1. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄
нит̣т̣хитачӣварасминти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.462-463) нит̣т̣хитан̃ча там̣ чӣваран̃ча̄ти нит̣т̣хитачӣварам̣, нит̣т̣хите а̄нисам̣самӯлаке чӣваре, пачча̄са̄чӣваре ча̄ти аттхо. йасма̄ пана там̣ чӣварам̣ каран̣енапи нит̣т̣хитам̣ хоти на̄сана̄дӣхипи, тасма̄ ‘‘сӯчикаммапарийоса̄нена ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха йам̣ кин̃чи сӯчийа̄ каттаббам̣ па̄сакапат̣т̣аган̣т̣хикапат̣т̣апарийоса̄накаммам̣, там̣ сӯчикаммапарийоса̄нам̣ на̄ма, тена. нат̣т̣ханти чора̄дӣхи хат̣ам̣. етампи хи каран̣апалибодхасса нит̣т̣хитатта̄ ‘‘нит̣т̣хита’’нти вуччати. винат̣т̣ханти упачика̄дӣхи кха̄дитам̣. дад̣д̣ханти аггина̄ дад̣д̣хам̣. чӣвара̄са̄ ва̄ упаччхинна̄ти ‘‘асукасмим̣ на̄ма куле чӣварам̣ лабхисса̄мӣ’’ти йа̄ чӣвара̄са̄ уппанна̄ хоти, са̄ упаччхинна̄. етесампи каран̣апалибодхассева нит̣т̣хитатта̄ нит̣т̣хитабха̄во ведитаббо. тена̄ха ‘‘имесу ва̄’’тиа̄ди. етена чӣварапалибодха̄бха̄во вутто. тена̄ха ‘‘чӣварасса каран̣апалибодхе упаччхиннети аттхо’’ти. катхаметам̣ вин̃н̃а̄йатӣти а̄ха ‘‘аттхатакатхинасса хӣ’’тиа̄ди. пан̃ча̄нисам̣се ан̃н̃аттха гантум̣ адатва̄ сан̇ган̣ханат̣т̣хена катхинам̣, тхиранти аттхо, аттхатам̣ катхинам̣ йена со аттхатакатхино, тасса аттхатакатхинасса. хӣти ка̄ран̣аттхе нипа̄то. та̄ва катхина̄нисам̣сам̣ лабхатӣти еттха йо аттхатакатхино бхиккхӯти аджджха̄харитаббам̣, та̄ва со аттхатакатхино бхиккхӯти ведитаббо, ана̄мантача̄ра̄дикам̣ катхина̄нисам̣сам̣ лабхатӣти аттхо. ‘‘аттхатакатхинасса бхиккхуно’’ти идам̣ ва̄ ‘‘аттхатакатхино бхиккхӯ’’ти вибхаттивипарин̣а̄мам̣ катва̄ йоджетаббам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – чӣварапалибодхо а̄ва̄сапалибодхоти две палибодха̄. тесу екапалибодхепи сати йасма̄ ана̄мантача̄ра̄дикам̣ а̄нисам̣сам̣ лабхати, на̄сати. касма̄? ‘‘нит̣т̣хитачӣварасми’’нти етасса чӣварасса каран̣апалибодхе упаччхиннети айаматтхо вин̃н̃а̄йатӣти. сан̇гхасса̄ти сан̇гхена. каттари четам̣ са̄мивачанам̣. уббхатети ат̣т̣ханнам̣ ма̄тика̄наман̃н̃атарена, антаруббха̄рена ва̄ уддхат̣е.
татра̄ти тасмим̣ катхине. уббха̄ро уддхаран̣ам̣. пуримавассам̣вут̣т̣хе тим̣саматте па̄веййаке бхиккхӯ уддисса ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, вассам̣вут̣т̣ха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ катхинам̣ аттхариту’’нти катхинаккхандхаке (маха̄ва. 306) бхагавата̄ катхинасса анун̃н̃а̄татта̄ ‘‘айан̃хи катхинаттха̄ро на̄ма…пе… анун̃н̃а̄то’’ти вуттам̣. таттха пуримавассам̣вут̣т̣ха̄нанти вассаччхедам̣ акатва̄ пуримавассам̣вут̣т̣ха̄нанти аттхо. етена вут̣т̣хавассавасена та̄ва пуримика̄йа вассам̣ упагата̄йева катхинаттха̄рам̣ лабханти, на паччхимика̄йа упагата̄ти дассети. вут̣т̣хавассавасена та̄ва евам̣ хоту, ган̣анавасена там̣ киттака̄ лабхантӣти а̄ха ‘‘со’’тиа̄ди. соти катхинаттха̄ро. саббантимена париччхедена̄ти ган̣анавасена паччхимакот̣ийа̄. пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣атӣти паччхимакот̣ийа̄ чатта̄ро катхинадуссасса да̄йака̄, еко пат̣игга̄хакоти пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣ати. кечи пана ‘‘пан̃чаваггакаран̣ӣйатта̄ ‘пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣атӣ’ти вутта’’нти ваданти, там̣ тесам̣ матиматтам̣ ‘‘татра, бхиккхаве, йва̄йам̣ чатувагго бхиккхусан̇гхо т̣хапетва̄ тӣн̣и камма̄ни упасампадам̣ пава̄ран̣ам̣ аббха̄на’’нти чампеййаккхандхаке (маха̄ва. 388) вуттатта̄. тасма̄ти йасма̄ вут̣т̣хавассавасена пуримавассам̣вут̣т̣ха̄нам̣ анан̃н̃а̄то, йасма̄ ча саббантимена париччхедена пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣ати, тасма̄. йаттха̄ти йасмим̣ виха̄ре. а̄нисам̣сети ана̄мантача̄ра̄дике катхина̄нисам̣се. атха пана чатта̄ро бхиккхӯ вассам̣ упагата̄, еко парипун̣н̣авассо са̄ман̣еро саче паччхимика̄йа упасампаджджати, ган̣апӯрако чева хоти, а̄нисам̣сан̃ча лабхати. тайо бхиккхӯ, две са̄ман̣ера̄, две бхиккхӯ, тайо са̄ман̣ера̄, еко бхиккху, чатта̄ро са̄ман̣ера̄ти еттха̄пи есева найо.
кхандхаке вутта̄йа н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа̄ти –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, идам̣ сан̇гхасса катхинадуссам̣ уппаннам̣. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо имам̣ катхинадуссам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дадеййа катхинам̣ аттхаритум̣, еса̄ н̃атти. сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, идам̣ сан̇гхасса катхинадуссам̣ уппаннам̣, сан̇гхо имам̣ катхинадуссам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дети катхинам̣ аттхаритум̣. йасса̄йасмато кхамати имасса катхинадуссасса иттханна̄масса бхиккхуно да̄нам̣ катхинам̣ аттхаритум̣, со тун̣хасса. йасса наккхамати, со бха̄сеййа. диннам̣ идам̣ сан̇гхена катхинадуссам̣ иттханна̄масса бхиккхуно катхинам̣ аттхаритум̣, кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти (маха̄ва. 307) –
евам̣ катхинаккхандхаке вутта̄йа н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа. катхинаттха̄ра̄рахасса̄ти катхинам̣ аттхаритум̣ бхаббасса. со ча кхо пуббакаран̣аджа̄нана̄дӣхи ат̣т̣хахи ан̇гехи саманна̄гатоти ведитаббо. вуттан̃хетам̣ винайавиниччхайе ‘‘ат̣т̣хадхаммаковидо бхиккху, катхинаттха̄рамарахатӣ’’ти. парива̄репи (пари. 409) вуттам̣ –
‘‘ат̣т̣хахан̇гехи саманна̄гато пуггало бхаббо катхинам̣ аттхаритум̣. катамехи ат̣т̣хахан̇гехи саманна̄гато пуггало бхаббо катхинам̣ аттхаритум̣? пуббакаран̣ам̣ джа̄на̄ти, паччуддха̄рам̣ джа̄на̄ти, адхит̣т̣ха̄нам̣ джа̄на̄ти, аттха̄рам̣ джа̄на̄ти, ма̄тикам̣ джа̄на̄ти, палибодхам̣ джа̄на̄ти, уддха̄рам̣ джа̄на̄ти, а̄нисам̣сам̣ джа̄на̄ти, имехи ат̣т̣хахан̇гехи саманна̄гато пуггало бхаббо катхинам̣ аттхариту’’нти.
