхехӣ’’ти ваданти. ‘‘са̄дхакатамам̣ каран̣а’’нти евам̣ вутте каран̣аттхейева татийа̄вибхаттӣти аттхо.

383-4. йанти йена. ‘‘катта̄ти катта̄, на катта̄’’ти ликхитам̣. ‘‘бхарийам̣ вийа мам̣ аджджха̄чаратӣ’’ти вадантийа̄ балаватӣ чодана̄. тена хӣти еттха йатха̄ чхупанаматте виппат̣иса̄рӣваттхусмим̣ ка̄йасам̣саггара̄гасамбхава̄ апуччхитва̄ ева сан̇гха̄дисесам̣ пан̃н̃а̄песи, татхева пуббевасса̄ дуссӣлабха̄вам̣ н̃атва̄ вуттанти ведитаббам̣. йади та̄ва бхӯта̄йа пат̣ин̃н̃а̄йа на̄сита̄, тхеро ка̄рако хоти. атха абхӯта̄йа, бхагавата̄ ‘‘на̄сетха̄’’ти на ваттаббам̣, вуттан̃ча, тасма̄ вуттам̣ ‘‘йади та̄ва пат̣ин̃н̃а̄йа на̄сита̄, тхеро ка̄рако хотӣ’’ти.

атха аппат̣ин̃н̃а̄йа̄ти ‘‘аййенамхи дӯсита̄’’ти имам̣ пат̣ин̃н̃ам̣ вина̄ ева тасса̄ пакатидуссӣлабха̄вам̣ сандха̄йа на̄сита̄, тхеро ака̄рако хоти. абхайагирива̄синопи аттано суттам̣ ватва̄ ‘‘тумха̄кам̣ ва̄де тхеро ка̄рако’’ти ваданти, касма̄? дуккат̣ам̣ муса̄ва̄дапаччайа̄ лин̇гана̄сана̄йа ана̄сетаббатта̄. па̄ра̄джикассева хи лин̇гана̄сана̄йа на̄сетабба̄. ‘‘на̄сетха̄’’ти ча вуттатта̄ па̄ра̄джика̄ва джа̄та̄, са̄ ким̣ сандха̄йа, тато тхеро ка̄рако а̄паджджати. ‘‘сака̄йа пат̣ин̃н̃а̄йа на̄сетха̄’’ти вутте пана апа̄ра̄джика̄пи аттано вачанена на̄сетабба̄ джа̄та̄ти адхиппа̄йо. маха̄виха̄рава̄синопи аттано суттам̣ ватва̄ ‘‘тумха̄кам̣ ва̄де тхеро ка̄рако’’ти ча ваданти. касма̄? ‘‘сака̄йа пат̣ин̃н̃а̄йа на̄сетха̄’’ти хи вутте пат̣ин̃н̃а̄йа бхӯтата̄ а̄паджджати ‘‘на̄сетха̄’’ти вачанато. бхӯта̄йева хи пат̣ин̃н̃а̄йа на̄сетабба̄ хоти, на̄бхӯта̄йа̄ти адхиппа̄йо. пуриманайети дуккат̣ава̄де. пуримо йуттивасена паватто, паччхимо па̄л̣ивачанавасена паваттоти ведитаббо.

