па̄читтийакан̣д̣ам̣

1. муса̄ва̄давагго

1. муса̄ва̄дасиккха̄падаван̣н̣ана̄

сампаджа̄намуса̄ва̄дети еттха муса̄ти абхӯтам̣ атаччхам̣ ваттху, ва̄доти тасса бхӯтато таччхато вин̃н̃а̄панам̣, сампаджа̄насса муса̄ва̄до сампаджа̄намуса̄ва̄до, тасмим̣ сампаджа̄намуса̄ва̄дети аттхо. тена̄ха ‘‘пуббе’’тиа̄ди. со ча пана муса̄ва̄до пуббабха̄гаккхан̣е, тан̇кхан̣е ча виджа̄нантасса хоти ‘‘пуббевасса хоти ‘муса̄ бхан̣исса’нти, бхан̣антасса хоти ‘муса̄ бхан̣а̄мӣ’’’ти (па̄чи. 4) вуттатта̄ти а̄ха ‘‘пуббепи джа̄нитва̄ вачанаккхан̣епи джа̄нантасса̄’’ти. етан̃хи двайам̣ ан̇габхӯтам̣, итарам̣ пана хоту ва̄, ма̄ ва̄, ака̄ран̣аметам̣. нану четам̣ бхан̣анамева н̃а̄йатӣти а̄ха ‘‘бхан̣анан̃ча на̄ма̄’’тиа̄ди. абхӯтасса̄ти атаччхасса.

хаттхакам̣ сакйапуттанти еттха хаттхакоти тасса тхерасса на̄мам̣. сакйа̄нам̣ путтоти сакйапутто. буддхака̄ле кира сакйакулато асӣти пурисасахасса̄ни паббаджим̣су, тесам̣ со ан̃н̃атаро. аваджа̄нитва̄ пат̣иджа̄нана̄диваттхусминти еттха аваджа̄нитва̄ пат̣иджа̄нанам̣ на̄ма титтхийехи саддхим̣ катхенто аттано ва̄де кан̃чи досам̣ саллаккхенто ‘‘на̄йам̣ мама ва̄до’’ти аваджа̄нитва̄ пуна катхенто катхенто ниддосатам̣ саллаккхетва̄ ‘‘мамева айам̣ ва̄до’’ти пат̣иджа̄на̄ти. а̄дисаддена пат̣иджа̄нитва̄ аваджа̄нанам̣, ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичаран̣ам̣, сампаджа̄намуса̄бха̄санам̣, сан̇кетам̣ катва̄ висам̣ва̄дакаран̣ан̃ча сан̇ган̣ха̄ти. ида̄ни а̄паттибхедадассанаттхам̣ ‘‘уттаримануссадхамма̄рочанаттха’’нтиа̄ди вуттам̣.

анупадха̄ретва̄ сахаса̄ бхан̣антасса̄ти авӣмам̣ситва̄ вегена дит̣т̣хампи ‘‘адит̣т̣хам̣ ме’’тиа̄дина̄ бхан̣антасса. ‘‘ан̃н̃ам̣ бхан̣исса̄мӣ’’ти ан̃н̃ам̣ бхан̣антасса̄ти йо мандатта̄ момӯхатта̄ паккхаланто ‘‘чӣвара’’нти ваттаббе ‘‘чӣра’’нтиа̄дӣни бхан̣ати, айам̣ ‘‘ан̃н̃ам̣ бхан̣исса̄мӣ’’ти ан̃н̃ам̣ бхан̣ати на̄ма. йо пана са̄ман̣ерена ‘‘апи, бханте, майхам̣ упаджджха̄йам̣ пасситтха̄’’ти вутто кел̣им̣ курума̄но ‘‘тава упаджджха̄йо да̄русакат̣ам̣ йоджетва̄ гато бхависсатӣ’’ти ва̄ син̇га̄ласаддам̣ сутва̄ ‘‘касса̄йам̣ саддо’’ти вутто ‘‘ма̄туйа̄ те йа̄нена гаччхантийа̄ каддаме лаггачаккам̣ уддхаранта̄нам̣ айам̣ саддо’’ти ва̄ евам̣ нева дава̄, на рава̄ ан̃н̃ам̣ бхан̣ати, со а̄паттим̣ а̄паджджатийева. ан̃н̃а̄ пӯран̣акатха̄ на̄ма хоти – еко га̄ме тхокам̣ телам̣ лабхитва̄ виха̄рам̣ а̄гато са̄ман̣ерам̣ бхан̣ати ‘‘твам̣ аджджа кухим̣ гато, га̄мо екатело ахосӣ’’ти ва̄, паччхика̄йа т̣хапитам̣ пӯвакхан̣д̣ам̣ лабхитва̄ ‘‘аджджа га̄ме паччхика̄хи пӯве ча̄ресу’’нти ва̄, айам̣ муса̄ва̄дова хоти. висам̣ва̄данапуреккха̄рата̄ти висам̣ ва̄денти етена̄ти висам̣ва̄данам̣, ван̃чана̄дхиппа̄йавасаппаваттам̣ читтам̣, тасса пуреккха̄рата̄ висам̣ва̄данапуреккха̄рата̄, висам̣ва̄даначиттасса пурато каран̣анти аттхо.

муса̄ва̄дасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. омасава̄дасиккха̄падаван̣н̣ана̄

омасава̄дети кхум̣санагарахан̣авачане. йасма̄ пана там̣ нева кан̣н̣асукхам̣, на хадайасукхам̣, тасма̄ тена кан̣н̣ан̃чева хадайан̃ча виджджхатӣти а̄ха ‘‘овиджджханавачане’’ти, джа̄тиа̄дӣхи гхат̣етва̄ вачанети вуттам̣ хоти. тена̄ха ‘‘джа̄тина̄ма̄’’тиа̄ди. таттха джа̄ти на̄ма бра̄хман̣а̄ди уккат̣т̣ха̄ чева чан̣д̣а̄ла̄ди хӣна̄ ча джа̄ти. на̄мам̣ на̄ма авакан̣н̣ака̄ди хӣнан̃чева буддхараккхита̄ди уккат̣т̣хан̃ча на̄мам̣. готтам̣ на̄ма косийа̄ди хӣнан̃чева готама̄ди уккат̣т̣хан̃ча готтам̣. каммам̣ на̄ма пуппхачхад̣д̣ака̄ди хӣнан̃чева касиван̣иджджа̄ди уккат̣т̣хан̃ча каммам̣. сиппам̣ на̄ма нал̣ака̄ра̄ди хӣнан̃чева мудда̄ган̣ана̄ди уккат̣т̣хан̃ча сиппам̣. а̄ба̄дхо на̄ма саббопи рого хӣнойева. атха ва̄ мадхумехо уккат̣т̣хо, сесо хӣноти ведитаббо. лин̇гам̣ на̄ма атидӣгха̄ди хӣнан̃чева на̄тидӣгха̄ди уккат̣т̣хан̃ча лин̇гам̣. килесо на̄ма ра̄га̄дико саббопи килесо. а̄патти на̄ма сота̄патта̄дика̄ уккат̣т̣ха̄ чева па̄ра̄джика̄ди ануккат̣т̣ха̄ ча а̄патти. аккосо на̄ма ‘‘от̣т̣хосӣ’’тиа̄дико хӣно чева ‘‘пан̣д̣итосӣ’’тиа̄дико (па̄чи. 15) уккат̣т̣хо ча аккосо.

йатха̄ татха̄ти па̄л̣иа̄гата̄на̄гатапада̄нам̣ йена кеначи а̄ка̄рена. имасмим̣ сиккха̄паде т̣хапетва̄ бхиккхум̣ бхиккхуниа̄дайо саббе сатта̄ анупасампаннат̣т̣ха̄не т̣хита̄ти а̄ха ‘‘идха ча̄’’тиа̄ди. давакамйата̄ на̄ма кел̣ихаса̄дхиппа̄йата̄. саббаттха̄ти упасампанна̄нупасампаннесу чева па̄л̣иа̄гата̄на̄гатападесу ча̄ти саббаттха. аттхадхаммаануса̄санипуреккха̄ра̄нанти еттха ‘‘чан̣д̣а̄лосӣ’’тиа̄дика̄йа па̄л̣ийа̄ аттхам̣ ван̣н̣енто аттхапуреккха̄ро на̄ма. па̄л̣им̣ ва̄ченто дхаммапуреккха̄ро на̄ма. анусит̣т̣хийам̣ т̣хатва̄ ‘‘ида̄нипи чан̣д̣а̄лоси, па̄пам̣ ма̄ ака̄си. ма̄ тамотамапара̄йан̣о ахосӣ’’тиа̄дина̄ (па̄чи. ат̣т̣ха. 35) найена катхенто ануса̄санипуреккха̄ро на̄ма̄ти ведитаббо.

омасава̄дасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. песун̃н̃асиккха̄падаван̣н̣ана̄

бхиккхупесун̃н̃ети писатӣти писун̣а̄, йа̄йа ва̄ча̄йа самагге сатте авайавабхӯте вагге бхинне кароти, са̄ ва̄ча̄ писун̣а̄, писун̣а̄ ева песун̃н̃ам̣, та̄йа ва̄ча̄йа саманна̄гато писун̣о, тасса каммам̣ песун̃н̃ам̣, бхиккхусса песун̃н̃ам̣ бхиккхупесун̃н̃ам̣, тасмим̣ бхиккхупесун̃н̃е, бхиккхуто сутва̄ бхиккхуна̄, бхиккхусса ва̄ упасам̣хат̣апесун̃н̃ети аттхо. тена̄ха ‘‘джа̄тиа̄дӣхӣ’’тиа̄ди. тан̃ча кхо двӣхи ка̄ран̣ехи упасам̣харатӣти а̄ха ‘‘бхиккхуно пийакамйата̄йа ва̄’’тиа̄ди. таттха бхиккхуно пийакамйата̄йа̄ти йасса там̣ бха̄сати, тасса бхиккхуно ‘‘евамахам̣ етасса пийо бхависса̄мӣ’’ти аттано пийабха̄вам̣ паттхайама̄ната̄йа. бхеда̄дхиппа̄йена̄ти ‘‘евамайам̣ тена саддхим̣ бхиджджиссатӣ’’ти парасса парена бхедам̣ иччхантена. атха ва̄ пийасун̃н̃акаран̣ато песун̃н̃ам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.36) нируттинайена, йа̄йа ва̄ча̄йа йасса там̣ бха̄сати, тасса хадайе аттано пийабха̄вам̣, парасса ча сун̃н̃абха̄вам̣ кароти, са̄ ва̄ча̄, ‘‘бхиккхусса песун̃н̃ам̣ бхиккхупесун̃н̃а’’нтиа̄дина̄ евампеттха аттхо дат̣т̣хаббо. ‘‘вуттанайенева̄ти ‘‘джа̄тиа̄дӣхи аккосаваттхӯхӣ’’тиа̄дина̄ вуттанайена.

па̄л̣имуттакааккосӯпасам̣ха̄рети ‘‘чоросӣ’’тиа̄дина̄ аккосасса упасам̣ха̄ре. ‘‘анаккосаваттхубхӯтам̣ пана песун̃н̃акарам̣ тасса кирийам̣, вачанам̣ ва̄ пийакамйата̄йа упасам̣харантасса кин̃ча̄пи имина̄ сиккха̄падена а̄патти на диссати, татха̄пи дуккат̣ена бхавитабба’’нти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.36) ваданти. па̄пагарахита̄йа вадантасса̄ти екам̣ аккосантам̣, екан̃ча кхамантам̣ дисва̄ ‘‘ахо нилладжджо, ӣдисампи на̄ма бхавантам̣ пуна ваттаббам̣ ман̃н̃иссатӣ’’ти евам̣ кевалам̣ па̄пагарахита̄йа бхан̣антасса.

песун̃н̃асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. падасодхаммасиккха̄падаван̣н̣ана̄

падасо дхаммам̣ ва̄чеййа̄ти екато падам̣ падам̣ дхаммам̣ ва̄чеййа, кот̣т̣ха̄сам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ ва̄чеййа̄ти аттхо. йасма̄ на кевалам̣ тиссо сан̇гӣтийо а̄рул̣хадхаммам̣йева падасо ва̄чентасса а̄патти, тасма̄ ‘‘сан̇гӣтиттайам̣ ана̄рул̣хампӣ’’тиа̄ди вуттам̣. а̄ди-саддена (па̄чи. ат̣т̣ха. 45) сӣлӯпадеса дхутан̇гапан̃хаа̄рамман̣акатха̄ буддхикадан̣д̣акан̃н̃а̄н̣аваттхуасубхакатха̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. мен̣д̣акамилиндапан̃хесу тхерасса сакаппат̣ибха̄не ана̄патти. йам̣ ран̃н̃о сан̃н̃а̄панаттхам̣ а̄харитва̄ вуттам̣, таттха а̄патти. ван̣н̣апит̣акаан̇гулима̄лапит̣акарат̣т̣хапа̄лагаджджитаа̄л̣авакагаджджитагӯл̣хамаггагӯл̣хавессантарагӯл̣хавинайаведаллапит̣ака̄дӣни пана абуддхавачана̄нийева.

йасма̄ пана там̣ падам̣ чатуббидхам̣ хоти, тасма̄ там̣ дассетум̣ ‘‘пада̄нупадаанваккхара̄нубйан̃джанесӯ’’ти вуттам̣. таттха паданти еко га̄тха̄па̄до адхиппето. анупаданти дутийапа̄до. анваккхаранти екекам̣ аккхарам̣. анубйан̃джананти пуримабйан̃джанена садисам̣ паччха̄бйан̃джанам̣. йам̣ кин̃чи ва̄ екам̣ аккхарам̣ анваккхарам̣. аккхарасамӯхо анубйан̃джанам̣. аккхара̄нубйан̃джанасамӯхо падам̣. пат̣хамам̣ падам̣ падамева, дутийам̣ анупаданти еваметтха на̄на̄каран̣ам̣ ведитаббам̣. етесу пада̄дӣсу йам̣ кан̃чи кот̣т̣ха̄сам̣ бхиккхун̃ча бхиккхунин̃ча т̣хапетва̄ авасесапуггалехи саддхим̣ екато бхан̣антасса пада̄диган̣ана̄йа па̄читтийанти самбандхо.

