6. сура̄па̄навагго

1. сура̄па̄насиккха̄падаван̣н̣ана̄

пит̣т̣ха̄дӣхи катам̣ маджджам̣ сура̄ти пит̣т̣хапӯваоданакин̣н̣асамбха̄рехи катам̣ маджджам̣ сура̄ти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти – пит̣т̣хасура̄, пӯвасура̄, оданасура̄, кин̣н̣апаккхитта̄, самбха̄расам̣йутта̄ти (па̄чи. 328) има̄ни пан̃ча сура̄ на̄ма̄ти. таттха пит̣т̣хам̣ бха̄джане паккхипитва̄ таджджам̣ удакам̣ датва̄ маддитва̄ ката̄ пит̣т̣хасура̄ (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.326-328). евам̣ сеса̄супи. кин̣н̣а̄ти пана тасса̄ сура̄йа бӣджам̣ вуччати. йе ‘‘сура̄модака̄’’типи вуччанти, те паккхипитва̄ ката̄ кин̣н̣апаккхитта̄. харӣтакиса̄сапа̄дина̄на̄самбха̄рехи сам̣йоджита̄ самбха̄расам̣йутта̄.

пуппха̄дӣхи като а̄саво мерайанти пуппхапхаламадхугул̣асамбха̄рехи като чирапарива̄сито мерайанти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти – пуппха̄саво, пхала̄саво, мадхва̄саво, гул̣а̄саво, самбха̄расам̣йуттоти пан̃чамерайам̣ на̄ма̄ти. таттха мадхуката̄лана̄л̣икера̄ди пуппхарасо чирапарива̄сито пуппха̄саво. панаса̄дипхаларасо пхала̄саво. муддика̄расо мадхва̄саво. самантапа̄са̄дика̄йам̣ пана ‘‘пхала̄саво на̄ма муддика̄пхала̄дӣни маддитва̄ тесам̣ расена като. мадхва̄саво на̄ма муддика̄нам̣ джа̄тирасена като, маккхика̄мадхуна̄пи карӣйатӣти вадантӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 328) вуттам̣. уччхурасо гул̣а̄саво. харӣтака̄малакакат̣укабхан̣д̣а̄дина̄на̄самбха̄ра̄нам̣ расо чирапарива̄сито самбха̄расам̣йутто. еттха ча сура̄йа, мерайасса ча сама̄непи самбха̄расам̣йоге маддитва̄ ката̄ сура̄, чирапарива̄ситаматтена мерайанти евамимесам̣ на̄на̄каран̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣. бӣджато пат̣т̣ха̄йа̄ти самбха̄ре пат̣ийа̄детва̄ ча̄т̣ийам̣ паккхиттака̄лато чева та̄лана̄л̣икера̄дӣнам̣ пуппхарасасса абхинавака̄лато ча пат̣т̣ха̄йа.

лон̣асовӣракам̣ ва̄ суттам̣ ва̄ти име две анекехи бхесаджджехи абхисан̇кхата̄ а̄савависеса̄. ва̄сагга̄ха̄панаттханти сугандхабха̄вага̄ха̄панаттхам̣. ваттхум̣ аджа̄наната̄йа четтха ачиттаката̄ ведитабба̄. акусаленева па̄таббата̄йа локаваджджам̣. йам̣ панеттха ваттаббам̣ сийа̄, там̣ саббам̣ пат̣хамапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄йа вуттанайамева.

сура̄па̄насиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. ан̇гулипатодакасиккха̄падаван̣н̣ана̄

хаса̄дхиппа̄йасса̄ти кхид̣д̣а̄дхиппа̄йасса, имина̄ ка̄йасам̣сагга̄дхиппа̄йам̣ пат̣иккхипати.