385-6. пӣтисукхехӣти еттха ‘‘сукхена̄’’ти ваттаббе пӣтиггахан̣ам̣ татийаджджха̄насукхам̣, ка̄йикан̃ча апанетум̣ сампайуттапӣтийа̄ вуттам̣. саче чудитакавасена катам̣ амӯлакам̣ на̄ма, ‘‘анаджджха̄паннам̣ аката’’нти вадеййа, име кариссанти, тасма̄ ‘‘та̄дисам̣ дит̣т̣хасан̃н̃ӣ хутва̄ чодетӣ’’ти па̄т̣хо. ‘‘етена найена сутамутапарисан̇кита̄нипи виттха̄рато ведитабба̄нӣ’’ти па̄т̣хо. ‘‘чатуннам̣ ан̃н̃атарена̄’’ти па̄тимоккхуддесе ева а̄гате гахетва̄ вуттам̣, итаресам̣ ан̃н̃атарена̄пи ануддхам̣сентасса сан̇гха̄дисесова̄ти но таккоти а̄чарийо. бхиккхубха̄ва̄ хи ча̄ванасаматтхато. ‘‘самӣпе т̣хатва̄’’ти вачанато параммукха̄ чодентасса, чода̄пентасса ва̄ сӣсам̣ на ети. дит̣т̣хан̃че сутена парисан̇китена чодети чода̄пети, сутапарисан̇китам̣ ва̄ дит̣т̣ха̄дӣхи чодите ва̄ чода̄пите ва̄ сӣсам̣ ети ева амӯлакена чодитатта̄. вуттан̃хетам̣ ‘‘дит̣т̣хасса хоти па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄паджджанто, тан̃че чодети ‘суто майа̄…пе… сан̇гха̄дисесасса̄’’ти (па̄ра̄. 387). ‘‘асуддхо хоти пуггало ан̃н̃атарам̣ па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панно, тан̃че асуддхадит̣т̣хи сама̄но анока̄сам̣ ка̄ра̄петва̄ ча̄вана̄дхиппа̄йо вадети, а̄патти дуккат̣асса. ока̄сам̣ ка̄ра̄петва̄ ча̄вана̄дхиппа̄йо вадети, ана̄паттӣ’’ти (па̄ра̄. 389) имина̄ на-саментам̣ вийа кха̄йати, катхам̣? дит̣т̣хасса хоти па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄паджджанто на̄ма асуддхо пуггало хоти, ‘‘ан̃н̃атарасмим̣ асуддхадит̣т̣хи сама̄но тан̃че чодети ‘суто майа̄ па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панносӣ’ти, а̄патти ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа сан̇гха̄дисесасса̄’’ти вачанато пуриманайена̄патти. ‘‘ча̄вана̄дхиппа̄йо вадети, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти вачанато паччхиманайена сан̇гха̄дисесена а̄паттӣти две па̄л̣инайа̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вируддха̄ вийа диссанти, на ча вируддхам̣ буддха̄ катхайанти, тасма̄ еттха йутти парийеситабба̄. ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ та̄ва̄ху ‘‘самӯлакена ва̄ сан̃н̃а̄самӯлакена ва̄ чодентасса ана̄патти, амӯлакена ва̄ пана сан̃н̃а̄амӯлакена ва̄ чодентасса а̄паттӣ’’ти. тассаттхо – дассанасаванапарисан̇канамӯлена самӯлакена ва̄ тадабха̄вена амӯлакена̄пи сан̃н̃а̄самӯлакена ва̄ чодентасса ана̄патти, дассана̄димӯла̄бха̄вена амӯлакена ва̄ таббха̄вена самӯлакена̄пи сан̃н̃а̄амӯлакена ва̄ чодентасса а̄патти, тасма̄ дит̣т̣хасса хоти.

па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄паджджантотиа̄димхи дассанамӯлена самӯлакена̄пи ‘‘суто майа̄’’ти вачанато сан̃н̃а̄амӯлакена ва̄ чодети, а̄патти сан̇гха̄дисесасса. тадаттхасса а̄вибха̄ваттхам̣ ‘‘дит̣т̣хе вематико’’тиа̄ди ва̄ра̄ вутта̄ти ведитабба̄.

