4. бходжанавагго

1. а̄васатхасиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘агила̄но’’ти еттха антамасо двига̄вутам̣ гантум̣ саматтхо адхиппетоти а̄ха ‘‘аддхайоджанампи гантум̣ саматтхена̄’’ти. а̄васатхапин̣д̣оти а̄васатхе пин̣д̣о, са̄ла̄дӣсу анодисса йа̄вадаттхам̣ пан̃н̃аттам̣ пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ бходжананти аттхо. тена̄ха ‘‘имесам̣ ва̄’’тиа̄ди. таттха имесам̣ ва̄ти имесам̣ па̄сан̣д̣а̄нам̣ ва̄. еттака̄нам̣ ва̄ти имасмим̣ па̄сан̣д̣е еттака̄нам̣ па̄сан̣д̣а̄нам̣ ва̄. па̄сан̣д̣анти чханнавутивидхам̣ саман̣апарибба̄джака̄дим̣. те хи тан̣ха̄па̄сан̃чева дит̣т̣хипа̄сан̃ча д̣енти од̣д̣ентӣти па̄сан̣д̣а̄ти вуччанти. анодисса̄ти ануддиситва̄, апариччхиндитва̄ти аттхо. са̄ла̄дӣсу йаттха каттхачӣти са̄ла̄руккхамӯлааббхока̄са̄дӣсу йаттха каттхачи т̣ха̄несу. екадивасамева бхун̃джитабботи екадивасам̣ саким̣йева бхун̃джитаббо, екасмим̣ дивасе пунаппунам̣ бхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати. дутийадивасато пат̣т̣ха̄йа̄ти бхуттадивасасса дутийадивасато пат̣т̣ха̄йа. аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре па̄читтийанти а̄лопе а̄лопе кабал̣е кабал̣е па̄читтийам̣. на̄на̄кулехи (па̄чи. ат̣т̣ха. 206) пана на̄на̄т̣т̣ха̄несу пан̃н̃аттам̣, екасмим̣ т̣ха̄не екадивасам̣ бхун̃джитва̄ дутийадивасе ан̃н̃аттха бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, пат̣ипа̄т̣им̣ пана кхепетва̄ пуна а̄дито пат̣т̣ха̄йа бхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати. екапӯгана̄на̄пӯгаекага̄мана̄на̄га̄месупи есева найо. йопи екакуласса ва̄ на̄на̄кула̄нам̣ ва̄ екато пан̃н̃атто тан̣д̣ула̄дӣнам̣ абха̄вена антарантара̄ чхиджджати, сопи на бхун̃джитаббо. саче пана ‘‘на саккома да̄ту’’нти упаччхиндитва̄ пуна калйа̄н̣ачитте уппанне да̄тум̣ а̄рабханти, етам̣ пуна екадивасам̣ бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.

тикапа̄читтийанти агила̄не агила̄насан̃н̃ивематикагила̄насан̃н̃ӣнам̣ васена тӣн̣и па̄читтийа̄ни. гила̄насса гила̄насан̃н̃иноти гила̄насса пана ‘‘гила̄но аха’’нти сан̃н̃ино ануваситва̄ бхун̃джантасса ана̄патти. саким̣ бхун̃джатӣти екадивасам̣ бхун̃джати. ‘‘гаччханто ва̄’’ти идам̣ аддхайоджанавасена гахетаббам̣, татха̄ ‘‘пачча̄гаччханто’’ти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.208) идампӣти ваданти. кеначи упаддавена̄ти надипӯрачорабхайа̄дина̄ кеначи упаддавена. ан̃н̃анти йа̄гукхаджджакапхала̄пхала̄дибхедам̣ йам̣ кин̃чи ан̃н̃ам̣. ануваситва̄ти пуна васитва̄.

а̄васатхасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. ган̣абходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ган̣абходжанети ган̣ена ладдхатта̄ ган̣асса сантаке бходжане. тена̄ха ‘‘ган̣асса бходжане’’ти. нану четтха ‘‘ган̣асса бходжане’’ти вуччати, со ча кхо ган̣о ‘‘каттхачи двӣхи, каттхачи тӣхӣ’’тиа̄дина̄ анекадха̄ адхиппето, идха катихӣти а̄ха ‘‘идха ча̄’’тиа̄ди. там̣ панетам̣ ган̣абходжанам̣ двӣхи пака̄рехи пасавати нимантанато ва̄ вин̃н̃аттито ва̄ти а̄ха ‘‘тесам̣ нимантанато ва̄’’тиа̄ди. таттха нимантанато ва̄ти акаппийанимантанато ва̄. одана̄дӣнам̣ пан̃чаннанти оданасаттукумма̄самаччхамам̣са̄нам̣ пан̃чаннам̣.

‘‘оданена нимантеми, оданам̣ ме ган̣хатха̄’’тиа̄дина̄ найена йена кеначи вевачанена ва̄ бха̄сантарена ва̄ пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ на̄мам̣ гахетва̄ нимантетӣти самбандхо. чатта̄роти екат̣т̣ха̄не ва̄ на̄на̄т̣т̣ха̄несу ва̄ т̣хите чатта̄ро бхиккхӯ. лаккхан̣авачанан̃четам̣, тасма̄ чатта̄ро ва̄ тато ва̄ адхике бхиккхӯти аттхо. вевачанена ва̄ти бхаттаанна̄дипарийа̄йасаддена ва̄. бха̄сантарена ва̄ти андхадамил̣а̄дибха̄сантарена ва̄. пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ на̄мам̣ гахетва̄ти пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарасса на̄мам̣ гахетва̄. оданена нимантемӣти тумхе бханте оданена нимантеми. а̄дисаддена ‘‘а̄кан̇кхатха олокетха адхива̄сетха пат̣има̄нетха, саттуна̄ нимантеми, саттум̣ ме ган̣хатха а̄кан̇кхатха олокетха адхива̄сетха пат̣има̄нетха̄’’тиа̄дӣнам̣ (па̄чи. ат̣т̣ха. 217-218) гахан̣ам̣. екато ва̄ти екаттха т̣хите ва̄ нисинне ва̄ бхиккхӯ дисва̄ ‘‘тумхе, бханте, оданена нимантемӣ’’тиа̄дина̄ евам̣ екато нимантита̄. на̄на̄то ва̄ нимантита̄ти чатта̄ри паривен̣а̄ни ва̄ виха̄ре ва̄ гантва̄ на̄на̄то ва̄ нимантита̄. екат̣т̣ха̄не т̣хитесуйева ва̄ еко путтена, еко питара̄ти евампи нимантита̄ на̄на̄тойева нимантита̄ на̄ма хонти. екато ган̣хантити ан̃н̃аман̃н̃асса два̄дасахаттхӯпача̄ре т̣хита̄ ган̣ханти.

касма̄ пана на̄на̄то бхуттепи ган̣абходжанам̣ хотӣти а̄ха ‘‘пат̣иггахан̣амева хеттха пама̄н̣а’’нти. йади евам̣ атха касма̄ па̄л̣ийам̣ ‘‘ган̣абходжанам̣ на̄ма йаттха чатта̄ро бхиккхӯ пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарена бходжанена нимантита̄ бхун̃джанти, етам̣ ган̣абходжанам̣ на̄ма̄’’ти (па̄чи. 218) вуттам̣? там̣ пат̣иггахан̣анийаманаттхамева. на хи аппат̣иггахитакам̣ бхиккхӯ бхун̃джантӣти ‘‘бхун̃джантӣ’’ти падам̣ пат̣иггахан̣анийамавачанам̣ хоти. екато ва̄ на̄на̄то ва̄ вин̃н̃а̄петва̄ти чатта̄ро бхиккхӯ екато т̣хита̄ ва̄ нисинна̄ ва̄ упа̄сакам̣ дисва̄ ‘‘амха̄кам̣ чатуннампи бхаттам̣ дехӣ’’ти ва̄ па̄т̣еккам̣ пависитва̄ ‘‘майхам̣ бхаттам̣ дехи, майхам̣ бхаттам̣ дехӣ’’ти ва̄ екато ва̄ на̄на̄то ва̄ вин̃н̃а̄петва̄. тасса дувидхасса̄пӣти йан̃ча нимантанато ладдхам̣ ган̣абходжанам̣, йан̃ча вин̃н̃аттито ладдхам̣, тасса дувидхасса̄пи ган̣абходжанасса. евам̣ пат̣иггахан̣ети екато пат̣иггахан̣е.