еттха ча бхиккхунимпи хаса̄дхиппа̄йена пхусато бхиккхусса дуккат̣ам̣. татха̄ бхиккхумпи пхусантийа̄ бхиккхунийа̄ти а̄ха ‘‘идха пана бхиккхунӣпи бхиккхусса, бхиккху ча бхиккхунийа̄ анупасампанно ева̄’’ти. ка̄йаппат̣ибаддха̄дӣсу саббаттха̄ти ‘‘ка̄йена ка̄йаппат̣ибаддхе, ка̄йаппат̣ибаддхена ка̄йе, ка̄йаппат̣ибаддхена ка̄йаппат̣ибаддхе, ниссаггийена ка̄йе, ниссаггийена ка̄йаппат̣ибаддхе, ниссаггийена ниссаггийе’’ти (па̄чи. 332) саббаттха. сати каран̣ӣйе а̄масатоти сати каран̣ӣйе пурисам̣ а̄масато ана̄патти. иттхӣ пана сати каран̣ӣйепи а̄маситум̣ на ват̣т̣ати.

ан̇гулипатодакасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. хасадхаммасиккха̄падаван̣н̣ана̄

упаригоппхакети гоппхака̄нам̣ упарибха̄гаппама̄н̣е. хаса̄дхиппа̄йоти кӣл̣а̄дхиппа̄йо. йена йена ан̇гена̄ти хаттхапа̄да̄дӣсу йена йена ан̇гена. татха̄ на̄ва̄йа кӣл̣атоти пхийа̄ритта̄дӣхи на̄вам̣ па̄джентасса ва̄ тӣре усса̄рентасса ва̄ дуккат̣анти аттхо.

хасадхаммасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. ана̄дарийасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дувидхан̃хеттха ана̄дарийам̣ пуггала̄на̄дарийан̃ча дхамма̄на̄дарийан̃ча̄ти а̄ха ‘‘пуггаласса ва̄’’тиа̄ди. таттха йо бхиккху упасампаннена пан̃н̃аттена вуччама̄но ‘‘айам̣ уккхиттако ва̄ вамбхито ва̄ гарахито ва̄, имасса вачанам̣ акатам̣ бхависсатӣ’’ти (па̄чи. 342) ана̄дарийам̣ кароти, айам̣ пуггале ана̄дарийам̣ кароти на̄ма. йо пана пан̃н̃аттена вуччама̄но ‘‘катха̄йам̣ нассеййа ва̄ винассеййа ва̄ антарадха̄йеййа ва̄’’ти, там̣ ва̄ насиккхитука̄мо ана̄дарийам̣ кароти, айам̣ дхамме ана̄дарийам̣ кароти на̄ма. тена̄ха ‘‘тасма̄’’тиа̄ди.

идам̣ на саллекха̄йа сам̣ваттатӣти самма̄ килесе ликхатӣти саллекхо, аппиччхата̄, тадаттхам̣ найидам̣ сам̣ваттати. а̄дисаддена ‘‘идам̣ на дхутаттха̄йа сам̣ваттати, на па̄са̄диката̄йа, на апачайа̄йа, на вӣрийа̄рамбха̄йа сам̣ваттатӣ’’ти (па̄чи. 343) идам̣ сан̇ган̣ха̄ти. апан̃н̃аттена̄ти сутте ва̄ абхидхамме ва̄ а̄гатена. павен̣иа̄гатанти сан̇гӣтика̄лато пат̣т̣ха̄йа маха̄кассапа̄диа̄чарийапарампара̄йа а̄гатам̣. саче пана йасма̄ уччхурасо сатта̄хака̄лико, тасса касат̣о йа̄ваджӣвико, двиннам̣йева самава̄йо уччхуйат̣т̣хи, тасма̄ вика̄ле уччхуйат̣т̣хим̣ кха̄дитум̣ ват̣т̣ати гул̣ахарӣтакам̣ вийа̄ти евама̄дикам̣ га̄райха̄чарийуггахам̣ гахетва̄ ‘‘евам̣ амха̄кам̣ а̄чарийа̄нам̣ уггахо парипуччха̄’’ти бхан̣ати, а̄паттийева.

ана̄дарийасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. бхим̣са̄панасиккха̄падаван̣н̣ана̄

рӯпа̄дӣнӣти бхайа̄нака̄ни рӯпасаддагандхарасапхот̣т̣хабба̄ни. бхайа̄накакатханти чораканта̄рава̄л̣аканта̄раписа̄чаканта̄раппат̣исам̣йуттакатхам̣.