асуддхо хоти пуггалобхиа̄димхи пана самӯлакена, сан̃н̃а̄самӯлакена ва̄ чодитатта̄ ана̄паттӣти. евамевам̣ пана тадаттхадӣпанаттхам̣ те ва̄ра̄ вутта̄. таттха хи ‘‘адит̣т̣хасса хотӣ’’тиа̄дива̄ра̄ амӯлакена чодентасса а̄патти хотӣти дассанаттхам̣ вутта̄. ‘‘дит̣т̣хе вематико’’тиа̄дина̄ сан̃н̃а̄амӯлакена чодентасса а̄патти хотӣти дассанаттхам̣ вутта̄. ан̃н̃атха̄ ‘‘дит̣т̣хасса хоти, дит̣т̣хе вематико’’тиа̄дива̄ра̄ ниббисеса̄ бхавеййум̣. идам̣ панеттха саннит̣т̣ха̄нам̣-йатха̄ асуддхам̣ пуггалам̣ анока̄сам̣ ка̄ра̄петва̄ чодентасса дуккат̣ам̣, аккоса̄дхиппа̄йасса ча омасава̄дена дуккат̣асса, татха̄ асуддхадит̣т̣хикопи асуддхам̣ асуддхадит̣т̣хи амӯлакена чодети, а̄патти. самӯлакена ва̄ чодети, ана̄паттӣти там̣ саннит̣т̣ха̄нам̣ йатха̄ ‘‘ана̄патти суддхе асуддхадит̣т̣хисса асуддхе асуддхадит̣т̣хисса̄’’ти имина̄ сам̣сандати, татха̄ гахетаббам̣. ан̃н̃атха̄ йутти парийеситабба̄.

сӣласампанноти еттха ‘‘дуссӣласса вачанам̣ аппама̄н̣ам̣. бхиккхунӣ хи бхиккхумхи аниссара̄, тасма̄ уккат̣т̣ханайе видхим̣ сандха̄йа тхерена вуттам̣. дутийаттхерена бхиккхунӣ аджа̄нитва̄пи чодети, сиккхама̄на̄дайо ва̄ чоденти, тесам̣ сутва̄ бхиккхӯ ева вича̄ретва̄ тасса пат̣ин̃н̃а̄йа ка̄ренти. ко еттха досоти идам̣ сандха̄йа вуттам̣. татийена титтхийа̄нам̣ вачанам̣ сутва̄пи бхиккхӯ ева вича̄ренти, тасма̄ на кочи на лабхатӣти евам̣ саббам̣ саметӣти апаре’’ти вуттам̣. тим̣са̄ни тим̣саванта̄ни. ануйоготи пат̣ивачанам̣. ехитӣти а̄гамиссати. дит̣т̣хасанта̄нена̄ти дит̣т̣ханайена, дит̣т̣хавидха̄нена̄ти адхиппа̄йо. патит̣т̣ха̄йа̄ти патит̣т̣хам̣ лабхитва̄. т̣ха̄нети ладжджит̣т̣ха̄не.