па̄да̄нампи пхалитатта̄ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 217-218) антамасо па̄да̄нампи йатха̄ маха̄чаммасса парато мам̣сам̣ диссати, евам̣ пхалитатта̄. на сакка̄ пин̣д̣а̄йа чаритунти ва̄лика̄йа ва̄ саккхара̄йа ва̄ пхут̣т̣хаматте дуккхуппаттито антога̄ме пин̣д̣а̄йа чаритум̣ на саккоти. чӣваре карийама̄нети са̄т̣акан̃ча суттан̃ча лабхитва̄ чӣваре карийама̄не. йам̣ кин̃чи чӣваре каттаббакамманти чӣваравича̄ран̣ачхинданамогхасутта̄ропана̄ди йам̣ кин̃чи чӣваре каттаббам̣ каммам̣, антамасо сӯчиведханампӣти адхиппа̄йо. ‘‘аддхайоджанампӣ’’тиа̄ди авакам̣сато вуттам̣. йо пана дӯрам̣ гантука̄мо, таттха ваттаббамева наттхи, гаччханто аддхайоджанаббхантаре га̄вутепи бхун̃джитум̣ лабхати, гато пана екадивасам̣. йада̄ на̄вам̣ абхирухитука̄мо ва̄ хоти а̄рул̣хо ва̄ орул̣хо ва̄, айам̣ на̄ва̄бхируханасамайо на̄ма̄ти а̄ха ‘‘на̄ва̄бхируханасамайепи есева найо’’ти. айам̣ пана висесо – абхирул̣хена иччхитат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄пи йа̄ва на орохати, та̄ва бхун̃джитаббам̣. чатта̄ро бхиккхӯти антимапариччхедо. йаттха пана сатам̣ ва̄ сахассам̣ ва̄ саннипатитам̣, таттха ваттаббамева наттхи. тасма̄ та̄дисе ка̄ле ‘‘маха̄самайо’’ти адхит̣т̣хахитва̄ бхун̃джитаббам̣. йо кочи паббаджитоти сахадхаммикесу ва̄ титтхийесу ва̄ ан̃н̃атаро.

йе ча две тайо екато ган̣хантӣти йепи акаппийанимантанам̣ са̄дийитва̄ две ва̄ тайо ва̄ екато ган̣ханти, тесампи ана̄патти. пан̣ӣтабходжанасӯподанавин̃н̃аттӣхи пана а̄паттийева̄ти ваданти, упапариккхитаббам̣. ниччабхатта̄дӣсӯти ниччабхатте сала̄кабхатте паккхике упосатхике па̄т̣ипадике. таттха ниччабхаттанти дхувабхаттам̣ вуччати. ‘‘ниччабхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти ваданти, бахӯнампи екато ган̣хитум̣ ват̣т̣ати. сала̄кабхатта̄дӣсупи есева найо.

ган̣абходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. парампарабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ган̣абходжане вуттанайенева̄ти бхиккхум̣ упасан̇камитва̄ ‘‘тумхе, бханте, оданена нимантеми, оданам̣ ме ган̣хатха̄’’тиа̄дина̄ (па̄чи. ат̣т̣ха. 217-218) найена йена кеначи вевачанена ва̄ бха̄сантарена ва̄ пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарасса на̄мам̣ гахетва̄ нимантетӣти вуттенева найена. нимантитасса̄ти акаппийанимантанена нимантитасса. авикаппетва̄ти саммукха̄саммукхавасена авикаппетва̄, апариччаджитва̄ти аттхо. айан̃хи бхаттавикаппана̄ на̄ма саммукха̄параммукха̄пи ват̣т̣ати. тена̄ха ‘‘йо бхиккху пан̃часу сахадхаммикесӯ’’тиа̄ди.

ан̃н̃атра нимантанабходжанаваттхусминти ан̃н̃атра пат̣хамам̣ нимантита̄ хутва̄ ан̃н̃асмим̣ нимантане бхун̃джанаваттхусмим̣. йади тивидха̄ анупан̃н̃атти, атха касма̄ парива̄ре ‘‘чатассо анупан̃н̃аттийо’’ти вуттанти а̄ха ‘‘парива̄ре пана̄’’тиа̄ди. викаппанампи гахетва̄ти викаппана̄нуджа̄нанампи анупан̃н̃аттисама̄нанти анупан̃н̃аттибха̄вена гахетва̄. екасам̣сат̣т̣ха̄нӣти екасмим̣ миссита̄ни. идам̣ вуттам̣ хоти (па̄чи. ат̣т̣ха. 229) – две тӣн̣и кула̄ни нимантетва̄ екасмим̣ т̣ха̄не нисӣда̄петва̄ ито чито ча а̄харитва̄ бхаттам̣ а̄киранти, сӯпабйан̃джанам̣ а̄киранти, екамиссакам̣ хоти, еттха ана̄паттӣти. саче пана мӯланимантанам̣ хет̣т̣ха̄ хоти, паччхимам̣ паччхимам̣ упари, там̣ упарито пат̣т̣ха̄йа бхун̃джантасса а̄патти. хаттхам̣ пана анто павесетва̄ пат̣хаманимантанато екампи кабал̣ам̣ уддхаритва̄ бхуттака̄лато пат̣т̣ха̄йа йатха̄ татха̄ ва̄ бхун̃джантасса ана̄патти. две тӣн̣и нимантана̄ни екато ва̄ катва̄ бхун̃джатӣти две тӣн̣и нимантана̄ни екато паккхипитва̄ миссетва̄ екам̣ катва̄ бхун̃джатӣти аттхо. ‘‘сакалена га̄мена ва̄’’тиа̄дӣсу сакалена га̄мена екато хутва̄ нимантитассева йаттха каттхачи бхун̃джато ана̄патти. пӯгепи есева найо. нимантийама̄но ва̄ ‘‘бхиккхам̣ гахесса̄мӣ’’ти вадатӣти ‘‘бхаттам̣ ган̣ха̄’’ти нимантийама̄но ‘‘на майхам̣ тава бхаттена аттхо, бхиккхам̣ гахесса̄мӣ’’ти бхан̣ати. кирийа̄кирийанти еттха бходжанам̣ кирийам̣, авикаппанам̣ акирийам̣.

парампарабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. ка̄н̣ама̄та̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

пахен̣акаттха̄йа̄ти пан̣н̣а̄ка̄раттха̄йа. па̄тхеййаттха̄йа̄ти маггам̣ гаччханта̄нам̣ антара̄маггаттха̄йа. саттӯти баддхасатту, абаддхасатту ча. дваттипаттапӯре пат̣иггахетва̄ти мукхават̣т̣ийа̄ хет̣т̣хималекха̄йа самам̣ пӯре дваттипаттапӯре гахетва̄ти аттхо. имасса чаттхасса хет̣т̣ха̄ вуттанайенева па̄кат̣атта̄ таттха каттаббаппака̄рамева дассетум̣ ‘‘еттха̄’’тиа̄дима̄ха. сесанти тато екапаттато ан̃н̃ам̣ паттам̣. саче тайо паттапӯра̄ гахита̄ две, саче две гахита̄, еканти вуттам̣ хоти.

