5. паринибба̄насуттаван̣н̣ана̄
186. евам̣ там̣ кусина̄ра̄йа хотӣти йатха̄ ануродхапурасса тхӯпа̄ра̄мо даккхин̣апаччхимадиса̄йам̣, евам̣ там̣ уййа̄нам̣ кусина̄ра̄йа даккхин̣апаччхимадиса̄йам̣ хоти. тасма̄ти йасма̄ нагарам̣ пависитука̄ма̄ уййа̄нато упечча ваттанти гаччханти етена̄ти упаваттананти вуччати, тасма̄. танти са̄лапантибха̄вена т̣хитам̣ са̄лаванам̣. антарена̄ти вемаджджхе. аппамаджджанам̣ аппама̄до, со пана аттхато н̃а̄н̣ӯпасам̣хита̄ сати. йасма̄ таттха сатийа̄ бйа̄па̄ро са̄тисайо, тасма̄ ‘‘сатиавиппава̄сена̄’’ти вуттам̣. аппама̄дападейева паккхипитва̄ абха̄си аттхато тасса сакаласса буддхавачанасса сан̇ган̣ханато.
джха̄на̄дӣсу читте ча парамуккам̣сагатавасӣбха̄вата̄йа ‘‘еттаке ка̄ле еттака̄ сама̄паттийо сама̄паджджитва̄ паринибба̄йисса̄мӣ’’ти ка̄лапариччхедам̣ катва̄ сама̄паттисама̄паджджанам̣ паринибба̄напарикамманти адхиппетам̣. тхероти ануруддхаттхеро.
айампи ча̄ти йатха̄вуттапан̃часат̣т̣хийа̄ джха̄на̄нам̣ сама̄паннакатха̄пи сан̇кхепакатха̄ ева. касма̄? йасма̄ бхагава̄ тада̄ девасикам̣ вал̣ан̃джанасама̄паттийо сабба̄пи апариха̄петва̄ сама̄паджджи ева̄ти дассенто ‘‘нибба̄напурам̣ пависанто’’тиа̄дима̄ха. чатувӣсати…пе… пависитва̄ти еттха кечи та̄ва а̄ху ‘‘бхагава̄ девасикам̣ два̄дасакот̣исатасахассаккхаттум̣ маха̄карун̣а̄сама̄паттим̣ сама̄паджджати, два̄дасакот̣исатасахассаккхаттумева пхаласама̄паттим̣ сама̄паджджати, тасма̄ тада̄пи чатувӣсатикот̣исатасахассасан̇кха̄ сама̄паттийо сама̄паджджати. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘татха̄гатам̣, бхиккхаве, арахантам̣ самма̄самбуддхам̣ две витакка̄ бахулам̣ самуда̄чаранти кхемо ча витакко павивеко ча витакко’ти (итиву. 38). кхемо хи витакко бхагавато маха̄карун̣а̄сама̄паттим̣ пӯретва̄ т̣хито, павивекавитакко арахаттапхаласама̄паттим̣. буддха̄нам̣ хи бхаван̇гапарива̄со лахуко маттхакаппатто сама̄паттӣсу васӣбха̄во, тасма̄ сама̄паджджанавут̣т̣ха̄на̄ни катипайачиттаккхан̣ехева иджджханти. пан̃ча рӯпа̄вачарасама̄паттийо чатассо арӯпасама̄паттийо аппаман̃н̃а̄сама̄паттийа̄ саддхим̣ ниродхасама̄патти арахаттапхаласама̄патти ча̄ти два̄дасета̄ сама̄паттийо бхагава̄ паччекам̣ дивасе дивасе кот̣исатасахассаккхаттум̣ пуребхаттам̣ сама̄паджджати, татха̄ паччха̄бхаттанти евам̣ чатувӣсатикот̣исатасахассасан̇кха̄ девасикам̣ вал̣ан̃джанакакасин̣асама̄паттийо’’ти.
апаре пана̄ху ‘‘йам̣ там̣ бхагавата̄ абхисамбодхидивасе паччхимайа̄ме пат̣иччасамуппа̄дан̇гамукхена пат̣иломанайена джара̄маран̣ато пат̣т̣ха̄йа н̃а̄н̣ам̣ ота̄ретва̄ анупададхаммавипассанам̣ а̄рабхантена йатха̄ на̄ма пурисо сувидуггам̣ маха̄гаханам̣ маха̄ванам̣ чхинданто антарантара̄ ниса̄насила̄йам̣ пхарасум̣ ниситам̣ кароти, евамевам̣ ниса̄насила̄садисийо сама̄паттийо антарантара̄ сама̄паджджитва̄ н̃а̄н̣асса тиккхависадабха̄вам̣ сампа̄детум̣ ануломапат̣иломато паччекам̣ пат̣иччасамуппа̄дан̇гесу лаккхакот̣исама̄паттисама̄паджджанавасена саммасанан̃а̄н̣ам̣ паваттети, тадануса̄рена бхагава̄ буддхабхӯтопи ануломапат̣иломато пат̣иччасамуппа̄дан̇гамукхена випассана̄васена дивасе дивасе лаккхакот̣ипхаласама̄паттийо сама̄паджджати, там̣ сандха̄йа вуттам̣, ‘чатувӣсатикот̣исатасахассасан̇кха̄ сама̄паттийо пависитва̄’’’ти.
има̄ни двепи саманантара̄нева паччавеккхан̣а̄йапи йебхуййена на̄нантарийаката̄йа джха̄напаккхикабха̄вато. йасма̄ саббапаччхимам̣ бхаван̇гачиттам̣ тато тато чаванато ‘‘чутӣ’’ти вуччати, тасма̄ на кевалам̣ айамева бхагава̄, атха кхо саббепи сатта̄ бхаван̇гачиттенева чавантӣти дассетум̣ ‘‘йе хи кечӣ’’тиа̄ди вуттам̣. дуккхасаччена̄ти дуккхасаччапарийа̄паннена чутичиттена ка̄лам̣ ка̄лакирийам̣ каронти па̄пун̣анти, ка̄лагаманато ва̄ каронти печча̄ти.
пат̣ибха̄гапуггалавирахито сӣла̄дигун̣ехи асадисата̄йа садисапуггаларахито. сан̇кха̄ра̄ вӯпасамманти еттха̄ти вӯпасамоти евам̣ сан̇кха̄там̣ н̃а̄там̣ катхитам̣ нибба̄намева сукханти. ломахам̣санакоти лома̄нам̣ хат̣т̣хабха̄ва̄па̄дано. бхим̣санакоти авӣтара̄га̄нам̣ бхайаджанако а̄си ахоси. сабба̄ка̄раварагун̣ӯпетети саббехи а̄ка̄раварехи уттамака̄ран̣ехи сӣла̄дигун̣ехи саманна̄гате. асан̇кут̣итена̄ти акут̣итена виппха̄рика̄бха̄вато. сувикаситенева̄ти пӣтисоманассайогато сут̣т̣ху викаситена. веданам̣ адхива̄сеси сабха̄васамудайа̄дито сут̣т̣ху пан̃н̃а̄татта̄. ана̄варан̣авимоккхо саббасо ниббидабха̄во. тена̄ха ‘‘апан̃н̃аттибха̄вӯпагамо’’ти. паджджотанибба̄насадисоти падӣпасса нибба̄насадисо таттха вилӣйитва̄ ават̣т̣ха̄на̄бха̄вато.
паринибба̄насуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
дутийаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
са̄раттхаппака̄синийа̄ сам̣йуттаника̄йа-ат̣т̣хакатха̄йа
брахмасам̣йуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.