еттха ча пуббакаран̣ам̣ на̄ма дхованавича̄ран̣аччхеданабандханасиббанараджанакаппакаран̣ам̣. паччуддха̄ро на̄ма пура̄н̣асан̇гха̄т̣иа̄дӣнам̣ паччуддхаран̣ам̣. адхит̣т̣ха̄нам̣ на̄ма катхиначӣвара̄дхит̣т̣ха̄нам̣. аттха̄ро на̄ма катхинаттха̄ро. ма̄тика̄ на̄ма ат̣т̣ха ма̄тика̄. палибодхо на̄ма а̄ва̄сапалибодхо чӣварапалибодхоти две палибодха̄. уддха̄ро на̄ма паккаманантика̄дайо. а̄нисам̣со на̄ма пан̃ча̄нисам̣са̄.
йам̣ пана самантапа̄са̄дика̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) вуттам̣ ‘‘катхинам̣ пана кена аттхаритаббам̣? йасса сан̇гхо катхиначӣварам̣ дети, сан̇гхена пана касса да̄таббам̣? йо джин̣н̣ачӣваро хоти, саче бахӯ джин̣н̣ачӣвара̄ хонти, вуд̣д̣хасса да̄таббам̣. вуд̣д̣хесупи йо маха̄парисо тадахева чӣварам̣ катва̄ аттхаритум̣ саккоти, тасса да̄таббам̣. саче вуд̣д̣хо на саккоти, навакатаро саккоти, тасса да̄таббам̣. апича сан̇гхена маха̄тхерасса сан̇гахам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати, тасма̄ ‘тумхе, бханте, ган̣хатха, майам̣ катва̄ дасса̄ма̄’ти ваттабба’’нти, тампи катхинаттха̄ра̄рахам̣йева гахетва̄ва да̄таббам̣. дентена пана тӣсу чӣваресу йам̣ йам̣ джин̣н̣ам̣ хоти, там̣ тадаттха̄йа да̄таббам̣. пакатийа̄ дупат̣т̣ачӣварасса дупат̣т̣аттха̄йева да̄таббам̣. сачеписса екапат̣т̣ачӣварам̣ гханам̣ хоти, катхинаса̄т̣ако ча пелаво, са̄руппаттха̄йа дупат̣т̣аппахонакамева да̄таббам̣. ‘‘ахам̣ алабханто екапат̣т̣ам̣ па̄рупа̄мӣ’’ти вадантасса̄пи дупат̣т̣ам̣ да̄тум̣ ват̣т̣ати. йо пана лобхапакатико хоти, тасса на да̄таббам̣. тена̄пи катхинам̣ аттхаритва̄ паччха̄ сиббетва̄ ‘‘две чӣвара̄ни карисса̄мӣ’’ти на гахетаббам̣.
тена̄ти катхинаттха̄ракена бхиккхуна̄. тадахева̄ти тасмим̣йева дивасе. пан̃ча ва̄ атирека̄ни ва̄ кхан̣д̣а̄ни чхиндитва̄ти йатха̄ пан̃чакхан̣д̣ика̄дӣнам̣ сан̇гха̄т̣иа̄дӣнам̣ тин̣н̣ам̣ чӣвара̄нам̣ ан̃н̃атараппахонака̄ни маха̄ман̣д̣алаад̣д̣хаман̣д̣ала̄дивасена пан̃ча кхан̣д̣а̄ни ва̄ атирека̄ни ва̄ сатта̄дикхан̣д̣а̄ни хонти, евам̣ чхиндитва̄. тасмин̃ча катхиначӣваре карийама̄не ‘‘ахам̣ тхеро’’ти ва̄ ‘‘бахуссуто’’ти ва̄ екена̄пи ака̄тум̣ на лаббхати. ана̄дарийена акаронтасса дуккат̣ам̣. тасма̄ саббехева саннипатитва̄ дхованачхеданасиббанараджана̄ни нит̣т̣ха̄петабба̄ни. тена̄ха ‘‘сесабхиккхӯхипи тасса саха̄йехи бхавитабба’’нти. катачӣварамева̄ти нит̣т̣хитапарикаммамева катхинадуссам̣. саббантимена париччхедена антарава̄сакопи чхиндитва̄ва ка̄таббо ан̃н̃атха̄ аттха̄равипаттито. йатха̄ха –
‘‘катхан̃ча пана, бхиккхаве, анаттхатам̣ хоти катхинам̣? на улликхитаматтена аттхатам̣ хоти катхинам̣…пе… на ан̃н̃атра пан̃чакена ва̄ атирекапан̃чакена ва̄ тадахева сан̃чхиннена̄’’ти (маха̄ва. 308).
тенева̄ха ‘‘аччхинна̄сиббитам̣ пана на ват̣т̣атӣ’’ти. тена бхиккхуна̄ти аттха̄ракена бхиккхуна̄. аттхаритаббанти аттхаран̣ам̣ ка̄таббам̣. тан̃ча кхо татха̄вачӣбхедакаран̣амева̄ти дат̣т̣хаббам̣. йатха̄ха –
‘‘саче сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхаритука̄мо хоти, пора̄н̣ика̄ сан̇гха̄т̣и паччуддхаритабба̄, нава̄ сан̇гха̄т̣и адхит̣т̣ха̄табба̄, ‘има̄йа сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхара̄мӣ’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄’’ти (пари. 413) –
виттха̄ро. ‘‘бханте, а̄вусо’’ти ча ‘‘анумодатха, анумода̄хӣ’’ти ча вачанабхедам̣ сандха̄йа ‘‘тхера̄нан̃ча̄’’тиа̄ди вуттам̣.
евам̣ аттха̄ракена пат̣ипаджджитаббавидхим̣ дассетва̄ ида̄ни анумодакехи пат̣ипаджджитаббавидхим̣ дассетум̣ ‘‘техипӣ’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘анумода̄ма̄’’ти аттана̄ва аттани га̄рававасена вуттам̣. кин̃ча̄пи евам̣ вуттам̣, татха̄пи екакена ‘‘анумода̄ма̄’’ти ваттум̣ на ват̣т̣ати, ‘‘анумода̄ми’’ччева ваттаббанти ваданти, вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣. ида̄ни катхина̄нисам̣се дассетум̣ бхӯмим̣ вича̄райанто ‘‘пуримавассам̣вут̣т̣хесупӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха тесам̣йева̄ти аттха̄ракаанумодака̄нам̣йева. вуттан̃хетам̣ парива̄ре ‘‘двиннам̣ пуггала̄нам̣ аттхатам̣ хоти катхинам̣ аттха̄ракасса ча анумодакасса ча̄’’ти (пари. 403). тети аттха̄ракаанумодака̄. тато пат̣т̣ха̄йа̄ти аттха̄ра̄нумоданато пат̣т̣ха̄йа. йа̄ва катхинассуббха̄ра̄ти на кевалам̣ чӣварама̄сейева, атха кхо ат̣т̣ханнам̣ ма̄тика̄нам̣ ан̃н̃атарена ва̄ антаруббха̄рена ва̄ йа̄ва катхинассуббха̄ра̄ пан̃ча̄нисам̣се лабханти, уддхат̣е пана на лабхантӣти аттхо.