еттха га̄тха̄бандхесу (па̄чи. ат̣т̣ха. 45) та̄ва ‘‘манопуббан̇гама̄ дхамма̄’’ти (дха. па. 1, 2) екамекам̣ падам̣ са̄ман̣ерена саддхим̣ екато а̄рабхитва̄ екатойева нит̣т̣ха̄пентасса падаган̣ана̄йа па̄читтийам̣. тхерена ‘‘манопуббан̇гама̄ дхамма̄’’ти вутте там̣ падам̣ апа̄пун̣итва̄ ‘‘маносет̣т̣ха̄ маномайа̄’’ти вачанака̄ле паттена са̄ман̣ерена екато бхан̣антасса анупадаган̣ана̄йа. ‘‘рӯпам̣ аничча’’нтиа̄ди (ма. ни. 1.353, 356) вачанака̄ле тена саддхим̣ ‘‘рӯ’’ ка̄раматтамева ва̄чентасса анваккхараган̣ана̄йа. еса найо га̄тха̄бандхепи. ‘‘рӯпам̣, бхиккхаве, аниччам̣, ведана̄ аничча̄’’ти (ма. ни. 1.353, 356) имам̣ суттам̣ ва̄чайама̄но тхерена ‘‘рӯпам̣ аничча’’нти вуччама̄не са̄ман̣еро сӣгхапан̃н̃ата̄йа ‘‘ведана̄ аничча̄’’ти имам̣ аниччападам̣ тхерасса ‘‘рӯпам̣ аничча’’нти етена аниччападена саддхим̣ екато бхан̣анто ва̄чам̣ ниччха̄рети, евам̣ ва̄чентасса анубйан̃джанаган̣ана̄йа па̄читтийанти ведитаббам̣.

тикапа̄читтийанти анупасампанне анупасампаннасан̃н̃ивематикаупасампаннасан̃н̃ӣнам̣ васена тӣн̣и па̄читтийа̄ни. анупасампаннена саддхим̣ екато уддесаггахан̣е екато бхан̣антасса ана̄паттӣти самбандхо. еса найо ‘‘саджджха̄йакаран̣е, тасса сантике уддесаггахан̣е’’ти еттха̄пи. татра̄йам̣ виниччхайо – упасампанно ча анупасампанно ча нисӣдитва̄ уддиса̄пенти. а̄чарийо ‘‘нисинна̄нам̣ бхан̣а̄мӣ’’ти техи саддхим̣ екато вадати, а̄чарийассева а̄патти. анупасампаннена саддхим̣ ган̣хантасса ана̄патти. двепи т̣хита̄ ган̣ханти, есева найо. дахарабхиккху нисинно, са̄ман̣еро т̣хито, ‘‘нисиннасса бхан̣а̄мӣ’’ти бхан̣ато ана̄патти. саче дахаро тит̣т̣хати, итаро нисӣдати, ‘‘т̣хитасса бхан̣а̄мӣ’’ти бхан̣атопи ана̄патти. саче бахӯнам̣ бхиккхӯнам̣ антаре еко са̄ман̣еро нисинно хоти, тасмим̣ нисинне падасо дхаммам̣ ва̄чентасса ачиттака̄ а̄патти. саче са̄ман̣еро упача̄рам̣ мун̃читва̄ т̣хито ва̄ нисинно ва̄ хоти, йесам̣ ва̄чети, тесу апарийа̄паннатта̄ екена диса̄бха̄гена пала̄йанакагантхам̣ на̄ма ган̣ха̄тӣти сан̇кхам̣ гаччхати, тасма̄ ана̄патти.

саджджха̄йакаран̣ети анупасампаннена саддхим̣ екато саджджха̄йакаран̣е. тасса сантике уддесаггахан̣ети анупасампаннасса сантике уддесаггахан̣е. йебхуййена пагун̣агантхам̣ бхан̣антасса̄ти саче екага̄тха̄йа еко па̄до на̄гаччхати, авасеса̄ а̄гаччханти, айам̣ йебхуййена пагун̣агантхо на̄ма. етена найена суттепи ведитаббо, там̣ бхан̣антасса. оса̄рентасса ча̄ти париса̄маджджхе суттам̣ учча̄рентасса ча.

падасодхаммасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. пат̣хамасахасеййасиккха̄падаван̣н̣ана̄

идха ‘‘бхиккхум̣ т̣хапетва̄ авасесо анупасампанно на̄ма̄’’ти (па̄чи. 52) вачанато тираччха̄нагатопи анупасампаннойева, со ча кхо на саббо, метхунадхамма̄паттийа̄ ваттхубхӯтова̄ти а̄ха ‘‘антамасо’’тиа̄ди. тасса ча париччхедо метхунадхамма̄паттийа̄ вуттанайенева ведитаббо. дираттатираттанти еттха дираттавачанена на кочи висесаттхо лаббхати, кевалам̣ локавоха̄равасена бйан̃джанасилит̣т̣хата̄йа, мукха̄рул̣хата̄йа евам̣ вуттанти ведитаббам̣. двиннам̣ ва̄ тин̣н̣ам̣ ва̄ раттӣнанти пана вачанаттхаматтадассанаттхам̣ вуттам̣, нирантаратираттадассанаттхам̣ ва̄ дираттаггахан̣ам̣ катанти дат̣т̣хаббам̣. сахасеййанти екато сеййам̣. сеййа̄ти ча ка̄йаппаса̄ран̣асан̇кха̄там̣ сайанампи вуччати ‘‘сайанам̣ сеййа̄’’ти катва̄, йасмим̣ сена̄сане сайанти, тампи ‘‘сайанти еттха̄ти сеййа̄’’ти катва̄. тадубхайампи идха са̄ман̃н̃ена, екасесанайена ва̄ гахитанти а̄ха ‘‘саббаччханнапариччханне’’тиа̄ди.

таттха йам̣ сена̄санам̣ упари пан̃чахи чхаданехи (па̄чи. ат̣т̣ха. 51), ан̃н̃ена ва̄ кеначи антамасо ваттхена̄пи саббамева париччханнам̣, бхӯмито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва чхаданам̣ а̄хачча, ана̄хачча̄пи ва̄ саббантимена парийа̄йена дийад̣д̣хахаттхуббедхена па̄ка̄рена ва̄ ан̃н̃ена ва̄ кеначи антамасо ваттхена̄пи париккхиттам̣, идам̣ саббаччханнасаббапариччханнам̣ на̄ма. йасса пана упари бахутарам̣ т̣ха̄нам̣ чханнам̣, аппам̣ аччханнам̣, самантато ча бахутарам̣ париккхиттам̣, аппам̣ апариккхиттам̣, идам̣ йебхуййена чханнам̣ йебхуййена париччханнам̣ на̄ма. тасмим̣ саббаччханнапариччханне, йебхуййена чханнапариччханне ва̄.

видахеййа̄ти кареййа, тан̃ча кхо аттхато сампа̄дананти а̄ха ‘‘сампа̄деййа̄’’ти. айан̃хеттха сан̇кхепаттхо ‘‘сена̄санасан̇кха̄там̣ сеййам̣ пависитва̄ ка̄йаппаса̄ран̣асан̇кха̄там̣ сеййам̣ каппеййа видахеййа сампа̄деййа̄’’ти. дийад̣д̣хахаттхуббедхо вад̣д̣хакихаттхена гахетаббо. екӯпача̄роти валан̃джанадва̄расса екаттам̣ сандха̄йа вуттам̣. сатагаббхам̣ ва̄ чатуса̄лам̣ екӯпача̄рам̣ хотӣти самбандхо. таттха ва̄ти пуримапуримадивасе йаттха вут̣т̣хам̣, тасмим̣йева сена̄сане ва̄. ан̃н̃аттха ва̄ та̄дисети йатха̄вутталаккхан̣ена саманна̄гате ан̃н̃асмим̣ пуббе авут̣т̣хасена̄сане ва̄. тена ва̄ти йена саха пуримапуримадивасе вут̣т̣хам̣, тена ва̄. ан̃н̃ена ва̄ти йена саха пуримапуримасмим̣ дивасе вут̣т̣хам̣, тато ан̃н̃ена ва̄. сан̇кхепоти сан̇кхепаван̣н̣ана̄. йади евам̣ виттха̄ро катхам̣ ведитабботи а̄ха ‘‘виттха̄ро пана̄’’тиа̄ди.

упад̣д̣хаччханнапариччханна̄дӣсӯти а̄дисаддена ‘‘саббаччханне чӯл̣акапариччханне дуккат̣ам̣, йебхуййена чханне чӯл̣акапариччханне дуккат̣ам̣, саббапариччханне чӯл̣акаччханне дуккат̣ам̣, йебхуййена париччханне чӯл̣акаччханне дуккат̣а’’нти (па̄чи. ат̣т̣ха. 53) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вутта̄нам̣ гахан̣ам̣. татийа̄йа раттийа̄ пура̄рун̣а̄ никкхамитва̄ пуна васантасса̄ти татийа̄йа раттийа̄ арун̣ато пуретарамева никкхамитва̄ арун̣ам̣ бахи ут̣т̣ха̄петва̄ чатуттхадивасе аттхан̇гате сӯрийе пуна васантасса. саббаччханнасабба̄париччханна̄дӣсӯти еттха пана а̄дисаддена ‘‘саббапариччханне саббааччханне, йебхуййена аччханне йебхуййена апариччханне’’ти (па̄чи. 54) па̄л̣ийам̣ а̄гата̄нам̣, ‘‘упад̣д̣хаччханне чӯл̣акапариччханне ана̄патти, упад̣д̣хапариччханне чӯл̣акаччханне ана̄патти, чӯл̣акаччханне чӯл̣акапариччханне ана̄паттӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 53) ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гата̄нан̃ча гахан̣ам̣.

пат̣хамасахасеййасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. дутийасахасеййасиккха̄падаван̣н̣ана̄

манусситтхийа̄ти джӣвама̄накаманусситтхийа̄. ‘‘матиттхӣ пана кин̃ча̄пи па̄ра̄джикаваттхубхӯта̄, анупа̄диннапаккхе пана т̣хитатта̄ сахасеййа̄паттим̣ на каротӣ’’ти (ваджира. т̣ӣ. па̄читтийа 55) ваданти. адиссама̄нарӯпа̄хи пана йаккхипетӣхи, метхунасса аваттхубхӯта̄йа ча тираччха̄нагатиттхийа̄ ана̄патти. пат̣хамадивасепӣти пат̣хамасмим̣ вийа сиккха̄паде на чатуттхейева дивасе, атха кхо идха пат̣хамадивасепӣти аттхо. имина̄ идха дивасапариччхедо наттхӣти дассети. ан̇гесу пана па̄читтийаваттхукасена̄санам̣, таттха ма̄туга̄мена саха нипаджджанам̣, сӯрийаттхан̇гамананти тӣн̣и ан̇га̄нӣти айампи висесо дат̣т̣хаббо.

дутийасахасеййасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. дхаммадесана̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

чхаппан̃чава̄ча̄хӣти чхахи пан̃чахи ва̄ча̄хи. ва̄ча̄париччхедо панеттха катхам̣ ведитабботи а̄ха ‘‘уттари чхаппан̃чава̄ча̄хӣ’’тиа̄ди. саббаттха̄ти сутте, ат̣т̣хакатха̄йан̃ча. саче ат̣т̣хакатхам̣, дхаммападам̣, джа̄така̄диваттхум̣ ва̄ катхетука̄мо хоти, чхаппадаматтамева катхетум̣ ват̣т̣ати. па̄л̣ийа̄ саддхим̣ катхентена екам̣ падам̣ па̄л̣ито, пан̃ча ат̣т̣хакатха̄тоти евам̣ чха пада̄ни анатиккамитва̄ва катхетаббо. пурисена̄ти мануссапурисена. тена̄ха ‘‘мануссавиггахам̣ гахетва̄ пана̄’’тиа̄ди.

тикапа̄читтийанти ма̄туга̄ме ма̄туга̄масан̃н̃ивематикаама̄туга̄масан̃н̃ӣнам̣ васена тӣн̣и па̄читтийа̄ни. ан̃н̃асса ва̄ ма̄туга̄масса̄ти екасса ма̄туга̄масса десетва̄ нисинне пуна а̄гатасса ан̃н̃асса ма̄туга̄масса, евам̣ пана ека̄сане нисиннена ма̄туга̄масатасса̄пи десетум̣ ват̣т̣ати. ‘‘вин̃н̃уманусситтхийа̄’’ти вачанато авин̃н̃иттхийа̄пи десайато ана̄патти. ирийа̄патхапариватта̄бха̄воти аттано ва̄ ма̄туга̄масса ва̄ ирийа̄патхапариватта̄бха̄во. каппийака̄ракасса̄бха̄воти вин̃н̃усса каппийака̄ракасса̄бха̄во, дутийа̄нийате вутталаккхан̣асса мануссасса абха̄воти вуттам̣ хоти. кирийа̄кирийанти еттха уттари чхаппан̃чава̄ча̄хи дхаммадесана̄ кирийа̄, каппийака̄ракасса аггахан̣ам̣ акирийа̄ти дат̣т̣хаббам̣.

