сан̇гха̄дисесакан̣д̣ам̣

пийавачанена а̄лапананти пийа̄йитаббавачанена̄лапанам̣, са̄дхӯнам̣ сама̄лапананти вуттам̣ хоти. са̄дхаво хи паре ‘‘бхонто’’ти ва̄ ‘‘дева̄нам̣пийа̄’’ти ва̄ ‘‘бхадрабхава’’нти ва̄ ‘‘а̄йасманто’’ти ва̄ сама̄лапанти.

1. суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄

сам̣-саддо виджджама̄наттхоти а̄ха ‘‘сам̣виджджатӣ’’ти. четана̄ти вӣтиккамавасаппаватта̄ пуббабха̄гачетана̄, мочанасса̄дачетана̄ти аттхо. асса̄ти суккависсат̣т̣хийа̄. ан̃н̃ападаттхасама̄сенева суккависсат̣т̣хийа̄ вуттатта̄ ика-саддасса висум̣ аттхо наттхӣти а̄ха ‘‘сан̃четана̄ва сан̃четаника̄’’ти. ида̄ни ика-саддова аттхиаттхам̣ пака̄сетӣти дассенто ‘‘сан̃четана̄ ва̄’’тиа̄дима̄ха. сам̣виджджама̄на̄ четана̄ сан̃четана̄. суккасса̄ти самбхавасса. висат̣т̣хӣти виссагго.

ида̄ни там̣ йасмим̣ ка̄ле мочети, йена̄дхиппа̄йена мочети, йена чопа̄йена мочети, йан̃ча тасса адхиппа̄йасса ваттху, там̣ саббам̣ сан̇кхепато вибха̄ветва̄ сарӯпато там̣ висат̣т̣хим̣ дассетум̣ ‘‘ра̄гӯпаттхамбха̄дӣсӯ’’тиа̄дима̄ха. таттха ра̄гасса балавабха̄во, ра̄гена ва̄ ан̇гаджа̄тассӯпаттхамбхо тхаддхабха̄во ра̄гӯпаттхамбхо, со а̄ди йесам̣ те ра̄гӯпаттхамбха̄дайо, тесу ра̄гӯпаттхамбха̄дӣсу. а̄дисаддена (па̄ра̄. 238) ваччӯпаттхамбхапасса̄вӯпаттхамбхава̄тӯпаттхамбхаучча̄лин̇гапа̄н̣акадат̣т̣хӯпаттхамбха̄нам̣ гахан̣ам̣. камман̃н̃атам̣ паттети мочанакаммаккхамата̄йа камманийатам̣ патте, аджджхаттарӯпа̄дӣсу упаккама̄рахабха̄вам̣ паттети аттхо. арогасса бха̄во а̄рогйам̣, там̣ а̄ди йесам̣ те а̄рогйа̄дайо, тесу а̄рогйа̄дӣсу. а̄дисаддена сукхабхесаджджада̄напун̃н̃айан̃н̃асаггабӣджавӣмам̣садава̄нам̣ гахан̣ам̣. аджджхаттарӯпам̣ аджджхаттам̣ упа̄диннарӯпам̣, там̣ а̄ди йесам̣ те аджджхаттарӯпа̄дайо, тесу. а̄дисаддена бахиддха̄рӯпааджджхаттабахиддха̄рӯпаа̄ка̄секат̣икампана̄нам̣ гахан̣ам̣. мочане асса̄до сукхаведана̄ мочанасса̄до, мочанаттхам̣ пуббабха̄ге паваттара̄го, сампайуттаасса̄дасӣсена четтха ра̄го вутто, тена сампайутта̄ четана̄ мочанасса̄дачетана̄, та̄йа. имина̄ муччанасса̄до (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.240) муттасса̄до метхунасса̄до пхассасса̄до кан̣д̣уванасса̄до дассанасса̄до нисаджджасса̄до ва̄часса̄до гехаситапемам̣ ванабхан̇гийанти имехи сампайутта̄ четана̄йо пат̣иккхипати, та̄хи нимитте упаккамантасса муттепи ана̄патти. ‘‘нимитте упаккамантасса̄’’ти имина̄ пана ӯрумадда̄пана̄дӣни пат̣иккхипати. тена хи сатипи мочанасса̄де нимитте упаккама̄бха̄вато муттепи ана̄патти. вуттан̃хетам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ ‘‘са̄ ча кхо нимитте упаккамантассева, хаттхапарикаммапа̄дапарикаммагаттапарикаммакаран̣ена сачепи асучи муччати, ана̄паттӣ’’ти.

а̄сайадха̄туна̄на̄ттатоти питтасемхапуббалохита̄сайа̄нан̃чева патхавӣдха̄туа̄дӣнан̃ча чатуннам̣ дха̄тӯнам̣, расасон̣ита̄дӣнам̣ ва̄ саттаннам̣ дха̄тӯнам̣ на̄на̄ттато. т̣ха̄на̄ ча̄вана̄ти суккасса йам̣ т̣ха̄нам̣, тато чути. суккасса хи ваттхисӣсам̣ кат̣и ка̄йоти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.237) тидха̄ т̣ха̄нам̣ пакаппенти. еко кира̄чарийо ‘‘ваттхисӣсам̣ суккасса т̣ха̄на’’нти а̄ха, еко ‘‘кат̣ӣ’’ти, еко ‘‘сакало ка̄йо’’ти. тесу татийасса бха̄ситам̣ субха̄ситам̣. кесаломанакхаданта̄нан̃хи мам̣савинимуттат̣т̣ха̄нам̣, учча̄рапасса̄вакхел̣асин̇гха̄н̣ика̄, тхаддхасуккхачамма̄ни ча ваджджетва̄ авасесо чхавимам̣салохита̄нугато саббопи ка̄йо ка̄йаппаса̄дабха̄ваджӣвитиндрийа̄баддхапитта̄нам̣, самбхавасса ча т̣ха̄намева. татха̄ хи ра̄гапарийут̣т̣ха̄нена̄бхибхӯта̄нам̣ хаттхӣнам̣ убхохи кан̣н̣ачӯл̣ика̄хи самбхаво никкхамати.

еттха ча ‘‘ра̄гӯпаттхамбха̄дӣсӯ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.237) ка̄ло дассито. ра̄гӯпаттхамбха̄дика̄лесу хи ан̇гаджа̄там̣ камманийам̣ хоти. йасса камманийатте сати мочети, ито парам̣ ан̃н̃о ка̄ло наттхи. на хи вина̄ ра̄гӯпаттхамбха̄дӣхи пуббан̣ха̄дайо ка̄лабхеда̄ мочане нимиттам̣ хонти. ‘‘а̄рогйа̄дӣсӯ’’тиа̄дина̄ пана адхиппа̄йо дассито. еварӯпена хи адхиппа̄йабхедена мочети, на ан̃н̃атха̄. ‘‘аджджхаттарӯпа̄дӣсӯ’’тиа̄дина̄ упа̄йо дассито. аджджхаттарӯпе ва̄ хи мочеййа, бахиддха̄рӯпе ва̄, убхайаттха ва̄, а̄ка̄се ва̄ кат̣им̣ кампенто, ито парам̣ ан̃н̃о упа̄йо наттхи. нӣла̄дивасена̄’’тиа̄дӣхи пана дасахи навамасса адхиппа̄йасса ваттху дасситам̣. вӣмам̣санто хи нӣла̄дӣсу ан̃н̃атаравасена вӣмам̣сати, на техи винимуттанти. ‘‘т̣ха̄на̄ ча̄вана̄’’ти имина̄ пана аттхато виссат̣т̣хи дассита̄. йатха̄ха ‘‘виссат̣т̣хӣти т̣ха̄нато ча̄вана̄ вуччатӣ’’ти (па̄ра̄. 237). са̄ ча̄йам̣ тасса суккасса т̣ха̄на̄ ча̄вана̄ ра̄гавасена. вуттан̃хетам̣ катха̄ваттхуат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘суккависсат̣т̣хи на̄ма ра̄гасамут̣т̣ха̄на̄ хотӣ’’ти (катха̄. ат̣т̣ха. 307). ан̃н̃атра супинанта̄ти супино ева супинанто, там̣ т̣хапетва̄ти вуттам̣ хоти. тена̄ха ‘‘йа̄ супине’’тиа̄ди. сан̇гха̄дисесоти имасса а̄паттиника̄йасса на̄мам̣. тена̄ха ‘‘йа̄ ан̃н̃атра супинанта̄’’тиа̄ди. а̄паттиника̄йоти а̄паттисамӯхо. кин̃ча̄пи айам̣ ека̄ва а̄патти, рул̣хисаддена, пана авайаве самӯхавоха̄рена ва̄ ‘‘ника̄йо’’ти вутто ‘‘еко ведана̄ккхандхо, еко вин̃н̃а̄н̣аккхандхо’’тиа̄дӣсу вийа.

