8. дут̣т̣хадосасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дӯсӣйатӣти дут̣т̣хо, дӯсети парам̣ вина̄сетӣти досо. тена̄ха ‘‘дӯсито чева̄’’тиа̄ди. ида̄ни ‘‘дӯсито чева дӯсако ча̄’’ти имина̄ сан̇кхепена вуттамеваттхам̣ виттха̄ретва̄ дассетум̣ ‘‘уппанне хи досе’’тиа̄дима̄ха. пакатибха̄вам̣ джаха̄питоти (са̄раттха. т̣ӣ. 2.385-386) соммабха̄вам̣ джаха̄питоти аттхо, вика̄рама̄па̄дитоти вуттам̣ хоти. а̄ка̄рана̄на̄ттена̄ти дӯсита̄ка̄расса чева дӯсака̄ка̄расса ча̄ти имесам̣ двиннам̣ а̄ка̄ра̄нам̣ на̄на̄бха̄вена. наппатитоти пӣтисукха̄дӣхи на абхигато анупагато, на упагатоти аттхо. йо ча пӣтисукха̄дӣхи анупагато, со техи ваджджито на̄ма хотӣти а̄ха ‘‘пӣтисукха̄дӣхи виваджджито’’ти. йо ча техи ваджджито, на со техи абхисат̣о на̄ма хотӣти а̄ха ‘‘на абхисат̣о’’ти, пӣтисукха̄дӣхи на паттхат̣оти аттхо. на̄сса мӯланти амӯлакам̣. там̣ пана амӯлакаттам̣ йасма̄ чодакавасена адхиппетам̣, на чудитакавасена, тасма̄ тадаттхам̣ дассетум̣ ‘‘йам̣ чодакена̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха йанти па̄ра̄джикам̣. етанти чудитакасса а̄панна̄на̄паннаттам̣. идха̄ти имасмим̣ сиккха̄паде.

ида̄ни аттана̄ вуттамева дит̣т̣ха̄дим̣ виваритум̣ ‘‘еттха ча̄’’тиа̄ди вуттам̣. татхева̄ти ‘‘паса̄дасотена ва̄ диббасотена ва̄’’ти имаматтхам̣ атидисати. парисан̇китам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.385-386) пана тивидхам̣ дит̣т̣хапарисан̇китам̣, сутапарисан̇китам̣, мутапарисан̇китанти. таттха бхиккхун̃ча ма̄туга̄ман̃ча татха̄рӯпе т̣ха̄не дисва̄ ‘‘аддха̄ имехи ката’’нти ва̄ ‘‘кариссантӣ’’ти ва̄ парисан̇китам̣, идам̣ дит̣т̣хапарисан̇китам̣ на̄ма. андхака̄ре ва̄ пат̣иччханнока̄се ва̄ бхиккхусса ча ма̄туга̄масса ча вачанам̣ сутва̄ дутийасса аттхибха̄вам̣ аджа̄нато пуббе вуттанайена парисан̇китам̣, идам̣ сутапарисан̇китам̣ на̄ма. дхуттехи иттхӣхи саддхим̣ паччантавиха̄ре ман̣д̣апе ва̄ са̄ла̄дӣсу ва̄ пуппхагандхамам̣сасура̄дӣни анубхавитва̄ гатат̣т̣ха̄нам̣ дисва̄ ‘‘кена ну кхо идам̣ ката’’нти вӣмам̣сантена татра кеначи бхиккхуна̄ гандха̄дӣхи пӯджа̄ ката̄ хоти, бхесаджджаттха̄йа арит̣т̣хам̣ ва̄ пӣтам̣, со тасса гандхам̣ гха̄йитва̄ ‘‘айам̣ со бхависсатӣ’’ти парисан̇китам̣, идам̣ мутапарисан̇китам̣ на̄ма. евам̣ тивидхасса парисан̇китасса абха̄во апарисан̇китам̣. тена̄ха ‘‘дит̣т̣хасутамутавасена четаса̄ апарисан̇кита’’нти. тан̃ча панетам̣ дит̣т̣ха̄дикам̣ на кевалам̣ аттано ва̄ти а̄ха ‘‘аттано ва̄ парасса ва̄’’ти. йасма̄ ‘‘твам̣ пан̣д̣ако’’тиа̄дивачанена̄пи чодайато а̄паттийева, тасма̄ ‘‘бхиккхуно анурӯпесу екӯнавӣсатийа̄ ан̃н̃атарена̄’’ти вуттам̣. йади евам̣ атха касма̄ падабха̄джане ‘‘па̄ра̄джикена дхаммена̄ти чатуннам̣ ан̃н̃атарена̄’’ти (па̄ра̄. 