ида̄ни те пан̃ча̄нисам̣се сарӯпато дассетум̣ ‘‘ана̄мантача̄ро’’тиа̄дима̄ха. таттха ана̄мантача̄ро на̄ма пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарена нимантитасса сантам̣ бхиккхум̣ ана̄пуччха̄ кулесу ча̄ритта̄паджджанам̣. асама̄да̄нача̄ро на̄ма на̄мена̄дхит̣т̣хитасса чӣварасса асама̄да̄начаран̣ам̣, на̄мена̄дхит̣т̣хита̄нам̣ тин̣н̣ам̣ чӣвара̄наман̃н̃атарам̣ чӣварам̣ йаттха каттхачи никкхипитва̄ ан̃н̃аттха арун̣ут̣т̣ха̄пананти аттхо, чӣваравиппава̄соти вуттам̣ хоти. йа̄вадаттхачӣваранти йа̄вата̄ чӣварена аттхо хоти, та̄ватакам̣ анадхит̣т̣хитам̣ авикаппитам̣ чӣварадха̄ран̣ам̣, даса̄хаматиккамитва̄ чӣварасса т̣хапананти аттхо. ган̣асса бходжанам̣ ган̣абходжанам̣. ган̣оти четтха чатта̄ро ва̄ татуттари ва̄ бхиккхӯ. тесам̣ вин̃н̃аттито ва̄ нимантанато ва̄ ладдхасса одана̄дӣнам̣ пан̃чаннам̣ ан̃н̃атарабходжанасса саха гахан̣анти аттхо. йо ча таттха чӣваруппа̄доти таттха катхинаттхатасӣма̄йа матакачӣварам̣ ва̄ хоту, сан̇гхам̣ уддисса диннам̣ ва̄ сан̇гхикена татруппа̄дена а̄бхатам̣ ва̄ йена кеначи а̄ка̄рена йам̣ сан̇гхикам̣ чӣварам̣ уппаджджати, там̣ тесам̣ бхависсатӣти аттхо. тена̄ха ‘‘тасмим̣ а̄ва̄се сан̇гхасса уппанначӣваран̃ча̄’’ти.
‘‘йам̣ пана таттха сан̇гхасса уппаннам̣ патта̄ди ва̄ ан̃н̃ам̣ бхан̣д̣ам̣ ва̄, там̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄ти. йам̣ пана татруппа̄дена тан̣д̣ула̄дина̄ ваттхам̣ чета̄питам̣, аттхатакатхина̄намева та̄ни ваттха̄ни па̄пун̣анти. ваттхехи пана тан̣д̣ула̄дӣсу чета̄питесу саббесам̣ та̄ни па̄пун̣антӣ’’ти ган̣т̣хипаде вуттам̣, тампи чета̄питака̄лато пат̣т̣ха̄йа чӣваруппа̄до на хотӣти сувуттанти дат̣т̣хаббам̣. анаттхатакатхина̄ пана имесу пан̃часу а̄нисам̣сесу чӣварама̄се асама̄да̄нача̄рам̣ т̣хапетва̄ сеса̄нисам̣се лабханти. йади асама̄да̄нача̄ропи лаббхеййа, па̄веййака̄ бхиккхӯ вассам̣вут̣т̣ха̄ окапун̣н̣ехи чӣварехи на бхагавантам̣ упасан̇камеййум̣. йасма̄ там̣ на лаббхати, тасма̄ чӣварама̄сепи чӣварам̣ сама̄да̄йа ева бхагавантам̣ упасан̇камим̣су.
евам̣ катхинаттха̄рам̣ дассетва̄ ида̄ни уббха̄рам̣ дассенто ‘‘там̣ панетам̣ катхина’’нтиа̄дима̄ха. таттха ма̄тика̄ти ма̄таро, джанеттийоти аттхо. катхинуббха̄ран̃хи ета̄ ат̣т̣ха джаненти. та̄су паккаманам̣ анто етисса̄ти паккаманантика̄. евам̣ сеса̄пи ведитабба̄. таттха йо бхиккху аттхатакатхино катхиначӣварам̣ а̄да̄йа тасмим̣ а̄ва̄се нирапеккхо ‘‘на паччесса’’нти паккамати, тассевам̣ паккамато катхинуддха̄ро атиккантаматта̄йа сӣма̄йа хотӣти паккаманантико катхинуддха̄роти ведитаббо.
йо пана а̄нисам̣сачӣварам̣ а̄да̄йа паккамати, тасса бахисӣма̄гатасса евам̣ хоти ‘‘идхевимам̣ карисса̄ми, на пуна там̣ виха̄рам̣ гаччхисса̄мӣ’’ти тасмим̣ а̄ва̄се нирапеккхо хутва̄ там̣ чӣварам̣ ка̄рети, тасса бхиккхуно нит̣т̣ха̄нантико катхинуддха̄ро.
йади пана а̄нисам̣самӯлачӣварам̣ а̄да̄йа бахисӣма̄гато ‘‘невимам̣ чӣварам̣ карисса̄ми, на ча там̣ а̄ва̄сам̣ гаччхисса̄мӣ’’ти саннит̣т̣ха̄нам̣ кароти, тада̄ саннит̣т̣ха̄нантико катхинуддха̄ро.
тадева а̄нисам̣сачӣварам̣ ладдха̄ там̣ а̄да̄йа бахисӣмам̣ гантва̄ ‘‘идхевимам̣ чӣварам̣ карисса̄ми, на гаччхисса̄мӣ’’ти каронтасса саче там̣ чӣварам̣ нассати винассати д̣айхати, на̄санантико катхинуддха̄ро хоти.
саче пана а̄нисам̣сачӣварам̣ ладдха̄ тасмим̣ виха̄ре са̄пеккхова бахисӣма̄гато ‘‘виха̄ре бхиккхӯхи антаруббха̄рам̣ ката’’нти сун̣а̄ти, тасса саванантико катхинуддха̄ро хоти.
а̄са̄йа аваччхедо етисса̄ти а̄са̄ваччхедика̄. йо пана йена кеначи ‘‘туйхам̣ чӣварам̣ дасса̄мӣ’’ти вутто тасмим̣ чӣваре а̄са̄йа виха̄ре апеккхам̣ паха̄йа бахисӣма̄гато пуна тена ‘‘на саккоми да̄ту’’нти вутте а̄сам̣ чхиндати, тасса а̄са̄ваччхедико катхинуддха̄ро хоти.
йо пана вассам̣вут̣т̣хавиха̄рато ан̃н̃ам̣ виха̄рам̣ са̄пеккхова гантва̄ а̄гаччханто антара̄маггейева катхинуддха̄рам̣ вӣтина̄мети, тасса сӣма̄тиккаманантико катхинуддха̄ро.