гамане ва̄ пат̣иппассаддхети антара̄магге упаддавам̣ дисва̄, анаттхиката̄йа ва̄ ‘‘майам̣ ида̄ни на песисса̄ма на гамисса̄ма̄’’ти евам̣ гамане упаччхинне дента̄нанти аттхо.

ка̄н̣ама̄та̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. пат̣хамапава̄ран̣а̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

бхуттава̄ти катабхаттакиччо. са̄сапаматтампи аджджхохаританти евам̣ париттампи бходжанам̣ сан̇кха̄дитва̄ ва̄ асан̇кха̄дитва̄ ва̄ гилитам̣. пава̄ритоти пат̣иккхепито. йо хи бхун̃джанто паривесакена упанӣтам̣ бходжанам̣ аниччханто пат̣иккхипати, со тена пава̄рито пат̣иккхипито на̄ма хоти. бйан̃джанам̣ пана ана̄дийитва̄ аттхаматтамева дассетум̣ ‘‘катаппава̄ран̣о катаппат̣иккхепоти аттхо’’ти вуттам̣. сопи ча пат̣иккхепо йасма̄ на пат̣иккхепаматтена, атха кхо пан̃чан̇гавасена. тенасса падабха̄джане ‘‘асанам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’тиа̄ди (па̄чи. 239) вуттам̣.

бходжанам̣ пан̃н̃а̄йатӣти пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ патта̄дӣсу диссати. тена̄ха ‘‘пава̄ран̣аппахонакам̣ че бходжана’’нтиа̄ди. са̄лӣти (па̄чи. ат̣т̣ха. 238-239) антамасо нӣва̄рам̣ упа̄да̄йа сабба̄пи са̄лиджа̄ти. вӣхӣти сабба̄пи вӣхиджа̄ти. йавагодхумесу бхедо наттхи. кан̇гӯти сетараттака̄л̣абхеда̄ сабба̄пи кан̇гуджа̄ти. варакоти антамасо варакачоракам̣ упа̄да̄йа сабба̄пи сетаван̣н̣а̄ варакаджа̄ти. кудрӯсакоти ка̄л̣акодраво чева са̄ма̄ка̄дибхеда̄ ча сабба̄пи тин̣адхан̃н̃аджа̄ти.

нӣва̄раваракачорака̄ четтха ‘‘дхан̃н̃а̄нулома̄’’ти ваданти. йа̄гунти амбилайа̄гукхӣрайа̄гуа̄дибхедам̣ йам̣ кин̃чи йа̄гум̣. имина̄ва па̄йа̄сасса̄пи гахитатта̄ ‘‘амбилапа̄йа̄са̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ пача̄ма̄ти ва̄’’ти на вуттам̣. пава̄ран̣ам̣ джанетӣти анатириттабходжана̄паттинибандханам̣ пат̣иккхепам̣ са̄дхети. саче пана одхи на пан̃н̃а̄йати, йа̄гусан̇гахам̣ гаччхати, пава̄ран̣ам̣ на джанети. пуна пава̄ран̣ам̣ джанети гханабха̄вагаманато пат̣т̣ха̄йа бходжанасан̇гахитатта̄ти адхиппа̄йо.

удакакан̃джикакхӣра̄дӣни а̄киритва̄ти удакан̃чева кан̃джикан̃ча кхӣра̄дӣни ча а̄киритва̄ техи саддхим̣ амаддитва̄ бхаттамиссаке катва̄. тена̄ха ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’тиа̄ди. саче пана бхатте удакакан̃джикакхӣра̄дӣни а̄киритва̄ маддитва̄ ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’ти денти, пава̄ран̣а̄ на хоти. йа̄гуйа̄пӣти евам̣ йа̄гусан̇гахам̣ гата̄йа ва̄ ан̃н̃а̄йа ва̄ йа̄гуйа̄пи. суддхарасако, пана расакайа̄гу ва̄ на джанети.

пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атаравасена виппакатабходжанабха̄васса упаччхиннатта̄ ‘‘двепи кха̄дита̄ни хонти…пе… на пава̄ретӣ’’ти вуттам̣. акаппийамам̣сам̣ (па̄чи. ат̣т̣ха. 238-239), акаппийабходжанан̃ча буддхапат̣икут̣т̣хам̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄йа аваттхута̄йа на пава̄ран̣а̄ хотӣти а̄ха ‘‘йо пана̄’’тиа̄ди. йан̃хи бхиккхуно кха̄дитум̣ ват̣т̣ати, там̣ ева пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти. идам̣ пана джа̄нанто акаппийатта̄ пат̣иккхипати. аджа̄нантопи пат̣иккхипитаббат̣т̣ха̄не т̣хитамева пат̣иккхипати на̄ма, тасма̄ на пава̄рети. саче пана акаппийамам̣сам̣ кха̄данто каппийамам̣сам̣ ва̄ бходжанам̣ ва̄ пат̣иккхипати, пава̄рети. касма̄? ваттхута̄йа. йан̃хи тена пат̣иккхиттам̣, там̣ пава̄ран̣а̄йа ваттху. йам̣ пана кха̄дати, там̣ кин̃ча̄пи пат̣иккхипитаббат̣т̣ха̄не т̣хитам̣, кха̄дийама̄нам̣ пана мам̣сабха̄вам̣ на джахати, тасма̄ пава̄рети. ко пана ва̄до каппийамам̣сам̣ кха̄дато каппийамам̣сабходжанаппат̣иккхепе. еса найо акаппийабходжанам̣ кха̄дато каппийабходжанаппат̣иккхепе.

бходжане сатӣти пан̃часу бходжанесу екасмимпи бходжане сати. ан̃н̃ам̣ вутталаккхан̣ам̣ бходжананти патта̄дигатато ан̃н̃ам̣ вутталаккхан̣ам̣ пан̃часу бходжанесу екампи бходжанам̣. ‘‘нирапеккхо хотӣ’’ти етассева виваран̣ам̣ ‘‘йам̣ патта̄дӣсӯ’’тиа̄ди. на кевалам̣ нирапеккхо ва̄ти а̄ха ‘‘ан̃н̃атра ва̄’’тиа̄ди. со пат̣иккхипантопи на пава̄ретӣти тасмим̣ че антаре ан̃н̃ам̣ бходжанам̣ абхихат̣ам̣, там̣ со пат̣иккхипантопи на пава̄рети. касма̄? виппакатабходжанабха̄васса упаччхиннатта̄.

‘‘упана̄метӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 238-239) имина̄ ка̄йа̄бхиха̄рам̣ дассети. хаттхе ва̄ а̄дха̄раке ва̄ти еттха ва̄-саддо авуттавикаппаттхо, тена ‘‘ӯрӯсу ва̄’’ти викаппети. дӯре нисиннасса дахарабхиккхусса паттам̣ песетва̄ ‘‘ито оданам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вадати, ган̣хитва̄ пана гато тун̣хӣ тит̣т̣хати, тампи пат̣иккхипато есева найо. касма̄? бхиккхусса дӯрабха̄вато, дӯтасса ча анабхихаран̣ато. саче пана гахетва̄ а̄гато бхиккху ‘‘имам̣ бхаттам̣ ган̣ха̄’’ти вадати, там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти. евам̣ вуттепӣти ‘‘бхаттам̣ ган̣ха̄’’ти вуттепи.