386) вуттанти а̄ха ‘‘падабха̄джане пана̄’’тиа̄ди. упасагганипа̄та̄нам̣ ва̄чакасаддасаннит̣т̣ха̄не тадаттхаджотанабха̄вена паваттанато ‘‘дхам̣сеййа̄’’ти вуттам̣. дхам̣санан̃четтха абхибхаванам̣. тена̄ха ‘‘абхибхавеййа̄’’ти. ‘‘твам̣ метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевӣ’’тиа̄дина̄ найена паватта̄ти ‘‘твам̣ метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исеви, адиннам̣ а̄дийи, мануссам̣ гха̄тайиттха, абхӯтам̣ а̄рочайиттха̄’’ти евам̣ паватта̄. еттха ча ‘‘ассаман̣осӣ’ти аванданака̄ран̣асса авуттатта̄ антимаваттхум̣ аджджха̄панно на вандитаббо’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣ авандийесу антимаваттхум̣ аджджха̄паннасса авуттатта̄, ‘‘паччха̄ упасампаннена пуре упасампанно вандийо’’ти (пари. 468) вуттатта̄ ча. идам̣ пана аттана̄ ваттаббам̣ дассетум̣ вуттам̣.

самӣпети два̄дасахаттхапама̄н̣е падесе. сиккха̄паччаккха̄намева хи хаттхамудда̄йа сӣсам̣ на ети, идам̣ пана ануддхам̣санам̣, абхӯтарочанан̃ча етийева. тена̄ха ‘‘хаттхамудда̄йа ева ва̄’’ти. брахмачарийа̄ти брахмам̣ сет̣т̣хам̣ пасаттхам̣ чарийанти брахмачарийам̣, брахмӯнам̣ ва̄ сет̣т̣ха̄нам̣ буддхапаччекабуддхаарийаса̄вака̄нам̣, брахма̄нан̃ча чарийанти брахмачарийам̣, тамха̄ брахмачарийа̄. тена̄ха ‘‘сет̣т̣хачарийа̄’’ти. са̄дху ватасса екантена бхаддакам̣ бхавеййа. ‘‘таджджанӣйакамма̄дисаттавидхампи каммам̣ карисса̄ма̄’’ти а̄паттийа̄ чодентасса адхиппа̄йо камма̄дхиппа̄йо. ‘‘а̄паттито вут̣т̣ха̄песса̄ма̄’’ти адхиппа̄йо вут̣т̣ха̄на̄дхиппа̄йо. анувиджджана̄дхиппа̄йоти вӣмам̣сана̄дхиппа̄йо, упапариккха̄дхиппа̄йо. анувиджджакена̄ти сан̇гхамаджджхе отин̣н̣ам̣ адхикаран̣ам̣ виниччхинитум̣ нисиннена винайадхарена. ким̣ те дит̣т̣ханти тайа̄ ким̣ дит̣т̣хам̣, пат̣хамам̣ па̄ра̄джикам̣ аджджха̄паджджанто дит̣т̣хо, дутийам̣ татийам̣ чатуттхам̣ па̄ра̄джикам̣ а̄паджджанто дит̣т̣хоти вуттам̣ хоти. а̄дисаддена ‘‘кинти те дит̣т̣хам̣, када̄ те дит̣т̣хам̣, каттха те дит̣т̣ха’’нти имам̣ найам̣ сан̇ган̣ха̄ти.

