2. удоситасиккха̄падаван̣н̣ана̄
бхиккхуна̄ти бхиккхусса̄ти аттхо, са̄миаттхе четам̣ каран̣авачанам̣. тена̄ха ‘‘пуримасиккха̄паде вийа̄’’тиа̄ди. атха касма̄ каран̣авасенева каран̣авачанасса аттхам̣ аггахетва̄ са̄мивасена аттхо ведитабботи а̄ха ‘‘каран̣авасена хӣ’’тиа̄ди. хӣти ка̄ран̣аттхе нипа̄то. чхиннапалибодхоти чхинначӣвара̄ва̄сапалибодхо. ека̄ва ратти екараттам̣, сама̄сантагатасса аттхам̣. тин̣н̣ам̣ чӣвара̄нам̣ сама̄ха̄роти тичӣварам̣. тена тичӣварена, тӣхи чӣварехӣти аттхо. екена виппавуттхопи (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.475-476) хи тичӣварена виппавуттхо на̄ма хоти пат̣исиддхапарийа̄паннена виппавуттхатта̄, авайавепи ва̄ самуда̄йавоха̄рато. тена̄ха ‘‘тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нанайена̄’’тиа̄ди.
ида̄ни виппава̄салаккхан̣ававаттха̄панаттхам̣ ‘‘га̄мо екӯпача̄ро’’тиа̄дима̄ха. таттха нивесананти удосита̄дӣнам̣ васена аката̄йа патиссайавикатийа̄ адхивачанам̣. удоситоти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.482-487) йа̄на̄дӣнам̣ бхан̣д̣а̄нам̣ са̄ла̄. йо ‘‘удавасито’’типи вуччати. ат̣т̣оти пат̣ира̄джа̄дипат̣иба̄ханаттхам̣ ит̣т̣хака̄хи като бахалабхиттико чатупан̃чабхӯмико патиссайависесо. ‘‘ат̣т̣оти бахалабхиттикагехам̣, йасса гопа̄насийо аггахетва̄ ит̣т̣хака̄хи ева чхаданам̣ хотӣ’’ти апаре. ‘‘ат̣т̣а̄ка̄рена карӣйатӣ’’типи ваданти. ма̄л̣оти екакӯт̣асан̇гахито чатурассапа̄са̄до, екакӯт̣асан̇гахито ва̄ анекакон̣аванто патиссайависесо. ‘‘ма̄л̣оти ват̣т̣а̄ка̄рена катасена̄сана’’нти апаре. па̄са̄доти дӣгхапа̄са̄до, ад̣д̣хайога̄дибхедо ат̣т̣ама̄л̣ахаммийаваджджито саббо ва̄ па̄са̄до. хаммийанти мун̣д̣аччхаданапа̄са̄до. ‘‘чандийан̇ган̣айутта’’нти апаре. на̄ва̄ти тхалат̣т̣хаудакат̣т̣хавасена двидха̄ на̄ва̄. саттхоти джан̇гхасаттхо, сакат̣асаттхо ва̄. дхан̃н̃акаран̣анти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.491-494) кхалам̣ вуччати. а̄ра̄моти пуппха̄ра̄мо, пхала̄ра̄мо ва̄. виха̄роти сапариккхитто ва̄ апариккхитто ва̄ сакало а̄ва̄со. ‘‘гехампӣ’’ти кечи. нивесана̄дӣни четтха га̄мато бахи нивит̣т̣ха̄ни гахита̄ни. антога̄ме т̣хита̄нам̣ пана га̄маггахан̣енева гахитатта̄ га̄мапариха̄ройева̄ти. ‘‘нивесана̄дайо хаммийапарийоса̄на̄ га̄мапариккхепато бахи нивит̣т̣ха̄’’ти апаре. хаттхапа̄са̄тиккамети еттха хаттхапа̄со на̄ма ад̣д̣хатеййаратанаппама̄н̣о падесо, тасса атиккамо хаттхапа̄са̄тиккамо, тасмим̣ хаттхапа̄са̄тиккаме. хаттхапа̄саббхантаре пана ваттхум̣ ват̣т̣ати. там̣ пама̄н̣ам̣ атиккамитва̄ сачепи иддхима̄ бхиккху а̄ка̄се арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пети, ниссаггийамева хоти.
айам̣ панеттха виниччхайо – саче (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.477-478) га̄мо екасса ран̃н̃о ва̄ бходжакасса ва̄ васена екакуласса хоти, па̄ка̄ра̄дина̄ париккхиттатта̄ екӯпача̄ро ча, еварӯпе га̄ме чӣварам̣ никкхипитва̄ тасмим̣ га̄маббхантаре йатха̄ручитат̣т̣ха̄не васитаббам̣, саче апариккхитто, йасмим̣ гхаре чӣварам̣ никкхиттам̣ хоти, тасмим̣ гхаре васитаббам̣, тасса гхарасса самантато хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣.