дхаммадесана̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. бхӯта̄рочанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ниппарийа̄йена̄ти ‘‘пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджи’’нтиа̄дина̄ (па̄чи. 71) уджукамева. парийа̄йена а̄рочитанти ‘‘йо те виха̄ре васи, со бхиккху пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджи, сама̄паджджати, сама̄панно’’тиа̄дина̄ (па̄чи. 75) ан̃н̃а̄падесена бхан̣итам̣. паринибба̄нака̄ле (па̄чи. ат̣т̣ха. 77), пана антара̄ ва̄ атикад̣д̣хийама̄нена упасампаннасса бхӯтам̣ а̄рочетум̣ ват̣т̣ати. анатикад̣д̣хийама̄нена̄пи (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.77) татха̄рӯпе ка̄ран̣е сати а̄рочетум̣ ват̣т̣атийева. тенева ан̃н̃атарена дахарабхиккхуна̄ упавадито ан̃н̃атаро тхеро ‘‘а̄вусо, упаримаггаттха̄йа ва̄йа̄мам̣ ма̄ ака̄си, кхӣн̣а̄саво тайа̄ упавадито’’ти а̄ха. тхерена ча ‘‘аттхи те, а̄вусо, имасмим̣ са̄сане патит̣т̣ха̄’’ти пут̣т̣хо дахарабхиккху ‘‘а̄ма, бханте, сота̄панно а̄ха’’нти авоча. ‘‘ка̄рако айа’’нти н̃атва̄пи пат̣ипаттийа̄ амогхабха̄вадассанена самуттеджана̄йа, сампахам̣сана̄йа ча арийа̄ атта̄нам̣ пака̄сентийева. тена̄ха ‘‘татха̄рӯпе ка̄ран̣е сати упасампаннасса а̄рочайато’’ти. сутапарийаттисӣлагун̣ам̣ пана анупасампаннассапи а̄рочетум̣ ват̣т̣ати. касма̄ на идха умматтака̄дайо гахита̄ти а̄ха ‘‘йасма̄ пана̄’’тиа̄ди. а̄дисаддена кхиттачиттаведана̄т̣т̣а̄нам̣ гахан̣ам̣. тасмим̣ сатӣти умматтака̄дибха̄ве сати. идха на гахита̄ти имасмим̣ сиккха̄паде падабха̄джанийам̣ на гахита̄. ачиттаканти пан̣н̣аттиджа̄наначитта̄бха̄вена ачиттакам̣. кусала̄бйа̄катачиттехи двичитта’’нти идам̣ уккат̣т̣хапариччхедена арийапуггалейева сандха̄йа вуттам̣. на хи пан̣н̣аттим̣ аджа̄нанта̄ джха̄нала̄бхино путхуджджана̄ ваттхумхи лобхавасена акусалачиттена̄пи на а̄рочентӣти. дуккхаведана̄йа ва̄ абха̄вато ‘‘двиведана’’нти имасса анурӯпам̣ катва̄ евам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣.

бхӯта̄рочанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. дут̣т̣хулла̄рочанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

двиннам̣ ‘а̄паттиккхандха̄нанти па̄ра̄джикасан̇гха̄дисесасан̇кха̄та̄нам̣ двиннам̣ а̄паттиккхандха̄нам̣. а̄йатим̣ сам̣вараттха̄йа̄ти ‘‘евамеса паресу хироттаппена̄пи а̄йатим̣ сам̣варам̣ а̄паджджиссатӣ’’ти а̄йатим̣ сам̣вараттха̄йа. а̄паттӣнан̃ча кула̄нан̃ча парийантам̣ катва̄ ва̄ акатва̄ ва̄ти ‘‘еттака̄ а̄паттийо а̄рочетабба̄, еттакесу кулесу а̄рочетабба̄’’ти евам̣ а̄паттӣнан̃ча кула̄нан̃ча парийантам̣ катва̄ ва̄ акатва̄ ва̄.

адут̣т̣хулла̄йа̄ти па̄ра̄джикасан̇гха̄дисесам̣ т̣хапетва̄ авасесапан̃ча̄паттиккхандхасан̇кха̄та̄йа адут̣т̣хулла̄йа а̄паттийа̄. авасесе чха а̄паттиккхандхети сан̇гха̄дисесаваджджите сесе чха а̄паттиккхандхе. пуримапан̃часиккха̄падавӣтиккамасан̇кха̄там̣ дут̣т̣хулланти па̄н̣а̄типа̄тавераман̣иа̄дикасса а̄дито пан̃часиккха̄падасса вӣтиккамасан̇кха̄там̣ дут̣т̣хуллам̣. итарам̣ адут̣т̣хуллам̣ ва̄ аджджха̄ча̄ранти тато ан̃н̃ам̣ вика̄лабходжана̄дикапан̃чакам̣, суккависат̣т̣хика̄йасам̣саггадут̣т̣хуллааттака̄ман̃чети адут̣т̣хуллам̣ ва̄ аджджха̄ча̄рам̣. ваттхуматтанти ‘‘айам̣ суккависсат̣т̣хим̣ а̄панно, дут̣т̣хуллам̣, аттака̄мам̣, ка̄йасам̣саггам̣ а̄панно’’ти евам̣ ваттхуматтам̣ ва̄ а̄рочентасса. а̄паттиматтанти ‘‘айам̣ па̄ра̄джикам̣ а̄панно, сан̇гха̄дисесам̣, тхуллаччайам̣, па̄читтийам̣, па̄т̣идесанӣйам̣, дуккат̣ам̣, дуббха̄ситам̣ а̄панно’’ти евам̣ а̄паттиматтам̣ ва̄ а̄рочентасса. вутталаккхан̣асса̄ти ‘‘па̄ра̄джикам̣ анаджджха̄паннасса̄’’ти кан̇кха̄. ат̣т̣ха. дут̣т̣хулла̄рочанасиккха̄падаван̣н̣ана̄) евам̣ вутталаккхан̣асса. саваттхукоти ваттхуна̄ саха гхат̣ито.

дут̣т̣хулла̄рочанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. патхавӣкхан̣анасиккха̄падаван̣н̣ана̄

па̄са̄н̣асаккхаракатхаламарумбава̄лука̄дӣсӯти еттха мут̣т̣хиппама̄н̣ато упари па̄са̄н̣а̄ти ведитабба̄. мут̣т̣хиппама̄н̣а̄ саккхара̄. катхала̄ти капа̄лакхан̣д̣а̄ни. марумба̄ти кат̣асаккхара̄. ва̄лука̄ ва̄лика̄йева. ан̃н̃атарасса татийабха̄го хотӣти татийо бха̄го хоти. идам̣ вуттам̣ хоти – йато пам̣сум̣ ва̄ маттикам̣ ва̄ а̄хара̄петва̄ висум̣ висум̣ кате две кот̣т̣ха̄са̄ пам̣су ва̄ маттика̄ ва̄ еко па̄са̄н̣а̄дӣсу ан̃н̃атаро хоти, айам̣ миссакапатхавӣ на̄ма̄ти. оват̣т̣хо на̄ма девена оват̣т̣хо (па̄чи. 86). вуттанти падабха̄джанийам̣, сӣхал̣ат̣т̣хакатха̄йамева ва̄ вуттам̣. адхикатарапа̄са̄н̣а̄димисса̄ти адхикатарапа̄са̄н̣а̄дӣхи мисса̄, адад̣д̣ха̄пи вуттаппама̄н̣ато адхикатарапа̄са̄н̣а̄димисса̄ти адхиппа̄йо. ва̄-саддо авуттавикаппаттхо, тена ӯнакачатума̄соват̣т̣хапатхавим̣ сан̇ган̣ха̄ти. суддхапа̄са̄н̣а̄дибхеда̄йа̄ти суддха̄ па̄са̄н̣а̄ еттха̄ти суддхапа̄са̄н̣а̄, са̄ а̄ди йасса бхедасса со суддхапа̄са̄н̣а̄ди. а̄ди-саддена суддхасаккхара̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. суддхапа̄са̄н̣а̄дибхедо йасса̄ са̄ суддхапа̄са̄н̣а̄дибхеда̄, та̄йа суддхапа̄са̄н̣а̄дибхеда̄йа, суддхапа̄са̄н̣а̄диппака̄ра̄йа̄ти аттхо.

сайам̣ кхан̣атӣти еттха йо антамасо па̄дан̇гут̣т̣хакенапи кхан̣ати, удакампи чхад̣д̣енто бхиндати, па̄дан̇гут̣т̣хакенапи виликхати, паттампи пачанто дахати, со саббо кхан̣атийева̄ти ведитаббо. тена̄ха ‘‘кхан̣анабхеданавилекханапачана̄дӣхи викопетӣти. паттам̣ пачантена (па̄чи. ат̣т̣ха. 87) хи пуббе паккат̣т̣ха̄нейева пачитаббо. адад̣д̣ха̄йа патхавийа̄ аггим̣ т̣хапетум̣ на ват̣т̣ати. паттапачанакапа̄ласса пана упари аггим̣ т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. да̄рӯнам̣ упари т̣хапети, со агги та̄ни даханто гантва̄ патхавим̣ дахати, на ват̣т̣ати. ит̣т̣хакапа̄са̄н̣а̄дӣсупи есева найо. татра̄пи хи ит̣т̣хака̄дӣнам̣йева упари т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. касма̄? тесам̣ анупа̄да̄натта̄. на хи та̄ни аггисса упа̄да̄насан̇кхам̣ гаччханти. суккхакха̄н̣уруккха̄дӣсупи аггим̣ да̄тум̣ на ват̣т̣ати. саче пана ‘‘патхавим̣ апаттамева нибба̄петва̄ гамисса̄мӣ’’ти дети, ват̣т̣ати. паччха̄ нибба̄петум̣ на саккоти, ависайатта̄ ана̄патти. вуттанайенева̄ти ‘‘кхан̣анабхеданавиликханапачана̄дӣхӣ’’ти вуттенева найена. нийаметва̄ти саннит̣т̣ха̄нам̣ катва̄. итароти а̄н̣а̄пако.

‘‘поккхаран̣им̣ кхан̣а̄’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 86) вадати, ват̣т̣ати. кхата̄йева поккхаран̣ӣ на̄ма хоти, тасма̄ айам̣ каппийавоха̄ро. еса найо ‘‘ва̄пим̣, тал̣а̄кам̣, а̄ва̄т̣ам̣ кхан̣а̄’’тиа̄дӣсупи. ‘‘имам̣ ока̄сам̣ кхан̣а, имасмим̣ ока̄се поккхаран̣им̣ кхан̣а̄’’ти пана ваттум̣ на ват̣т̣ати. ‘‘кандам̣ кхан̣а мӯлам̣ кхан̣а̄’’ти анийаметва̄ ваттум̣ ват̣т̣ати. ‘‘имам̣ валлим̣ кхан̣а, имасмим̣ ока̄се кандам̣ ва̄ мӯлам̣ ва̄ кхан̣а̄’’ти ваттум̣ на ват̣т̣ати. тена̄ха ‘‘ока̄сам̣ анийаметва̄…пе… бхан̣антасса̄’’ти. а̄тапена суккхакаддамо ча пхалати, татра йо хет̣т̣ха̄ патхавийа̄ асамбаддхо, тамева апанетум̣ ват̣т̣ати. еса найо гокан̣т̣акепи. тена̄ха ‘‘а̄тапена…пе… асамбаддха’’нти. таттха гокан̣т̣ако (па̄чи. ат̣т̣ха. 86) на̄ма га̄вӣнам̣ кхураччхиннакаддамо вуччати. саче пана хет̣т̣химаталена бхӯмисамбандхо, викопетум̣ на ват̣т̣ати. бхиджджитва̄ патитанадитат̣анти бхиджджитва̄ надиса̄манта̄ патитам̣ омакача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хам̣ надитат̣ам̣. саче пана бхиджджитва̄ удакейева пакати, деве атирекача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хепи удакейева удакасса патитатта̄ ват̣т̣ати. махантампи нан̇галаччхиннаматтика̄пин̣д̣анти махантампи каситат̣т̣ха̄не хет̣т̣ха̄ патхавийа̄ асамбаддхам̣ нан̇галаччхиннаматтика̄пин̣д̣ам̣. евама̄дисаддена кӯт̣а̄син̃чанайоггатанукакаддама̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. асан̃чичча руккха̄дипават̣т̣анена бхиндантасса̄ти па̄са̄н̣аруккха̄дӣни ва̄ пават̣т̣ентасса, каттарадан̣д̣ена ва̄ а̄хачча а̄хачча гаччхантасса патхавӣ бхиджджати, са̄ ‘‘тена бхиндисса̄мӣ’’ти евам̣ сан̃чичча абхиннатта̄ асан̃чичча бхинна̄ на̄ма хоти, ити асан̃чичча руккха̄диппават̣т̣анена бхиндантасса ана̄патти. асатийа̄ па̄дан̇гут̣т̣хака̄дӣхи виликхантасса̄ти йо ан̃н̃авихито кеначи саддхим̣ кин̃чи катхенто па̄дан̇гут̣т̣хакена ва̄ каттарайат̣т̣хийа̄ ва̄ патхавим̣ виликханто тит̣т̣хати, тасса евам̣ асатийа̄ па̄дан̇гут̣т̣хака̄дӣхи виликхантасса ана̄патти.

патхавӣкхан̣анасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

муса̄ва̄давагго пат̣хамо.

2. бхӯтага̄мавагго

1. бхӯтага̄масиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘бхавантӣ’’ти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.90) имина̄ вирул̣хамӯле нӣлабха̄вам̣ а̄паджджитва̄ вад̣д̣хама̄наке тарун̣агаччхе дассети. ‘‘ахесу’’нти имина̄ пана вад̣д̣хитва̄ т̣хите маханте руккхагаччха̄дике дассети. тена̄ха ‘‘джа̄йантӣ’’тиа̄ди. еттха ча ‘‘бхавантӣ’’ти имасса виваран̣ам̣ ‘‘джа̄йанти вад̣д̣хантӣ’’ти, ‘‘ахесу’’нти имасса ‘‘джа̄та̄ вад̣д̣хита̄’’ти. га̄моти самӯхо. патит̣т̣хитахаритатин̣аруккха̄дӣнанти бхӯмийам̣ патит̣т̣хитасса харитатин̣асса чева харитаруккха̄дӣнан̃ча. а̄дисаддена осадхигаччхалата̄дайо ведитабба̄. нимиттаттхе ча бхуммам̣. йо аттхо сампаджджати, тама̄ха ‘‘бхӯтага̄мапа̄табйата̄йа̄’’тиа̄дина̄.