асса̄ти (са̄раттха. т̣ӣ. 2.16 сам̣гха̄дисесакан̣д̣а) а̄паттиника̄йасса. нану ча айуттойам̣ ниддесо ‘‘сан̇гхо а̄димхи чева сесе ча иччхитаббо асса̄’’ти. на хи а̄паттиника̄йасса а̄димхи чева сесе ча сан̇гхо иччхито, кин̃чарахи вут̣т̣ха̄насса̄ти имам̣ чоданам̣ манаси нидха̄йа йатха̄ на вируджджхати, татха̄ адхиппа̄йам̣ виваритум̣ ‘‘ким̣ вуттам̣ хотӣ’’тиа̄дима̄ха. а̄паттито вут̣т̣ха̄насса а̄димхи чева сесе ча иччхито сан̇гхо а̄паттийа̄ва иччхито на̄ма хотӣти айаметтха адхиппа̄йо. а̄паттивут̣т̣ха̄нанти а̄паттито вут̣т̣ха̄нам̣, ана̄паттикабха̄вӯпагамананти аттхо.

дакасотанти пасса̄вамаггам̣, ан̇гаджа̄таппадесанти вуттам̣ хоти. йади евам̣ атха касма̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘дакасотам̣ отин̣н̣аматте’’ти вуттанти а̄ха ‘‘т̣ха̄нато пана чута’’нтиа̄ди. авассамева дакасотам̣ отарати адхива̄сетва̄ антара̄ нива̄ретум̣ асаккун̣еййатта̄. дакасотороханато (са̄раттха. т̣ӣ. 2.236-237) пат̣т̣ха̄йа пана упа̄диннато винимуттатта̄ самбхаварӯпам̣ утусамут̣т̣ха̄намева авасиссати, сесам̣ тисамут̣т̣ха̄нам̣ наттхӣти ведитаббам̣. тасма̄ти йасма̄ т̣ха̄нато чутам̣ дакасотам̣ отарати, тасма̄.

амочана̄дхиппа̄йасса̄ти бхесаджджена нимиттам̣ а̄лимпантасса учча̄ра̄дӣни ва̄ каронтасса. супинам̣ пассантасса̄ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.237) дха̄туккхобхато ва̄ анубхӯтапуббато ва̄ деватопасам̣ха̄рато ва̄ пуббанимиттато ва̄ти имехи чатӯхи ка̄ран̣ехи супинам̣ пассантасса. ким̣ панетам̣ пассанто сутто пассати, пат̣ибуддхо, уда̄ху нева сутто, на пат̣ибуддхоти? кин̃четтха – йади та̄ва сутто пассати, абхидхаммавиродхо а̄паджджати. бхаван̇гачиттена хи супати, там̣ рӯпанимитта̄диа̄рамман̣ам̣ ва̄ ра̄га̄дисампайуттам̣ ва̄ на хоти. супинам̣ пассантасса ча ӣдиса̄ни читта̄ни уппаджджанти. атха пат̣ибуддхо пассати, винайавиродхо а̄паджджати. йан̃хи пат̣ибуддхо пассати, там̣ саббоха̄рикачиттена пассати. саббоха̄рикачиттена ча кате вӣтиккаме ана̄патти на̄ма наттхи. супинам̣ пассантена пана катепи вӣтиккаме екантам̣ ана̄патти ева. атха нева сутто на пат̣ибуддхо пассати, ко на̄ма пассати, еван̃ча сати супинасса абха̄вова а̄паджджатӣти? на абха̄во, касма̄? йасма̄ капимиддхапарето пассати. вуттан̃хетам̣ ‘‘капимиддхапарето кхо маха̄ра̄джа супинам̣ пассатӣ’’ти (ми. па. 5.3.5). капимиддхапаретоти маккат̣анидда̄йа йутто. йатха̄ хи маккат̣асса нидда̄ лахупариватта̄ хоти, евам̣ йа̄ нидда̄ пунаппунам̣ кусала̄дичиттавокин̣н̣атта̄ лахупариватта̄, йасса̄ паваттийам̣ пунаппунам̣ бхаван̇гато уттаран̣ам̣ хоти, та̄йа йутто супинам̣ пассати. йасса ча евам̣ пассантасса супине метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевантасса вийа, ка̄йасам̣сагга̄дӣни а̄паджджантасса вийа ча супинантенева ка̄ран̣ена асучи муччати, тассапи ана̄патти. супине (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.262) пана уппанна̄йа асса̄дачетана̄йа сачасса висайо хоти, ниччалена бхавитаббам̣, на хаттхена нимиттам̣ кӣл̣а̄петаббам̣. ка̄са̄вапаччаттхаран̣араккхан̣аттхам̣ пана хаттхапут̣ена гахетва̄ джагганаттха̄йа удакат̣т̣ха̄нам̣ гантум̣ ват̣т̣ати.

суккависсат̣т̣хисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. ка̄йасам̣саггасиккха̄падаван̣н̣ана̄

‘‘отин̣н̣о’’ти (са̄раттха. т̣ӣ. 2.270) идам̣ каммаса̄дханам̣, каттуса̄дханам̣ ва̄ хотӣти тадубхайавасена аттхам̣ дассенто ‘‘йаккха̄дӣхи вийа сатта̄’’тиа̄дима̄ха. асамапеккхитва̄ти йатха̄сабха̄вам̣ анупапариккхитва̄, йатха̄ те ратиджанака̄ рӯпа̄дайо висайа̄ аниччадуккха̄субха̄натта̄ка̄рена ават̣т̣хита̄, татха̄ апасситва̄ти вуттам̣ хоти. парин̣атена̄ти париваттена. тена̄ха ‘‘йатха̄ париваттама̄на’’нтиа̄ди. вуттара̄гавасена̄ти ка̄йасам̣саггара̄гавасена. тадахуджа̄та̄йапӣти тасмим̣ ахани джа̄там̣ джананам̣ етисса̄ти тадахуджа̄та̄, тасмим̣ ахани джа̄та̄ти ва̄ тадахуджа̄та̄, та̄йа, там̣ дивасам̣ джа̄та̄йапӣти аттхо, джа̄таматта̄йа алламам̣сапесиван̣н̣а̄йапӣти вуттам̣ хоти.

асса̄ти ‘‘ка̄йасам̣саггам̣ сама̄паджджеййа̄’’ти падасса. ида̄ни хаттха̄дӣнам̣ вибха̄гадассанаттхам̣ ‘‘таттха хаттхо на̄ма каппарато пат̣т̣ха̄йа̄’’тиа̄дима̄ха. каппарато пат̣т̣ха̄йа̄ти дутийамаха̄сандхим̣ упа̄да̄йа. ан̃н̃аттха пана ман̣ибандхато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва агганакха̄ хаттхо. винандхитва̄ ва̄ авинандхитва̄ ва̄ катакесакала̄пассетам̣ адхивачананти самбандхо. таттха винандхитва̄ти тӣхи кесават̣т̣ӣхи гантхитва̄. суван̣н̣ачӣраканти суван̣н̣апа̄л̣им̣. хаттхан̃ча вен̣ин̃ча т̣хапетва̄ авасесасарӣрам̣ ан̇ганти а̄ха ‘‘авасесасса сарӣрасса̄’’тиа̄ди.

йо хи севана̄дхиппа̄йопи ниччалена ка̄йена кевалам̣ пхассам̣ пат̣ивиджа̄на̄ти са̄дийати анубхоти, тасса читтуппа̄даматте а̄паттийа̄ абха̄вато ана̄паттӣти а̄ха ‘‘ка̄йена ава̄йамитва̄’’тиа̄ди. моккха̄дхиппа̄йена̄ти иттхито муччитука̄мата̄дхиппа̄йена. асан̃чичча̄ти ‘‘имина̄ упа̄йена имам̣ пхусисса̄мӣ’’ти ачететва̄. еван̃хи ачететва̄ паттаппат̣иггахан̣а̄дӣсу ма̄туга̄масса ан̇ге пхут̣т̣хепи ана̄патти. асатийа̄ти ан̃н̃авихито хоти, ‘‘ма̄туга̄мам̣ пхусисса̄мӣ’’ти сати наттхи, евам̣ асатийа̄ хаттхапа̄дапаса̄ран̣а̄дика̄ле пхусантасса ана̄патти. аджа̄нантасса̄ти да̄ракавесена т̣хитам̣ да̄рикам̣ ‘‘иттхӣ’’ти аджа̄нанто кеначидева каран̣ӣйена пхусати, евам̣ ‘‘иттхӣ’’ти аджа̄нантасса пхусато ана̄патти. аса̄дийантасса̄ти ка̄йасам̣саггам̣ аса̄дийантасса ба̄ха̄парампара̄йа нӣтабхиккхусса вийа ана̄патти. идха пана уда̄йиттхеро а̄дикаммико. тасса ана̄патти а̄дикаммикасса̄ти.