саманаттха̄йа паваттама̄нехи саматхехи адхика̄таббанти адхикаран̣ам̣. йатха̄ хи саманавасена саматха̄нам̣ вива̄да̄дӣсу адхикатабха̄во, евам̣ вива̄да̄дӣнам̣ техи адхикаттаббата̄ти. тена̄ха ‘‘саматхехи адхикаран̣ӣйабха̄вена̄’’тиа̄ди. имина̄ хи адхикаран̣асаддасса каммаса̄дханата̄ вутта̄. адхикаран̣анти вива̄да̄дхикаран̣ам̣ анува̄да̄дхикаран̣ам̣ а̄патта̄дхикаран̣ам̣ кичча̄дхикаран̣анти чатуббидхам̣ адхикаран̣ам̣. вива̄да̄дӣни адхикаран̣а̄ни саменти вӯпасаментӣти саматха̄, саммукха̄винайа̄дайо. атха ва̄ адхикарӣйанти еттха̄ти адхикаран̣ам̣. ке адхикарӣйанти? саматха̄. катхам̣ адхикарӣйанти? саманавасена. адхикаран̣ам̣ саменти вӯпасаментӣтипи саматха̄ти евампеттха аттхо дат̣т̣хаббо. а̄патта̄дхикаран̣ам̣ т̣хапетва̄ сеса̄дхикаран̣ехи чодана̄йа абха̄вато ‘‘идам̣ пана па̄ра̄джикасан̇кха̄там̣ а̄патта̄дхикаран̣амева адхиппета’’нти вуттам̣. а̄паттийева адхикаран̣ам̣ а̄патта̄дхикаран̣ам̣. ануддхам̣ситаккхан̣ейева сан̇гха̄дисесо, со че тан̇кхан̣ейева джа̄на̄тӣти адхиппа̄йо.

меттийабхӯмаджакети меттийан̃ча бхӯмаджакан̃ча. чхаббаггийа̄нам̣ аггапуриса̄ ете. суддхам̣ ва̄ти па̄ра̄джикамана̄паннам̣ ва̄. ‘‘саче со тан̇кхан̣ейева джа̄на̄тӣ’’ти имина̄ а̄ваджджанасамайама̄ха. тан̇кхан̣ейева джа̄нанам̣ на̄ма дуккарам̣, самайена а̄ваджджитва̄ н̃а̄те пана н̃а̄тамева хоти. паччха̄ че джа̄на̄ти, сӣсам̣ на ети. сиккха̄паччаккха̄наабхӯта̄рочанадут̣т̣хуллава̄ча̄аттака̄мадут̣т̣хадосабхӯта̄рочанасиккха̄пада̄нӣти сабба̄нева хи има̄ни екапариччхеда̄ни. йасма̄ пана параммукха̄ саттахипи а̄паттиккхандхехи вадато дуккат̣амева, тасма̄ ‘‘параммукха̄ чодентасса пана сӣсам̣ на етӣ’’ти вуттам̣. вуттанайа̄паттийоти ‘‘ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа̄’’тиа̄дина̄ вуттанайа̄ сан̇гха̄дисесадуккат̣а̄паттийо. татхева̄ти ва̄ча̄йа ва̄ча̄йева. вадантасса̄ти саттахипи а̄паттиккхандхехи упасампаннам̣ саммукха̄ вадантасса. вуттанайенева̄ти ва̄ча̄йа ва̄ча̄йева. ока̄сам̣ ка̄ретва̄ упасампаннам̣ саммукха̄ вадантасса ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа па̄читтийанти а̄ха ‘‘ока̄сам̣ ка̄ретва̄ вадантасса па̄читтийамева̄’’ти. евасаддена дуккат̣ам̣ ниваттӣйати. асаммукха̄ саттахипи а̄паттиккхандхехи вадантасса дуккат̣ам̣. саттавидхампи камманти таджджанӣйам̣, нийасам̣, пабба̄джанӣйам̣, пат̣иса̄ран̣ӣйам̣, тивидхан̃ча уккхепанӣйанти саттавидхампи каммам̣.