бхим̣са̄панасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. джотисиккха̄падаван̣н̣ана̄

агила̄ноти йасса вина̄ аггина̄ пха̄су хоти, со идха агила̄но на̄ма. джотинти аггим̣.

бхаггесӯти евам̣на̄маке джанападе. бхагга̄на̄ма джа̄нападино ра̄джакума̄ра̄, тесам̣ нива̄со екопи джанападо рул̣хисаддена ‘‘бхагга̄’’ти вуччати. тена вуттам̣ ‘‘бхаггесӯти евам̣на̄маке джанападе’’ти. татха̄ патила̄там̣ уккхипантасса̄ти д̣айхама̄нам̣ ала̄там̣ патитам̣ уккхипантасса татха̄ дуккат̣анти аттхо. тан̃ча̄ти дуккат̣ам̣ пара̄масати. авиджджха̄танти аниббута̄ла̄там̣. падӣпаджотикаджанта̄гхарети падӣпуджджаланапаттапачанаседакамма̄дӣсу джотикаран̣е аггиса̄ла̄йан̃ча сама̄дахантасса ана̄паттӣти аттхо. татха̄рӯпаппаччайети т̣хапетва̄ падӣпа̄дӣни ан̃н̃асмимпи татха̄рӯпапаччайе. а̄пада̄сӯти дут̣т̣хава̄л̣амигаамануссехи упаддавесу.

джотисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. наха̄насиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘дийад̣д̣хо ма̄со сесо гимха̄на’’нти ‘‘васса̄насса пат̣хамо ма̄со’’иччете ад̣д̣хатеййама̄са̄ ун̣хасамайо, парил̣а̄хасамайоти гимха̄нам̣ сесо дийад̣д̣хо ма̄со ун̣хасамайо, васса̄насса пат̣хамо ма̄со парил̣а̄хасамайоти евам̣ ете ад̣д̣хатеййама̄са̄ камена ун̣хасамайо, парил̣а̄хасамайо на̄ма хотӣти аттхо тенева падабха̄джанийам̣ ‘‘ун̣хасамайо на̄ма дийад̣д̣хо ма̄со сесо гимха̄на’’нти, ‘‘парил̣а̄хасамайо на̄ма васса̄насса пат̣хамо ма̄со’’ти вуттам̣. йада̄ вина̄ наха̄нена на пха̄су хоти, айам̣ гила̄насамайо. падабха̄джанийам̣ (па̄чи. 364) пана гила̄не ниччхите гила̄нака̄ло ниччхитова хотӣти ‘‘йасса вина̄ наха̄нена на пха̄су хоти, ‘гила̄насамайо’ти наха̄йитабба’’нти вуттам̣. паривен̣асаммаджджанаматтампӣти антамасо паривен̣асаммаджджанаматтампи.

ва̄лукам̣ уккиритва̄ти суккха̄йа надийа̄ ва̄ликам̣ уттиритва̄. а̄ва̄т̣есупӣти пи-саддена надийам̣ ваттаббамева наттхӣти дассети. а̄пада̄сӯти бхамара̄дӣхи анубандхесу.

наха̄насиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. дуббан̣н̣акаран̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