ка̄йасам̣саггасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

дут̣т̣хуллава̄часса̄дара̄гавасена̄ти дут̣т̣хулла̄ ва̄ча̄ дут̣т̣хуллава̄ча̄, та̄йа асса̄дачетана̄ дут̣т̣хуллава̄часса̄до, тена сампайуттара̄гавасена. еттха̄дхиппетам̣ ма̄туга̄мам̣ дассетум̣ ‘‘ма̄туга̄ма’’нтиа̄дима̄ха. дут̣т̣хулла̄дут̣т̣хулласам̣лаккхан̣асаматтханти асаддхаммасаддхаммаппат̣исам̣йуттам̣ катхам̣ джа̄нитум̣ саматтхам̣. йа̄ пана махаллика̄пи ба̄ла̄ ел̣амӯга̄, айам̣ идха̄надхиппета̄. ван̣н̣о на̄ма две магге уддисса ‘‘иттхилаккхан̣ена субхалаккхан̣ена саманна̄гата̄сӣ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.285) тхомана̄. аван̣н̣о на̄ма две магге уддисса вуттавипарийа̄йена гарахана̄, ‘‘иттхилаккхан̣ена субхалаккхан̣ена асаманна̄гата̄сӣ’’тиа̄дӣхи кхум̣сана̄ти вуттам̣ хоти. йа̄чана̄ на̄ма ‘‘дехи ме, арахаси ме да̄ту’’нти (па̄ра̄. 285) вачанам̣. а̄йа̄чана̄ на̄ма ‘‘када̄ те ма̄та̄ пасӣдиссати, када̄ те пита̄ пасӣдиссати, када̄ те девата̄йо пасӣдиссанти, када̄ те сукхан̣о сулайо сумухутто бхависсати, када̄ те метхунам̣ дхаммам̣ лабхисса̄мӣ’’ти (па̄ра̄. 285) вачанам̣. пуччханам̣ на̄ма ‘‘катхам̣ твам̣ са̄микасса деси, катхам̣ джа̄расса десӣ’’ти (па̄ра̄. 285) вачанам̣. пат̣ипуччханам̣ на̄ма ‘‘евам̣ кира твам̣ са̄микасса дети, евам̣ джа̄расса десӣ’’ти (па̄ра̄. 285) вачанам̣. а̄чиккханам̣ на̄ма пут̣т̣хасса ‘‘евам̣ дехи, евам̣ дента̄ са̄микасса пийа̄ бхависсаси, мана̄па̄ ча̄’’ти (па̄ра̄. 285) бхан̣анам̣. ануса̄санам̣ на̄ма апут̣т̣хасса ‘‘евам̣ дехи, евам̣ дента̄ са̄микасса пийа̄ бхависсаси, мана̄па̄ ча̄’’ти (па̄ра̄. 285) бхаванам̣. аккосанам̣ (па̄ра̄. 285) на̄ма ‘‘анимитта̄си, нимиттаматта̄си, алохита̄си, дхувалохита̄си, дхувачол̣а̄си, паггхарантӣси, сикхаран̣ӣси, иттхипан̣д̣ака̄си, вепурисика̄си, самбхинна̄си, убхатобйан̃джанака̄сӣ’’ти (па̄ра̄. 285) вачанам̣. йасма̄ метхунупасам̣хита̄йа ва̄ча̄йа адхикам̣ дут̣т̣хуллам̣ на̄ма наттхи, тасма̄ ‘‘метхунупасам̣хита̄хӣ’’ти идам̣ дут̣т̣хуллава̄ча̄йа сикха̄патталаккхан̣адассананти вуттам̣, на пана метхунупасам̣хита̄йева дут̣т̣хуллава̄чатта̄. сикхаран̣ӣсӣти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.285) бахиниккхантаа̄н̣имам̣са̄. самбхинна̄сӣти самбхиннаваччамаггапасса̄вамагга̄. убхатобйан̃джанака̄сӣти пурисанимиттена, иттхинимиттена ча̄ти убхатобйан̃джанехи саманна̄гата̄.

еттха ча ван̣н̣абхан̣ане та̄ва ‘‘иттхилаккхан̣ена субхалаккхан̣ена саманна̄гата̄сӣ’’ти вадати, на та̄ва сӣсам̣ ети. ‘‘тава ваччамагго ча пасса̄вамагго ча субхо субхасан̣т̣ха̄но дассанӣйо, ӣдисена на̄ма иттхилаккхан̣ена субхалаккхан̣ена саманна̄гата̄сӣ’’ти вадати, сӣсам̣ ети, сан̇гха̄дисесо хотӣти аттхо.

аван̣н̣абхан̣ане пана ‘‘анимитта̄сӣ’’тиа̄дӣхи ека̄дасахи падехи аван̣н̣е агхат̣ите сӣсам̣ на ети, гхат̣итепи тесу ‘‘сикхаран̣ӣси самбхинна̄си убхатобйан̃джанака̄сӣ’’ти имехи тӣхи гхат̣итейева сан̇гха̄дисесо.

йа̄чана̄йапи ‘‘дехи ме’’ти еттакенева сӣсам̣ на ети, ‘‘метхунам̣ дхаммам̣ дехӣ’’ти евам̣ метхунадхаммена гхат̣ите ева сан̇гха̄дисесо.

‘‘када̄ те ма̄та̄ пасӣдиссатӣ’’тиа̄дӣсу а̄йа̄чанавачанесупи еттакенева сӣсам̣ на ети, ‘‘када̄ те ма̄та̄ пасӣдиссати, када̄ те метхунам̣ дхаммам̣ лабхисса̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘тава ма̄тари пасанна̄йа ва̄ метхунам̣ дхаммам̣ лабхисса̄мӣ’’тиа̄дина̄ пана найена метхунадхаммена гхат̣итейева сан̇гха̄дисесо.

‘‘катхам̣ твам̣ са̄микасса десӣ’’тиа̄дӣсу (па̄ра̄. 285) пуччха̄вачанесупи ‘‘метхунам̣ дхамма’’нти вуттейева сан̇гха̄дисесо. ‘‘евам̣ кира твам̣ са̄микасса десӣ’’ти (па̄ра̄. 285) пат̣ипуччха̄вачанесупи есева найо.

а̄чиккхана̄йа ча ‘‘евам̣ дехӣ’’ти, ‘‘евам̣ дадама̄на̄’’ти вуттепи сӣсам̣ на ети, ‘‘метхунам̣ дхаммам̣ евам̣ дехи, евам̣ упанехи, евам̣ метхунам̣ дхаммам̣ дадама̄на̄ упанайама̄на̄ са̄микасса пийа̄ хотӣ’’тиа̄дина̄ пана найена метхунадхаммена гхат̣итейева сан̇гха̄дисесо. ануса̄санивачанесупи есева найо.

аккосавачанесу пана ека̄дасасу ‘‘сикхаран̣ӣси самбхинна̄си убхатобйан̃джанака̄сӣ’’ти има̄ни тӣн̣ийева пада̄ни суддха̄ни сӣсам̣ енти, ити има̄ни ча тӣн̣и, пурима̄ни ча ваччамаггапасса̄вамаггаметхунадхаммапада̄ни тӣн̣ӣти чха пада̄ни суддха̄ни а̄паттикара̄ни, сеса̄ни ‘‘анимитта̄сӣ’’тиа̄дӣни анимитте ‘‘метхунам̣ дхаммам̣ ме дехӣ’’ти ва̄ ‘‘анимитта̄си, метхунам̣ дхаммам̣ ме дехӣ’’ти ва̄ а̄дина̄ найена метхунадхаммена гхат̣ита̄нева а̄паттикара̄ни хонтӣти ведитабба̄ни.

адхаккхаканти аккхакато пат̣т̣ха̄йа адхо. уббхаджа̄н̣уман̣д̣аланти джа̄н̣уман̣д̣алато пат̣т̣ха̄йа уддхам̣. уббхаккхаканти аккхакато пат̣т̣ха̄йа уддхам̣. адходжа̄н̣уман̣д̣аланти джа̄н̣уман̣д̣алато пат̣т̣ха̄йа адхо. аккхакам̣, пана джа̄н̣уман̣д̣алан̃ча еттхева дуккат̣акхетте сан̇гахам̣ гаччхати бхиккхунийа̄ ка̄йасам̣сагге вийа. на хи буддха̄ гарука̄паттим̣ са̄васесам̣ пан̃н̃а̄пентӣти. ка̄йаппат̣ибаддханти ваттхам̣ ва̄ пуппхам̣ ва̄ а̄бхаран̣ам̣ ва̄.