саха уббха̄рена̄ти сахуббха̄ра̄. а̄нисам̣сачӣварам̣ а̄да̄йа са̄пеккхова бахи гантва̄ катхинуддха̄рам̣ самбхун̣антасса катхинуддха̄ро сахуббха̄роти ведитаббо.
‘‘етасмим̣ пана паккаманантике катхинуддха̄ре пат̣хамам̣ чӣварапалибодхо чхиджджатӣ’’тиа̄дина̄ чӣварапалибодхупаччхеда̄дикасса виниччхайасса виттха̄рато самантапа̄са̄дика̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 311) вуттатта̄ 8 ‘‘таттха виттха̄равиниччхайо’’тиа̄дима̄ха. аттха̄руббха̄ра̄нам̣йева ва̄ виттха̄равиниччхайасса таттха̄гататта̄ евам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣. сесапалибодха̄бха̄ванти авасесасса палибодхасса абха̄вам̣, а̄ва̄сапалибодха̄бха̄ванти аттхо.
асса̄ти ка̄ласса. даса̄хапараманти аччантасам̣йоге упайогавачананти а̄ха ‘‘там̣ даса̄хапарамам̣ ка̄ла’’нти. атиреканти адхикам̣, со ча адхикабха̄во адхит̣т̣хитавикаппитачӣваратоти а̄ха ‘‘адхит̣т̣хитавикаппитесӯ’’тиа̄ди. кхоманти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.636-638) кхомасуттехи ва̄йитам̣ кхомапат̣т̣ачӣварам̣. татха̄ сеса̄ни. камбалам̣ на̄ма мануссаломава̄л̣аломе т̣хапетва̄ сесаломехи ва̄йитва̄ катаваттхам̣. са̄н̣ам̣ на̄ма са̄н̣ава̄кехи катаваттхам̣. бхан̇гам̣ на̄ма кхомасутта̄дӣхи пан̃чахи миссетва̄ катаваттхам̣. ‘‘па̄т̣еккам̣ ва̄камайамева̄’’типи ваданти. таданулома̄нам̣ ва̄ти дукӯлам̣ паттун̣н̣ам̣ сома̄рапат̣т̣ам̣ чӣнапат̣т̣ам̣ иддхиджам̣ девадиннанти тесам̣ кхома̄дӣнам̣йева анулома̄нам̣ чханнам̣ чӣвара̄нам̣ ва̄, таттха дукӯлам̣ са̄н̣асса ануломам̣ ва̄камайатта̄. паттун̣н̣адесе па̄н̣акехи сан̃джа̄таваттхам̣ паттун̣н̣ам̣. сома̄радесе джа̄там̣ ваттхам̣ сома̄рапат̣т̣ам̣. татха̄ чӣнапат̣т̣ам̣. има̄ни тӣн̣ипи косеййасса анулома̄ни па̄н̣акехи катасуттамайатта̄. иддхиджам̣ ехибхиккхӯнам̣ пун̃н̃иддхийа̄ ниббаттачӣварам̣. там̣ пана кхома̄дӣнаман̃н̃атарам̣ хотӣти тесам̣йева ануломам̣. девехи диннам̣ чӣварам̣ девадиннам̣, там̣ каппаруккхе ниббаттам̣ джа̄линийа̄ девакан̃н̃а̄йа ануруддхаттхерасса диннаваттхасадисам̣, тампи кхома̄дӣнам̣йева ануломам̣ хоти тесу ан̃н̃атарабха̄вато.
дӣгхато вад̣д̣хакихаттхаппама̄н̣ам̣, виттха̄рато тато упад̣д̣хаппама̄н̣ам̣ викаппанупагам̣ паччхимам̣. ат̣т̣хан̇гулам̣ сугатан̇гулена̄ти еттха сугатан̇гулам̣ на̄ма ида̄ни маджджхимасса пуримасса тӣн̣и ан̇гула̄ни, тена сугатан̇гулена ат̣т̣хан̇гулам̣ вад̣д̣хакихаттхаппама̄н̣анти аттхо. чатуран̇гулавиттхатанти еттха̄пи йатха̄вутта̄нуса̄ренева аттхо ведитаббо. йесам̣ пана адхит̣т̣ха̄навикаппана̄нам̣ абха̄вато адхит̣т̣хитавикаппитесу апарийа̄паннатта̄ идам̣ атирекачӣварам̣ на̄ма хоти.
там̣ адхит̣т̣ха̄навикаппанам̣ кена̄ка̄рена джа̄нитаббанти ануйогам̣ сандха̄йа там̣ дассетум̣ ‘‘йам̣ пана вутта’’нтиа̄ди а̄раддхам̣. таттха йам̣ пана вуттанти атирекачӣварам̣ дассетум̣ ‘‘адхит̣т̣хитавикаппитесу апарийа̄паннатта̄’’ти амхехи йам̣ вуттанти аттхо. тичӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тунти на̄мам̣ ватва̄ адхит̣т̣ха̄тум̣. на викаппетунти сан̇гха̄т̣иа̄дина̄мена викаппетум̣ на ануджа̄на̄мӣти аттхо. ‘‘имам̣ чӣварам̣ викаппемӣ’’ти пана викаппетум̣ ват̣т̣атийева. са̄ман̃н̃авачанам̣ пана тичӣварасса кан̣д̣упат̣иччха̄дивассикаса̄т̣ика̄нам̣ вийа ка̄лавасена висеса̄бха̄ва̄ часса викаппетаббата̄ти дассанаттхам̣, на пана саббатха̄ викаппанапат̣иседханаттханти дат̣т̣хаббам̣. татха̄ хи пура̄н̣ачӣварам̣ паччуддхаритва̄ навасса адхит̣т̣ха̄навачанато, ‘‘ана̄патти адхит̣т̣хети викаппетӣ’’тиа̄дивачанато (па̄ра̄. 469) ча тичӣварассапи викаппана̄йа ока̄со динно. еса найо саббаттха. тичӣвара̄дӣни хи адхит̣т̣хахантена ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’тиа̄дина̄ там̣ там̣ на̄мам̣ ватва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣. викаппентена пана ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣и’’нтиа̄дина̄ тасса тасса чӣварасса на̄мам̣ аггахетва̄ ‘‘имам̣ чӣварам̣ туйхам̣ викаппемӣ’’ти викаппетаббам̣. тичӣварам̣ ва̄ хоту, ан̃н̃ам̣ ва̄, йади там̣ там̣ на̄мам̣ гахетва̄ викаппети, авикаппитам̣ хоти, атирекачӣварат̣т̣ха̄нейева тит̣т̣хати. тато парам̣ викаппетунти чатума̄сато парам̣ ‘‘имам̣ чӣварам̣ викаппемӣ’’ти викаппетум̣. идан̃ча парибхун̃джитум̣ анун̃н̃а̄там̣. кечи пана (са̄раттха. т̣ӣ. 2.469) ‘‘тато парам̣ викаппетва̄ йа̄ва а̄га̄мисам̣ваччхаре васса̄нам̣ чатума̄сам̣, та̄ва т̣хапетум̣ анун̃н̃а̄та’’нти ваданти. тато паранти а̄ба̄дхато парам̣. ‘‘има̄сан̃ча пана вассикаса̄т̣икакан̣д̣упат̣иччха̄дӣнам̣ тато парам̣ викаппетва̄ парибхогасса анун̃н̃а̄татта̄ татха̄викаппитам̣ ан̃н̃ана̄мена адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитабба’’нти ган̣т̣хипадесу вуттам̣. адхит̣т̣ха̄таббавикаппетаббата̄ джа̄нитабба̄ти адхит̣т̣ха̄таббам̣ викаппетаббанти евам̣ адхит̣т̣ха̄навикаппана̄ джа̄нитабба̄ти аттхо.
