3. бхесаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄

уггахетва̄ти уггахитакам̣ катва̄, аппат̣иггахитам̣ сайамева гахетва̄ти аттхо. сатта̄ха̄тиккамепи ана̄паттиката̄ четтха анаджджхохаран̣ӣйатам̣ а̄паннатта̄ти ведитаббам̣. касма̄ етена идам̣ дасситам̣ хотӣти а̄ха ‘‘та̄ни хӣ’’тиа̄ди. бхисаккасса има̄ни тена анун̃н̃а̄татта̄ти бхесаджджа̄ни, йесам̣ кесан̃чи саппа̄йа̄наметам̣ адхивачанам̣. тена̄ха ‘‘бхесаджджакиччам̣ каронту ва̄, ма̄ ва̄, евам̣ ладдхавоха̄ра̄нӣ’’ти. ида̄ни сатта̄хака̄ликам̣ ниссаггийаваттхубхӯтам̣ саппинаванӣтам̣ дассетум̣ ‘‘саппи на̄ма гава̄дӣна’’нтиа̄ди вуттам̣. а̄дисаддена аджика̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. ‘‘йесам̣ мам̣сам̣ каппатӣ’’ти имина̄ па̄кат̣ехи гоаджика̄дӣхи ан̃н̃а̄нипи мигарохита̄дӣни сан̇ган̣ха̄ти. йесан̃хи кхӣрам̣ аттхи, саппипи тесам̣ аттхийева. там̣ пана сулабхам̣ ва̄ хоту, дуллабхам̣ ва̄, асам̣мохаттхам̣ вуттам̣. маккхика̄мадхумева̄ти кхуддакабхамарамадхукарӣхи тӣхи маккхика̄хи катам̣ мадхумева. уччхурасанти суддходакасамбхинна̄нам̣ васена дувидхампи уччхурасам̣. ‘‘агила̄насса гул̣одака’’нти (маха̄ва. 284) пана уддисса анун̃н̃а̄татта̄ удакасамбхинно агила̄насса ват̣т̣ати. ‘‘аваттхукапакка̄ ва̄’’ти имина̄ саваттхукапакка̄ на ват̣т̣атӣти дассети. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘етам̣ саваттхукапаккам̣ ват̣т̣ати, но ват̣т̣атӣти пуччхам̣ катва̄ уччхупха̄н̣итам̣ паччха̄бхаттам̣ новат̣т̣анакам̣ на̄ма наттхӣ’’ти вуттам̣, там̣ йуттанти самантапа̄са̄дика̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.623) вуттам̣. уччхувикатӣти уччхумха̄ ниббатта̄ расаласика̄дика̄. пакататта̄нам̣ пат̣иниддесатта̄ там̣-саддасса тена паката̄нам̣ бхесаджджа̄нам̣ ева гахан̣ам̣, на тесам̣ ваттхӯнанти а̄ха ‘‘та̄ни бхесаджджа̄нӣ’’тиа̄ди. на тесам̣ ваттхӯнӣти тесам̣ саппиа̄дӣнам̣ ка̄ран̣а̄ни кхӣра̄дӣни аппат̣иггахетва̄ти аттхо.

васа̄теланти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.623) ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, васа̄ни бхесаджджа̄ни аччхавасам̣ маччхавасам̣ сусука̄васам̣ сӯкаравасам̣ гадрабхаваса’’нти (маха̄ва. 262) евам̣ анун̃н̃а̄таваса̄нам̣ телам̣. йа̄нӣти йа̄ни бхесаджджа̄ни. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, васа̄ни бхесаджджа̄ни аччхавасам̣ маччхавасам̣ сусука̄васам̣ сӯкаравасам̣ гадрабхавасам̣ ка̄ле пат̣иггахитам̣ ка̄ле ниппаккам̣ ка̄ле сам̣сат̣т̣хам̣ телапарибхогена парибхун̃джиту’’нти евам̣ телаттхам̣ васа̄пат̣иггахан̣асса анун̃н̃а̄татта̄ ‘‘васа̄телам̣ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. ка̄лети пуребхаттам̣. сам̣сат̣т̣ханти парисса̄витам̣. тасма̄ти йасма̄ анун̃н̃а̄там̣, тасма̄. ‘‘аччхаваса’’нти вачанена т̣хапетва̄ мануссавасам̣ саббесам̣ акаппийамам̣са̄нам̣ васа̄йа анун̃н̃а̄татта̄ ‘‘т̣хапетва̄ мануссаваса’’нти вуттам̣.