аттхадхаммаануса̄санипуреккха̄ра̄нанти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.287) еттха ‘‘анимитта̄’’тиа̄дӣнам̣ пада̄нам̣ аттхам̣ катхенто, ат̣т̣хакатхам̣ ва̄ саджджха̄йам̣ каронто аттхапуреккха̄ро на̄ма, па̄л̣им̣ ва̄ченто, саджджха̄йам̣ ва̄ каронто дхаммапуреккха̄ро на̄ма, ‘‘ида̄нипи анимитта̄си, убхатобйан̃джанака̄си, аппама̄дам̣ да̄ни кареййа̄си, йатха̄ а̄йатимпи еварӯпа̄ ма̄ хохисӣ’’ти бхан̣анто ануса̄санипуреккха̄ро на̄ма. ити аттхан̃ча дхамман̃ча ануса̄санин̃ча пураккхитва̄ бхан̣анта̄нам̣ ана̄патти. йо пана бхиккхунӣнам̣ па̄л̣им̣ ва̄ченто пакатива̄чана̄маггам̣ паха̄йа хасанто хасанто ‘‘сикхаран̣ӣси, самбхинна̄си, убхатобйан̃джанака̄сӣ’’ти пунаппунам̣ бхан̣ати, тасса а̄паттийева. идха а̄дикаммико уда̄йиттхеро, тасса ана̄патти а̄дикаммикасса. нану ‘‘сикхаран̣ӣ’’тиа̄дӣхи аккосантасса пат̣игхачиттам̣ уппаджджатӣти дуккхаведана̄йапи бхавитаббам̣, атха касма̄ двиведананти? на̄йам̣ досо. ра̄гавасена хи айам̣ а̄патти, на пат̣игхавасена, тасма̄ ра̄гавасенева паватто аккосо идха̄дхиппето, на пат̣игхавасена̄пӣти.

дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. аттака̄масиккха̄падаван̣н̣ана̄

аттака̄мапа̄ричарийа̄васена̄ти аттака̄мапа̄ричарийа̄йа ра̄гавасена. идха̄пи дут̣т̣хулла̄дут̣т̣хулладжа̄нанасаматтха̄ва иттхӣ адхиппета̄ти а̄ха ‘‘дут̣т̣хуллобха̄сена вуттаппака̄ра̄йа иттхийа̄’’ти. самӣпети саванӯпача̄ре. ‘‘т̣хатва̄’’ти па̄т̣хасесо. аттака̄мапа̄ричарийа̄ти ка̄мӣйатӣти ка̄мо, метхунадхаммо, паричаран̣ам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ паричарийа̄, са̄ва па̄ричарийа̄, ка̄мена па̄ричарийа̄ ка̄мапа̄ричарийа̄, аттано ка̄мапа̄ричарийа̄ аттака̄мапа̄ричарийа̄, аттано аттха̄йа метхунадхаммена упат̣т̣ха̄нанти аттхо. атха ва̄ ка̄мита̄ти ка̄ма̄, па̄ричарийа̄, аттано ка̄ма̄ аттака̄ма̄, аттака̄ма̄ ча са̄ па̄ричарийа̄ ча̄ти аттака̄мапа̄ричарийа̄, сайам̣ метхунара̄гавасена паттхитаупат̣т̣ха̄нанти аттхо. тена̄ха ‘‘метхунадхаммасан̇кха̄тена̄’’тиа̄ди. еттха ча пат̣хамена аттхавикаппена ка̄махетупа̄ричарийа̄сан̇кха̄там̣ аттхаттайам̣ дассети, дутийена адхиппа̄йапа̄ричарийа̄сан̇кха̄там̣ аттхадвайам̣. бйан̃джане (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.291) пана а̄дарам̣ акатва̄ аттхаматтамева дассетум̣ ‘‘аттано ка̄мам̣ аттано хетум̣ аттано адхиппа̄йам̣ аттано па̄ричарийа’’нти (па̄ра̄. 292) падабха̄джанам̣ вуттам̣. ‘‘аттано ка̄мам̣ аттано хетум̣ аттано па̄ричарийа’’нти хи вутте джа̄ниссанти пан̣д̣ита̄ ‘‘етта̄вата̄ аттано аттха̄йа ка̄мапа̄ричарийа̄ вутта̄’’ти, ‘‘аттано адхиппа̄йам̣ аттано па̄ричарийа’’нти (па̄ра̄. 292) вуттепи джа̄ниссанти ‘‘етта̄вата̄ аттана̄ иччхитака̄митат̣т̣хена аттака̄мапа̄ричарийа̄ вутта̄’’ти.

калйа̄н̣ена бхаддакена гун̣ена саманна̄гататта̄ калйа̄н̣адхаммам̣. тена̄ха ‘‘тадубхайена̄пӣ’’тиа̄ди. абхирамеййа̄ти тосеййа. етадагганти еса̄ агга̄. па̄ричарийа̄нанти па̄ричарийа̄нам̣ маджджхе, ниддха̄ран̣е четам̣ са̄мивачанам̣. нану дут̣т̣халлава̄ча̄сиккха̄паде (па̄ра̄. 285) метхунайа̄чанам̣ а̄гатам̣, атха касма̄ идам̣ вуттам̣? на̄йам̣ досо. таттха (са̄раттха. т̣ӣ. 2.291) хи дут̣т̣хуллава̄часса̄дара̄гавасена вуттам̣, идха пана аттано метхунасса̄дара̄гавасена̄ти.

тасмим̣йева кхан̣ети бхан̣итаккхан̣е. убхатобйан̃джанако пана пан̣д̣акагатикатта̄ висум̣ на вутто. ‘‘имасмим̣ сиккха̄пададвайе ка̄йасам̣сагге вийа йаккхипетӣсупи дут̣т̣хуллаттака̄мавачане тхуллаччайа’’нти (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 295) ваданти. тасмим̣йева̄ти пан̣д̣акейева иттхисан̃н̃ино аттака̄мапа̄ричарийа̄йа ван̣н̣абхан̣анепи дуккат̣ам̣. ‘‘йо те виха̄ре васати, тасса аггада̄нам̣ метхунам̣ дхаммам̣ дехӣ’’ти парийа̄йавачанепи дуккат̣ам̣. ‘‘аттака̄мапа̄ричарийа̄йа ван̣н̣ам̣ бха̄сеййа йа̄ ма̄дисам̣ ‘сӣлаванта’нти вуттатта̄’’ти (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 295) еке. ‘‘пан̃часу ан̇гесу саббха̄ва̄ сан̇гха̄дисесова̄’’ти апаре. ‘‘метхунупасам̣хитена̄’’ти вуттатта̄ ‘‘чӣвара̄дӣхи…пе… бха̄сантасса ана̄паттӣ’’ти вуттам̣.

аттака̄масиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄

сан̃чаран̣ам̣ сан̃чаро, со етасса аттхӣти сан̃чарӣ, сан̃чаран̣асӣлоти ва̄ сан̃чарӣ, тасса бха̄во сан̃чариттам̣, сан̃чаран̣анти аттхо. тан̃ча парато ‘‘иттхийа̄ ва̄ пурисамати’’нтиа̄дивачанато иттхипуриса̄нам̣ вемаджджхети а̄ха ‘‘иттхипуриса̄нам̣ антаре сан̃чаран̣абха̄ва’’нти. пат̣игган̣ханавӣмам̣санапачча̄харан̣а̄нӣти еттха пат̣игган̣ханам̣ на̄ма пурисена ва̄ иттхийа̄ ва̄ убхиннам̣ ма̄та̄дӣхи ва̄ ‘‘бханте, иттханна̄мам̣ иттхим̣ ва̄ пурисам̣ ва̄ евам̣ бхан̣а̄хӣ’’ти вутте тесам̣ вачанам̣ ‘‘са̄дхӯ’’ти ва̄ ‘‘хотӯ’’ти ва̄ ‘‘бхан̣а̄мӣ’’ти ва̄ йена кеначи а̄ка̄рена вачӣбхедам̣ катва̄, сӣсакампана̄дӣхи ва̄ сампат̣иччханам̣. вӣмам̣санам̣ на̄ма вуттаппака̄рена са̄санам̣ гахетва̄ тасса̄ иттхийа̄ ва̄ пурисасса ва̄ тесам̣ авассам̣ а̄рочанака̄нам̣ ма̄та̄питубха̄та̄бхагиниа̄дӣнам̣ ва̄ сантикам̣ гантва̄ тасса са̄санасса а̄рочанам̣. пачча̄харан̣ам̣ на̄ма тена гантва̄ а̄рочите са̄ иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхату ва̄, ма̄ ва̄, ладжджа̄йа ва̄ тун̣хӣ хоту, пуна а̄гантва̄ тасса̄ иттхийа̄ ва̄ пурисасса ва̄ тасса̄ паваттийа̄ а̄рочанам̣. а̄паджджеййа̄ти пат̣ипаджджеййа.