бхаттапаччхим̣ гахетва̄ паривисантасса̄ти екена хаттхена бхаттапаччхим̣ гахетва̄ екена хаттхена кат̣аччхум̣ гахетва̄ паривисантасса. ан̃н̃о ‘‘ахам̣ дха̄ресса̄мӣ’’ти гахитаматтакамева каротӣти ан̃н̃о а̄гантва̄ ‘‘ахам̣ паччхим̣ дха̄ресса̄ми, твам̣ оданам̣ дехӣ’’ти ватва̄ гахитаматтакамева кароти. абхихат̣а̄ва хотӣти паривесакенева абхихат̣а̄ва хоти. ида̄ни асати тасса да̄тука̄ма̄бхиха̄ре гахан̣асамайепи пат̣иккхипато на хотӣти дассетум̣ ‘‘саче пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. уддхат̣ети уддхат̣е бхатте. кат̣аччхуабхиха̄ройева хи тасса абхиха̄роти адхиппа̄йо. анантарасса диййама̄нети анантарасса бхиккхуно бхатте диййама̄не. ка̄йавика̄рена̄ти ‘‘ан̇гулим̣ ва̄ хаттхам̣ ва̄ маччхикабӣджаним̣ ва̄ чӣваракан̣н̣ам̣ ва̄ ча̄лети, бхамука̄йа ва̄ а̄ка̄рам̣ кароти, куддхо ва̄ олокетӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 238-239) евам̣ вуттена ан̇гуличалана̄дина̄ ка̄йавика̄рена. ‘‘алам̣ ма̄ дехӣ’’тиа̄дина̄ вачӣвика̄рена̄ти ‘‘ала’’нти ва̄ ‘‘на ган̣ха̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘ма̄ а̄кира̄’’ти ва̄ ‘‘апагаччха̄’’ти ва̄ евам̣ йена кеначи вачӣвика̄рена.

абхихат̣е пана бхатте пава̄ран̣а̄йа бхӣто хаттхе апанетва̄ пунаппунам̣ патте оданам̣ а̄кирантам̣ ‘‘а̄кира а̄кира, кот̣т̣етва̄ пӯрехӣ’’ти вадато пава̄ран̣а̄ на хоти. еса найо бхаттам̣ абхихарантам̣ бхиккхум̣ саллаккхетва̄ ‘‘ким̣, а̄вусо, итопи кин̃чи ган̣хиссаси, дамми те кин̃чӣ’’ти вадатопи.

‘‘расам̣ пат̣игган̣хатха̄’’ти аппава̄ран̣а̄джанакасса на̄мам̣ гахетва̄ вуттатта̄ ‘‘там̣ сутва̄ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ наттхӣ’’ти вуттам̣. мам̣сарасанти еттха пана на кевалам̣ мам̣сасса расам̣ ‘‘мам̣сараса’’миччева вин̃н̃а̄йати, атха кхо мам̣сан̃ча расан̃ча мам̣сарасанти евам̣ пава̄ран̣а̄джанакана̄мавасена̄пи. тасма̄ там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ва хотӣти а̄ха ‘‘мам̣сарасанти вутте пана пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хотӣ’’ти. парато маччхамам̣сам̣ бйан̃джананти еттха̄пи есева найо. йасмим̣ ирийа̄патхе пава̄рети, там̣ авикопентенева бхун̃джитаббанти йо гаччханто (па̄чи. ат̣т̣ха. 238-239) пава̄рети, тена гаччхантенева бхун̃джитаббам̣. каддамам̣ ва̄ удакам̣ ва̄ патва̄ т̣хитена атириттам̣ ка̄ретаббам̣. саче антара̄ надӣ пӯра̄ хоти, надитӣре гумбам̣ анупарийа̄йантена бхун̃джитаббам̣. атха на̄ва̄ ва̄ сету ва̄ аттхи, там̣ абхирухитва̄пи чан̇камантенева бхун̃джитаббам̣, гаманам̣ на упаччхиндитаббам̣. еса найо итараирийа̄патхесупи. там̣ там̣ ирийа̄патхам̣ копентена атириттам̣ ка̄ретаббам̣. йо уккут̣икова нисӣдитва̄ пава̄рети, тена уккут̣икенева бхун̃джитаббам̣. тасса пана хет̣т̣ха̄ пала̄лапӣт̣хам̣ ва̄ кин̃чи ва̄ нисӣданам̣ да̄таббам̣. пӣт̣хаке нисӣдитва̄ пава̄ритена пана а̄санам̣ ача̄летва̄ва чатассо диса̄ париваттантена бхун̃джитум̣ лаббхати. ман̃че нисӣдитва̄ пава̄ритена ито ва̄ етто ва̄ сам̣саритум̣ на лаббхати. саче пана саха ман̃чена уккхипитва̄ ан̃н̃атра ненти, ват̣т̣ати. нипаджджитва̄ пава̄ритена̄пи нипанненева бхун̃джитаббам̣. париваттантена йена пассена нипанно, тасса т̣ха̄нам̣ на̄тиккаметаббам̣.

аламетам̣ саббанти етам̣ саббам̣ алам̣ парийаттам̣, идампи те адхикам̣, ито ан̃н̃ам̣ на лаччхасӣти адхиппа̄йо. йо атириттам̣ каротӣти йо ‘‘аламетам̣ сабба’’нти атириттам̣ кароти. пат̣ипаккханайена̄ти ‘‘каппийакатам̣, пат̣иггахитакатам̣, учча̄ритакатам̣, хаттхапа̄се катам̣, бхутта̄вина̄ катам̣, бхутта̄вина̄ пава̄ритена а̄сана̄ авут̣т̣хитена катам̣ ‘аламетам̣ сабба’нти вутта’’нти (па̄чи. 239) имехи саттахи винайакамма̄ка̄рехи йам̣ атириттам̣ каппийам̣ катам̣, йан̃ча гила̄на̄тириттам̣, тадубхайампи атириттанти евам̣ тассева пат̣ипаккханайена. еттха ча ‘‘аламетам̣ сабба’’нти тиккхаттум̣ ваттаббам̣, айам̣ кира а̄чин̣н̣о. винайадхара̄ пана ‘‘саким̣ ева ваттабба’’нти ваданти.

касма̄ там̣ со пуна ка̄тум̣ на лабхатӣти а̄ха ‘‘йан̃хӣ’’тиа̄ди. таттха йан̃хи акатанти йена пат̣хамам̣ каппийам̣ катам̣, тена йам̣ акатам̣, там̣ ка̄таббам̣. пат̣хамабха̄джане пана ка̄тум̣ на лаббхати. йена ча акатанти ан̃н̃ена бхиккхуна̄ йена пат̣хамам̣ на катам̣, тена ча ка̄таббанти аттхо. вуттанти сӣхал̣ат̣т̣хакатха̄су вуттам̣. ан̃н̃асмим̣ пана бха̄джанети йасмим̣ пана бха̄джане пат̣хамам̣ катам̣, тато ан̃н̃асмим̣ патте ва̄ кун̣д̣е ва̄ паччхийам̣ ва̄ йаттха каттхачи пурато т̣хапетва̄ она̄митабха̄джане.

ан̃н̃атра бхун̃джанаваттхусминти бхутта̄вина̄ пава̄ритена хутва̄ ан̃н̃атра бхун̃джанаваттхусмим̣. тикапа̄читтийанти анатиритте анатириттасан̃н̃ивематикаатириттасан̃н̃ӣнам̣ васена тӣн̣и па̄читтийа̄ни. аджджхохарато ча дуккат̣анти аджджхохарато аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре дуккат̣ам̣. саче пана а̄мисасам̣сат̣т̣ха̄ни хонти, а̄ха̄раттха̄йапи ана̄ха̄раттха̄йапи пат̣иггахетва̄ аджджхохарантасса па̄читтийамева. тесам̣ анун̃н̃а̄тапарибхогавасена̄ти йа̄мака̄лика̄дӣнам̣ анун̃н̃а̄тапарибхогавасена, йа̄мака̄ликам̣ пипа̄са̄йа сати пипа̄саччхеданаттхам̣, сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикан̃ча тена тена упасаметаббаке а̄ба̄дхе сати тасса упасаманаттханти вуттам̣ хоти. идампи аджджхохаран̣ато ка̄йакаммам̣, ва̄ча̄йа ‘‘атириттам̣ каротха бханте’’ти ака̄ра̄панена вачӣкамманти а̄ха ‘‘самут̣т̣ха̄на̄дӣни пат̣хамакатхинасадиса̄нева̄’’ти. кирийа̄кирийанти еттха пат̣иккхипитва̄ бхун̃джанам̣ кирийам̣. атириттасса акаран̣ам̣ акирийанти ведитаббам̣.