нану ча руккха̄дайо читтарахитата̄йа на джӣва̄, читтарахитата̄ ча парипханда̄бха̄вато, чхиннепи вируханато, висадисаджа̄тикабха̄вато, чатуйонийам̣ апарийа̄паннато ча ведитабба̄, вуд̣д̣хи пана пава̄л̣асила̄лаван̣а̄нампи виджджатӣти на тесам̣ джӣвабха̄ве ка̄ран̣ам̣, висайаггахан̣ан̃ча несам̣ парикаппана̄маттам̣ супанам̣ вийа чин̃ча̄дӣнам̣, татха̄ дохал̣а̄дайо, атха касма̄ бхӯтага̄масса па̄табйата̄йа па̄читтийам̣ иччхитанти? саман̣ааса̄руппато, таннисситасатта̄нураккхан̣ато ча. тенева̄ха ‘‘джӣвасан̃н̃ино хи могхапуриса̄ манусса̄ руккхасми’’нтиа̄ди (па̄чи. 89). са̄сапабӣджакасева̄лампӣти са̄сапабӣджакасан̇кха̄там̣ сева̄лампи, са̄сапасева̄лам̣, бӣджакасева̄лампӣти аттхо. таттха са̄сапасева̄ло на̄ма са̄сапаматто кхуддакасева̄ло. бӣджакасева̄ло на̄ма упари кхуддакапатто хет̣т̣ха̄ кхуддакамӯло сева̄ло.

мӯлабӣджакхандхабӣджапхал̣убӣджааггабӣджабӣджабӣджа̄нанти еттха мӯламева бӣджам̣ мӯлабӣджам̣. евам̣ сесесупи. таттха мӯлабӣджам̣ халиддиа̄дикам̣. кхандхабӣджам̣ ассаттха̄дикам̣. пхал̣убӣджам̣ уччхуа̄дикам̣. аггабӣджам̣ хиривера̄дикам̣. бӣджам̣бӣджам̣ пуббан̣н̣а̄дикам̣. бха̄джанагатанти сара̄ва̄дибха̄джанагатам̣. никкхантам̣ мӯламаттам̣ етасма̄ти никкхантамӯламаттам̣. матта саддена четтха пан̣н̣асса никкхаманам̣ пат̣иккхипати. еса найо никкхантаан̇кураматтанти еттха̄пи. саче пана мӯлан̃ча пан̣н̣ан̃ча ниггатам̣, бхӯтага̄масан̇кхам̣ гаччхати. видаттхиматта̄ паттават̣т̣и ниггаччхатӣти видаттхиматта̄ анӣлаван̣н̣а̄ паттават̣т̣и никкхамати. тена̄ха ‘‘никкханте’’тиа̄ди. харито на хотӣти нӣлаван̣н̣о на хоти. мугга̄дӣнам̣ пана пан̣н̣есу ут̣т̣хитесу, вӣхиа̄дӣнам̣ ва̄ ан̇куре харите бхӯтага̄масан̇гахам̣ гаччханти. еса найо амбат̣т̣хиа̄дӣсу.

бхӯтага̄мабӣджага̄мети еттха бхӯтага̄мато вийоджитам̣ вируханасаматтхамева мӯлабӣджа̄дикам̣ бӣджага̄мо на̄ма̄ти ведитаббам̣. убхайаттха̄ти бхӯтага̄мабӣджага̄месу. ататха̄сан̃н̃исса̄ти абхӯтага̄ма̄бӣджага̄масан̃н̃исса. ко пана ва̄до абхӯтага̄ма̄бӣджага̄месу абхӯтага̄ма̄бӣджага̄масан̃н̃исса. асан̃чичча̄ти па̄са̄н̣аруккха̄дӣни ва̄ пават̣т̣ентасса, са̄кхам̣ ва̄ кад̣д̣хантасса, каттарадан̣д̣ена ва̄ бхӯмим̣ пахаритва̄ гаччхантасса тин̣а̄ни куппанти. та̄ни тена ‘‘викопесса̄мӣ’’ти евам̣ сан̃чичча авикопитатта̄ асан̃чичча викопита̄ни на̄ма хонти. ити асан̃чичча викопентасса ана̄патти.

асатийа̄ти ан̃н̃авихито кеначи саддхим̣ кин̃чи катхенто па̄дан̇гут̣т̣хакена ва̄ хаттхена ва̄ тин̣ам̣ ва̄ латам̣ ва̄ викопенто тит̣т̣хати, евам̣ асатийа̄ викопентасса ана̄патти.

аджа̄нитва̄ти еттха аббхантаре ‘‘бӣджага̄мо’’ти ва̄ ‘‘бхӯтага̄мо’’ти ва̄ на джа̄на̄ти, ‘‘викопемӣ’’ти пана джа̄на̄ти. евам̣ тин̣е ва̄ пала̄лапун̃дже ва̄ кхан̣иттим̣ ва̄ куда̄лам̣ ва̄ сан̇гопанаттха̄йа т̣хапети, д̣айхама̄нахаттхо ва̄ аггим̣ па̄тети. татра че тин̣а̄ни чхиджджанти ва̄ д̣айханти ва̄, евам̣ аджа̄нитва̄ викопентасса ана̄патти.

йена кеначи аггина̄ти кат̣т̣хаггигомайаггиа̄дӣсу йена кеначи аггина̄, антамасо лохакхан̣д̣енапи а̄диттена. ‘‘каппийа’’нти ватва̄ва̄ти йа̄йа ка̄йачи бха̄са̄йа ‘‘каппийа’’нти ватва̄ва. ева-саддена пат̣хамам̣ аггина̄ пхуситва̄ паччха̄ ‘‘каппийа’’нти ваттум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти дассети. ‘‘пат̣хамам̣ аггим̣ никкхипитва̄ там̣ ануддхаритва̄ва ‘каппийа’нти вутте пана ват̣т̣атӣ’’ти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.93) ваданти. еса найо сесесупи. татхева̄ти ‘каппийа’нти ватва̄ва. ассамахим̣сасӯкарамигагорӯпа̄нам̣ пана кхура̄ атикхин̣а̄, тасма̄ техи на ка̄таббам̣, катампи акатам̣ хотӣти а̄ха ‘‘т̣хапетва̄ гомахим̣са̄дӣнам̣ кхуре’’ти. хаттхинакха̄ пана кхура̄ на хонти, тасма̄ техи ват̣т̣ати. тираччха̄на̄нанти сӣхабйаггхадӣпимаккат̣а̄нам̣, сакунта̄нан̃ча. тесан̃хи накха̄ тикхин̣а̄ хонти, тасма̄ техи ка̄таббам̣. ‘‘антамасо чхиндитва̄ а̄хат̣енапӣ’’ти имина̄ йехи ка̄тум̣ ват̣т̣ати, техи таттхаджа̄такехи ка̄таббанти еттха ваттаббамева наттхӣти дассети. ‘‘саттхе вуттанайенева̄’’ти имина̄ чхедам̣ ва̄ ведхам̣ ва̄ дассентена ‘‘каппийанти ватва̄ва̄’’ти вуттаматидисати. еттха ча кин̃ча̄пи ‘‘каппийанти ватва̄ва ка̄табба’’нтиа̄дина̄ каппийам̣ каронтена каттабба̄ка̄рамева дасситам̣, татха̄пи бхиккхуна̄ ‘‘каппийам̣ карохӣ’’ти вуттейева анупасампаннена ‘‘каппийа’’нти ватва̄ аггипариджита̄ди ка̄таббанти гахетаббам̣. авачанам̣ пана ‘‘пунапи каппийам̣ карохӣти ка̄ретва̄ва парибхун̃джитабба’’нти пат̣хамамева вуттатта̄.

екасмим̣…пе… каппийе кате саббам̣ катам̣ хотӣти екам̣йева ‘‘каппийам̣ каромӣ’’ти адхиппа̄йенапи каппийе кате ека̄баддхатта̄ саббам̣ катам̣ хоти. да̄рукам̣ виджджхатӣти джа̄нитва̄ ва̄ аджа̄нитва̄ ва̄ виджджхати ва̄ виджджха̄пети ва̄, ват̣т̣атийева. бхаттаситтхе виджджхатӣти еттха̄пи есева найо. там̣ виджджхати, на ват̣т̣атӣти валлиа̄дӣнам̣ бха̄джанагатикатта̄ти адхиппа̄йо. бхинда̄петва̄ каппийам̣ ка̄ретаббанти бӣджато муттасса кат̣а̄хасса бха̄джанагатикатта̄ вуттам̣. абӣджанти ан̇кураджананасаматтхабӣджарахитатарун̣амбапхала̄ди. тена̄ха ‘‘йам̣ пана пхалам̣ тарун̣ам̣ хоти, абӣджа’’нти. ниббаттабӣджам̣ на̄ма бӣджам̣ ниббаттетва̄ висум̣ катва̄ парибхун̃джитум̣ саккун̣еййам̣ амбапанаса̄дипхалам̣. тена̄ха ‘‘бӣджам̣ апанетва̄ парибхун̃джитабба’’нти. таттха каппийакаран̣акиччам̣ наттхи, сайамева каппийа̄нӣти адхиппа̄йо.

бхӯтага̄масиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. ан̃н̃ава̄дакасиккха̄падаван̣н̣ана̄

йаматтханти ‘‘твам̣ кира дуккат̣а̄паттим̣ а̄панно’’тиа̄дикам̣ йам̣ кин̃чи аттхам̣. тато ан̃н̃анти пуччхитаттхато ан̃н̃аматтхам̣. ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичаран̣асса̄ти винайадхарена йам̣ вачанам̣ досапуччханаттхам̣ вуттам̣, тато ан̃н̃ена вачанена пат̣иччха̄данасса. пат̣иччха̄данаттхопи хи чарасаддо хоти анекаттхатта̄ дха̄тӯнам̣. вуттанти па̄л̣ийам̣ вуттам̣.

са̄васесам̣ а̄паттим̣ а̄панноти еттха т̣хапетва̄ па̄ра̄джикам̣ сеса̄ са̄васеса̄патти на̄ма, там̣ а̄панно. ануйун̃джийама̄ноти ‘‘ким̣, а̄вусо, иттханна̄мам̣ а̄паттим̣ а̄панносӣ’’ти пуччхийама̄но. ан̃н̃ена вачанена̄ти ‘‘ко а̄панно? ким̣ а̄панно? кисмим̣ а̄панно? катхам̣ а̄панно? кам̣ бхан̣атха? ким̣ бхан̣атха̄’’ти ан̃н̃ена вачанена. ан̃н̃анти ‘‘ким̣ твам̣ иттханна̄мам̣ а̄паттим̣ а̄панносӣ’’тиа̄дикам̣ ануйун̃джакавачанам̣. татха̄ татха̄ виккхипатӣти тена тена пака̄рена виккхипати. ким̣ вуттам̣ хоти? со (па̄чи. ат̣т̣ха. 94) кин̃чи вӣтиккамам̣ дисва̄ ‘‘а̄вусо, а̄паттим̣ а̄панносӣ’’ти сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джийама̄но ‘‘ко а̄панно’’ти вадати. тато ‘‘тва’’нти вутте ‘‘ахам̣ ким̣ а̄панно’’ти вадати. атха ‘‘па̄читтийам̣ ва̄ дуккат̣ам̣ ва̄’’ти вутте ‘‘ахам̣ кисмим̣ а̄панно’’ти вадати. тато ‘‘амукасмим̣ на̄ма ваттхусми’’нти вутте ‘‘ахам̣ катхам̣ а̄панно, ким̣ каронто а̄панномхӣ’’ти пуччхати. атха ‘‘идам̣ на̄ма каронто а̄панно’’ти вутте ‘‘кам̣ бхан̣атха̄’’ти вадати. тато ‘‘там̣ бхан̣а̄ма̄’’ти вутте ‘‘ким̣ бхан̣атха̄’’ти еваманекехи пака̄рехи виккхипатӣти вуттам̣ хоти.

йо пана бхиккху са̄васесам̣ а̄паттим̣ а̄панно, там̣ на катхетука̄мо тун̣хӣбха̄вена вихесетӣти самбандхо. вихесетӣти чиранисаджджа̄чирабха̄санехи пит̣т̣хиа̄гила̄йаната̄лусоса̄дивасена сан̇гхам̣ вихесети, париссамам̣ тесам̣ каротӣти аттхо. париссамо хи вихеса̄ на̄ма. ан̃н̃ава̄дакакамманти ан̃н̃ава̄дакасса бхиккхуно ан̃н̃ава̄дака̄ропанаттхам̣ ка̄таббам̣ н̃аттидутийакаммам̣. вихесакакамманти еттха̄пи есева найо. тасмим̣ сан̇гхена катети тасмим̣ ан̃н̃ава̄дакакамме ча вихесакакамме ча сан̇гхена н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа кате. татха̄ каронта̄нанти там̣ пака̄рам̣ каронта̄нам̣, ан̃н̃ава̄дакан̃ча вихесакан̃ча каронта̄нанти аттхо.

‘‘вихесакети айаметтха анупан̃н̃аттӣ’’ти авачанан̃четтха ‘‘а̄паттикара̄ ча хоти ан̃н̃ава̄дакасиккха̄пада̄дӣсу вийа̄’’ти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. пат̣хамапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄) вуттатта̄йева пан̃н̃а̄йатӣти катва̄. еса найо упари сиккха̄падесу. дхаммакамме тикапа̄читтийанти дхаммакамме дхаммакаммасан̃н̃ивематикаадхаммакаммасан̃н̃ӣнам̣ васена тӣн̣и па̄читтийа̄ни. адхаммакамме тикадуккат̣анти еттха̄пи есева найо. ана̄ропитети каммава̄ча̄йа ана̄ропите, аппатит̣т̣ха̄питети аттхо. гелан̃н̃ена̄ти йена катхетум̣ на саккоти, мукхе та̄дисена бйа̄дхина̄. сан̇гхасса бхан̣д̣ана̄дӣни бхависсантӣти сан̇гхамаджджхе катхите таппаччайа̄ сан̇гхасса бхан̣д̣анам̣ ва̄ калахо ва̄ виггахо ва̄ вива̄до ва̄ сан̇гхабхедо ва̄ сан̇гхара̄джи ва̄ бхависсантӣти имина̄ ва̄ адхиппа̄йена на катхентасса. еттха ча адхаммена̄ти абхӯтена ваттхуна̄.