иттхийа̄ ва̄ пурисаматим̣ пурисасса ва̄ иттхиматинти еттха ‘‘а̄рочеййа̄’’ти па̄т̣хасесо дат̣т̣хаббо. тенева̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. джа̄йа̄бха̄вети бхарийа̄бха̄ве. джа̄рабха̄вети патибха̄ве, нимиттаттхе четам̣ бхуммавачанам̣. тасма̄ бхарийа̄бха̄ванимиттам̣ патибха̄ванимиттам̣, бхарийа̄бха̄вахету патибха̄вахету, бхарийа̄бха̄вапаччайа̄ патибха̄вапаччайа̄ а̄рочетӣти аттхо. еса найо ‘‘джа̄йаттане а̄рочетӣ’’тиа̄дӣсупи. ‘‘джа̄йаттане ва̄ джа̄раттане ва̄’’ти хи идам̣ йадаттхам̣ там̣ тесам̣ матим̣ а̄рочети, там̣ дассанаттхам̣ вуттам̣. ида̄ни пана падабха̄джанийам̣ (па̄ра̄. 302) вуттанайена̄пи аттхам̣ дассетум̣ ‘‘апича̄’’тиа̄дима̄ха. кин̃ча̄пи иттхилин̇гавасена падабха̄джанийам̣ вуттам̣, ‘‘джа̄йаттане ва̄ джа̄раттане ва̄’’ти пана ниддесасса убхайалин̇гаса̄дха̄ран̣атта̄ пурисалин̇гавасена̄пи йоджетва̄ ваттаббанти а̄ха ‘‘етенева упа̄йена̄’’тиа̄ди. мухуттика̄ти ган̣ика̄. ‘‘антамасо тан̇кхан̣ика̄йапӣ’’ти идам̣ нидассанаматтанти а̄ха ‘‘етенева упа̄йена̄’’тиа̄ди.

ан̃н̃атра на̄лам̣вачанӣйа̄йа̄ти (са̄раттха. т̣ӣ. 2.339-340) десача̄риттавасена пан̣н̣ада̄на̄дина̄ апариччаттам̣ т̣хапетва̄. сан̃чариттавасена бхиккхуна̄ вачанӣйа̄ на хотӣти на̄лам̣вачанӣйа̄, там̣ т̣хапетва̄ти кечи. аппена ва̄ бахуна̄ ва̄ дханена кӣта̄ дханаккӣта̄. йасма̄ пана са̄ на кӣтаматта̄йева бхарийа̄, сам̣ва̄саттха̄йа пана кӣтатта̄ бхарийа̄, тасма̄сса ниддесе ‘‘дханена кин̣итва̄ ва̄сетӣ’’ти (па̄ра̄. 304) вуттам̣. чхандава̄синӣти чхандена аттано ручийа̄ васатӣти чхандава̄синӣ. йасма̄ пана са̄ на аттано чхандаматтенева бхарийа̄ хоти, пурисена пана сампат̣иччхитатта̄, тасма̄сса ниддесе ‘‘пийо пийам̣ ва̄сетӣ’’ти (па̄ра̄. 304) вуттам̣. а̄дисаддена ‘‘бхогава̄синӣ, пат̣ава̄синӣ, одапаттакинӣ, обхат̣ачумбат̣а̄, да̄сӣ ча бхарийа̄ ча, каммака̄рӣ ча бхарийа̄ ча, дхаджа̄хат̣а̄, мухуттика̄’’ти (па̄ра̄. 304) имесам̣ ат̣т̣ханнам̣ а̄ка̄ра̄нам̣ гахан̣ам̣. йатха̄ ча ‘‘чхандава̄синӣ’’тиа̄дӣсу ан̃н̃атаравасена вадато висан̇кето наттхи, евам̣ па̄л̣ийам̣ авуттесупи ‘‘хохи кира иттханна̄масса бхарийа̄, джа̄йа̄, паджа̄пати, путтама̄та̄, гхаран̣ӣ, гхараса̄минӣ, бхаттарандхика̄, суссӯсика̄, парича̄рика̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.305) евама̄дӣсу сам̣ва̄сапаридӣпакесу вачанесу ан̃н̃атаравасена вадантасса̄пи висан̇кето наттхи, тиван̇гасампаттийа̄ а̄паттийева.

ма̄тураккхитам̣ брӯхӣти еттха ма̄тураккхита̄ на̄ма ма̄тара̄ раккхита̄, йатха̄ пурисена саха сам̣ва̄сам̣ на каппети, евам̣ ма̄тара̄ раккхита̄ти аттхо. теневасса падабха̄джанепи ‘‘ма̄та̄ раккхати гопети, иссарийам̣ ка̄рети, васам̣ ваттетӣ’’ти (па̄ра̄. 304) вуттам̣. питураккхита̄дӣсӯти ‘‘питураккхита̄, ма̄та̄питураккхита̄, бха̄тураккхита̄, бхагинираккхита̄, н̃а̄тираккхита̄, готтараккхита̄, дхаммараккхита̄, са̄раккха̄, сапаридан̣д̣а̄’’ти (па̄ра̄. 303) евам̣ вуттесу питураккхита̄дӣсу. йатха̄ ча еттха, евам̣ ‘‘питураккхитам̣ брӯхӣ’’тиа̄дӣсупи найо ведитаббо.

сан̇гхасса ва̄ четийасса ва̄ гила̄насса ва̄ киччена гаччхантасса̄ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.340) еттха бхиккхусан̇гхасса упосатха̄га̄рам̣ ва̄ кин̃чи ва̄ виппакатам̣ хоти. таттха ка̄рука̄нам̣ бхаттаветанаттха̄йа упа̄сако ва̄ упа̄сика̄йа сантикам̣ бхиккхум̣ пахин̣еййа, упа̄сика̄ ва̄ упа̄сакасса, еварӯпена сан̇гхакиччена гаччхантасса ана̄патти. четийакамме карийама̄непи есева найо. гила̄насса бхесаджджаттха̄йапи упа̄сакена ва̄ упа̄сика̄йа сантикам̣, упа̄сика̄йа ва̄ упа̄сакасса сантикам̣ пахитасса гаччхато ана̄патти.

кин̃ча̄пи еттха ‘‘иттхӣ на̄ма манусситтхӣ, на йаккхӣ на петӣ на тираччха̄нагата̄. пурисо на̄ма мануссапурисо, на йаккхо’’тиа̄ди (са̄раттха. т̣ӣ. 2.341) наттхи, татха̄пи мануссаджа̄тика̄ва иттхипуриса̄ идха адхиппета̄ти а̄ха ‘‘тесам̣ мануссаджа̄тиката̄’’ти. нана̄лам̣вачанӣйата̄ти йатха̄вуттанайена париччатта̄ алам̣вачанӣйа̄. нива̄ран̣аттхо хи еттха алам̣-саддо. на алам̣вачанӣйа̄ на̄лам̣вачанӣйа̄, на на̄лам̣вачанӣйа̄, тасса̄ бха̄во нана̄лам̣вачанӣйата̄, ‘‘алам̣вачанӣйата̄’’иччева вуттам̣ хоти.

пан̣н̣аттинти, имам̣ сиккха̄падам̣. ка̄йавика̄рена̄ти сӣсуккхипана̄дика̄йавика̄рена. татхева вӣмам̣ситва̄ татхева пачча̄харантасса̄ти хаттхамудда̄дина̄ ка̄йавика̄рена вӣмам̣ситва̄ пуна а̄гантва̄ татхева а̄рочентасса. а̄гамиссатӣти тава сантике дхаммассавана̄диаттхам̣ а̄гамиссати. кеначи вуттети а̄санаса̄ла̄дӣсу нисиннасса кеначи пурисена вутте. саче хи кхӣн̣а̄савасса ма̄та̄питаро куджджхитва̄ алам̣вачанӣйа̄ хонти, тан̃ча бхиккхум̣ гхарам̣ упагатам̣ пита̄ вадати ‘‘ма̄та̄ те, та̄та, мам̣ махаллакам̣ чхад̣д̣етва̄ н̃а̄тикулам̣ гата̄, гаччха нам̣ мам̣ упат̣т̣ха̄тум̣ песехӣ’’ти. со че гантва̄ там̣ ватва̄ пуна питуно тасса̄ а̄гаманам̣ ва̄ ана̄гаманам̣ ва̄ а̄рочети, евам̣ а̄рочентасса тассапи ка̄йава̄чато самут̣т̣ха̄ти. тена̄ха ‘‘пан̣н̣аттим̣ аджа̄нантасса пана̄’’тиа̄ди. кхӣн̣а̄савассапӣти еттха пи-саддена секкхапутхуджджана̄нам̣ ваттаббамева наттхӣти дӣпети. питувачанена̄ти аттано питувачанена. гантва̄ти тасса̄ самӣпам̣ гантва̄. пан̣н̣аттим̣, алам̣вачанӣйабха̄ван̃ча̄ти убхайам̣ аджа̄нантассапи ка̄йава̄чато самут̣т̣ха̄ти. тадубхайанти пан̣н̣аттим̣, алам̣вачанӣйабха̄ван̃ча. йам̣ пана пан̣н̣аттим̣ джа̄нитва̄ етехева тӣхи найехи сан̃чариттам̣ сама̄паджджато ка̄йачиттато, ва̄ча̄читтато, ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти. има̄ни тӣн̣и пан̣н̣аттиджа̄наначиттена ‘‘сачиттакасамут̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти вуттам̣, там̣ айуттам̣. на хи пан̣н̣аттим̣ джа̄нитва̄пи ‘‘на̄лам̣вачанӣйа̄’’ти ман̃н̃ама̄насса сачиттакехи самут̣т̣ха̄нехи а̄патти самут̣т̣ха̄тӣти ваттум̣ йуджджати вӣтиккамачетана̄йа асамбхавато.

сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. кут̣ика̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄

сан̃н̃а̄чика̄йа пана̄ти еттха санти аттава̄чако татийаттхе нипа̄то, йа̄чика̄ти бха̄васа̄дхано, тесан̃ча маджджхепадалопасама̄со. пана̄ти нипа̄таматтамева. тена̄ха ‘‘сайам̣ паваттитайа̄чана̄ вуччатӣ’’ти. йа̄ хи аттана̄ паваттита̄, са̄ аттано на̄ма хотӣти а̄ха ‘‘тасма̄’’тиа̄ди. нану на сакка̄ йа̄чана̄йева кут̣им̣ ка̄тунти ануйогам̣ сандха̄йа тасса̄дхиппа̄йаттхам̣ дассетум̣ ‘‘сайам̣ йа̄читакехӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха сайам̣ йа̄читакехӣти ‘‘ва̄сим̣ детха, пхарасум̣ детха̄’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 342) сайам̣ йа̄читакехи. упакаран̣ехӣти ва̄сийа̄дӣхи. парена бхан̣д̣аса̄микена ‘‘мама ида’’нти апаричча̄га̄раккхан̣агопанавасена париггахитам̣ парапариггахитакам̣, парасантаканти вуттам̣ хоти. мӯлаччхедавасена̄ти мӯласса чхинданавасена, парасантакабха̄вато мочетва̄ аттано сантакам̣ катва̄ти вуттам̣ хоти. еван̃хи ан̃н̃а̄такааппава̄ритат̣т̣ха̄нато йа̄чантасса ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттийа̄ дуккат̣ам̣. та̄вака̄ликам̣ пана ват̣т̣атӣти та̄вака̄ликам̣ катва̄ йа̄читум̣ ват̣т̣ати. сакакаммам̣ на йа̄читабба̄ти па̄н̣а̄типа̄тасиккха̄падараккхан̣аттхам̣ вуттам̣. ‘‘хаттхакаммам̣ детха̄’’ти анийаметва̄пи на йа̄читабба̄. евам̣ йа̄чита̄ хи те ‘‘са̄дху, бханте’’ти бхиккхум̣ уййоджетва̄ мигепи ма̄ретва̄ а̄хареййум̣. нийаметва̄ пана ‘‘виха̄ре кин̃чи каттаббам̣ аттхи, таттха хаттхакаммам̣ детха̄’’ти йа̄читабба̄. ‘‘кут̣и на̄ма уллитта̄ ва̄ хоти, авалитта̄ ва̄ уллитта̄валитта̄ ва̄’’ти (па̄ра̄. 345) падабха̄джане вуттатта̄ ‘‘кут̣инти уллитта̄дӣсу ан̃н̃атара’’нти вуттам̣. таттха уддхам̣ мукхам̣ литта̄ уллитта̄. анто лимпанта̄ хи евам̣ лимпанти. адхо мукхам̣ литта̄ авалитта̄. бахи лимпанта̄ хи евам̣ лимпанти. тена̄ха ‘‘таттха уллитта̄ на̄ма̄’’тиа̄ди. пит̣т̣хасан̇гха̄т̣оти два̄раба̄ха̄. ‘‘судха̄йа ва̄ маттика̄йа ва̄’’ти етена т̣хапетва̄ име две лепе авасесо бхасма̄гомайа̄дибхедо алепоти дассети.

йасма̄ пана сан̃н̃а̄чика̄йа кут̣им̣ каронтена̄пи идха вуттанайенева пат̣ипаджджитаббам̣, тасма̄ ‘‘сайам̣ ва̄ каронтена а̄н̣аттийа̄ ва̄ ка̄ра̄пентена̄’’ти вуттам̣. еттха ча ‘‘сайам̣ ва̄ каронтена̄’’ти имина̄ са̄маттхийато лаббхама̄наматтхама̄ха, на ту падаттхато. ‘‘а̄н̣аттийа̄ ва̄ ка̄ра̄пентена̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.348-349) пана падаттхато. еван̃ча катва̄ йади пана ‘‘каронтена ва̄ ка̄ра̄пентена ва̄’’ти вадеййа, бйан̃джанам̣ виломитам̣ бхавеййа. на хи ка̄ра̄пенто каронто на̄ма хотӣти едисӣ чодана̄ анавака̄са̄ти дат̣т̣хаббам̣. наттхи са̄мӣ пати етисса̄ти аса̄мика̄, там̣ аса̄микам̣, аниссаранти аттхо. аниссарата̄ четтха ка̄ра̄панена̄ти а̄ха ‘‘ка̄рета̄ да̄йакена вирахита’’нти. уддесоти уддиситаббо.

татра̄ти са̄мисмим̣ бхуммавачананти а̄ха ‘‘тасса̄ кут̣ийа̄’’ти. дӣгхасоти ниссаккавачананти а̄ха ‘‘дӣгхато’’ти. бахикут̣т̣ети кут̣т̣асса бахи, тхусена миссако пин̣д̣о тхусапин̣д̣о, тасса парийанто тхусапин̣д̣апарийанто, тена, тхусамиссакаматтика̄пин̣д̣апарийантена̄ти вуттам̣ хоти. тхусапин̣д̣ассӯпари сетакаммам̣ пана аббоха̄рикам̣. аббхантаре бхаво аббхантаримо, тена. йаттха̄ти йассам̣ кут̣ийам̣. пама̄н̣айуттоти пакативидаттхийа̄ нававидаттхипама̄н̣о. ‘‘тирийам̣ саттантара̄’’ти (па̄ра̄. 348) уккам̣сато пама̄н̣асса вуттатта̄ ‘‘хет̣т̣химакот̣ийа̄ чатухаттхавиттха̄ра̄ на хотӣ’’ти вуттам̣.

содхетва̄ти саматаласӣмаман̣д̣аласадисам̣ катва̄. падабха̄джане вуттанайена сан̇гхам̣ тиккхаттум̣ йа̄читва̄ти ‘‘сан̇гхам̣ упасан̇камитва̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ вуд̣д̣ха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ па̄де вандитва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ евамасса вачанӣйо ‘ахам̣, бханте, сан̃н̃а̄чика̄йа кут̣им̣ каттука̄мо аса̄микам̣ аттуддесам̣, сохам̣, бханте, сан̇гхам̣ кут̣иваттхуолоканам̣ йа̄ча̄мӣ’’’ти (па̄ра̄. 349) падабха̄джане вуттанайена тиккхаттум̣ йа̄читва̄. сан̇гхена ва̄ саммата̄ти падабха̄джанийам̣ (па̄ра̄. 350) вуттена н̃аттидутийакаммена, апалоканакаммавасена ва̄ сан̇гхена саммата̄. ваттхӯти кут̣иваттху. ана̄рамбханти анупаддавам̣. парито камати гаччхати еттха̄ти париккаманам̣, тена саха ваттатӣти сапариккаманам̣, саупача̄ранти аттхо. тена̄ха ‘‘техи бхиккхӯхӣ’’тиа̄ди.