пан̃чапарима̄н̣ам̣ асса̄ти пан̃чакам̣, мут̣т̣хисса мут̣т̣хихаттхасса самбандхам̣ пан̃чакам̣ мут̣т̣хипан̃чакам̣. еса на йо мут̣т̣хиттиканти еттха̄пи. па̄рупаненапи сакка̄ на̄бхим̣ пат̣иччха̄детунти а̄ха ‘‘двихаттхопи ват̣т̣атӣ’’ти. на кевалам̣ ад̣д̣хатеййова ват̣т̣ати, атха кхо двихаттхопи ват̣т̣атӣти пи-саддасса аттхо дат̣т̣хаббо. атирекан̃ча̄ти сугатачӣвараппама̄н̣ампи тато адхикампи. паччуддхара̄мӣти т̣хапеми, париччаджа̄мӣти ва̄ аттхо. ‘‘имам̣ чӣварам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти (са̄раттха. т̣ӣ. 2.469) евампи ваттум̣ ват̣т̣ати. ка̄йавика̄рам̣ каронтена̄ти хаттха̄дина̄ чӣварам̣ пара̄масантена, ча̄лентена ва̄. идан̃хи адхит̣т̣ха̄нам̣ йена кеначи сарӣра̄вайавена апхусантасса на ват̣т̣ати. дувидханти саммукха̄параммукхабхедена дувидхам̣. ва̄ча̄ бхиндитабба̄ти вачанам̣ ниччха̄ретаббам̣. антогаббха̄дӣсӯти антогаббхаупарипа̄са̄десу. са̄мантавиха̄рети йаттха тадахева гантва̄ ниваттетум̣ сакка̄, еварӯпе самӣпавиха̄ре. идан̃ча десана̄сӣсаматтам̣, тасма̄ дӯре т̣хитампи адхит̣т̣ха̄таббанти ваданти. ‘‘т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄’’ти имина̄ чӣварасам̣лаккхан̣ам̣ вуттам̣. на хи т̣хапитат̣т̣ха̄наматтасаллаккхан̣ена кин̃чи пайоджанам̣ аттхи.
адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитаваттхехӣти паччаттхаран̣амукхапун̃чханачол̣апариккха̄рачол̣авасена адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитаваттхехи. адхит̣т̣ха̄нато пуббе сан̇гха̄т̣иа̄дивоха̄расса абха̄вато ‘‘имам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти паччаттхаран̣а̄дӣнам̣ висум̣ паччуддхаран̣авидхим̣ дассети. паччаттхаран̣а̄дина̄мена пана адхит̣т̣ха̄таббатта̄ ‘‘имам̣ паччаттхаран̣ам̣ паччуддхара̄мӣ’’тиа̄дина̄ вуттепи неваттхи досо. пуна адхит̣т̣ха̄табба̄нӣти сан̇гха̄т̣иа̄дина̄мена адхит̣т̣ха̄табба̄ни. париккха̄рачол̣акасса пана париккха̄рачол̣авасена адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитаваттхехипи сан̇гха̄т̣иа̄димхи кате паччуддхаритва̄ пуна адхит̣т̣ха̄таббанти наттхи. пуббе ката̄дхит̣т̣ха̄намева адхит̣т̣ха̄нам̣. адхит̣т̣хитена пана тена саддхим̣ махантатарамева дутийам̣ пат̣т̣ам̣ ва̄ кхан̣д̣ам̣ ва̄ сам̣сиббантена адхит̣т̣ха̄таббам̣, саме ва̄ кхуддаке ва̄ адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхи. сукхапарибхогаттханти виппава̄садоса̄бха̄вато йаттха каттхачи т̣хапетва̄ дхаммассавана̄дина̄ киччена ан̃н̃аттха арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петва̄ а̄гантва̄ ниссаджджанам̣ вина̄ва парибхун̃джитум̣ саккун̣еййата̄йа сукхапарибхогаттхам̣. париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄тунти париккха̄рачол̣ам̣ катва̄ адхит̣т̣ха̄тум̣.
анатириттапама̄н̣а̄ти ‘‘дӣгхасо чха видаттхийо сугатавидаттхийа̄, тирийам̣ ад̣д̣хатеййа̄’’ти (па̄чи. 543) вуттаппама̄н̣ато анадхикапама̄н̣а̄. паччуддхаритва̄ викаппетабба̄ти вассикаса̄т̣икабха̄вато апанетва̄ викаппетабба̄, хемантасса пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа антодаса̄хе вассикаса̄т̣ика̄вассикаса̄т̣икабха̄вато апанетва̄ ‘‘имам̣ чӣварам̣ туйхам̣ викаппемӣ’’тиа̄дина̄ найена викаппетабба̄ти вуттам̣ хоти. ан̃н̃атха̄ хи ‘‘вассикаса̄т̣ика̄ васса̄нама̄са̄тиккамена̄пи, кан̣д̣упат̣иччха̄ди а̄ба̄дхавӯпасамена̄пи адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣ’’ти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ваккхама̄натта̄ васса̄нама̄сато парам̣ асати адхит̣т̣ха̄не ким̣ паччуддхареййа̄ти ‘‘паччуддхаритва̄’’ти вачанамева нопападжджеййа.
кечи пана (са̄раттха. т̣ӣ. 2.469) ‘‘йатха̄ катхинама̄саббхантаре уппанначӣварам̣ катхинама̄са̄тиккаме ниссаггийам̣ хоти, евамайам̣ вассикаса̄т̣ика̄пи васса̄нама̄са̄тиккаме ниссаггийа̄ хоти. тасма̄ каттикапун̣н̣амадивасе паччуддхаритва̄ тато парам̣ хемантасса пат̣хамадивасе викаппетабба̄ти еваматтхо гахетаббо, паччуддхаритва̄ тато парам̣ викаппетабба̄ти падайоджана̄ ведитабба̄’’ти ча ваданти, там̣ на йуттам̣. катхинама̄се уппаннан̃хи чӣварам̣ атирекачӣварат̣т̣ха̄не т̣хитатта̄ аваса̄надивасе анадхит̣т̣хитам̣ катхинама̄са̄тиккаме ниссаггийам̣ хоти. айам̣ пана вассикаса̄т̣ика̄ адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитатта̄ на тена садиса̄ти васса̄на̄тиккаме катхам̣ ниссаггийам̣ хоти анадхит̣т̣хитаавикаппитамева хи там̣ ка̄ла̄тиккаме ниссаггийам̣ хоти, тасма̄ хемантепи вассикаса̄т̣ика̄ даса̄хапариха̄рам̣ лабхати. евам̣ кан̣д̣упат̣иччха̄дипи адхит̣т̣ха̄навиджаханато парам̣ даса̄хапариха̄рам̣ лабхати. даса̄хам̣ пана анатикка̄метва̄ викаппетабба̄. наха̄наттха̄йа анун̃н̃а̄татта̄ ван̣н̣абхедаматтаратта̄пи чеса̄ ват̣т̣атӣти вуттам̣. ‘‘две пана на ват̣т̣антӣ’’ти двиннам̣ адхит̣т̣ха̄на̄бха̄вато вуттам̣. ‘‘саче васса̄не апара̄ вассикаса̄т̣ика̄ уппанна̄ хоти, пуримавассикаса̄т̣икам̣ паччуддхаритва̄, викаппетва̄ ча адхит̣т̣ха̄табба̄’’ти ваданти.