пат̣хамапава̄ран̣а̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. дутийапава̄ран̣а̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

сутва̄ ва̄ти ан̃н̃ена ва̄ тенева ва̄ а̄рочитам̣ сутва̄. ‘‘бхуттасмим̣ па̄читтийа’’нти (па̄чи. 243) вуттатта̄ бходжанапарийоса̄не па̄читтийа’’нти вуттам̣.

дутийапава̄ран̣а̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. вика̄лабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

вика̄лети еттха арун̣уггаманато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва маджджханхико, айам̣ буддха̄дӣнам̣ арийа̄нам̣ а̄чин̣н̣асама̄чин̣н̣о бходжанасса ка̄ло на̄ма. тадан̃н̃о вика̄ло ‘‘вигато ка̄ло’’ти катва̄. тена̄ха ‘‘вигате ка̄ле’’тиа̄ди. т̣хитамаджджханхикопи (па̄чи. ат̣т̣ха. 248-249) ка̄ласан̇гахам̣ гаччхати. тато пат̣т̣ха̄йа пана кха̄дитум̣ ва̄ бхун̃джитум̣ ва̄ на сакка̄. сахаса̄ пивитум̣ сакка̄ бхавеййа, куккуччакена пана на ка̄таббам̣. ка̄лапариччхедаджа̄нанаттхан̃ча ка̄латтхамбхо йоджетаббо. ка̄лаббхантарева бхаттакиччам̣ ка̄таббам̣. ‘‘йам̣ кин̃чи…пе… кха̄данӣйам̣ ва̄’’ти имина̄ йам̣ та̄ва саккхалимодака̄ди пуббан̣н̣а̄паран̣н̣амайам̣, таттха ваттаббамева наттхӣти дассети. бходжанӣйам̣ на̄ма пан̃ча бходжана̄ни.

сати паччайети пипа̄са̄дика̄ран̣е виджджама̄не. ромат̣т̣хакасса̄ти ромат̣т̣хакасса бхиккхуно аджджхохаритва̄ уггиритва̄ мукхева т̣хапито бахи мукхадва̄ра̄ виниггато бходжанасса магга̄ бахи ниггато ‘‘ромат̣т̣хо’’ти павуччати. идха пана аджджхохаритва̄ уггиритва̄ мукхева т̣хапитоти адхиппето. тена̄ха ‘‘на ча, бхиккхаве’’тиа̄ди. т̣хапетва̄ ромат̣т̣хакам̣ сеса̄нам̣ а̄гатам̣ угга̄рам̣ мукхе сандха̄ретва̄ гиланта̄нам̣ а̄патти. саче пана асандха̄рентамева парагалам̣ гаччхати, ват̣т̣ати.

вика̄лабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. саннидхика̄ракасиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘ка̄ро каран̣ам̣ кирийа̄ти аттхато ека’’нти етена ка̄расаддасса бха̄ваттхатам̣ дассети. самма̄ нидха̄нам̣ т̣хапанам̣ саннидхи. ‘‘пат̣иггахетва̄ екараттам̣ вӣтина̄митассетам̣ на̄ма’’нти имина̄ пат̣иггахетва̄ екараттам̣ вӣтина̄мите имасса дуддхотабха̄вам̣ дассети. кин̃ча̄пи йа̄мака̄ликам̣ кха̄данӣйам̣, бходжанӣйам̣ ва̄ на хоти, ‘‘ана̄патти йа̄мака̄ликам̣ йа̄ме нидахитва̄ бхун̃джатӣ’’тиа̄ди вачанато пана таттха̄пи йа̄ма̄тиккаме саннидхипаччайа̄ па̄читтийена бхавитаббанти ‘‘йам̣ кин̃чи йа̄вака̄ликам̣ ва̄ йа̄мака̄ликам̣ ва̄’’ти вуттам̣. ида̄ни дуддхотабха̄вамева вибха̄ветум̣ ‘‘йам̣ ан̇гулийа̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха йам̣ ан̇гулийа̄ гхам̣сантасса лекха̄ пан̃н̃а̄йатӣти йам̣ паттам̣ дхотам̣ ан̇гулийа̄ гхам̣сантасса патте ан̇гулилекха̄ пан̃н̃а̄йати, со патто дуддхото хотӣти аттхо. телаван̣н̣апатте пана ан̇гулилекха̄ пан̃н̃а̄йати, са̄ аббоха̄рика̄. снехоти телам̣. сандиссатӣти йа̄гуйа̄ упари сандиссати. та̄дисе паттепӣти пат̣иггахан̣ам̣ ависсаджджитва̄ сайам̣ ва̄ ан̃н̃ена ва̄ бходжанам̣ нӣхаритва̄ на самма̄ дхоте паттепи. пунадивасе бхун̃джантасса па̄читтийанти патте лаггам̣ авиджахитаппат̣иггахан̣ам̣ хотӣти дутийадивасе бхун̃джантасса па̄читтийам̣. париччатте пана патте пунадивасе бхун̃джантасса ана̄патти.

йам̣ пана̄ти йам̣ бходжанам̣ пана. апариччаттамева хӣти анапеккхависсаджджанена ва̄ анупасампаннасса нирапеккхада̄нена ва̄ апариччаттамева. каппийа бходжананти антамасо екаситтхаматтампи каппийабходжанам̣. акаппийесӯти акаппийамам̣сесу. сесесӯти мануссамам̣сато авасесесу хаттхиассасунакхаахисӣхабйаггхадӣпиаччхатараччхамам̣сесу чева аппат̣ивеккхите уддиссакатамам̣се ча. па̄л̣ийам̣ ‘‘сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ а̄ха̄раттха̄йа пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти дуккат̣асса̄’’тиа̄дина̄ (па̄чи. 255) саннихитесу сатта̄хака̄ликайа̄ваджӣвикесу пуребхаттампи а̄ха̄раттха̄йа аджджхохаран̣епи дуккат̣асса вуттатта̄ йа̄мака̄ликепи а̄ха̄раттха̄йа аджджхохаран̣епи висум̣ дуккат̣ена̄пи бхавитаббанти а̄ха ‘‘а̄ха̄раттха̄йа аджджхохарато дуккат̣ена саддхим̣ па̄читтийа’’нти. саббавикаппесӯти ‘‘каппийабходжанам̣ бхун̃джантасса̄’’тиа̄дина̄ вуттесу саббесу викаппесу апарампи па̄читтийам̣ вад̣д̣хати. идам̣ вуттам̣ хоти (па̄чи. ат̣т̣ха. 253) – каппийабходжане две па̄читтийа̄ни, мануссамам̣се тхуллаччайена саддхим̣ две па̄читтийа̄ни, авасесесу пана акаппийамам̣сесу дуккат̣ена саддхим̣ две па̄читтийа̄ни. йа̄мака̄ликам̣ сати паччайе са̄мисена мукхена аджджхохарато две па̄читтийа̄ни, нира̄мисена екамева. а̄ха̄раттха̄йа аджджхохарато викаппадвайепи дуккат̣ена саддхинти.

авасесесӯти йа̄мака̄лика̄дито авасесесу. па̄читтийам̣ вад̣д̣хатийева̄ти апарампи па̄читтийам̣ вад̣д̣хатийева. идам̣ вуттам̣ хоти – саче вика̄ле аджджхохарати, пакатибходжане саннидхипаччайа̄ ча вика̄лабходжанапаччайа̄ ча две па̄читтийа̄ни, акаппийамам̣сесу мануссамам̣се тхуллаччайена саддхим̣ две па̄читтийа̄ни, авасесесу дуккат̣ена саддхим̣ двети.