‘‘самут̣т̣ха̄на̄дӣни адинна̄да̄насадиса̄нӣ’’ти ависесам̣ атидиситва̄ висесам̣ дассетум̣ ‘‘идам̣ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. сийа̄ кирийам̣ ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарантасса. сийа̄ акирийам̣ тун̣хӣбха̄вена вихесентасса.

ан̃н̃ава̄дакасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. уджджха̄панакасиккха̄падаван̣н̣ана̄

йена вачанена̄ти ‘‘чханда̄йа иттханна̄мо идам̣ на̄ма каротӣ’’тиа̄дикена йена вачанена. тена̄ха ‘‘чханда̄йа̄’’тиа̄ди. таттха чханда̄йа̄ти чхандена паккхапа̄тена. ‘‘аккхара̄йа ва̄четӣ’’тиа̄дӣсу (па̄чи. 46) вийа лин̇гавипалла̄со еса. идам̣ на̄ма каротӣти аттано сандит̣т̣хасамбхатта̄нам̣ пан̣ӣтам̣ сена̄санам̣ ва̄ пан̃н̃апети, бхатта̄дикам̣ ва̄ти адхиппа̄йо. сена̄санапан̃н̃а̄пака̄дибхеданти еттха а̄дисаддена бхаттуддесакайа̄губха̄джакапхалабха̄джака̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. анекаттхатта̄ дха̄тӯнам̣ джхе-саддо олоканаттхопи хотӣти а̄ха ‘‘аван̃н̃а̄йа олока̄пентӣ’’ти. чинтанаттхойева ва̄ гахетабботи а̄ха ‘‘ла̄макато ва̄ чинта̄пентӣ’’ти. татхева ваданта̄ти ‘‘чханда̄йа иттханна̄мо идам̣ на̄ма каротӣ’’тиа̄дӣни ваданта̄. вуттанти па̄л̣ийам̣ вуттам̣. ‘‘кхиййанаке’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 105) айаметтха анупан̃н̃атти.

асамматасса̄ти сан̇гхена каммава̄ча̄йа асамматасса. кевалам̣ ‘‘тавесо бха̄ро’’ти сан̇гхена а̄ропитабха̄расса, бхиккхӯнам̣ ва̄ пха̄сувиха̄раттха̄йа сайамева бха̄рам̣ вахантасса, йатра ва̄ две тайо бхиккхӯ вихаранти, татра та̄дисам̣ каммам̣ каронтасса̄ти адхиппа̄йо. йасса кассачӣти упасампаннасса ва̄ анупасампаннасса ва̄ йасса кассачи. анупасампаннасса пана самматасса ва̄ асамматасса ва̄ти еттха пана (па̄чи. ат̣т̣ха. 106) кин̃ча̄пи анупасампаннасса тераса самматийо да̄тум̣ на ват̣т̣анти, татха̄пи йо упасампаннака̄ле ладдхасаммутико паччха̄ анупасампаннабха̄ве т̣хито, там̣ сандха̄йа ‘‘самматасса ва̄’’ти вуттам̣. йасса пана бйаттасса са̄ман̣ерасса кевалам̣ сан̇гхена ва̄ самматена ва̄ бхиккхуна̄ ‘‘твам̣ идам̣ каммам̣ карохӣ’’ти бха̄ро като, там̣ сандха̄йа ‘‘асамматасса ва̄’’ти вуттам̣. йасма̄ уджджха̄панан̃ча кхиййанан̃ча муса̄ва̄давасена паваттам̣, тасма̄ а̄дикаммикасса имина̄ва ана̄патти, муса̄ва̄дена пана а̄паттийева̄ти гахетаббам̣.

уджджха̄панакасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. пат̣хамасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ман̃чам̣ ва̄ти маса̄рако, бундика̄баддхо, кул̣ӣрапа̄дако, а̄хаччапа̄дакоти имесу чатӯсу йам̣ кан̃чи ман̃чам̣ ва̄. пӣт̣хам̣ ва̄ти еттха̄пи есева найо. бхисим̣ ва̄ти ун̣н̣абхиси, чол̣абхиси, ва̄кабхиси, тин̣абхиси, пан̣н̣абхисӣти има̄су пан̃часу бхисӣсу йам̣ кан̃чи бхисим̣ ва̄. тена̄ха ‘‘ман̃ча̄дӣсӯ’’тиа̄ди. таттха ‘‘ман̃часан̇кхепена̄’’ти имина̄ пӣт̣хасан̇кхепам̣ пат̣иккхипати. каппийачаммена̄ти мига̄джел̣акачаммена. еттха пана мигачамме ен̣имиго, ва̄тамиго, пасадамиго, курун̇гамиго, мигама̄туко, рохитамиготи етесам̣йева чамма̄ни ват̣т̣анти, ан̃н̃есам̣ пана –

маккат̣о ка̄л̣асӣхо ча, сарабхо кадалӣмиго;

йе ча ва̄л̣амига̄ кечи, тесам̣ чаммам̣ на ват̣т̣атӣти. (маха̄ва. ат̣т̣ха. 259);

таттха ва̄л̣амига̄ти сӣхабйаггхааччхатараччха̄. на кевалан̃ча етейева, йесам̣ пана чаммам̣ ват̣т̣атӣти вуттам̣, те т̣хапетва̄ авасеса̄ антамасо гомахим̣сасасабил̣а̄ра̄дайопи саббе имасмим̣ аттхе ‘‘ва̄л̣амига̄’’твева ведитабба̄. етесан̃хи саббесам̣ чаммам̣ на ват̣т̣ати. та̄лӣсапаттанти суддхам̣ тама̄лапаттам̣, ан̃н̃ена миссам̣ пана ват̣т̣ати. тин̣ава̄качол̣есу акаппийам̣ на̄ма наттхи. ким̣ панеттха биббохане вийа нисӣдитун̃ча нипаджджитун̃ча на ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. на кевалан̃чедамева̄ти а̄ха ‘‘пама̄н̣апариччхедопи четтха наттхӣ’’ти, ‘‘еттакамева ка̄табба’’нти бхисийа̄ пама̄н̣анийамопи наттхӣти аттхо. ман̃чабхисипӣт̣хабхисибхӯматтхаран̣абхисичан̇каманабхисипа̄дапун̃чханабхисӣти ета̄сам̣ пана анурӯпато саллаккхетва̄ аттано ручивасена пама̄н̣ам̣ ка̄таббам̣. анто сам̣веллитва̄ баддханти йатха̄ вемаджджхам̣ сам̣кхиттам̣ хоти, евам̣ маджджхе сут̣т̣ху вет̣хетва̄ баддхам̣.

йе ат̣т̣ха ма̄са̄ти самбандхо. ‘‘авассикасан̇кета̄’’ти етассева виваран̣ам̣ ‘‘васса̄нама̄са̄ти евам̣ апан̃н̃а̄та̄’’ти, аппатита̄ аппасиддха̄ти аттхо. ‘‘асан̃н̃ита̄’’типи па̄т̣хо, таттха авин̃н̃а̄та̄ти аттхо. ат̣т̣ха ма̄са̄ти чатта̄ро хемантика̄, чатта̄ро гимхика̄ ма̄са̄ти ат̣т̣ха ма̄са̄. овассакаман̣д̣апети са̄кха̄ман̣д̣апападараман̣д̣апа̄нам̣ йаттха каттхачи овассаке ман̣д̣апе. йаттха̄ти йесу джанападесу. саббаттха̄ти саббесу джанападесу. ка̄ка̄дӣнам̣ нибаддхава̄саруккхамӯлети йаттха дхуванива̄сена ка̄ка̄ ва̄ кула̄ла̄ ва̄ ан̃н̃е ва̄ сакунта̄ кула̄ваке катва̄ васанти, та̄дисасса ка̄ка̄дӣнам̣ нибаддхава̄сасса йасса кассачи руккхасса хет̣т̣ха̄. йаттха пана гочараппасута̄ сакунта̄ виссамитва̄ гаччханти, тасса руккхасса мӯле никкхипитум̣ ват̣т̣ати. ‘‘када̄чипӣ’’ти имина̄ на кевалам̣ вассикасан̇кетейева̄ти дассети. йаттха̄ти йасмим̣ падесе. йада̄ти йасмим̣ ка̄ле.

соти йассаттха̄йа сантхато, со. пакатисантхатети пакатийа̄ва сантхате, йам̣ неваттана̄ сантхатам̣, на парена сантхара̄питам̣, тасминти вуттам̣ хоти. ладжджӣ хотӣти ладжджанасӣло хоти, париккха̄равина̄сане бхӣтоти аттхо. тена̄ха ‘‘аттано палибодхам̣ вийа ман̃н̃атӣ’’ти, имина̄ аладжджим̣ а̄пуччхитва̄ гантум̣ на ват̣т̣атӣти дассети. нирапеккхоти ‘‘а̄гантва̄ уддхарисса̄мӣ’’ти апеккха̄рахито, имина̄ са̄пеккхо че гаччхати, ана̄паттӣти дассети. тенева хи ана̄паттива̄ре ‘‘ота̄пенто гаччхатӣ’’ти (па̄чи. 113) вуттам̣. ан̃н̃аттха гаччхантоти там̣ маггам̣ атиккамитва̄ ан̃н̃аттха гаччханто. лед̣д̣упа̄тӯпача̄рато бахи т̣хитатта̄ ‘‘па̄дуддха̄рена ка̄ретаббо’’ти вуттам̣, ан̃н̃аттха гаччхантасса пат̣хамапа̄дуддха̄ре дуккат̣ам̣, дутийапа̄дуддха̄ре па̄читтийанти аттхо.

тикапа̄читтийам̣ сан̇гхике сан̇гхикасан̃н̃ивематикапуггаликасан̃н̃ӣнам̣ васена. имина̄ва найена тикадуккат̣ампи ведитаббам̣. чимилика̄дӣнам̣ аттхо дутийасиккха̄паде дасситова. па̄дапун̃чханӣ (па̄чи. ат̣т̣ха. 112) на̄ма раджджукехи ва̄ пилотика̄хи ва̄ па̄дапун̃чханаттхам̣ ката̄. пхалакапӣт̣хам̣ на̄ма пхалакамайам̣ пӣт̣хам̣. на кевалам̣ чимилика̄дӣнийева аджджхока̄се т̣хапетва̄ гаччхантасса дуккат̣анти а̄ха ‘‘йам̣ ва̄ пана̄’’тиа̄ди. йам̣ кин̃чи да̄рубхан̣д̣ам̣, йам̣ кин̃чи маттика̄бхан̣д̣анти самбандхо. ‘‘антамасо патта̄дха̄ракампӣ’’ти имина̄ та̄лаван̣т̣абӣджанипаттапа̄нӣйаул̣аун̇капа̄нӣйасан̇кха̄дӣсу ваттаббамева наттхӣти дассети.

аран̃н̃е (па̄чи. ат̣т̣ха. 110) пан̣н̣акут̣ӣсу васанта̄нам̣ сӣласампада̄йа пасанначитта̄ манусса̄ ман̃чапӣт̣ха̄дӣни денти ‘‘сан̇гхикапарибхогена парибхун̃джатха̄’’ти, таттха ким̣ ка̄таббанти а̄ха ‘‘а̄ран̃н̃акена пана̄’’тиа̄ди. таттха асати ановассакети паббха̄ра̄диановассакат̣т̣ха̄не асати. идан̃ча лаккхан̣авачанам̣ ‘‘сабха̄га̄нам̣ абха̄ве’’ти ча иччхитаббатта̄. а̄ран̃н̃акена хи бхиккхуна̄ таттха васитва̄ ан̃н̃аттха гаччхантена са̄мантавиха̄ре бхиккхӯнам̣ песетва̄ гантаббам̣. сабха̄га̄нам̣ абха̄ве ановассаке никкхипитва̄ гантаббам̣. ановассаке асати руккхе лаггетва̄ гантаббам̣.

на кевалам̣ идам̣йева катва̄ гантум̣ ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘йатха̄ ва̄’’тиа̄ди. йатха̄ ва̄ упачика̄хи на кхаджджатӣти йатха̄ т̣хапите упачика̄хи сена̄санам̣ на кхаджджати, евам̣ татха̄ па̄са̄н̣а̄нам̣ упари т̣хапанам̣ катва̄ти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти – чатӯсу (па̄чи. ат̣т̣ха. 116) па̄са̄н̣есу ман̃чам̣ т̣хапетва̄ ман̃че авасесаман̃чапӣт̣ха̄ни а̄ропетва̄ упари бхисиа̄дикам̣ ра̄сим̣ катва̄ да̄рубхан̣д̣ам̣ маттика̄бхан̣д̣ам̣ пат̣иса̄метва̄ гамикаваттам̣ пӯретва̄ гантаббанти.

аббхока̄сикена̄пи ‘‘ахам̣ уккат̣т̣хааббхока̄сико’’ти чӣваракут̣импи акатва̄ асамайе аджджхока̄се пан̃н̃апетва̄ нисӣдитум̣ ва̄ нипаджджитум̣ ва̄ на ват̣т̣атӣти дассенто а̄ха ‘‘аббхока̄сикена̄’’тиа̄ди. саче пана чатуггун̣енапи чӣварена катакут̣и атементам̣ раккхитум̣ нева саккоти, сатта̄хаваддалика̄дӣни бхаванти, бхиккхуно ка̄йа̄нугатикатта̄ ват̣т̣ати. руккхамӯликасса̄пи есева найо.