кипиллика̄дӣнанти еттха кипиллика̄ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.353) на̄ма раттака̄л̣апин̇гала̄дибхеда̄ йа̄ ка̄чи, та̄ а̄ди йесам̣ та̄ни кипиллика̄дӣни, тесам̣. а̄дисаддена упачика̄дӣнам̣ сан̇гахан̣ам̣. а̄сайоти нибаддхавасанат̣т̣ха̄нам̣, со а̄ди йесам̣ те а̄сайа̄дайо, техи. а̄дисаддена четтха нисситасса гахан̣ам̣. сол̣асахи упаддавехӣти ‘‘кипиллика̄нам̣ ва̄ а̄сайо хоти, упачика̄нам̣ ва̄ ундӯра̄нам̣ ва̄ ахӣнам̣ ва̄ виччхика̄нам̣ ва̄ сатападӣнам̣ ва̄ хаттхӣнам̣ ва̄ асса̄нам̣ ва̄ сӣха̄нам̣ ва̄ бйаггха̄нам̣ ва̄ дӣпӣнам̣ ва̄ аччха̄нам̣ ва̄ тараччха̄нам̣ ва̄ йесам̣ кесан̃чи тираччха̄нагата̄нам̣ па̄н̣а̄нам̣ ва̄ а̄сайо хоти, пуббан̣н̣анисситам̣ ва̄ хоти, апаран̣н̣ааббха̄гха̄таа̄гха̄танасуса̄науййа̄нара̄джаваттхухаттхиса̄ла̄ассаса̄ла̄бандхана̄га̄рапа̄на̄га̄расӯнараччха̄чаччарасабха̄сам̣саран̣анисситам̣ ва̄ хотӣ’’ти (па̄ра̄. 353) евам̣ вуттехи сол̣асахи упаддавехи. таттха ча аббха̄гха̄там̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.353) на̄ма ка̄ран̣а̄гхарам̣. а̄гха̄танам̣ на̄ма дхаммагандхика̄. суса̄нанти маха̄суса̄нам̣. сам̣саран̣ам̣ на̄ма аниббиджджхагаманӣйо гатапачча̄гатамагго.

а̄виджджхитум̣ саккун̣еййата̄йа̄ти чхиннатат̣а̄дӣнамабха̄вато анупарийа̄йитум̣ саккун̣еййата̄йа. тена бхиккхуна̄ти кут̣ика̄ракена бхиккхуна̄. йа̄читехӣти ‘‘екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ вуд̣д̣ха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ па̄де вандитва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ евамасса вачанӣйо ‘ахам̣, бханте, сан̃н̃а̄чика̄йа кут̣им̣ каттука̄мо аса̄микам̣ аттуддесам̣, сохам̣, бханте, сан̇гхам̣ кут̣иваттхудесанам̣ йа̄ча̄мӣ’’’ти (па̄ра̄. 351) тиккхаттум̣ йа̄читехи. н̃аттидутийена каммена̄ти –

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, айам̣ иттханна̄мо бхиккху сан̃н̃а̄чика̄йа кут̣им̣ каттука̄мо аса̄микам̣ аттуддесам̣, со сан̇гхам̣ кут̣иваттхудесанам̣ йа̄чати. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄масса бхиккхуно кут̣иваттхум̣ десеййа. еса̄ н̃атти. сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, айам̣ иттханна̄мо бхиккху сан̃н̃а̄чика̄йа кут̣им̣ каттука̄мо аса̄микам̣ аттуддесам̣, со сан̇гхам̣ кут̣иваттхудесанам̣ йа̄чати. сан̇гхо иттханна̄масса бхиккхуно кут̣иваттхум̣ десети, йасса̄йасмато кхамати иттханна̄масса бхиккхуно кут̣иваттхусса десана̄, со тун̣хасса. йасса наккхамати, со бха̄сеййа. деситам̣ сан̇гхена иттханна̄масса бхиккхуно кут̣иваттху, кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти –

евам̣ падабха̄джане вуттена н̃аттидутийена каммена. а̄л̣авика̄ на̄ма а̄л̣авират̣т̣хе джа̄та̄ да̄рака̄, те паббаджитака̄лепи ‘‘а̄л̣авика̄’’твева пан̃н̃а̄йим̣су. те сандха̄йа вуттам̣ а̄л̣авике бхиккхӯ’’ти. лепе гхат̣итети (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.353) антолепе ва̄ антолепена саддхим̣ бхиттин̃ча чхаданан̃ча ека̄баддхам̣ катва̄ гхат̣ите, бахилепе ва̄ бахилепена саддхим̣ гхат̣ите. две ча дуккат̣а̄ни са̄рамбхаапариккаманавасена. убхайавипанна̄ти убхайехи десана̄пама̄н̣ехи випанна̄ вирахита̄ убхайавипанна̄, адеситаваттхука̄ пама̄н̣а̄тикканта̄ти аттхо. тасминти два̄рабандхе ва̄ ва̄тапа̄не ва̄. лепо на гхат̣ийатӣти пуббе динналепо два̄рабандхена ва̄ ва̄тапа̄нена ва̄ саддхим̣ на гхат̣ийати, ека̄баддхам̣ хутва̄ на тит̣т̣хатӣти вуттам̣ хоти. танти два̄рабандхам̣ ва̄ ва̄тапа̄нам̣ ва̄ пара̄масати. пат̣хамамева̄ти лепакиччасса нит̣т̣хитатта̄ два̄рабандхава̄тапа̄на̄нам̣ т̣хапанато пуббейева, лепасса нит̣т̣хитаккхан̣ейева̄ти адхиппа̄йо. ‘‘бхиккху кут̣им̣ кароти деситаваттхукам̣ пама̄н̣икам̣ са̄рамбхам̣ сапариккаманам̣, а̄патти дуккат̣асса. бхиккху кут̣им̣ кароти деситаваттхукам̣ пама̄н̣икам̣ ана̄рамбхам̣ апариккаманам̣, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (па̄ра̄. 355) падабха̄джанийам̣ вуттатта̄ ‘‘кевалам̣ са̄рамбха̄йа̄’’тиа̄ди вуттам̣. виппакатанти анит̣т̣хитам̣. ан̃н̃асса дадато ча̄ти ан̃н̃асса пуггаласса ва̄ сан̇гхасса ва̄ дадато ча. гуха̄ на̄ма ит̣т̣хакагуха̄ ва̄ сила̄гуха̄ ва̄ да̄ругуха̄ ва̄ бхӯмигуха̄ ва̄. тин̣акут̣и на̄ма саттабхӯмикопи па̄са̄до тин̣аччхадано ‘‘тин̣акут̣ика̄’’ти вуччати. ан̃н̃асса̄ти а̄чарийасса ва̄ упаджджха̄йасса ва̄ сан̇гхасса ва̄. ва̄са̄га̄рам̣ т̣хапетва̄ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.364) аттано васанаттха̄йа ва̄са̄га̄рам̣ т̣хапетва̄. упосатха̄га̄ра̄дӣсӯти еттха а̄дисаддена джанта̄гхарабходжанаса̄ла̄аггиса̄ла̄нам̣ гахан̣ам̣. хет̣т̣химапама̄н̣асамбхавоти чатухаттхавиттхин̣н̣ата̄. адеса̄петва̄ карототи ваттхум̣ адеса̄петва̄ пама̄н̣а̄тиккантам̣, пама̄н̣айуттам̣ ва̄ карото. еттха ча ваттхуно адеса̄панам̣ акирийа̄. кут̣икаран̣ам̣ кирийа̄.

кут̣ика̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. виха̄рака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄

махантам̣ ла̄ти ган̣ха̄тӣти махаллако, там̣ махаллакам̣. йо ча йам̣ ган̣ха̄ти, со тасса аттхӣти а̄ха ‘‘махантабха̄во етасса аттхӣти махаллако’’ти. со ча махантабха̄во кена, куто ча̄ти а̄ха ‘‘саса̄микабха̄вена̄’’тиа̄ди. на кевалам̣ саса̄микабха̄венева̄ти а̄ха ‘‘йасма̄ ва̄’’тиа̄ди. йади евам̣ атха касма̄ ‘‘махаллако на̄ма виха̄ро саса̄мико вуччатӣ’’ти (па̄ра̄. 367) еттакамева падабха̄джане вуттанти а̄ха ‘‘йасма̄ пана̄’’тиа̄ди. вихаранти еттха̄ти виха̄ро, а̄ва̄со. ма̄тика̄йам̣ бхиккхӯ ва̄ анабхинеййа̄ти еттха ва̄-саддо ‘‘айам̣ ва̄ со маха̄на̄го’’тиа̄дӣсу вийа авадха̄ран̣аттхо.