пама̄н̣айуттанти ‘‘дӣгхасо сугатавидаттхийа̄ две видаттхийо, виттха̄рато дийад̣д̣хам̣ даса̄ видаттхӣ’’ти (па̄чи. 531 а̄дайо) имина̄ пама̄н̣ена йуттам̣. пама̄н̣ика̄ти ‘‘сугатавидаттхийа̄ дӣгхасо чатассо видаттхийо, тирийам̣ две видаттхийо’’ти евам̣ вуттаппама̄н̣айутта̄. паччуддхаритва̄ викаппетабба̄ти еттха йам̣ ваттаббам̣, там̣ хет̣т̣ха̄ вуттамева. йасма̄ бхиккхӯнам̣ тичӣваре парипун̣н̣е, аттхе ча сати парисса̄вана̄дӣхи ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, париккха̄рачол̣ака’’нти (маха̄ва. 357) бахӯнам̣ паттаттхавикапарисса̄вана̄дӣнам̣ сан̇гахавасена париккха̄рачол̣а̄дхит̣т̣ха̄наманун̃н̃а̄там̣, тасма̄ ‘‘париккха̄рачол̣е ган̣ана̄ наттхӣ’’тиа̄ди вуттам̣. бхагавата̄ хи йам̣ йам̣ бхиккхӯ лабханти, там̣ там̣ имина̄ видха̄нена адхит̣т̣хахитва̄ пуна ‘‘йена йена парисса̄вана̄дина̄ аттхо хоти, там̣ там̣ катва̄ ган̣хантӯ’’ти анукампа̄йа анун̃н̃а̄там̣. тенева̄ха ‘‘тхавика̄пӣ’’тиа̄ди. а̄дисаддена ‘‘ета̄ни чӣвара̄ни париккха̄рачол̣а̄ни адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти асаммукха̄дхит̣т̣ха̄нам̣ сан̇ган̣ха̄ти. ‘‘сена̄санапариккха̄раттха̄йа диннапаччаттхаран̣е ча̄’’ти имина̄ аттано сантакам̣ пат̣иккхипати. кечи пана (са̄раттха. т̣ӣ. 2.469) ‘‘анива̄сетва̄, апа̄рупитва̄ ча кевалам̣ пан̃чапӣт̣хесуйева аттхаритва̄ парибхун̃джийама̄нам̣ паччаттхаран̣ам̣ аттано сантакампи анадхит̣т̣хитам̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти, там̣ айуттам̣ сена̄санапариккха̄раттха̄йа динна’’нти паччаттхаран̣асса висеситатта̄. бхисибиббоханапа̄ва̄ракоджава̄нампи сена̄санапариккха̄ратойева адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхӣти ведитаббам̣.
адхит̣т̣хитан̃ча панетам̣ чӣварам̣ парибхун̃джато катхам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣти а̄ха ‘‘саббан̃ча панета’’нтиа̄ди. таттха аччхиндитва̄ гахан̣ена̄ти чора̄дӣхи аччхиндитва̄ гахан̣ена. хӣна̄йа̄ваттанена̄ти гихибха̄ва̄йа а̄ваттанена, виббхамена̄ти аттхо, ‘‘сӣлавантова хутва̄ гихӣ бхависса̄мӣ’’ти сетаваттханива̄санена̄ти вуттам̣ хоти. ‘‘антимаваттхум̣ аджджха̄паннасса сетаваттханива̄со ва̄ ка̄са̄йачаджанам̣ ва̄ хӣна̄йа̄ваттана’’нти кечи. ‘‘‘хӣна̄йа̄ваттанена̄’ти имина̄ бхиккхунийа̄ ева адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ гахитам̣ хоти. са̄ хи йада̄ виббхамати, тада̄ ассаман̣ӣ хоти. бхиккху пана виббхамантопи йа̄ва сиккхам̣ на паччаккха̄ти, та̄ва бхиккхуйева̄ти адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣ’’ти апаре. сиккха̄паччаккха̄нена̄ти лин̇ге т̣хитассева сиккха̄йа паччаккха̄нена. йо хи бхиккхулин̇ге т̣хитова сиккхам̣ паччаккха̄ти, тасса ка̄йалаггампи чӣварам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣти. ка̄лан̇кирийа̄йа̄ти маран̣ена. лин̇гапариваттанена̄ти пурисалин̇гасса, иттхилин̇гасса ва̄ париваттанена, пурисасса иттхилин̇гапа̄тубха̄вена, иттхийа̄ ва̄ пурисалин̇гапа̄тубха̄вена̄ти вуттам̣ хоти.
канит̣т̣хан̇гулинакхапит̣т̣хиппама̄н̣ена̄ти хет̣т̣химапариччхедам̣ дассети. оратоти аббхантарато. йо пана дуббалат̣т̣ха̄не пат̣хамам̣ аггал̣ам̣ датва̄ паччха̄ дуббалат̣т̣ха̄нам̣ чхиндитва̄ апанети, адхит̣т̣ха̄нам̣ на бхиджджати. ман̣д̣алапариваттанепи есева найо. дупат̣т̣асса пана екасмим̣ пат̣але чхидде ва̄ джа̄те, галите ва̄ адхит̣т̣ха̄нам̣ на бхиджджати. кхуддакам̣ чӣварам̣ махантам̣ кароти, махантам̣ ва̄ кхуддакам̣ кароти, адхит̣т̣ха̄нам̣ на бхиджджати. убхо кот̣ийо маджджхе каронто саче пана пат̣хамам̣ чхиндитва̄ паччха̄ гхат̣ети, адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиджджати. атха гхат̣етва̄ чхиндати, на бхиджджати. раджакехи дхова̄петва̄ сетам̣ каронтасса̄пи адхит̣т̣ха̄нам̣ адхит̣т̣ха̄намева. васса̄нама̄са̄тиккамена̄пӣти еттха пи-саддо сампин̣д̣анаттхо. тена на кевалам̣ пуббе вуттена да̄на̄дина̄ ат̣т̣хавидхенева ка̄ран̣ена вассикаса̄т̣ика̄ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати, атха кхо васса̄нама̄са̄тиккаменапӣти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. еса найо а̄ба̄дхавӯпасамена̄пӣти еттха̄пи. викаппанасиккха̄падети (па̄чи. 372 а̄дайо) па̄читтийе сура̄па̄наваггасса навамасиккха̄паде.