йасмим̣ висса̄сагга̄хо рухати, тасса сантакам̣ аттано пуггаликамива хотӣти а̄ха ‘‘висса̄сикапуггалике’’ти. йасмим̣ пана висса̄со на рухати, тасса сантаке дуккат̣амева. амануссоти йаккхо ва̄ пето ва̄. палибуддхам̣ хотӣти упаддутам̣ хоти.

пат̣хамасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. дутийасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄

йам̣ кин̃чи чамманти каппийа̄каппийам̣ йам̣ кин̃чи чаммам̣. нану ‘‘на, бхиккхаве, маха̄чамма̄ни дха̄ретабба̄ни сӣхачаммам̣ бйаггхачаммам̣ дӣпичаммам̣, йо дха̄реййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 255) кхандхаке сӣхачамма̄дӣнам̣ пат̣иккхепо катоти а̄ха ‘‘сӣхачамма̄дӣнан̃хӣ’’тиа̄ди. парихаран̣ейева пат̣иккхепоти аттано сантакам̣ катва̄ там̣ там̣ виха̄рам̣ харитва̄ ман̃чапӣт̣ха̄дӣсу аттхаритва̄ парибхогейева пат̣иккхепо, сена̄санасантакам̣ катва̄ бхӯматтхаран̣авасена пана парибхоге неваттхи досо. тена̄ха ‘‘сена̄санапарибхоге пана акаппийачаммам̣ на̄ма наттхӣ’’ти. па̄ва̄ренти сан̃чха̄денти сарӣрам̣ етена̄ти па̄ва̄ро. коджавоти уддаломиеканталомиа̄дикоджаваттхаран̣ам̣. сесанти бхиси нисӣданам̣ тин̣асантха̄ро пан̣н̣асантха̄роти авасит̣т̣хам̣ сена̄санам̣. таттха бхисӣти ман̃чакабхиси ва̄ пӣт̣хакабхиси ва̄. нисӣдананти садасам̣ ведитаббам̣. тин̣асантха̄роти йесам̣ кесан̃чи тин̣а̄нам̣ сантха̄ро. еса найо пан̣н̣асантха̄ре. еттха ча бхиси хет̣т̣ха̄ вуттатта̄ па̄кат̣а̄. нисӣданам̣ нисӣданасиккха̄паденева (па̄чи. 531 а̄дайо) па̄кат̣ам̣. тин̣асантха̄рапан̣н̣асантха̄ра̄ни пана локапасиддха̄нийева. тенева̄ха ‘‘па̄кат̣амева̄’’ти.

нева уддхареййа, на уддхара̄пеййа̄ти аттана̄ ва̄ уддхаритва̄ патирӯпе т̣ха̄не на т̣хапеййа, парена ва̄ татха̄ на ка̄реййа. тена̄ха ‘‘йатха̄ т̣хапита’’нтиа̄ди. там̣ т̣хапентена ча ‘‘чатӯсу па̄са̄н̣есӯ’’тиа̄дина̄ (па̄чи. ат̣т̣ха. 116) пуббе вуттанайенева антогехе ановассаке никкхипитаббам̣. саче пана сена̄санам̣ овассати, чхаданаттхан̃ча тин̣ам̣ ва̄ ит̣т̣хака̄ ва̄ а̄нӣта̄ хонти. саче уссахати, чха̄детаббам̣. но че саккоти, йо ока̄со ановассако, таттха никкхипитаббам̣. саче саббампи овассати, уссахантена антога̄ме упа̄сака̄нам̣ гхаре т̣хапетаббам̣. саче тепи ‘‘сан̇гхикам̣ на̄ма, бханте, бха̄рийам̣, аггида̄ха̄дӣнам̣ бха̄йа̄ма̄’’ти на сампат̣иччханти, аджджхока̄се па̄са̄н̣а̄нам̣ упари ман̃чам̣ т̣хапетва̄ сесам̣ пуббе вуттанайенева никкхипитва̄ тин̣ехи ча пан̣н̣ехи ча пат̣иччха̄детаббам̣. йан̃хи таттха ан̇гаматтампи авасиссати, там̣ ан̃н̃есам̣ таттха а̄гата̄нам̣ бхиккхӯнам̣ упака̄рам̣ бхависсатӣти. упача̄ранти саббапаччхимасена̄санато две лед̣д̣упа̄та̄.

айаметтха а̄пуччхитабба̄на̄пуччхитаббавиниччхайо – (па̄чи. ат̣т̣ха. 118) йа̄ та̄ва бхӯмийам̣ дӣгхаса̄ла̄ ва̄ пан̣н̣аса̄ла̄ ва̄ хоти, йам̣ ва̄ руккхаттхамбхесу катагехам̣ упачика̄нам̣ ут̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄нам̣ хоти, тато паккамантена а̄пуччхитва̄ва паккамитаббам̣. тасмин̃хи катипайа̄ни диваса̄ни аджаггийама̄не ваммика̄ва сантит̣т̣ханти. йам̣ пана па̄са̄н̣апит̣т̣хийам̣ ва̄ па̄са̄н̣аттхамбхесу ва̄ катасена̄санам̣ силуччайален̣ам̣ ва̄ судха̄литтасена̄санам̣ ва̄, йаттха упачика̄сан̇ка̄ наттхи, тато паккамантасса а̄пуччхитва̄пи ана̄пуччхитва̄пи гантум̣ ват̣т̣ати. тена̄ха ‘‘йаттха пана̄’’тиа̄ди. саче та̄дисепи сена̄сане екена пассена упачика̄ а̄роханти, а̄пуччхитва̄ва гантаббам̣. а̄пуччханам̣ пана ваттанти а̄пуччханам̣ гамикаваттам̣. идан̃ча итикаттаббата̄дассанаттхам̣ вуттам̣, на пана ваттабхедадуккат̣анти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.118) дассанаттхам̣. кечи пана ‘‘дуккат̣анти дассанаттха’’нти ваданти, там̣ на йуджджати ваттаккхандхакат̣т̣хакатха̄йа ‘‘йам̣ па̄са̄н̣апит̣т̣хийам̣ ва̄ па̄са̄н̣аттхамбхесу ва̄ катасена̄санам̣, йаттха упачика̄на̄роханти, там̣ ана̄пуччхантасса̄пи ана̄паттӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 360) вуттатта̄. а̄пуччхантена пана бхиккхумхи (па̄чи. ат̣т̣ха. 116) сати бхиккху а̄пуччхитаббо, тасмим̣ асати са̄ман̣еро, тасмим̣ асати а̄ра̄мико, тасмимпи асати йена виха̄ро ка̄ра̄пито, со виха̄раса̄мико, тасса ва̄ куле йо кочи а̄пуччхитаббо.

‘‘упача̄ре’’ти етассева виваран̣ам̣ ‘‘бахи а̄санне’’ти, виха̄расса бахи а̄саннат̣т̣ха̄нети аттхо. упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йа ва̄ти бходжанаса̄ла̄йам̣ ва̄. дуккат̣амева̄ти вуттаппака̄ран̃хи дасавидхам̣ сеййам̣ антогаббха̄димхи гуттат̣т̣ха̄не пан̃н̃апетва̄ гаччхантасса йасма̄ сеййа̄пи сена̄санампи упачика̄хи палуджджати, ваммикара̄сийева хоти, тасма̄ па̄читтийам̣ вуттам̣. бахи пана упат̣т̣ха̄наса̄ла̄дӣсу пан̃н̃апетва̄ гаччхантасса сеййа̄маттамева нассеййа т̣ха̄насса агуттата̄йа, на сена̄санам̣, тасма̄ еттха дуккат̣ам̣ вуттам̣. ман̃чапӣт̣хам̣ пана йасма̄ на сакка̄ сахаса̄ упачика̄хи кха̄йитум̣, тасма̄ там̣ виха̄репи сантхаритва̄ гаччхантасса дуккат̣ам̣ вуттам̣. виха̄рӯпача̄ре пана там̣ виха̄рача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анта̄ дисва̄ва пат̣иса̄менти.

уддхаран̣а̄ни катва̄ти еттха уддхаритва̄ гаччхантена ман̃чапӣт̣хакава̄нам̣ саббам̣ апанетва̄ (па̄чи. ат̣т̣ха. 118) сам̣харитва̄ чӣваравам̣се лаггетва̄ гантаббам̣. паччха̄ а̄гантва̄ васанакабхиккхуна̄пи пуна ман̃чапӣт̣хам̣ ва̄ пан̃н̃апетва̄ сайитва̄ гаччхантена татхева ка̄таббам̣. антокут̣т̣ато сеййам̣ бахикут̣т̣е пан̃н̃апетва̄ васантена гаманака̄ле пуна гахитат̣т̣ха̄нейева пат̣иса̄метаббам̣. упарипа̄са̄дато оропетва̄ хет̣т̣ха̄па̄са̄де васантасса̄пи есева найо. раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄несу ман̃чапӣт̣хам̣ пан̃н̃апетва̄пи гаманака̄ле пуна гахитат̣т̣ха̄нейева т̣хапетаббам̣. уддхара̄петва̄ гаманепи есева найо. а̄пуччхитва̄ гаччхантена пана ‘‘бхиккхумхи сати бхиккху а̄пуччхитаббо’’тиа̄дина̄ (па̄чи. ат̣т̣ха. 116) хет̣т̣ха̄ вуттанайенева а̄пуччхитва̄ гантаббам̣.

дутийасена̄санасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. анупакхаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘джа̄на’’нти вутте ‘‘анут̣т̣ха̄панӣйо ‘айа’нти джа̄нанто’’ти айам̣ висесо куто лаббхатӣти а̄ха ‘‘теневасса̄’’тиа̄ди. нану падабха̄джанепи вуд̣д̣хабха̄ва̄диджа̄нанамева вуттам̣, на ту анут̣т̣ха̄панӣйабха̄ванти ануйогам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘вуд̣д̣хо хӣ’’тиа̄ди. бахӯпака̄ратанти ‘‘бхан̣д̣а̄га̄рикатта̄дибахуупака̄рабха̄вам̣’’. на кевалам̣ идамева̄ти а̄ха ‘‘гун̣ависит̣т̣хатан̃ча̄’’тиа̄ди, тена бахӯпака̄раттепи гун̣ависит̣т̣хатта̄бха̄ве, гун̣ависит̣т̣хаттепи бахӯпака̄ратта̄бха̄ве да̄тум̣ на ват̣т̣атӣти дассети. ‘‘бхан̣д̣а̄га̄рикасса бахӯпака̄ратам̣, дхаммакатхика̄дӣнам̣ гун̣ависит̣т̣хатан̃ча саллаккхетва̄’’ти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.119-121) кечи. дхувава̄саттха̄йа̄ти ниччава̄саттха̄йа. самманнитва̄ти апалоканена каммена самманнитва̄. ка̄ман̃четтха гила̄насса̄пи сан̇гхойева ануччхавикам̣ сена̄санам̣ дети, гила̄но пана апалокетва̄ сан̇гхена адиннасена̄санопи на пӣл̣етаббо анукампитабботи дассетум̣ висум̣ вутто.

саманта̄ дийад̣д̣хо хаттхоти маджджхе пан̃н̃аттам̣ ман̃чапӣт̣хам̣ сандха̄йа вуттам̣. екапассена че пахонакадиса̄ диссати, тато гахетаббам̣. па̄дадхованапа̄са̄н̣атоти два̄ре никкхиттапа̄дадхованапа̄са̄н̣ато. нисӣдантасса ва̄ нипаджджантасса ва̄ па̄читтийанти еттха нисӣданаматтена, нипаджджанаматтенева ва̄ па̄читтийам̣. пунаппунам̣ каронтасса̄ти ут̣т̣ха̄йут̣т̣ха̄йа нисӣдато ва̄ нипаджджато ва̄.

сан̇гхике сан̇гхикасан̃н̃ивематикапуггаликасан̃н̃ӣнам̣ васена тикапа̄читтийам̣ ведитаббам̣. тикадуккат̣ам̣ пана пуггалике сан̇гхикасан̃н̃ивематикаан̃н̃апуггаликасан̃н̃ӣнам̣ васена. виха̄расса упача̄рети тасса бахи а̄саннаппадесе.

анупакхаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. никкад̣д̣ханасиккха̄падаван̣н̣ана̄

анекакот̣т̣хака̄нӣти анекадва̄ракот̣т̣хака̄ни. ‘‘никкхама̄ти вачанам̣ сутва̄ аттано ручийа̄ че никкхамати, ана̄паттӣ’’ти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 126) ваданти.

тасса париккха̄раниккад̣д̣ханети тасса сантакам̣ йам̣ кин̃чи паттачӣварапарисса̄ванадхаммакаран̣аман̃чапӣт̣хабхисибиббохана̄дибхедам̣ антамасо раджаначхаллипи аттхи, тасса париккха̄расса никкад̣д̣хане. тан̃ча̄ти дуккат̣ам̣ пара̄масати. никкад̣д̣ха̄панепи есева найо. га̄л̣хам̣ бандхитва̄ т̣хапитесу пана ека̄ва а̄патти.

бхан̣д̣анака̄ракакалахака̄ракамева сакаласан̇гха̄ра̄мато никкад̣д̣хитум̣ лабхати. со хи паккхам̣ лабхитва̄ сан̇гхампи бхиндеййа. аладжджиа̄дайо пана аттано васанат̣т̣ха̄натойева никкад̣д̣хитабба̄. сакаласан̇гха̄ра̄мато никкад̣д̣хитум̣ на ват̣т̣ати. тена̄ха ‘‘сакаласан̇гха̄ра̄матопӣ’’тиа̄ди.