белат̣т̣хасӣсо на̄ма джат̣иласахассасса аббхантаре еко маха̄тхеро. тикапа̄читтийанти саннидхика̄раке саннидхика̄ракасан̃н̃ивематикаасаннидхика̄ракасан̃н̃ӣнам̣ васена тӣн̣и па̄читтийа̄ни. сам̣сат̣т̣ха̄нӣти сам̣сат̣т̣хараса̄ни. самбхиннарасам̣ сандха̄йева хи ‘‘тадахупат̣иггахитам̣ ка̄ле каппатӣ’’тиа̄ди вуттам̣. тена̄ха ‘‘тасма̄’’тиа̄ди. еттха ча асамбхиннарасанти амисситарасам̣. идан̃ча сӣталапа̄йа̄са̄дина̄ саха ладдхам̣ саппипин̣д̣а̄дикам̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘судхотам̣ ва̄’’ти идам̣ пана пин̣д̣апа̄тена саддхим̣ ладдхам̣ такколаджа̄типхала̄дим̣, йа̄гуа̄дӣсу паккхипитва̄ диннасин̇гӣвера̄дикан̃ча сандха̄йа вуттам̣.

тена̄ти сатта̄хака̄ликена. тадаху пат̣иггахитам̣ асса̄ти тадахупат̣иггахитам̣, тена тадахупат̣иггахитена. еса найо ‘‘двӣхапат̣иггахитена̄’’тиа̄дӣсупи. тасма̄ти йасма̄ пуребхаттам̣ пат̣иггахитампи ват̣т̣ати, тасма̄. пат̣иггахитам̣ сатта̄хам̣ каппатӣти вуттанти ‘‘сатта̄хака̄ликена, бхиккхаве, йа̄ваджӣвикам̣ пат̣иггахитам̣ сатта̄хам̣ каппати, сатта̄ха̄тикканте на каппатӣ’’ти (маха̄ва. 305) бхесаджджаккхандхаке вуттам̣. кин̃ча̄пи мукхе екараттам̣ на вуттам̣, татха̄пи мукхе паккхиттамева йасма̄ саннидхи на̄ма хоти, тасма̄ ‘‘мукхасаннидхӣ’’ти вуттам̣.

чатассо каппийабхӯмийоти усса̄ванантика̄, гониса̄дика̄, гахапати, саммутӣти чатассо каппийакут̣ийо. таттха усса̄ванантика̄ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 295) на̄ма гехе карийама̄не сампарива̄ретва̄ т̣хитехи ‘‘каппийакут̣им̣ карома, каппийакут̣им̣ карома̄’’ти ва̄ ‘‘каппийакут̣и каппийакут̣ӣ’’ти ва̄ вадантехи т̣хапитапат̣хамит̣т̣хакатхамбха̄дика̄ сан̇гхасса ва̄ екасса бхиккхуно ва̄ кут̣и. йо пана а̄ра̄мо йебхуййена ва̄ апариккхитто хоти, сакалопи ва̄, со ‘‘гониса̄дӣ’’ти вуччати. гахапатӣти йа̄ т̣хапетва̄ бхиккхум̣ сесехи ‘‘каппийакут̣им̣ дема̄’’ти динна̄, тесам̣ ва̄ сантака̄. саммути на̄ма каммава̄ча̄йа са̄ветва̄ ката̄. катхам̣ панета̄сам̣ виниччхайо джа̄нитабботи а̄ха ‘‘та̄сам̣ виниччхайо самантапа̄са̄дика̄йам̣ вутто’’ти.

саннидхика̄ракасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. пан̣ӣтабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘пан̣ӣтабходжана̄нӣ’’ти идам̣ маджджхе падалопам̣ катва̄ ниддит̣т̣ханти а̄ха ‘‘пан̣ӣтасам̣сат̣т̣ха̄нӣ’’тиа̄ди. саббопи ‘‘одако’’ти вутталаккхан̣о маччхоти ‘‘маччхо на̄ма одако вуччатӣ’’ти (па̄чи. 260) евам̣ вибхан̇ге вутталаккхан̣о, саббопи маччхо ева. йо кочи удаке джа̄то маччхо на̄ма̄ти вуттам̣ хоти. маха̄на̄масиккха̄падена̄ти –

‘‘агила̄нена бхиккхуна̄ чатума̄сапаччайапава̄ран̣а̄ са̄дитабба̄ ан̃н̃атра пунапава̄ран̣а̄йа ан̃н̃атра ниччапава̄ран̣а̄йа. тато че уттари са̄дийеййа, па̄читтийа’’нти –

имина̄ сиккха̄падена (па̄чи. 306). еттха хи сан̇гхавасена гила̄напаччайапава̄ран̣а̄йа пава̄ритат̣т̣ха̄не саче таттха раттӣхи ва̄ бхесаджджехи ва̄ париччхедо като хоти ‘‘еттика̄йева раттийо, еттака̄ни ва̄ бхесаджджа̄ни вин̃н̃а̄петабба̄нӣ’’ти, тато раттипарийантато ва̄ бхесаджджапарийантато ва̄ уттари набхесаджджакаран̣ӣйена ва̄ бхесаджджам̣, ан̃н̃абхесаджджакаран̣ӣйена ва̄ ан̃н̃ам̣ бхесаджджам̣ вин̃н̃а̄пентасса па̄читтийам̣ вуттам̣. тасма̄ агила̄но гила̄насан̃н̃ӣпи хутва̄ пан̃ча бхесаджджа̄ни вин̃н̃а̄пенто набхесаджджакаран̣ӣйена бхесаджджам̣ вин̃н̃а̄пенто на̄ма хотӣти ‘‘маха̄на̄масиккха̄падена ка̄ретаббо’’ти вуттам̣.

йо пана набхесаджджаттха̄йа вин̃н̃а̄пети, атха кхо кевалам̣ аттано бхун̃джанаттха̄йа, со сӯподанавин̃н̃аттийа̄йева ка̄ретаббо. вуттан̃хетам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ ‘‘суддха̄ни саппиа̄дӣни вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джанто па̄читтийам̣ на̄паджджати, секхийесу сӯподанавин̃н̃аттидуккат̣ам̣ а̄паджджатӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 259). сӯподанавин̃н̃аттийа̄ ка̄ретабботи ‘‘на сӯпам̣ ва̄ оданам̣ ва̄ агила̄но’’тиа̄дина̄ (па̄чи. 613) сиккха̄падена ка̄ретаббо, дуккат̣ена ка̄ретабботи вуттам̣ хоти. имина̄ти имина̄ пан̣ӣтабходжанасиккха̄падена.

‘‘саппибхаттам̣ дехӣ’’ти вутте ким̣ хотӣти а̄ха ‘‘саппибхаттам̣ ‘дехӣ’ти вутте пана̄’’тиа̄ди. сӯподанавин̃н̃аттийа̄ дуккат̣амева хотӣти самбандхо. касма̄ти а̄ха ‘‘йасма̄’’тиа̄ди. атха йатха̄ ‘‘пан̣ӣтабходжана̄нӣ’’ти, евам̣ ‘‘саппибхатта’’нти идампи касма̄ на вин̃н̃а̄йатӣти че? анекантикатта̄. татха̄ хи ‘‘пан̣ӣтабходжана̄нӣ’’ти вутте ‘‘пан̣ӣтасам̣сат̣т̣ха̄ни бходжана̄ни пан̣ӣтабходжана̄нӣ’’ти айаматтхо екантато пан̃н̃а̄йати, ‘‘саппибхатта’’нти вутте пана ‘‘саппимайам̣ бхаттам̣ саппибхатта’’нтипи вин̃н̃а̄йама̄натта̄ ‘сапписам̣сат̣т̣хам̣ бхаттам̣ саппибхатта’’нти айаматтхо на екантато пан̃н̃а̄йати. еса найо ‘‘наванӣтабхаттам̣ дехӣ’’тиа̄дӣсупи.