ла̄бхасаддойам̣ каммаса̄дхано ‘‘ко бхавата̄ ла̄бхо ладдхо’’тиа̄дӣсу вийа, со четтха атӣтака̄ликоти а̄ха ‘‘алаббхӣти лабхо’’ти, ладдханти аттхо. ‘‘лабхо ева ла̄бхо’’ти имина̄ сакаттхе н̣апаччайоти дассети. ким̣ алаббхӣти ким̣ ладдхам̣. наванти абхинавам̣. етта̄вата̄ ча наван̃ча там̣ чӣваран̃ча̄ти навачӣварам̣, навачӣварам̣ ла̄бхо етена̄ти навачӣварала̄бхоти еваметтха сама̄со дат̣т̣хабботи. йади евам̣ катхам̣ ‘‘навам̣ чӣварала̄бхена̄’’ти вуттанти а̄ха ‘‘ити навачӣварала̄бхена̄’’тиа̄ди. еттха ча ‘‘викаппанупагам̣ паччхима’’нти на вуттатта̄ чӣваранти йам̣ нива̄сетум̣ ва̄ па̄рупитум̣ ва̄ сакка̄ хоти, тадева ведитаббанти а̄ха ‘‘нива̄санапа̄рупанупагам̣ чӣвара’’нти. ‘‘дуббан̣н̣акаран̣ам̣ а̄да̄табба’’нти етам̣ каппабиндум̣ сандха̄йа вуттам̣, на нӣла̄дӣхи сакалачӣварам̣ дуббан̣н̣акаран̣ам̣, тан̃ча пана каппам̣ а̄дийантена чӣварам̣ раджитва̄ чатӯсу ва̄ кон̣есу, тӣсу ва̄ двӣсу ва̄ екасмим̣ ва̄ кон̣е морасса аккхиман̣д̣аламаттам̣ ва̄ ман̇гулапит̣т̣химаттам̣ ва̄ а̄да̄таббанти а̄ха ‘‘тасса̄’’тиа̄ди. кам̣санӣлена̄ти чаммака̄ранӣлена. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘айомалам̣ лохамалам̣, етам̣ кам̣санӣлам̣ на̄ма̄’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 368) вуттам̣. паттанӣлена̄ти йена кеначи нӣлаван̣н̣ена пан̣н̣арасена. каппабиндум̣ а̄дийитва̄ти ват̣т̣ам̣ екам̣ каппабиндум̣ а̄дийитва̄.

па̄л̣икаппакан̣н̣икакаппа̄дайо пана саббат̣т̣хакатха̄су пат̣исиддха̄. аггал̣а̄дӣни каппакатачӣваре пана паччха̄ а̄ропетва̄ каппакаран̣акиччам̣ наттхӣти а̄ха ‘‘паччха̄ а̄ропитесӯ’’тиа̄ди. аггал̣аанува̄тапарибхан̣д̣есӯти уддхаритва̄ аллийа̄панакакхан̣д̣апит̣т̣хианува̄такуччхианува̄тесу. кирийа̄кирийанти нива̄санапа̄рупанато, каппасса ана̄да̄нато кирийа̄кирийам̣.

дуббан̣н̣акаран̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. викаппанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

саммукхена викаппана̄ саммукхавикаппана̄. параммукхена викаппана̄ параммукхавикаппана̄. саннихита̄саннихитабха̄ванти а̄саннадӯрабха̄вам̣. а̄саннадӯрабха̄во ча адхит̣т̣ха̄не вуттанайенева ведитаббо.

миттоти дал̣хамитто. сандит̣т̣хоти дит̣т̣хаматто на̄тидал̣хамитто. акатапаччуддха̄ранти ‘‘майхам̣ сантакам̣ парибхун̃джа ва̄ виссаджджехи ва̄’’тиа̄дина̄ акатапаччуддха̄рам̣. йена винайакаммам̣ катанти йена саддхим̣ винайакаммам̣ катам̣.

парибхогена ка̄йакаммам̣, апаччуддха̄ра̄панена вачӣкамманти а̄ха ‘‘самут̣т̣ха̄на̄дӣни пат̣хамакатхинасадиса̄нева̄’’ти. кирийа̄кирийанти еттха парибхун̃джанам̣ кирийам̣. апаччуддха̄ра̄панам̣ акирийам̣.

викаппанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. апанидха̄насиккха̄падаван̣н̣ана̄

адхит̣т̣ха̄нупаганти адхит̣т̣ха̄найоггам̣ айопаттан̃чева маттика̄паттан̃ча. сӯкарантакам̣ на̄ма кун̃чика̄косо вийа анто сусирам̣ катва̄ кот̣т̣итам̣.

ан̃н̃ам̣ париккха̄ранти па̄л̣ийа̄ ана̄гатапаттаттхавика̄дим̣. дхаммакатхам̣ катва̄ти ‘‘саман̣ена на̄ма анихитапариккха̄рена бхавитум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти евам̣ ‘‘дхаммакатхам̣ катхетва̄ дасса̄мӣ’’ти никкхипато ана̄патти.

апанидха̄насиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

сура̄па̄навагго чхат̣т̣хо.