никкад̣д̣ханасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. веха̄сакут̣исиккха̄падаван̣н̣ана̄

упаривеха̄сакут̣ийа̄ти упариматале асантхатападара̄йа кут̣ийа̄. тена̄ха ‘‘упари аччханнатала̄йа̄’’тиа̄ди. йа̄ хи ка̄чи упари аччханнатала̄ двибхӯмикакут̣ика̄ ва̄ тибхӯмика̄дикут̣ика̄ ва̄, са̄ ‘‘веха̄сакут̣ӣ’’ти вуччати. идан̃хи веха̄сакут̣илаккхан̣ам̣. йади евам̣ касма̄ падабха̄джане ‘‘маджджхимасса пурисасса асӣсагхат̣т̣а̄’’ти (па̄чи. 131) вуттанти а̄ха ‘‘падабха̄джане пана̄’’тиа̄ди. идха адхиппетам̣ кут̣им̣ дассетунти имасмим̣ сиккха̄паде адхиппетам̣ веха̄сакут̣им̣ дассетум̣. маджджхимасса пурисасса̄ти пама̄н̣амаджджхимасса пурисасса. саббахет̣т̣хима̄хи тула̄хи сӣсам̣ на гхат̣т̣етӣти асӣсагхат̣т̣а̄. ан̇ге виджджхитва̄ти ат̣анийо виджджхитва̄. павеситапа̄даканти павеситапа̄дасикхам̣. тасма̄ти ‘‘бхӯматтхе ва̄’’тиа̄дина̄ вуттамеваттхам̣ ка̄ран̣абха̄вена пачча̄масати. йасма̄ а̄хаччапа̄дака̄дӣсу йатха̄вутто аттхо хоти, тасма̄ти вуттам̣ хоти.

сахаса̄ти абхибхавитва̄ аджджхоттхаритва̄. авеха̄сакут̣ика̄йа̄ти бхӯмийам̣ катапан̣н̣аса̄ла̄дӣсу, таттха ана̄патти. на хи сакка̄ таттха парасса пӣл̣а̄ ка̄тум̣. сӣсагхат̣т̣а̄йа̄ти йа̄ сӣсам̣ гхат̣т̣а̄ хоти, таттха̄пи ана̄патти. на хи сакка̄ таттха хет̣т̣ха̄па̄са̄де анон̣атена вичаритум̣, тасма̄ асан̃чаран̣ат̣т̣ха̄натта̄ парапӣл̣а̄ на бхависсати. упариталам̣ ва̄ падарасан̃читанти упариматалам̣ да̄рупхалакехи гханасантхатам̣. кин̃чи ган̣ха̄ти ва̄ти упари на̄гадантака̄дӣсу лаггитам̣ чӣвара̄дим̣ йам̣ кин̃чи ган̣ха̄ти ва̄. лаггати ва̄ти еттха̄пи есева найо. пат̣ипаккхабхӯта̄ а̄н̣и пат̣а̄н̣и. йасса̄ динна̄йа нисӣдантепи па̄да̄ на нипатанти, евам̣бхӯта̄ а̄н̣и ман̃чапӣт̣ха̄нам̣ па̄дасикха̄су динна̄ хотӣти аттхо. тена̄ха ‘‘па̄дасӣса̄на’’нтиа̄ди.

веха̄сакут̣исиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. махаллакавиха̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄

пит̣т̣хасан̇гха̄т̣асса̄ти два̄рабандхасса. са̄манта̄ ад̣д̣хатеййахаттхо падесоти йасса (па̄чи. ат̣т̣ха. 135) вемаджджхе два̄рам̣ хоти, упарибха̄ге ча учча̄ бхитти, тасса тӣсу диса̄су са̄манта̄ ад̣д̣хатеййахаттхо падесо. кхуддакасса пана виха̄расса двӣсу диса̄су. татра̄пи йам̣ бхиттим̣ виварийама̄нам̣ кава̄т̣ам̣ а̄ханати, са̄ апарипун̣н̣ӯпача̄ра̄пи хоти. саче пана два̄расса адхобха̄гепи лепока̄со аттхи, тампи лимпитум̣ ват̣т̣ати. аггал̣ат̣т̣хапана̄йа̄ти еттха аггал̣асаддена там̣самбандхато два̄рапхалакасахитам̣ два̄рабандханам̣ адхиппетам̣. тена̄ха ‘‘сакава̄т̣акасса̄’’тиа̄ди. ‘‘ниччалабха̄ваттха̄йа̄’’ти имина̄ тан̃ча кхо т̣хапанам̣ идха ниччалабха̄вена̄ти дассети. ко панеттха адхиппа̄йоти а̄ха ‘‘кава̄т̣ан̃хӣ’’тиа̄ди. кампатӣти чалати. йа̄ва два̄ракоса̄ аггал̣ат̣т̣хапана̄йа пунаппунам̣ лимпитаббо ва̄ лепа̄петаббо ва̄ти аггал̣ат̣т̣хапанаттха̄йа йа̄ва два̄ракоса̄ пунаппунам̣ аттана̄ лимпитаббо ва̄, парехи лепа̄петаббо ва̄ти аттхо.

нану ча̄йаматтхо нева ма̄тика̄йам̣, на падабха̄джане вутто, атха куто дат̣т̣хабботи а̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. кин̃ча̄пӣти йадипи. ат̣т̣хуппаттийанти сиккха̄падасса нида̄не. адхика̄ратоти ануваттанато. а̄локам̣ сандхети пидхетӣти а̄локасандхи. тена̄ха ‘‘а̄локасандхӣти ва̄тапа̄накава̄т̣ака̄ вуччантӣ’’ти. таттха ва̄тапа̄накава̄т̣ака̄ти ва̄тапа̄напхалака̄. анун̃н̃а̄таппадесато пана ан̃н̃аттха пунаппунам̣ вилимпитум̣ ва̄ вилимпа̄петум̣ ва̄ на ват̣т̣ати. ‘‘маттика̄йа каттаббакиччам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ пуна чатуттхалепе динне па̄читтийа’’нти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.135) кечи. ‘‘пунаппунам̣ лепада̄насса вуттаппама̄н̣ато ан̃н̃аттха пат̣иккхиттаматтам̣ т̣хапетва̄ па̄читтийасса авуттатта̄ дуккат̣а’’нти апаре.

адхит̣т̣ха̄таббанти сам̣видха̄таббам̣. аппахаритети еттха аппасаддо ‘‘аппиччхо’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.252, 336; сам̣. ни. 2.148) вийа абха̄ваттхоти а̄ха ‘‘ахарите’’ти. са̄ливӣхиа̄ди (са̄раттха. т̣ӣ. 2.30) пуббан̣н̣ам̣ ‘‘пураккхатам̣ сассапхала’’нти катва̄, таббипарийа̄йато муггама̄са̄ди апаран̣н̣ам̣. вуттанти вапитам̣. ‘‘тасмим̣ т̣хатва̄ адхит̣т̣хаханто дуккат̣ам̣ а̄паджджатӣ’’ти имина̄ йасмим̣ падесе саманта̄ вуттаппама̄н̣е париччхеде пуббан̣н̣а̄дӣни на санти, таттха виха̄ро ка̄ретаббо. йаттха пана санти, таттха ка̄ра̄петум̣ на ват̣т̣атӣти дассети. татхева̄ти мукхават̣т̣иантена. тасмим̣ т̣ха̄таббам̣ патантасса виха̄расса апатанока̄сатта̄, тасса бхиккхуно упари на патеййа̄ти адхиппа̄йо. йатха̄париччхиннасса пана ока̄сасса аббхантарам̣ виха̄расса патантасса ока̄со хотӣти аппахаритепи тасмим̣ т̣хатва̄ адхит̣т̣ха̄тум̣ на лабхати. тена̄ха ‘‘тасса анто ахаритепи т̣ха̄тум̣ на лабхатӣ’’ти.

тато че уттарӣти тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ ва̄ парийа̄йа̄нам̣ ва̄ упари чатуттхе магге ва̄ парийа̄йе ва̄ти аттхо. тена̄ха ‘‘маггена чха̄дийама̄не’’тиа̄ди. таттха маггена чха̄дийама̄нети апариккхипитва̄ уджукамева чха̄дийама̄не. парийа̄йена̄ти париккхепена. таттха маггена чха̄данам̣ ит̣т̣хакасила̄судха̄хи лаббхати, парийа̄йена чха̄данам̣ тин̣апан̣н̣ехӣти а̄ха ‘‘ит̣т̣хакасила̄судха̄хӣ’’тиа̄ди. тасма̄ йатха̄ иччхати, татха̄ две магге ва̄ две парийа̄йе ва̄ адхит̣т̣хахитва̄ татийам̣ маггам̣ ва̄ парийа̄йам̣ ва̄ ‘‘евам̣ чха̄дехӣ’’ти а̄н̣а̄петва̄ паккамитаббам̣. саче на паккамати, тун̣хӣбха̄вена т̣ха̄таббам̣. саббампи четам̣ чхаданам̣ чхаданӯпари ведитаббам̣. упарӯпаричханно хи виха̄ро чирам̣ ановассако хотӣти ман̃н̃ама̄на̄ евам̣ чха̄денти. тин̣амут̣т̣хиган̣ана̄йа̄ти тин̣акарал̣аган̣ана̄йа.

тикапа̄читтийанти атирекадваттипарийа̄йе атирекасан̃н̃ивематикаӯнакасан̃н̃ӣнам̣ васена тӣн̣и па̄читтийа̄ни. сетаван̣н̣а̄дикаран̣ети сетаван̣н̣ака̄л̣аван̣н̣агерукапарикаммама̄ла̄каммалата̄каммамакарадантакапан̃чапат̣ика̄нам̣ каран̣е. лен̣агуха̄тин̣акут̣ика̄дӣсӯти еттха лен̣анти два̄рабаддхам̣. гуха̄ти кевала̄ паббатагуха̄. тин̣акут̣ика̄ па̄кат̣а̄ ева.

махаллакавиха̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. саппа̄н̣акасиккха̄падаван̣н̣ана̄

екасмим̣ гхат̣е ека̄ва а̄паттӣти екасмим̣ удакагхат̣е ека̄ва а̄патти. еса найо саббабха̄джанесу. виччхиндантасса̄ти дха̄рам̣ виччхиндантасса. екекам̣ паккхипантасса̄ти екекам̣ тин̣ам̣ ва̄ пан̣н̣ам̣ ва̄ маттикам̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ ва̄ кат̣т̣хагомайа̄дим̣ паккхипантасса. парийа̄да̄нанти кхайам̣.

‘‘падӣпе (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.140) патитва̄ пат̣ан̇га̄дипа̄н̣ака̄ мариссантӣ’’ти джа̄нантасса̄пи кусалачиттена падӣпуджджаланам̣ вийа ‘‘син̃чанена па̄н̣ака̄ мариссантӣ’’ти пуббабха̄ге джа̄нантасса̄пи ‘‘идам̣ джалам̣ син̃ча̄мӣ’’ти син̃чантасса вадхакачиттам̣ на хотӣти а̄ха ‘‘вина̄ вадхакачетана̄йа̄’’тиа̄ди. еван̃ча катва̄ ‘‘пан̣н̣аттиваджджа’’нти идампи саматтхитам̣ хоти. тичиттанти кусала̄кусала̄бйа̄катавасена тичиттам̣. татха̄ хи пан̣н̣аттим̣ маддитва̄ син̃чантасса ва̄ син̃ча̄пентасса ва̄ акусалачиттена хоти, ‘‘а̄санам̣ дховисса̄мӣ’’ти читтена дхованаттхам̣ син̃чантасса ва̄ син̃ча̄пентасса ва̄ кусалачиттена хоти, пан̣н̣аттим̣ аджа̄ната̄ арахата̄ син̃чана̄дикаран̣е абйа̄катачиттена хотӣти кусала̄кусала̄бйа̄катачиттавасена тичиттам̣ хоти.

саппа̄н̣акасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

бхӯтага̄мавагго дутийо.

3. ова̄давагго

1. ова̄дасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатасса̄ти ‘‘сӣлава̄ хотӣ’’тиа̄дӣхи (па̄чи. 147) ат̣т̣хахи ан̇гехи саманна̄гатасса. анун̃н̃а̄та̄ти имасса сиккха̄падасса нида̄не анун̃н̃а̄та̄. ‘‘вассасатӯпасампанна̄йа̄’’тиа̄ди ваккхама̄наат̣т̣хагарудхаммадассанам̣. таттха са̄мӣчикамманти маггасампада̄набӣджанапа̄нӣйа̄пуччхана̄дикам̣ ануччхавикам̣ ваттам̣. а̄дисаддена –

‘‘на бхиккхунийа̄ абхиккхуке а̄ва̄се вассам̣ васитаббам̣, анваддхама̄сам̣ бхиккхунийа̄ бхиккхусан̇гхато две дхамма̄ пачча̄сӣситабба̄ упосатхапуччхакан̃ча ова̄дӯпасан̇каманан̃ча, вассам̣вут̣т̣ха̄йа бхиккхунийа̄ убхатосан̇гхе тӣхи т̣ха̄нехи пава̄ретаббам̣ дит̣т̣хена ва̄ сутена ва̄ парисан̇ка̄йа ва̄, гарудхаммам̣ аджджха̄панна̄йа бхиккхунийа̄ убхатосан̇гхе паккхама̄наттам̣ чаритаббам̣, две васса̄ни чхасу дхаммесу сиккхитасиккха̄йа сиккхама̄на̄йа убхатосан̇гхе упасампада̄ парийеситабба̄, на бхиккхунийа̄ кеначи парийа̄йена бхиккху аккоситаббо парибха̄ситаббо, аджджатагге оват̣о бхиккхунӣнам̣ бхиккхӯсу вачанапатхо, ановат̣о бхиккхӯнам̣ бхиккхунӣсу вачанапатхо’’ти (чӯл̣ава. 403; а. ни. 8.51) –

име сатта дхамме сан̇ган̣ха̄ти. гарудхаммети гаруке дхамме. те хи га̄равам̣ катва̄ бхиккхунӣхи сампат̣иччхитаббатта̄ ‘‘гарудхамма̄’’ти вуччанти.