саче га̄мо веса̄ликусина̄ра̄дайо вийа на̄на̄ра̄джӯнам̣ ва̄ бходжака̄нам̣ ва̄ хоти, вуттаппака̄рена париккхитто ча, еварӯпе га̄ме йасмим̣ гхаре чӣварам̣ никкхиттам̣ хоти, тасмим̣ гхаре ва̄ ваттхаббам̣, тасса гхарасса хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣. йасса̄ вӣтхийа̄ гхарам̣ хоти, тасса̄ вӣтхийа̄ тасса гхарасса саммукха̄т̣т̣ха̄не сабха̄йам̣ ва̄ гхарадва̄ре ва̄ ваттхаббам̣, тесам̣ сабха̄два̄ра̄нам̣ хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣.
саче со га̄мо апариккхитто, йасмим̣ гхаре чӣварам̣ никкхиттам̣, таттха ва̄ тасса хаттхапа̄се ва̄ ваттхаббам̣. нивесане пана саче екакуласса нивесанам̣ хоти, париккхиттан̃ча, антонивесане чӣварам̣ никкхипитва̄ антонивесане ваттхаббам̣. апариккхиттам̣ че хоти, йасмим̣ габбхе чӣварам̣ никкхиттам̣, тасмим̣ ваттхаббам̣, тасса габбхасса хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣.
саче на̄на̄куласса нивесанам̣ хоти, париккхиттан̃ча, йасмим̣ габбхе чӣварам̣ никкхиттам̣, тасмим̣ габбхе ваттхаббам̣, саббесам̣ са̄дха̄ран̣адва̄рамӯле ва̄ тесам̣ габбхадва̄рамӯла̄нам̣ хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣. апариккхиттам̣ че, йасмим̣ габбхе чӣварам̣ никкхиттам̣, тасмим̣ габбхе ваттхаббам̣, тасса габбхасса хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣. еса найо удосита̄дӣсупи.
саттхо пана джан̇гхасаттхо ва̄ хоту, сакат̣асаттхо ва̄. саче екакуласса саттхо хоти, саттхе чӣварам̣ никкхипитва̄ пурато ва̄ паччхато ва̄ саттаббхантара̄ на виджахитабба̄, пассато аббхантарам̣ на виджахитаббам̣. саче (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.489) саттхо гаччханто га̄мам̣ ва̄ надим̣ ва̄ парийа̄дийитва̄ тит̣т̣хати, антопавит̣т̣хена саддхим̣ ека̄баддхо хутва̄ оран̃ча па̄ран̃ча пхаритва̄ т̣хито хоти, саттхапариха̄рова лаббхати. атха га̄ме ва̄ надийа̄ ва̄ парийа̄панно хоти антопавит̣т̣хо, га̄мапариха̄ро чева надипариха̄ро ча лаббхати. саче виха̄расӣмам̣ атиккамитва̄ тит̣т̣хати, антосӣма̄йа ча чӣварам̣ хоти, виха̄рам̣ гантва̄ васитаббам̣. саче бахисӣма̄йа чӣварам̣ хоти, саттхасамӣпейева васитаббам̣. саче гаччханто сакат̣е ва̄ бхагге, гон̣е ва̄ нат̣т̣хе антара̄ чхиджджати, йасмим̣ кот̣т̣ха̄се чӣварам̣ никкхиттам̣, таттха васитаббам̣.
кхеттепи (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.490) саче екакуласса кхеттам̣ хоти, париккхиттан̃ча, антокхетте чӣварам̣ никкхипитва̄ антокхетте ваттхаббам̣. саче апариккхиттам̣, хаттхапа̄са̄ чӣварам̣ на виджахитаббам̣. саче на̄на̄куласса кхеттам̣ хоти, париккхиттан̃ча, антокхетте чӣварам̣ никкхипитва̄ кхеттадва̄рамӯле ва̄ ваттхаббам̣, тасса хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣. саче апариккхиттам̣, чӣварам̣ хаттхапа̄са̄ на виджахитаббам̣. еса найо дхан̃н̃акаран̣а̄ра̄месу двӣсупи. виха̄ре пана нивесане вуттасадисова виниччхайо.
руккхамӯле пана йам̣ маджджханхике ка̄ле саманта̄ чха̄йа̄ пхарати, тасмим̣ т̣ха̄не авирал̣е падесе тасса чха̄йа̄йа пхут̣т̣хока̄сасса антойева никкхипитаббам̣. саче вирал̣аса̄кхасса руккхасса а̄тапена пхут̣т̣хока̄се т̣хапети, арун̣уггамане ча со бхиккху тасса хаттхапа̄се на хоти, ан̃н̃асмим̣ т̣ха̄не тасса чха̄йа̄йапи хоти, ниссаггийам̣ хоти. саче на̄на̄куласса руккхо хоти, чӣварасса хаттхапа̄са̄ на виджахитаббам̣.
аджджхока̄се пана вин̃джха̄т̣авиа̄дӣсу аран̃н̃есупи самуддамаджджхе маччхабандха̄нам̣ агаманапатхадӣпакесупи чӣварам̣ т̣хапетва̄ тато саманта̄ саттаббхантаре падесе йаттха каттхачи васитаббам̣, ито ан̃н̃аттха васанто виппавуттхо на̄ма хотӣти дат̣т̣хаббам̣.