там̣ атикка̄майатоти еттха танти чӣварам̣, ка̄лам̣ ва̄ пара̄масатӣти а̄ха ‘‘там̣ йатха̄вуттаджа̄типпама̄н̣а’’нтиа̄ди. асса̄ти бхиккхусса. тасса йо арун̣оти тасса чӣваруппа̄дадивасасса йо атикканто арун̣о. чӣваруппа̄дадивасена саддхинти чӣваруппа̄дадивасасса арун̣ена саддхим̣. дивасасаддена четтха там̣дивасаниссито арун̣о вутто. ида̄ни йасса ча ниссаджджитаббам̣, йатха̄ ча ниссаджджитаббам̣, там̣ дассетум̣ ‘‘там̣ гахетва̄’’тиа̄ди вуттам̣. татра̄йам̣ найоти тасмим̣ ниссаджджане айам̣ видхи. ан̃н̃атха̄пӣти бха̄сантарена̄пи, йа̄йа ка̄йачи бха̄са̄йапӣти аттхо. пат̣ибалена̄ти ваттум̣ саматтхена. а̄йатим̣ сам̣вареййа̄сӣти упари сам̣варама̄паджджеййа̄си, сам̣вутака̄йавачӣдва̄ро бхавеййа̄сӣти аттхо. има̄ни ча ‘‘пассасӣ’’тиа̄дӣни йатха̄ккамам̣ пат̣игга̄хакадесакехи ваттаббавачана̄ни. татха̄ хи ‘‘пассасӣ’’ти пат̣игга̄хакена ваттаббавачанам̣, ‘‘а̄ма пасса̄мӣ’’ти таданудесакена ваттаббавачанам̣. ‘‘а̄йатим̣ сам̣вареййа̄сӣ’’ти тадануппат̣игга̄хакена ваттаббавачанам̣, ‘‘са̄дху сут̣т̣ху сам̣варисса̄мӣ’’ти таданудесакена ваттаббавачанам̣. имина̄ ча аттано а̄йатим̣ сам̣варе патит̣т̣хитабха̄вам̣ дассети. двӣсу, пана самбахула̄су ва̄ти двӣсу ва̄ самбахула̄су ва̄ а̄паттӣсу пуриманайенева вачанабхедо ка̄таббо. н̃аттийам̣ а̄паттим̣ сарати виваратӣти еттха ‘‘две а̄паттийо’’ти ва̄ ‘‘самбахула̄ а̄паттийо’’ти ва̄ вачанабхедо ка̄таббо. двӣсу, бахӯсу ва̄ вачанабхедо ка̄табботи ‘‘сан̇гхо има̄ни чӣвара̄нӣ’’ти ваттхувасена вачанабхедо ка̄таббо.
евам̣ сан̇гхасса ниссаджджанавидхим̣ дассетва̄ ган̣асса ниссаджджанавидхим̣ дассетум̣ ‘‘ган̣асса пана ниссаджджантена̄’’тиа̄дима̄ха. таттха сесам̣ пуримасадисамева̄ти ниссаджджана̄паттиппат̣иггахан̣аниссат̣т̣хачӣварада̄несу ‘‘а̄йасманта̄на’’нтиа̄дина̄ вуттавачанабхедам̣ вина̄ авасесам̣ сан̇гхасса ниссаджджана̄дӣсу вуттасадисамева̄ти аттхо.
ида̄ни пуггаласса ниссаджджанавидхим̣ дассетум̣ ‘‘пуггаласса пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха двӣсу, тӣсу ва̄ти двӣсу, тӣсу ва̄ а̄паттӣсу чева да̄таббачӣваресу ча. йатха̄ ча ган̣асса ниссаджджане, евам̣ двиннам̣ ниссаджджанепи па̄л̣и ведитабба̄. йади хи висесо бхавеййа, йатхева ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тин̣н̣ам̣ па̄рисуддхиупосатхам̣ ка̄тум̣, еван̃ча пана, бхиккхаве, ка̄таббо – бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена те бхиккхӯ н̃а̄петабба̄’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 168) найена тин̣н̣ам̣ па̄рисуддхиупосатхам̣ ватва̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, двиннам̣ па̄рисуддхиупосатхам̣ ка̄тум̣, еван̃ча пана, бхиккхаве, каттаббо – тхерена бхиккхуна̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇га’’нтиа̄дина̄ найена висум̣йева двиннам̣ па̄рисуддхиупосатхо вутто, евам̣ идха̄пи висум̣ па̄л̣им̣ вадеййа. йасма̄ пана наттхи, тасма̄ аватва̄ва гатоти ган̣асса вутта̄ па̄л̣ийеветтха па̄л̣и. а̄паттиппат̣иггахан̣е пана айам̣ висесо – йатха̄ ган̣асса ниссаджджитва̄ а̄паттийа̄ десийама̄на̄йа а̄паттиппат̣игга̄хако бхиккху н̃аттим̣ т̣хапети, евам̣ ат̣т̣хапетва̄ двӣсу ан̃н̃атарена йатха̄ екапуггало пат̣игган̣ха̄ти, евам̣ а̄патти пат̣иггахетабба̄. двиннан̃хи н̃аттит̣т̣хапанам̣ на̄ма наттхи. йади сийа̄, двиннам̣ па̄рисуддхиупосатхам̣ висум̣ на вадеййа. ниссат̣т̣хачӣварада̄непи йатха̄ ‘‘имам̣ чӣварам̣ а̄йасмато даммӣ’’ти еко вадати, евам̣ ‘‘майам̣ имам̣ чӣварам̣ а̄йасмато дема̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати. ито гарукатара̄нипи хи н̃аттидутийакамма̄ни апалокетва̄ ка̄табба̄нӣти вутта̄ни аттхи, тесам̣ етам̣ ануломам̣. тенева̄ха ‘‘двиннам̣ пана̄’’тиа̄ди. ниссат̣т̣хачӣварам̣ пана да̄таббамева, ада̄тум̣ на лаббхати. винайакаммаматтамева хетам̣. на там̣ тена сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ пуггаласса ва̄ диннамева хоти. тена̄ха ‘‘ниссат̣т̣хаваттху’’нтиа̄ди.
аниссаджджитва̄ парибхун̃джантасса дуккат̣анти саким̣ ниваттхам̣ ва̄ саким̣ па̄рутам̣ ва̄ ка̄йато амочетва̄ дивасампи чарати, екамева дуккат̣ам̣. мочетва̄ нива̄сети ва̄ па̄рупати ва̄, пайоге пайоге дуккат̣ам̣. дунниваттхам̣ ва̄ дуппа̄рутам̣ ва̄ сан̣т̣ха̄пентасса ана̄патти. ан̃н̃асса там̣ парибхун̃джатопи ана̄патти. ‘‘ан̃н̃ена катам̣ пат̣илабхитва̄ парибхун̃джатӣ’’тиа̄дивачанан̃четтха (па̄ра̄. 570) са̄дхакам̣. даса̄хам̣ анатиккантепи атиккантасан̃н̃ино, вематикасса ча дуккат̣анти еттха̄пи ‘‘парибхун̃джантасса̄’’ти а̄нетва̄ самбандхитаббам̣. атикканте анатиккантасан̃н̃инопӣти даса̄хам̣ атикканте чӣваре ‘‘анатиккантам̣ ида’’нти евам̣ сан̃н̃ино, даса̄хе ва̄ атикканте ‘‘анатикканто даса̄хо’’ти евам̣ сан̃н̃ино.
ида̄ни ‘‘анадхит̣т̣хите адхит̣т̣хитасан̃н̃ино ниссаггийа’’нтиа̄диа̄паттива̄рам̣ сан̇гахетва̄ дассенто ‘‘татха̄’’тиа̄дима̄ха. татха̄ти йатха̄ даса̄хам̣ атикканте сан̃н̃а̄бхедена тикапа̄читтийам̣, татха̄ анадхит̣т̣хита̄дӣсу саттасу викаппесу адхит̣т̣хита̄дисан̃н̃а̄бхедатоти аттхо. таттха ависсаджджите виссаджджитасан̃н̃иноти кассачи адинне апариччатте ‘‘диннам̣ париччаттам̣ майа̄’’ти евам̣ сан̃н̃ино. анат̣т̣хе нат̣т̣хасан̃н̃иноти аттано чӣварена саддхим̣ бахӯни ан̃н̃есам̣ чӣвара̄ни екато т̣хапита̄ни, та̄ни че чора̄ харанти, татреса аттано чӣваре анат̣т̣хе нат̣т̣хасан̃н̃ӣ хоти, тасса нат̣т̣хасан̃н̃ино. еса найо авинат̣т̣ха̄дӣсупи. авилуттети еттха пана габбхам̣ бхиндитва̄ пасайха̄ваха̄равасена авилуттети ведитаббам̣.