упосатхам̣ ва̄ пава̄ран̣ам̣ ва̄ т̣хапентасса ча ока̄сакаммам̣ наттхӣти еттха упосатхато пуре ва̄ паччха̄ ва̄ т̣хапитопи ат̣т̣хапито хоти. кхетте т̣хапито пана т̣хапито хоти, тасма̄ ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, аджджупосатхо паннарасо, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо упосатхам̣ кареййа̄’’ти еттха йа̄ва ре-ка̄рам̣ бхан̣ати, та̄ва т̣хапетаббо, идам̣ кхеттам̣. ййа-ка̄ре пана вутте т̣хапентена паччха̄ т̣хапито на̄ма хоти. ‘‘сун̣а̄ту ме’’ти ана̄раддхе т̣хапентена пуре т̣хапито хоти. пава̄ран̣а̄т̣т̣хапанам̣ пана саббасан̇га̄хикам̣, пуггаликан̃ча̄ти дувидхам̣. таттха саббасан̇га̄хике ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо…пе… сан̇гхо тева̄чикам̣ пава̄реййа̄’’ти су-ка̄рато йа̄ва ре-ка̄ро, та̄ва апарийосита̄ва хоти пава̄ран̣а̄, еттхантаре екападепи т̣хапентена т̣хапита̄ хоти пава̄ран̣а̄. ййа-ка̄ре пана патте парийосита̄ва хоти, тасма̄ тато пат̣т̣ха̄йа т̣хапентена ат̣т̣хапита̄ хоти. пуггаликат̣т̣хапане пана ‘‘сан̇гхам̣, бханте, пава̄реми…пе… татийампи бханте сан̇гхам̣ пава̄реми дит̣т̣хена ва̄…пе… пассанто пат̣ӣ’’ти (маха̄ва. 210) сам̣-ка̄рато йа̄ва айам̣ саббапаччхимо т̣и-ка̄ро, та̄ва апарийосита̄ва хоти пава̄ран̣а̄, еттхантаре екападепи т̣хапентена т̣хапита̄ хоти пава̄ран̣а̄. ‘‘карисса̄мӣ’’ти вутте пана парийосита̄ хоти, тасма̄ ‘‘карисса̄мӣ’’ти етасмим̣ паде сампатте т̣хапита̄пи ат̣т̣хапита̄ хоти. есева найо двева̄чикаекава̄чикасама̄навассика̄су. ета̄супи хи т̣и-ка̄ра̄васа̄нам̣йева т̣хапанаккхеттанти. тена̄ха ‘‘т̣хапанаккхеттам̣ пана джа̄нитабба’’нти. осат̣е ваттхусминти чодакена аттана̄ ваттаббе сан̇гхамаджджхе уда̄хат̣е. идан̃ча идан̃ча каротӣти па̄н̣а̄типа̄там̣, адинна̄да̄нан̃ча кароти, джа̄тарӯпараджатан̃ча пат̣игган̣ха̄ти. асуко ча асуко ча ассаман̣о, анупа̄сакоти аккоса̄дхиппа̄йена параммукха̄ вадантасса дуккат̣ам̣, саммукха̄ вадантасса пана па̄читтийамева. тена̄ха ‘‘саче пана одисса нийаметва̄’’тиа̄ди. сан̇кхйупагамананти воха̄рӯпагаманам̣.

дут̣т̣хадосасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.