ан̃н̃ена ва̄ дхаммена̄ти т̣хапетва̄ ат̣т̣ха гарудхамме ан̃н̃ена йена кеначи дхаммена. бхиккхунӣсу упасампаннаматтам̣ ва̄ овадатоти бхиккхунӣсу упасампаннаматтам̣ гарудхаммена овадато ва̄. бхиккхӯнам̣ сантике упасампанна̄йа йатха̄ваттхукамева. ‘‘адхаммакамме’’тиа̄дӣсу бхиккхунова̄дасаммутикаммам̣ ‘‘камма’’нти ведитаббанти а̄ха ‘‘самматасса̄пӣ’’тиа̄ди. вагге бхиккхунисан̇гхе овадато тикапа̄читтийанти вагге бхиккхунисан̇гхе овадато ваггасан̃н̃ивематикасамаггасан̃н̃ӣнам̣ васена тӣн̣и па̄читтийа̄ни. татха̄ вематикасса ча̄ти адхаммакамме вематикасса ча вагге бхиккхунисан̇гхе овадато тикапа̄читтийанти аттхо. еса найо дхаммакаммасан̃н̃ино ча̄ти еттха̄пи. йатха̄ ча вагге бхиккхунисан̇гхе овадато нава па̄читтийа̄ни, евам̣ адхаммакамме адхаммакаммасан̃н̃ино самагге бхиккхунисан̇гхе овадато тасмим̣ сан̇гхе ваггасан̃н̃ивематикасамаггасан̃н̃ӣнам̣ васена тикапа̄читтийам̣, татха̄ вематикасса ча дхаммакаммасан̃н̃ино ча̄ти нава па̄читтийа̄ни. тена̄ха ‘‘самаггепи бхиккхунисан̇гхе нава̄’’тиа̄ди. дхаммакамме пана адхаммакаммасан̃н̃ино ваггам̣ бхиккхунисан̇гхам̣ овадато тикадуккат̣ам̣, татха̄ вематикасса, дхаммакаммасан̃н̃ино ча̄ти нава дуккат̣а̄ни. самаггам̣ пана бхиккхунисан̇гхам̣ овадато ат̣т̣ха̄ти саттараса дуккат̣а̄ни. тена̄ха ‘‘саче пана̄’’тиа̄ди. ан̃н̃ам̣ дхамманти ан̃н̃ам̣ суттантам̣ ва̄ абхидхаммам̣ ва̄. ‘‘самагга̄мха̄ййа̄’’ти вачанена хи ова̄дам̣ пачча̄сӣсанти. тасма̄ т̣хапетва̄ ова̄дам̣ ан̃н̃ам̣ дхаммам̣ бхан̣антасса дуккат̣ам̣. ова̄дан̃ча аниййа̄тетва̄ти ‘‘есо бхагини ова̄до’’ти аватва̄. парипуччхам̣ детӣти тасса̄йева пагун̣а̄йа гарудхаммапа̄л̣ийа̄ аттхам̣ бхан̣ати. оса̄рехӣти учча̄рехи, катхехӣти аттхо. оса̄ретӣти ат̣т̣хагарудхаммапа̄л̣им̣ вадати. пан̃хам̣ пут̣т̣хоти гарудхамманисситам̣ ва̄ кхандха̄динисситам̣ ва̄ пан̃хам̣ бхиккхунийа̄ пут̣т̣хо.

ова̄дасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. аттхан̇гатасиккха̄падаван̣н̣ана̄

екатоупасампаннанти бхиккхунисан̇гхе упасампаннаматтам̣. ито парампи ча йаттха йаттха ‘‘екатоупасампанна’’нти вуччати, саббаттха айамева аттхо дат̣т̣хаббо.

аттхан̇гатасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. бхиккхунупассайасиккха̄падаван̣н̣ана̄

сам̣ва̄са̄йа̄ти упосатха̄диаттхам̣. итаранти убхатосан̇гхе упасампаннам̣.

бхиккхунупассайасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. а̄мисасиккха̄падаван̣н̣ана̄

тан̣ха̄дит̣т̣хӣхи а̄маситаббато а̄мисам̣, чӣвара̄ди, а̄мисамева хету а̄мисахету. тена̄ха ‘‘чӣвара̄дӣнам̣ ан̃н̃атарахетӯ’’ти. а̄дисаддена пин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайасакка̄рагарука̄рама̄нанаванданапӯджана̄нам̣ гахан̣ам̣. аван̣н̣ака̄мата̄йа̄ти айасака̄мата̄йева.

дхаммакамметиа̄дӣсу бхиккхунова̄дасаммутикаммам̣ ‘‘камма’’нти ведитаббам̣. таттха тикапа̄читтийанти дхаммакамме дхаммакаммасан̃н̃ивематикаадхаммакаммасан̃н̃ӣнам̣ васена тӣн̣и па̄читтийа̄ни. татхева адхаммакамме тикадуккат̣ам̣ ведитаббам̣. асамматанти самматена ва̄ сан̇гхена ва̄ бха̄рам̣ катва̄ т̣хапитам̣ упасампаннам̣. нану ова̄дасаммути упасампаннассева дӣйати, на са̄ман̣ерасса̄ти а̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. самматена ва̄ сан̇гхена ва̄ т̣хапито пана бахуссуто са̄ман̣еро ‘‘асаммато’’ти ведитаббо. пакатийа̄ чӣвара̄дихету овадантам̣ пана евам̣ бхан̣антасса̄ти пакатийа̄ чӣвара̄дихету овадантам̣ ‘‘еса чӣвара̄дихету овадатӣ’’ти сан̃н̃а̄йа евам̣ бхан̣антасса. ‘‘на чӣвара̄дихету овадатӣ’’ти сан̃н̃а̄йа пана евам̣ бхан̣антасса дуккат̣ам̣. ана̄мисантарата̄ти а̄мисачитта̄бха̄во, ‘‘а̄мисахету овадисса̄мӣ’’ти евам̣ паваттааджджха̄сайа̄бха̄воти аттхо. читтапарийа̄йо хеттха антарасаддо ‘‘йассантарато на санти копа̄’’тиа̄дӣсу (уда̄. 20) вийа.

а̄мисасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. чӣварада̄насиккха̄падаван̣н̣ана̄

пан̃чамасиккха̄падам̣ утта̄наттхамева.

чӣварада̄насиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. чӣварасиббанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

сӯчим̣ павесетва̄ павесетва̄ нӣхаран̣ети а̄ра̄патхе а̄ра̄патхе па̄читтийам̣. ‘‘сиббисса̄мӣ’’ти пана вича̄рентасса, чхиндантасса̄пи дуккат̣ам̣. сатаккхаттумпи виджджхитва̄ саким̣ нӣхарантасса̄ти сакаласӯчим̣ анӣхаранто дӣгхасуттаппавесанаттхам̣ сатаккхаттумпи виджджхитва̄ саким̣ нӣхарантасса. ‘‘сибба̄’’ти вуттоти саким̣ ‘‘чӣварам̣ сибба̄’’ти вутто. нит̣т̣ха̄петӣти саббам̣ сӯчикаммам̣ парийоса̄пети. тасса а̄ра̄патхе а̄ра̄патхе па̄читтийанти а̄н̣аттасса сӯчим̣ павесетва̄ павесетва̄ нӣхаран̣е екамекам̣ па̄читтийам̣.

уда̄йиттхеранти ла̄л̣уда̄йиттхерам̣. вутталаккхан̣ам̣ сиббанам̣ ва̄ сибба̄панам̣ ва̄ти ‘‘сӯчим̣ павесетва̄’’тиа̄дина̄ вутталаккхан̣ам̣ сиббанам̣ ва̄ сибба̄панам̣ ва̄.

чӣварасиббанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. сам̣видха̄насиккха̄падаван̣н̣ана̄

сам̣видахитва̄ти ‘‘ехи, асукага̄мам̣ гаччха̄ма̄’’ти ва̄ ‘‘све ахам̣ гаччха̄ми, твампи а̄гаччхеййа̄сӣ’’ти ва̄ ватва̄. тан̃ча кхо сам̣видаханам̣ аттхато сан̇кетакамманти а̄ха ‘‘гаманака̄ле сан̇кетам̣ катва̄ти аттхо’’ти. акаппийабхӯмийам̣ сам̣видахантасса̄ти антога̄ме, бхиккхуниупассайадва̄ре, ратхика̄йа, ан̃н̃есу ва̄ чатуккасин̇гха̄т̣акахаттхиса̄ла̄дӣсу т̣хатва̄ сам̣видахантасса. тена̄ха ‘‘таттха т̣хапетва̄’’тиа̄ди. а̄саннасса̄пӣти ачча̄саннасса̄пи, ратанаматтантарасса̄пӣти адхиппа̄йо. ан̃н̃асса га̄масса̄ти йато никкхамати, тато ан̃н̃асса га̄масса. там̣ оккамантасса̄ти там̣ антарага̄масса упача̄рам̣ оккамантасса. саче дӯрам̣ гантука̄мо хоти, га̄мӯпача̄раган̣ана̄йа оккаманте оккаманте пуриманайенева а̄патти. тена̄ха ‘‘ити га̄мӯпача̄роккаманаган̣ана̄йа па̄читтийа̄нӣ’’ти. тасса тасса пана га̄масса атиккамане ана̄патти. га̄ме асатӣти аддхайоджанаббхантаре га̄ме асати. тасмим̣ пана га̄ме сати га̄мантараган̣ана̄йева па̄читтийа̄ни. аддхайоджанаган̣ана̄йа па̄читтийанти аддхайоджане аддхайоджане па̄читтийам̣, екамекам̣ аддхайоджанам̣ атиккамантасса ‘‘ида̄ни атиккамисса̄мӣ’’ти пат̣хамапа̄де дуккат̣ам̣, дутийапа̄де па̄читтийанти аттхо. имасмин̃хи найе атиккамане а̄патти, оккамане ана̄патти.

висан̇кетена̄ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 185) еттха ‘‘пуребхаттам̣ гамисса̄ма̄’’ти ватва̄ паччха̄бхаттам̣ гаччханти, ‘‘аджджа ва̄ гамисса̄ма̄’’ти све гаччханти, евам̣ ка̄лависан̇кетейева ана̄патти. два̄рависан̇кете, пана маггависан̇кете, ва̄ сатипи а̄паттийева. а̄пада̄сӯти рат̣т̣хабхеде чаккасама̄рул̣ха̄ джа̄напада̄ парийа̄йанти, еварӯпа̄су а̄пада̄су ана̄патти. чаккасама̄рул̣ха̄ти ча ирийа̄патхачаккам̣ ва̄ сакат̣ачаккам̣ ва̄ сама̄рул̣ха̄ти аттхо. ма̄туга̄масиккха̄падена̄ти (па̄чи. 413 а̄дайо) саппа̄н̣акавагге саттамасиккха̄падена.

сам̣видха̄насиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. на̄ва̄бхируханасиккха̄падаван̣н̣ана̄

кӣл̣а̄пуреккха̄роти локасса̄дамиттасантхававасена кӣл̣а̄пуреккха̄ро. татхева̄ти кӣл̣а̄васенева. ага̄макатӣрапассена̄ти аддхайоджанаббхантаре га̄ма̄нам̣ абха̄вато ага̄макатӣрапассена. па̄л̣ийам̣ ‘‘уддхам̣га̄миним̣ ва̄ адхога̄миним̣ ва̄’’ти (па̄чи. 186) вачанато пана ва̄писамудда̄дӣсу кӣл̣а̄пуреккха̄рата̄йапи гаччхантасса ана̄патти. тена̄ха ‘‘самудде пана йатха̄сукхам̣ гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. висан̇кетена̄ти идха̄пи ка̄лависан̇кетенева ана̄патти, титтхависан̇кетена, пана на̄ва̄висан̇кетена ва̄ гаччхантасса а̄паттийева.

сесанти саддхим̣ самут̣т̣ха̄на̄дӣхи авасесам̣, кечи пана ‘‘кӣл̣а̄пуреккха̄ро ‘сам̣видахитва̄’ти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.188) вачанато имам̣ сиккха̄падам̣ акусалачиттам̣ локаваджджам̣, тасма̄ сесам̣ на̄ма т̣хапетва̄ ‘пан̣н̣аттиваджджам̣ тичитта’нти идам̣ двайам̣ авасеса’’нти ваданти, там̣ на гахетаббам̣. кӣл̣а̄пуреккха̄рата̄йа хи абхирухитва̄пи га̄мантароккамане, аддхайоджана̄тиккаме ва̄ сам̣вегам̣ пат̣илабхитва̄ арахаттам̣ ва̄ саччхикареййа, ниддам̣ ва̄ оккамеййа, каммат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ манаси каронто гаччхеййа, куто часса акусалачиттасаман̇гита̄, йенидам̣ сиккха̄падам̣ акусалачиттам̣, локаваджджан̃ча сийа̄ти.

на̄ва̄бхируханасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. парипа̄читасиккха̄падаван̣н̣ана̄

парипа̄читанти парипа̄кама̄па̄дитам̣, йатха̄ лабхати, татха̄ катва̄ т̣хапитанти вуттам̣ хоти. тена̄ха ‘‘нева тасса̄’’тиа̄ди тасса̄ти йо парибхун̃джеййа, тасса бхиккхуно. бхиккхусса гун̣ам̣ пака̄сетва̄ти ‘‘аййо бха̄н̣ако, аййо бахуссуто’’тиа̄дина̄ (па̄чи. 195) гун̣ам̣ пака̄сетва̄. пин̣д̣апа̄танти пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарам̣. каммаса̄дханойам̣ сама̄рамбхасаддоти а̄ха ‘‘сама̄раддха’’нти. пат̣ийа̄дитасса̄ти сампа̄дитасса. йасма̄ н̃а̄такаппава̄ритехи бхиккхусса аттха̄йа асама̄раддхопи пин̣д̣апа̄то аттхато сама̄раддхова хоти йатха̄сукхам̣ хара̄петаббато, тасма̄ ‘‘н̃а̄такаппава̄рита̄нам̣ ва̄ сантака’’нти вуттам̣.