са̄мам̣ пачитва̄ти ка̄лейева са̄мам̣ пачитва̄. ниббаттитателампӣти ка̄лейева аттана̄ вивечитателампи. тивидхампи четам̣ ка̄лейева ват̣т̣ати. вуттампи четам̣ ‘‘ка̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ ка̄ле ниппаккам̣ ка̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, ана̄паттӣ’’ти. паччха̄бхаттам̣ пана пат̣иггахетум̣ ва̄ ка̄тум̣ ва̄ на ват̣т̣атийева. вуттампи четам̣ ‘‘вика̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ вика̄ле ниппаккам̣ вика̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, а̄патти тин̣н̣ам̣ дуккат̣а̄нам̣. ка̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ вика̄ле ниппаккам̣ вика̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, а̄патти двиннам̣ дуккат̣а̄нам̣. ка̄ле че, бхиккхаве, пат̣иггахитам̣ ка̄ле ниппаккам̣ вика̄ле сам̣сат̣т̣хам̣, там̣ че парибхун̃джеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 262). ‘‘сатта̄хам̣ нира̄мисапарибхогена ват̣т̣атӣ’’ти имина̄ пана ‘‘ка̄ле пат̣иггахитам̣ ка̄ле ниппаккам̣ ка̄ле сам̣сат̣т̣хам̣ телапарибхогена парибхун̃джиту’’нти идам̣ нира̄мисапарибхогам̣ сандха̄йа вуттанти дассети.

йам̣ панеттха (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.623) сукхумараджасадисам̣ мам̣сам̣ ва̄ нха̄ру ва̄ ат̣т̣хи ва̄ лохитам̣ ва̄ хоти, там̣ аббоха̄рикам̣. саче пана анупасампанно та̄йа пат̣иггахитаваса̄йа телам̣ катва̄ дети, там̣ катханти а̄ха ‘‘анупасампаннена̄’’тиа̄ди. тадахӯти йасмим̣ ахани пат̣иггахитам̣, тадаху. паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа пана сатта̄хам̣ нира̄мисамева ват̣т̣ати. татра̄пи аббоха̄рикам̣ аббоха̄рикамева. йа̄вака̄ликаваттхӯнам̣ ан̃н̃есам̣ ваттхум̣ пачитум̣ на ват̣т̣атӣти самбандхо. таттха йа̄вака̄ликаваттхӯнанти йа̄вака̄ликам̣ ваттху етесанти йа̄вака̄ликаваттхӯни, тесам̣, йа̄вака̄ликаваттхуманта̄нанти аттхо. ан̃н̃есанти васа̄телато ан̃н̃есам̣ саппиа̄дӣнам̣. ваттхунти кхӣра̄дикам̣ йа̄вака̄ликабхӯтам̣ ваттхум̣, пачитум̣ на ват̣т̣атийева, са̄мам̣па̄катта̄ти адхиппа̄йо.