пуриманайенева̄ти ‘‘бхаттам̣ датва̄ саппим̣ катва̄ бхун̃джа̄’’ти пурименева найена. саче пана ‘‘саппина̄’’ти вутте кевалам̣ сесесу наванӣта̄дӣсу ан̃н̃атарена дети, висан̇кетамева хоти. ана̄паттӣти висан̇кетатта̄ сабба̄хийева а̄паттӣхи ана̄патти. ‘‘кин̃ча̄пи ана̄патти, аттано пана пайогена ниббаттатта̄ на бхун̃джитабба’’нти ваданти. каппийасаппина̄ти каппийамам̣сасаппина̄. еса найо акаппийасаппина̄ти еттха̄пи. каппийа̄каппийата̄ хи мам̣са̄нам̣йева, на саппиа̄дӣнам̣. т̣хапетва̄ екам̣ мануссаваса̄телам̣ саббесам̣ кхӣрададхисаппинаванӣтаваса̄телесу акаппийам̣ на̄ма наттхи.

парибхогепи дуккат̣амева идха анадхиппетатта̄ти адхиппа̄йо. саче асати акаппийасаппимхи пуриманайенева акаппийанаванӣта̄дӣни дети ‘‘саппим̣ катва̄ бхун̃джа̄’’ти, акаппийасаппина̄ва диннам̣ хоти. йатха̄ ча ‘‘каппийасаппина̄ дехӣ’’ти вутте акаппийасаппина̄ дети, висан̇кетам̣, евам̣ ‘‘‘акаппийасаппина̄’ти вутте каппийасаппина̄ детӣ’’ти еттха̄пи пат̣ипа̄т̣ийа̄ екамекам̣ виттха̄ретва̄ вуччама̄непи айамеваттхо ваттаббо сийа̄, со ча сан̇кхепенапи сакка̄ вин̃н̃а̄тунти виттха̄ранайам̣ хитва̄ имина̄ва найена саббападесу виниччхайо ведитабботи вуттам̣. айан̃хеттха сан̇кхепаттхо – йена йена вин̃н̃атти хоти, тасмим̣ ва̄ тасса мӯле ва̄ ладдхе там̣ там̣ ладдхамева хоти. саче пана ан̃н̃ам̣ па̄л̣ийа̄ а̄гатам̣ ва̄ ана̄гатам̣ ва̄ дети, висан̇кетанти. на̄на̄т̣т̣ха̄не ва̄ти тасмим̣йева гхаре саппим̣, итарасмим̣ наванӣтантиа̄дина̄ на̄на̄т̣т̣ха̄не ва̄.

пан̣ӣтабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. дантапонасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ка̄йена̄ти хаттха̄дӣсу йена кеначи сарӣра̄вайавена, антамасо па̄дан̇гулийа̄пи ган̣ханто ка̄йена ган̣ха̄ти на̄ма̄ти ведитаббо. да̄непи есева найо. ка̄йаппат̣ибаддхена̄ти патта̄дӣсу йена кеначи сарӣрасамбаддхена упакаран̣ена. да̄непи есева найо. кат̣аччхуа̄дӣсу йена кеначи упакаран̣ена диннам̣ ка̄йаппат̣ибаддхена диннам̣йева хоти. ан̃н̃атарена̄ти ка̄йена ва̄ ка̄йаппат̣ибаддхена ва̄ ниссаггийена ва̄ти аттхо. таттха ниссаггийена̄ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 265) ка̄йато ча ка̄йаппат̣ибаддхато ча мочетва̄ хаттхапа̄се т̣хитасса ка̄йе ва̄ ка̄йаппат̣ибаддхе ва̄ па̄тийама̄нан̃хи ниссаггийена пайогена диннам̣ на̄ма хоти. тасса̄ти пат̣иггахитакасса. вуттавипалла̄савасена̄ти вуттасса пат̣ипаккхавасена. идам̣ вуттам̣ хоти – йам̣ ка̄йака̄йаппат̣ибаддханиссаггийа̄нам̣ ан̃н̃атарена диййама̄не ка̄йена ва̄ ка̄йаппат̣ибаддхена ва̄ ган̣ха̄ти, етам̣ пат̣иггахитам̣ на̄ма̄ти.

сам̣ха̄римена̄ти тха̄мамаджджхимена пурисена сам̣ха̄римена, имина̄ асам̣ха̄риме пхалаке ва̄ па̄са̄н̣е ва̄ пат̣иггахан̣ам̣ на рухатӣти дассети. дха̄ретум̣ саматтхена̄ти сандха̄ретум̣ йоггена, имина̄ сукхумесу тинтин̣ика̄дипан̣н̣есу пат̣иггахан̣ам̣ на рухатӣти дассети. ататтхаджа̄такаруккхапан̣н̣ена̄ти джа̄тат̣т̣ха̄нато чутена падуминипан̣н̣а̄дина̄, имина̄ пана махантепи таттхаджа̄таке падуминипан̣н̣е ва̄ ким̣сукапан̣н̣а̄димхи ва̄ пат̣иггахетум̣ на ват̣т̣ати. на хи там̣ ка̄йаппат̣ибаддхасан̇кхам̣ гаччхатӣти дассети. йатха̄ ча таттхаджа̄таке, евам̣ кха̄н̣уке бандхитва̄ т̣хапитаман̃ча̄димхипи. нану пат̣ибаддхаппат̣ибаддхена̄пи патта̄дха̄ра̄дина̄ пат̣игган̣хантасса пат̣иггахан̣ам̣ рухати, атха касма̄ ка̄йака̄йаппат̣ибаддхехийева пат̣иггахан̣ам̣ идха вуттам̣, на пат̣ибаддхаппат̣ибаддхена̄пӣти а̄ха ‘‘пат̣ибаддхаппат̣ибаддхам̣ на̄ма идха наттхӣ’’ти. кечи пана ‘‘а̄дха̄ракена пат̣иггахан̣ам̣ ка̄йаппат̣ибаддхаппат̣ибаддхена пат̣иггахан̣ам̣ на̄ма хоти, тасма̄ на ват̣т̣атӣ’’ти ваданти, там̣ вачанаматтамева. аттхато пана саббампи там̣ ка̄йаппат̣ибаддхамева хотӣти дассети.

акаллакоти гила̄но. мукхена пат̣игган̣ха̄тӣти сахаттхена гахетва̄ парибхун̃джитум̣ асакконто мукхена пат̣игган̣ха̄ти. абхихат̣абха̄джанато патитараджампи ват̣т̣ати абхихат̣атта̄ти адхиппа̄хо.

тасмим̣ т̣хатва̄ти та̄дисе хаттхапа̄се т̣хатва̄. йанти йам̣ бха̄рам̣. маджджхимо пурисоти тха̄мамаджджхимапурисо. винайе пан̃н̃аттам̣ дуккат̣ам̣ винайадуккат̣ам̣. там̣ анупасампаннасса датва̄ти пин̣д̣а̄йа чаритва̄ виха̄рам̣ ва̄ а̄санаса̄лам̣ ва̄ гантва̄ там̣ бхиккхам̣ анупасампаннасса датва̄, идан̃ча пубба̄бхогасса анурӯпавасена вуттам̣. йасма̄ пана там̣ ‘‘анупасампаннасса дасса̄мӣ’’ти читтуппа̄даматтена там̣сантакам̣ на̄ма на хоти, тасма̄ вина̄пи тасса да̄на̄дим̣ пат̣иггахетва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.