виссаджджитети (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469) ан̃н̃асса динне. катхам̣ пана диннам̣ хоти, катхам̣ гахитам̣? ‘‘имам̣ туйхам̣ деми, дада̄ми, даджджа̄ми, он̣оджеми, париччаджа̄ми, виссаджджа̄ми, ниссаджджа̄мӣ’’ти ва̄ вадати, ‘‘иттханна̄масса деми…пе… ниссаджджа̄мӣ’’ти ва̄ вадати, саммукха̄пи параммукха̄пи диннам̣йева хоти. ‘‘туйхам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вутте ‘‘майхам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти вадати, судиннам̣, суггахитан̃ча. ‘‘тава сантакам̣ карохи, тава сантакам̣ хоту, тава сантакам̣ кариссасӣ’’ти вутте ‘‘мама сантакам̣ кароми, мама сантакам̣ хоту, мама сантакам̣ карисса̄мӣ’’ти вадати, дуддиннам̣, дуггахитан̃ча. нева да̄та̄ да̄тум̣ джа̄на̄ти, на итаро гахетум̣. саче пана ‘‘тава сантакам̣ карохӣ’’ти вутте ‘‘са̄дху, бханте, майхам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти ган̣ха̄ти, суггахитам̣, саче пана еко ‘‘ган̣ха̄хӣ’’ти вадати, итаро ‘‘на ган̣ха̄мӣ’’ти вадати, пуна со ‘‘диннам̣ майа̄ туйхам̣, ган̣ха̄хӣ’’ти вадати, итаропи ‘‘на майхам̣ имина̄ аттхо’’ти вадати. тато пуримопи ‘‘майа̄ динна’’нти даса̄хам̣ атикка̄мети, паччхимопи ‘‘майа̄ пат̣иккхитта’’нти, касса̄паттӣти? на кассачи. йасса пана руччати, тена адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитаббам̣. йо пана адхит̣т̣ха̄не вематико, тена ким̣ ка̄таббам̣? вематикабха̄вам̣ а̄рочетва̄ ‘‘саче анадхит̣т̣хитам̣ бхависсати, евам̣ ме каппийам̣ хотӣ’’ти ватва̄ вуттанайенева ниссаджджитаббам̣. на хи евам̣ джа̄на̄петва̄ винайакаммам̣ каронтасса муса̄ва̄до хоти.
йатха̄ ча идам̣, евам̣ ито пара̄нипӣти йатха̄ идам̣ атирекачӣварадха̄ран̣асиккха̄падам̣ а̄ча̄равипатти, евам̣ ито пара̄нипи сиккха̄пада̄ни а̄ча̄равипаттийева̄ти аттхо. тена̄ха ‘‘убхатопа̄тимоккхесӯ’’тиа̄ди. а̄джӣвавипаттипаччайа̄ пана т̣хапетва̄ дуббха̄ситам̣ чха а̄паттиккхандха̄ пан̃н̃атта̄ти –
‘‘а̄джӣвахету а̄джӣвака̄ран̣а̄ па̄пиччхо иччха̄пакато асантам̣ абхӯтам̣ уттаримануссадхаммам̣ уллапати, а̄патти па̄ра̄джикасса. а̄джӣвахету а̄джӣвака̄ран̣а̄ сан̃чариттам̣ сама̄паджджати, а̄патти сан̇гха̄дисесасса. а̄джӣвахету а̄джӣвака̄ран̣а̄ ‘йо те виха̄ре васати, со бхиккху араха̄’ти бхан̣ати, пат̣ивиджа̄нантасса а̄патти тхуллаччайасса. а̄джӣвахету а̄джӣвака̄ран̣а̄ бхиккху пан̣ӣтабходжана̄ни агила̄но аттано аттха̄йа вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джати, а̄патти па̄читтийасса. а̄джӣвахету а̄джӣвака̄ран̣а̄ бхиккхунӣ пан̣ӣтабходжана̄ни агила̄на̄ аттано аттха̄йа вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джати, а̄патти па̄т̣идесанӣйасса. а̄джӣвахету а̄джӣвака̄ран̣а̄ бхиккху сӯпам̣ ва̄ оданам̣ ва̄ агила̄но аттано аттха̄йа вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джати, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (пари. 287) –
евам̣ па̄ра̄джика̄дивасена т̣хапетва̄ дуббха̄ситам̣ а̄джӣвавипаттипаччайа̄ чха а̄паттиккхандха̄ пан̃н̃атта̄. дит̣т̣хивипаттипаччайа̄ па̄читтийадуккат̣авасена две а̄паттиккхандха̄ пан̃н̃атта̄ти саманубха̄сана̄йа па̄пика̄йа дит̣т̣хийа̄ аппат̣иниссаджджане н̃аттийа̄ дуккат̣ам̣, каммава̄ча̄парийоса̄не па̄читтийанти евам̣ дит̣т̣хивипаттипаччайа̄ па̄читтийадуккат̣авасена две а̄паттиккхандха̄ пан̃н̃атта̄. еттха̄ти випаттикатха̄су.
ган̣анупагата̄ти дивасаган̣анам̣ упагатабха̄во. ан̃н̃ехи ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса дема̄’’ти парахаттхе диннампи ‘‘на та̄ва там̣ ган̣анупагам̣, йа̄ва на хаттхам̣ гаччхатӣ’’ти (маха̄ва. 259) чаммаккхандхаке вуттатта̄ йа̄ва а̄харитва̄ ва̄ на диннам̣, ‘‘тумха̄кам̣, бханте, чӣварам̣ уппанна’’нти пахин̣итва̄ ва̄ ана̄рочитам̣, та̄ва дивасаган̣анам̣ на упети, анадхит̣т̣хитам̣ ват̣т̣ати. йада̄ пана а̄нетва̄ диннам̣ хоти, ‘‘уппанна’’нти ва̄ сутам̣, тато пат̣т̣ха̄йа ган̣анупагам̣ хоти, антодаса̄хе адхит̣т̣ха̄таббам̣. катхинасан̃н̃итам̣ самут̣т̣ха̄намасса̄ти катхинасамут̣т̣ха̄нам̣, татийачхат̣т̣хасамут̣т̣ха̄навасена двисамут̣т̣ха̄нанти аттхо. ка̄йава̄ча̄хи каттаббаадхит̣т̣ха̄навикаппана̄нам̣ акаран̣ена ка̄йава̄чато, читте пана сати ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄тӣти вуттам̣ хоти. анадхит̣т̣ха̄на̄викаппанавасена а̄паджджанато акирийам̣. аджа̄нантопи а̄паджджатӣти носан̃н̃а̄вимоккхам̣. ка̄йадва̄ре ча вачӣдва̄ре ча каттабба̄каран̣ато ка̄йакаммам̣ вачӣкаммам̣.
катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.