ниббаттитасаппим̣ ва̄ти йа̄вака̄ликаваттхуто вивечитасаппим̣ ва̄. йатха̄ таттха дадхигатам̣ ва̄ таккагатам̣ ва̄ кхайам̣ гамиссати, евам̣ джха̄питам̣ ва̄ти аттхо. наванӣтам̣ ва̄ти таккабиндӯнипи дадхигул̣ика̄йопи апанетва̄ судхотанаванӣтам̣ пачитум̣ ват̣т̣ати са̄мам̣пакка̄бха̄ватоти адхиппа̄йо. йади сайам̣пачитасатта̄хака̄ликена саддхим̣ а̄мисам̣ бхун̃джати, там̣ а̄мисам̣ сайам̣пачитасатта̄хака̄ликена мисситам̣ аттано йа̄вака̄ликабха̄вам̣ сатта̄хака̄ликена ган̣ха̄пети. татха̄ ча йа̄вака̄ликам̣ апаккампи сайам̣паккабха̄вам̣ упагаччхатӣти ‘‘там̣ пана тадахупуребхаттампи са̄мисам̣ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. йатха̄ сайам̣паккасатта̄хака̄ликам̣ васа̄телам̣, сайам̣бхаджджитаса̄сапа̄дийа̄ваджӣвикаваттхӯнам̣ телан̃ча са̄мисам̣ тадахупуребхаттампи на ват̣т̣ати, татха̄ наванӣтасаппӣти ведитаббам̣. вуттан̃ча –

‘‘йа̄вака̄ликаа̄дӣни, сам̣сат̣т̣ха̄ни сахаттана̄;

га̄ха̄пайанти саббха̄ва’’нти ча;

‘‘техева бхиккхуна̄ паттам̣, каппате йа̄ваджӣвикам̣;

нира̄мисам̣ва сатта̄хам̣, са̄мисе са̄мапа̄ката̄’’ти ча.

кхӣра̄дитоти еттха а̄дисаддена тила̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. са̄миса̄нипӣти на кевалам̣ нира̄миса̄нева̄ти аттхо. паччха̄бхаттато пана пат̣т̣ха̄йа на ват̣т̣антийева. сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти саваттхука̄нам̣ пат̣иггахитатта̄. ‘‘та̄ни пат̣иггахетва̄’’ти (па̄ра̄. 622) хи вуттам̣. тена̄ха ‘‘паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа̄’’тиа̄ди. паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахитакехи катам̣ пана аббхан̃джана̄дӣсу упанетаббам̣, пуребхаттампи ча уггахитакехи катам̣. убхайесампи сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти. антосатта̄хети сатта̄хаббхантаре. аббхан̃джана̄дӣнанти еттха а̄дисаддена муддханителаарумаккханагхарадхӯпана̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. адхит̣т̣хахитва̄ти ‘‘ида̄ни на майхам̣ аджджхохаран̣аттха̄йа бхависсати, идам̣ саппи ча телан̃ча васа̄ ча муддханителаттхам̣ ва̄ аббхан̃джанаттхам̣ ва̄ бхависсати, мадху арумаккханаттхам̣ ва̄ пха̄н̣итам̣ гхарадхӯпанаттхам̣ ва̄ бхависсатӣ’’ти евам̣ читтам̣ уппа̄детва̄.

ко панеттха йа̄вака̄ликайа̄ваджӣвикаваттхӯсу висесоти а̄ха ‘‘йа̄ваджӣвика̄нӣ’’тиа̄ди. йа̄ва арун̣асса уггамана̄ тит̣т̣хатӣти саттамадивасе катателам̣ саче йа̄ва арун̣уггамана̄ тит̣т̣хатӣти аттхо. па̄л̣ийам̣ ана̄гатасаппиа̄дӣнанти еттха та̄ва мигарохита̄дӣнам̣ саппи па̄л̣ийам̣ ана̄гатасаппи, татха̄ наванӣтам̣, на̄л̣икеранимбакосамбакарамандаса̄сапаа̄дӣнам̣ телам̣ пана па̄л̣ийам̣ ана̄гатателам̣, татха̄ мадхукапуппхапха̄н̣итам̣ па̄л̣ийам̣ ана̄гатапха̄н̣итанти ведитаббам̣. на саббам̣ мадхукапуппхапха̄н̣итам̣ пха̄н̣итагатиканти а̄ха ‘‘сӣтудакена̄’’тиа̄ди. сӣтудакена катанти мадхукапуппха̄ни сӣтудаке паккхипитва̄ амаддитва̄ пуппхарасе удакагате сати там̣ удакам̣ гахетва̄ пачитва̄ катам̣. ‘‘пха̄н̣итагатикамева̄’’ти имина̄ сатта̄хака̄ликанти дассети, на пана ниссаггийаваттхунти. тасма̄ сатта̄хам̣ атикка̄майато дуккат̣анти ведитаббам̣. вуттампи четам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ сӣтудакена катам̣ мадхукапуппхапха̄н̣итам̣ пуребхаттам̣ са̄мисам̣ ват̣т̣ати, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сатта̄хам̣ нира̄мисамева, сатта̄ха̄тиккаме ваттхуган̣ана̄йа дуккат̣а’’нти. саче пана кхӣрам̣ паккхипитва̄ катам̣, йа̄вака̄ликам̣. кхан̣д̣асаккхарам̣ пана кхӣраджалликам̣ апанетва̄ содхенти, тасма̄ ват̣т̣ати, амбаджамбупанасакадаликхаджджуричин̃ча̄дӣнам̣ саббесам̣ йа̄вака̄ликапхала̄нам̣ пха̄н̣итам̣ йа̄вака̄ликамева̄ти а̄ха ‘‘амбапха̄н̣ита̄дӣни йа̄вака̄лика̄нӣ’’ти.