га̄ханти ‘‘ахам̣ чодесса̄мӣ’’ти атта̄да̄наггахан̣ам̣. четана̄ти атта̄да̄наггахан̣ачетана̄. воха̄роти ито, етто ча н̃атва̄ пака̄санам̣. пан̣н̣аттӣти на̄мапан̃н̃атти. йа̄ вачӣгхоса̄рамман̣асса сотадва̄раппаваттавин̃н̃а̄н̣асанта̄насса анантарам̣ уппаннена упаладдхапуббасан̇кетена манодва̄равин̃н̃а̄н̣ена вин̃н̃а̄йати, йасса̄ вин̃н̃а̄татта̄ тадаттхо параматтхо ва̄ апараматтхо ва̄ татийава̄рам̣ уппаннена мановин̃н̃а̄н̣ена вин̃н̃а̄йатӣти на̄ма̄дӣхи чхахи бйан̃джанехи па̄л̣ийа̄ пака̄сита̄, са̄ ‘‘виджджама̄напан̃н̃атти авиджджама̄напан̃н̃аттӣ’’тиа̄дина̄ чхадха̄ а̄чарийехи дассита̄. таббха̄гийабха̄во атаббха̄гийабха̄во ча ниппханнадхаммассева йуджджати, на пан̃н̃аттийа̄ адхикаран̣ӣйаваттхутта̄, адхикаран̣е паваттатта̄ ча адхикаран̣о ман̃чат̣т̣хе ман̃чопача̄ро вийа̄ти ча. ‘‘парийа̄йена̄ти амӯлака̄ на̄мапан̃н̃атти наттхи. парийа̄йаматтам̣, сабха̄вато наттхи. абхидха̄наматтамева, абхидхеййам̣ наттхӣ’’ти ча ликхитам̣. идхева̄ти имасмим̣ ева сиккха̄паде. на саббаттха̄ти вива̄да̄дхикаран̣а̄дӣсу. касма̄? на хӣтиа̄ди. вива̄да̄дхикаран̣а̄дӣнаматтхита̄ вийа амӯлакам̣ адхикаран̣ам̣ наттхӣти. пуббе вуттасаматхехӣти ‘‘йам̣ адхикичча саматха̄ ваттантӣ’’ти вуттасаматхехӣти адхиппа̄йо. апича сабха̄вато наттхӣти аппат̣иладдхасабха̄ватта̄ вуттам̣. ануппаннам̣ вийа вин̃н̃а̄н̣а̄ди. на хи вива̄да̄дӣнам̣ пан̣н̣атти адхикаран̣ат̣т̣хоти пан̣н̣аттим̣ адхикичча саматха̄ на паваттанти, тасма̄ на тасса̄ адхикаран̣ӣйата̄ти на вива̄да̄дӣнам̣ пан̣н̣атти адхикаран̣ат̣т̣хоти адхиппа̄йо. хоти четтха –

‘‘па̄ра̄джика̄патти амӯлика̄ че,

пан̣н̣аттиматта̄ пхаламаггадхамма̄;

чатуттхапа̄ра̄джикаваттхубхӯта̄,

пан̣н̣аттиматта̄ва сийум̣ татхева.

‘‘тато двидха̄ маггапхала̄дидхамма̄,

сийум̣ татха̄тӣтамана̄гатан̃ча;

пан̣н̣аттичхаккам̣ на сийа̄ тато ва̄,

парийа̄йато саммутива̄дама̄ха̄’’ти.

анувадантӣти аккосанти. киччайата̄ти каран̣ӣйата̄. там̣ катаманти че? апалоканакаммантиа̄ди. киччанти вин̃н̃аттисамут̣т̣ха̄пакачиттам̣ кира адхиппетам̣.

387. сута̄дӣнам̣ абха̄вена амӯлакаттанти еттха йо дисва̄пи ‘‘дит̣т̣хоси майа̄’’ти ваттум̣ асакконто аттано дит̣т̣ханийа̄менева ‘‘сутоси майа̄’’ти вадати. тасса тасмим̣ асуддхадит̣т̣хитта̄ а̄патти, идха пана йо пуббе сутва̄ ана̄патти, паччха̄ там̣ виссаритва̄ суддхадит̣т̣хи ева сама̄но вадати, там̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘еса найо саббаттха̄ти апаре’’ти вуттам̣. джет̣т̣хаббатико ка̄кекаппат̣иватта̄. йадаггена̄ти йа̄вата̄, йада̄ ва̄. но каппетӣтиа̄ди вематика̄бха̄вадӣпанаттхамева вуттанти дассети. тена вематикова нассарати саммут̣т̣хо на̄ма̄ти а̄паджджати, там̣ на йуттам̣ таданантарабха̄вато, тасма̄ дутийаттхерава̄до паччха̄ вутто.

389. саббаттха̄ти саббаат̣т̣хакатха̄су. ока̄сакамманти ока̄сакаран̣ам̣. ‘‘ока̄сена каммам̣ ока̄сакамма’’нти ликхитам̣. асӯрийам̣ пассати кан̃н̃а̄ти еттха йатха̄ кан̃н̃а̄ сӯрийам̣ на пассатӣти бхавати, евам̣ ‘‘анока̄сам̣ ка̄ретва̄’’ти вутте ока̄сам̣ на ка̄ретва̄ти хоти.

пат̣хамадут̣т̣хадосасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.