имасса пана виттха̄расса идха авуттатта̄, самантапа̄са̄дика̄йан̃ча вуттатта̄ ‘‘айаметтха сан̇кхепо’’тиа̄ди вуттам̣. еттха̄ти ‘‘тичӣварена виппавасеййа̄’’ти етасмим̣ паде. сан̇кхепоти сан̇кхепаван̣н̣ана̄. еттха пана па̄л̣ийам̣ (па̄ра̄. 477) ‘‘га̄мо екӯпача̄ро на̄нӯпача̄ро’’тиа̄дина̄ ависесена ма̄тикам̣ никкхипитва̄пи га̄манивесанаудоситакхеттадхан̃н̃акаран̣аа̄ра̄мавиха̄ра̄нам̣ екӯпача̄рана̄нӯпача̄рата̄ ‘‘га̄мо екӯпача̄ро на̄ма екакуласса га̄мо хоти париккхитто ча апариккхитто ча̄’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 478) париккхитта̄париккхиттавасена вибхатта̄. ат̣т̣ама̄л̣апа̄са̄дахаммийана̄ва̄саттхаруккхамӯлааджджхока̄са̄нам̣ пана евам̣ аватва̄ ‘‘екакуласса ат̣т̣о хоти, на̄на̄куласса ат̣т̣о хотӣ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 484) найена екакулана̄на̄кулавасена ча анте ‘‘аджджхока̄со екӯпача̄ро на̄ма ага̄маке аран̃н̃е саманта̄ саттаббхантара̄ екӯпача̄ро, тато парам̣ на̄нӯпача̄роти (па̄ра̄. 494) ча евам̣ екӯпача̄рана̄нӯпача̄рата̄ вибхатта̄. тасма̄ га̄ма̄дӣсу париккхиттам̣ екӯпача̄рам̣, апариккхиттам̣ на̄нӯпача̄ранти ча, ат̣т̣а̄дису йам̣ екакуласса, там̣ екӯпача̄рам̣, йам̣ на̄на̄куласса, там̣ на̄нӯпача̄ранти ча гахетаббам̣. аджджхока̄се вуттанайена гахетаббам̣. упача̄роти хи ‘‘га̄мо екӯпача̄ро на̄нӯпача̄ро’’тиа̄дӣсу два̄рам̣, ‘‘аджджхока̄со екӯпача̄ро’’ти еттха саманта̄ саттаббхантарасан̇кха̄там̣ пама̄н̣анти апаре.
ан̃н̃атра бхиккхусаммутийа̄ти бхиккхуно сан̇гхена динна̄ саммути бхиккхусаммути, там̣ вина̄ти аттхо. тена̄ха ‘‘йам̣ сан̇гхо’’тиа̄ди. авиппава̄сасаммутим̣ детӣти авиппава̄са̄ саммути, авиппава̄са̄йа ва̄ саммути авиппава̄сасаммути, там̣ н̃аттидутийена каммена детӣти аттхо.
сантаруттарена̄ти ‘‘антара’’нти антарава̄сако вуччати, ‘‘уттара’’нти уттара̄сан̇го, саха антарена уттарам̣ сантаруттарам̣, тена сантаруттарена, саха антарава̄сакена уттара̄сан̇гена̄ти аттхо. антоарун̣е паччуддхат̣ети ниваттитва̄ сампа̄пун̣итумасакконтена таттхева т̣хатва̄ анто арун̣е паччуддхат̣е. пачча̄гантаббанти йатха̄ рого на куппати, татха̄ пуна чӣварасса т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ а̄гантаббам̣. йато пат̣т̣ха̄йа хи саттхам̣ ва̄ парийесати, ‘‘гаччха̄мӣ’’ти а̄бхогам̣ ва̄ кароти, тато пат̣т̣ха̄йа ват̣т̣ати. ‘‘на да̄ни гамисса̄мӣ’’ти евам̣ пана дхураниккхепам̣ каронтена паччуддхаритаббам̣ ‘‘атирекачӣварат̣т̣ха̄не т̣хассатӣ’’ти. тена̄ха ‘‘таттхева ва̄ т̣хитена паччуддхаритабба’’нти. соти йасса саммути динна̄, со рого. ладдхакаппийамева пуна саммутида̄накиччам̣ наттхӣти адхиппа̄йо.
адхит̣т̣хитачӣварата̄ти тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нанайена адхит̣т̣хитачӣварата̄. виппава̄со на̄ма йади баддхасӣма̄йам̣ чӣварам̣ хоти, тато бахи арун̣ут̣т̣ха̄панам̣. атха абаддхасӣма̄йам̣, йатха̄вуттага̄ма̄дӣнам̣ бахи хаттхапа̄са̄тиккаме арун̣ут̣т̣ха̄панам̣. баддхасӣма̄йам̣ пана йаттха каттхачи чӣварам̣ т̣хапетва̄ антосӣма̄йамева йаттха каттхачи васитум̣ ват̣т̣ати. идха апаччуддхаран̣ам̣ акирийа̄ти самбандхо.
удоситасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.