ка̄йикапарибхогам̣ ват̣т̣атӣти ка̄йасса ва̄ ка̄йе аруно ва̄ маккханам̣ ват̣т̣ати, аджджхохаритум̣ пана на ват̣т̣ати. йанти сатта̄ха̄тиккантам̣ бхесаджджам̣. нирапеккхо париччаджитва̄ти анапеккхо са̄ман̣ерасса датва̄. танти евам̣ париччаджитва̄ пуна ладдхабхесаджджам̣. еван̃хи диннам̣ бхесаджджам̣ саче со са̄ман̣еро абхисан̇кхаритва̄ ва̄ анабхисан̇кхаритва̄ ва̄ тасса бхиккхуно дадеййа, гахетва̄ наттхукаммам̣ ва̄ ка̄таббам̣, ан̃н̃ам̣ ва̄ кан̃чи парибхогам̣. тена̄ха ‘‘аджджхохаритумпи ват̣т̣атӣ’’ти. саче со ба̄ло хоти, да̄тум̣ на джа̄на̄ти, ан̃н̃ена бхиккхуна̄ ваттаббо ‘‘аттхи те, са̄ман̣ера, бхесаджджа’’нти, ‘‘а̄ма, бханте, аттхӣ’’ти. ‘‘а̄хара, тхерасса бхесаджджам̣ карисса̄ма̄’’ти, евампи ват̣т̣ати. ваттхуган̣ана̄йа̄ти саппиа̄диваттхуган̣ана̄йа чева саппипин̣д̣а̄диваттхуган̣ана̄йа ча. мисситесу пана екам̣ ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. еттха ча ‘‘идам̣ ме, бханте, бхесаджджам̣ сатта̄ха̄тиккантам̣ ниссаггийам̣, има̄хам̣ сан̇гхасса ниссаджджа̄мӣ’’ти (па̄ра̄. 623) ниссаджджанавидха̄нам̣ ведитаббам̣.

са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти. сатта̄хам̣ анатиккантепи атиккантасан̃н̃ино чева вематикасса ча дуккат̣ам̣. атикканте анатиккантасан̃н̃инопи вематикассапи ниссаггийам̣ па̄читтийамева, татха̄ анадхит̣т̣хита̄виссаджджита̄нат̣т̣ха̄винат̣т̣ха̄дад̣д̣ха̄вилуттесу адхит̣т̣хита̄дисан̃н̃ино. антосатта̄хам̣ адхит̣т̣хите, виссаджджите, нат̣т̣хе, винат̣т̣хе, дад̣д̣хе, аччхинне, висса̄сена гахите умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. а̄ча̄равипатти. саппиа̄дӣнам̣ аттано сантаката̄, ган̣анупагата̄, сатта̄ха̄тиккамоти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. катхинасамут̣т̣ха̄нам̣, акирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведанам̣. тена̄ха ‘‘сесам̣ чӣвараваггасса пат̣хамасиккха̄паде вуттанайенева ведитабба’’нти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄).

бхесаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.