ассукхел̣асин̇гха̄н̣ика̄дӣсӯти еттха ассу на̄ма аккхиджалам̣. кхел̣о на̄ма ла̄ла̄. син̇гха̄н̣ика̄ти антосӣсато пӯтисемхабха̄вам̣ а̄паннам̣ маттхалун̇гам̣ галитва̄ та̄луматтхакавиварена отаритва̄ на̄са̄пут̣е пӯретва̄ т̣хитам̣ вуччати, а̄дисаддена муттакарӣсасемхадантамалааккхигӯтхакан̣н̣агӯтхака̄нам̣, сарӣре ут̣т̣хиталон̣асса ча гахан̣ам̣. т̣ха̄натоти аккхикӯпа̄дито. антара̄ че ган̣ха̄ти, ким̣ хотӣти а̄ха ‘‘уггахитакам̣ на̄ма хотӣ’’ти, дут̣т̣ху гахитакам̣ на̄ма хотӣти аттхо. пхалининти пхалавантам̣. таттхаджа̄такапхалиниса̄кха̄йа ва̄ти тасмим̣ руккхе джа̄та̄йа пхалиниса̄кха̄йа ва̄. дурупачин̣н̣адуккат̣анти ‘‘на каттабба’’нти ва̄ритасса кататта̄ дут̣т̣ху а̄чин̣н̣ам̣ чаританти дурупачин̣н̣ам̣, тасмим̣ дуккат̣ам̣ дурупачин̣н̣адуккат̣ан̃ча а̄паджджатӣти аттхо.

а̄харӣйатӣти а̄ха̄ро, аджджхохаритаббам̣ йам̣ кин̃чи, идха пана чатта̄ри ка̄лика̄ни адхиппета̄нӣти а̄ха ‘‘йам̣ кин̃чӣ’’тиа̄ди. таттха арун̣уггаманато йа̄ва т̣хитамаджджханхика̄ бхун̃джитаббато йа̄ва ка̄ло асса̄ти йа̄вака̄ликам̣. арун̣уггаманато йа̄ва йа̄ма̄васа̄на̄ пипа̄са̄йа сати пипа̄саччхеданаттхам̣ па̄таббато йа̄мо ка̄ло асса̄ти йа̄мака̄ликам̣. йа̄ва сатта̄хам̣ нидахитва̄ парибхун̃джитаббато сатта̄хам̣ ка̄ло асса̄ти сатта̄хака̄ликам̣. йа̄ваджӣвампи парихаритва̄ парибхун̃джитаббато йа̄ва джӣвам̣ етасса̄ти йа̄ваджӣвикам̣. тена̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди.

ванамӯлапаттапуппхапхала̄дӣти еттха та̄ва мӯлам̣ на̄ма мӯлакакха̄ракачаччутамбака̄дӣнам̣ тесу тесу джанападесу пакатиа̄ха̄равасена манусса̄нам̣ кха̄данӣйаттхан̃чева бходжанӣйаттхан̃ча пхаран̣акам̣ сӯпеййапан̣н̣амӯлам̣. паттам̣ на̄ма мӯлакакха̄ракачаччутамбака̄дӣнам̣ та̄дисам̣йева паттам̣. пуппхам̣ на̄ма мӯлакакха̄рака̄дӣнам̣ та̄дисам̣йева пуппхам̣. пхалам̣ на̄ма панасалабуджа̄дӣнам̣ тесу тесу джанападесу пакатиа̄ха̄равасена манусса̄нам̣ кха̄данӣйаттхан̃чева бходжанӣйаттхан̃ча пхаран̣акам̣ пхалам̣. а̄дисаддена кандамӯла̄дӣнам̣ гахан̣ам̣.

амбапа̄нанти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 300) а̄мехи ва̄ паккехи ва̄ амбехи катапа̄нам̣. таттха а̄мехи каронтена амбатарун̣а̄дӣни бхиндитва̄ удаке паккхипитва̄ а̄тапе а̄диччапа̄кена пачитва̄ парисса̄ветва̄ тадахупат̣иггахитехи мадхусаккаракаппӯра̄дӣхи йоджетва̄ ка̄таббам̣. евам̣ катам̣ пуребхаттамева каппати. анупасампаннена катам̣ лабхитва̄ пана пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ пуребхаттам̣ са̄мисапарибхогена̄пи ват̣т̣ати, паччха̄бхаттам̣ нира̄мисапарибхогена йа̄ва арун̣уггамана̄ ват̣т̣ати. еса найо саббапа̄несу.

тесу пана джамбупа̄нанти джамбупхалехи катапа̄нам̣. чочапа̄нанти ат̣т̣хикехи кадалипхалехи катапа̄нам̣. мочапа̄нанти анат̣т̣хикехи кадалипхалехи катапа̄нам̣. мадхукапа̄нанти мадхука̄нам̣ джа̄тирасена катапа̄нам̣. там̣ пана удакасамбхиннам̣ ват̣т̣ати, суддхам̣ на ват̣т̣ати. муддика̄па̄нанти муддика̄ удаке маддитва̄ амбапа̄нам̣ вийа катапа̄нам̣. са̄лӯкапа̄нанти раттуппаланӣлуппала̄дӣнам̣ са̄лӯке маддитва̄ катапа̄нам̣. пха̄русакапа̄нанти пха̄русакехи амбапа̄нам̣ вийа катапа̄нам̣. имина̄ва найена веттапа̄на̄дӣни ведитабба̄ни. ета̄ни ча пана сабба̄ни па̄на̄ни аггипа̄ка̄ни на ват̣т̣анти. тена̄ха ‘‘сӣтодакена̄’’тиа̄ди. авасесесупи анун̃н̃а̄тапхалапаттапуппхарасесӯти дхан̃н̃апхалапаккаса̄камадхукапуппхарасато авасесесу ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, саббам̣ пхаларасам̣ т̣хапетва̄ дхан̃н̃апхалараса’’нтиа̄дина̄ (маха̄ва. 300) анун̃н̃а̄такесу пхалапаттапуппхарасесупи.

кха̄данӣйаттханти кха̄данӣйена каттаббакиччам̣. нева пхаратӣти на ниппха̄дети. ана̄ха̄репи удаке а̄ха̄расан̃н̃а̄йа̄ти ‘‘а̄ха̄рам̣ а̄хареййа̄’’ти падасса падабха̄джане (па̄чи. 265) вуттаматтхам̣ самма̄ асаллаккхетва̄ ‘‘а̄харӣйатӣти а̄ха̄ро’’ти ана̄ха̄репи удаке а̄ха̄расан̃н̃а̄йа куккучча̄йанта̄нам̣. дантапоне ча ‘‘мукхадва̄рам̣ а̄хат̣ам̣ ида’’нти сан̃н̃а̄йа̄ти мукхадва̄рам̣ ана̄хат̣ампи дантапонам̣ ‘‘мукхадва̄рам̣ а̄хат̣ам̣ идам̣ дантапона’’нти випаллаттхасан̃н̃а̄йа куккучча̄йанта̄нам̣. йатха̄сукхам̣ па̄тунти пат̣иггахетва̄ ва̄ аппат̣иггахетва̄ ва̄ йатха̄ка̄мам̣ па̄тум̣. дантапонапарибхогена̄ти дантакат̣т̣хапарибхогена, дантадхована̄дина̄ти аттхо, имина̄ тасса пана расам̣ гилитум̣ на ват̣т̣атӣти дассети.

чатта̄ри маха̄викат̣а̄нӣти гӯтхам̣, муттам̣, чха̄рика̄, маттика̄ (маха̄ва. 268) ча ‘‘а̄сайа̄дивасена вирӯпа̄ни джа̄та̄нӣ’’ти катва̄ викат̣а̄нӣти ва̄ апакатибходжанатта̄ викат̣а̄ни ‘‘вирӯпа̄ни джа̄та̄нӣ’’ти ва̄ аттхо. сати паччайети ка̄ран̣е сати, саппадат̣т̣хети аттхо. дхӯма̄диаббоха̄рика̄бха̄воти дхӯмапуппхагандхадантакхайа̄диаббоха̄рика̄бха̄во.

дантапонасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

бходжанавагго чатуттхо.