косамбийанти (са̄раттха. т̣ӣ. 2.365) евам̣на̄маке нагаре. тасса кира нагарасса а̄ра̄мапоккхаран̣иа̄дӣсу тесу тесу т̣ха̄несу косамбаруккха̄ва уссанна̄ ахесум̣, тасма̄ там̣ ‘‘косамбӣ’’ти сан̇кхам̣ гаччхати. ‘‘кусумбасса на̄ма исино ассамато авидӯре ма̄питатта̄’’ти еке. чханнаттхерам̣ а̄раббха̄ти йо абхиниккхаманака̄ле саддхим̣ никкханто, йасса ча саттха̄ра̄ паринибба̄нака̄ле брахмадан̣д̣о (чӯл̣ава. 445) а̄н̣атто, там̣ чханнаттхерам̣ а̄раббха. четийаруккханти читтӣкатат̣т̣хена четийам̣, пӯджа̄раха̄нам̣ деват̣т̣ха̄на̄наметам̣ адхивачанам̣, ‘‘четийа’’нти самматам̣ руккхам̣ четийаруккхам̣. ваттхуно адесана̄йа а̄паджджанато ‘‘акирийаматтато самут̣т̣ха̄набха̄во’’ти вуттам̣. матта-саддена кирийато самут̣т̣ха̄натам̣ пат̣иккхипати. кечи пана ‘‘ваттхуадесана̄йа, кут̣икаран̣ена ча самут̣т̣ха̄нато кирийа̄кирийато самут̣т̣ха̄тӣ’’ти ваданти. пама̄н̣анийама̄бха̄вова висесо.

виха̄рака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. дут̣т̣хадосасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дӯсӣйатӣти дут̣т̣хо, дӯсети парам̣ вина̄сетӣти досо. тена̄ха ‘‘дӯсито чева̄’’тиа̄ди. ида̄ни ‘‘дӯсито чева дӯсако ча̄’’ти имина̄ сан̇кхепена вуттамеваттхам̣ виттха̄ретва̄ дассетум̣ ‘‘уппанне хи досе’’тиа̄дима̄ха. пакатибха̄вам̣ джаха̄питоти (са̄раттха. т̣ӣ. 2.385-386) соммабха̄вам̣ джаха̄питоти аттхо, вика̄рама̄па̄дитоти вуттам̣ хоти. а̄ка̄рана̄на̄ттена̄ти дӯсита̄ка̄расса чева дӯсака̄ка̄расса ча̄ти имесам̣ двиннам̣ а̄ка̄ра̄нам̣ на̄на̄бха̄вена. наппатитоти пӣтисукха̄дӣхи на абхигато анупагато, на упагатоти аттхо. йо ча пӣтисукха̄дӣхи анупагато, со техи ваджджито на̄ма хотӣти а̄ха ‘‘пӣтисукха̄дӣхи виваджджито’’ти. йо ча техи ваджджито, на со техи абхисат̣о на̄ма хотӣти а̄ха ‘‘на абхисат̣о’’ти, пӣтисукха̄дӣхи на паттхат̣оти аттхо. на̄сса мӯланти амӯлакам̣. там̣ пана амӯлакаттам̣ йасма̄ чодакавасена адхиппетам̣, на чудитакавасена, тасма̄ тадаттхам̣ дассетум̣ ‘‘йам̣ чодакена̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха йанти па̄ра̄джикам̣. етанти чудитакасса а̄панна̄на̄паннаттам̣. идха̄ти имасмим̣ сиккха̄паде.

ида̄ни аттана̄ вуттамева дит̣т̣ха̄дим̣ виваритум̣ ‘‘еттха ча̄’’тиа̄ди вуттам̣. татхева̄ти ‘‘паса̄дасотена ва̄ диббасотена ва̄’’ти имаматтхам̣ атидисати. парисан̇китам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.385-386) пана тивидхам̣ дит̣т̣хапарисан̇китам̣, сутапарисан̇китам̣, мутапарисан̇китанти. таттха бхиккхун̃ча ма̄туга̄ман̃ча татха̄рӯпе т̣ха̄не дисва̄ ‘‘аддха̄ имехи ката’’нти ва̄ ‘‘кариссантӣ’’ти ва̄ парисан̇китам̣, идам̣ дит̣т̣хапарисан̇китам̣ на̄ма. андхака̄ре ва̄ пат̣иччханнока̄се ва̄ бхиккхусса ча ма̄туга̄масса ча вачанам̣ сутва̄ дутийасса аттхибха̄вам̣ аджа̄нато пуббе вуттанайена парисан̇китам̣, идам̣ сутапарисан̇китам̣ на̄ма. дхуттехи иттхӣхи саддхим̣ паччантавиха̄ре ман̣д̣апе ва̄ са̄ла̄дӣсу ва̄ пуппхагандхамам̣сасура̄дӣни анубхавитва̄ гатат̣т̣ха̄нам̣ дисва̄ ‘‘кена ну кхо идам̣ ката’’нти вӣмам̣сантена татра кеначи бхиккхуна̄ гандха̄дӣхи пӯджа̄ ката̄ хоти, бхесаджджаттха̄йа арит̣т̣хам̣ ва̄ пӣтам̣, со тасса гандхам̣ гха̄йитва̄ ‘‘айам̣ со бхависсатӣ’’ти парисан̇китам̣, идам̣ мутапарисан̇китам̣ на̄ма. евам̣ тивидхасса парисан̇китасса абха̄во апарисан̇китам̣. тена̄ха ‘‘дит̣т̣хасутамутавасена четаса̄ апарисан̇кита’’нти. тан̃ча панетам̣ дит̣т̣ха̄дикам̣ на кевалам̣ аттано ва̄ти а̄ха ‘‘аттано ва̄ парасса ва̄’’ти. йасма̄ ‘‘твам̣ пан̣д̣ако’’тиа̄дивачанена̄пи чодайато а̄паттийева, тасма̄ ‘‘бхиккхуно анурӯпесу екӯнавӣсатийа̄ ан̃н̃атарена̄’’ти вуттам̣. йади евам̣ атха касма̄ падабха̄джане ‘‘па̄ра̄джикена дхаммена̄ти чатуннам̣ ан̃н̃атарена̄’’ти (па̄ра̄. 386) вуттанти а̄ха ‘‘падабха̄джане пана̄’’тиа̄ди. упасагганипа̄та̄нам̣ ва̄чакасаддасаннит̣т̣ха̄не тадаттхаджотанабха̄вена паваттанато ‘‘дхам̣сеййа̄’’ти вуттам̣. дхам̣санан̃четтха абхибхаванам̣. тена̄ха ‘‘абхибхавеййа̄’’ти. ‘‘твам̣ метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевӣ’’тиа̄дина̄ найена паватта̄ти ‘‘твам̣ метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исеви, адиннам̣ а̄дийи, мануссам̣ гха̄тайиттха, абхӯтам̣ а̄рочайиттха̄’’ти евам̣ паватта̄. еттха ча ‘‘ассаман̣осӣ’ти аванданака̄ран̣асса авуттатта̄ антимаваттхум̣ аджджха̄панно на вандитаббо’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣ авандийесу антимаваттхум̣ аджджха̄паннасса авуттатта̄, ‘‘паччха̄ упасампаннена пуре упасампанно вандийо’’ти (пари. 468) вуттатта̄ ча. идам̣ пана аттана̄ ваттаббам̣ дассетум̣ вуттам̣.

самӣпети два̄дасахаттхапама̄н̣е падесе. сиккха̄паччаккха̄намева хи хаттхамудда̄йа сӣсам̣ на ети, идам̣ пана ануддхам̣санам̣, абхӯтарочанан̃ча етийева. тена̄ха ‘‘хаттхамудда̄йа ева ва̄’’ти. брахмачарийа̄ти брахмам̣ сет̣т̣хам̣ пасаттхам̣ чарийанти брахмачарийам̣, брахмӯнам̣ ва̄ сет̣т̣ха̄нам̣ буддхапаччекабуддхаарийаса̄вака̄нам̣, брахма̄нан̃ча чарийанти брахмачарийам̣, тамха̄ брахмачарийа̄. тена̄ха ‘‘сет̣т̣хачарийа̄’’ти. са̄дху ватасса екантена бхаддакам̣ бхавеййа. ‘‘таджджанӣйакамма̄дисаттавидхампи каммам̣ карисса̄ма̄’’ти а̄паттийа̄ чодентасса адхиппа̄йо камма̄дхиппа̄йо. ‘‘а̄паттито вут̣т̣ха̄песса̄ма̄’’ти адхиппа̄йо вут̣т̣ха̄на̄дхиппа̄йо. анувиджджана̄дхиппа̄йоти вӣмам̣сана̄дхиппа̄йо, упапариккха̄дхиппа̄йо. анувиджджакена̄ти сан̇гхамаджджхе отин̣н̣ам̣ адхикаран̣ам̣ виниччхинитум̣ нисиннена винайадхарена. ким̣ те дит̣т̣ханти тайа̄ ким̣ дит̣т̣хам̣, пат̣хамам̣ па̄ра̄джикам̣ аджджха̄паджджанто дит̣т̣хо, дутийам̣ татийам̣ чатуттхам̣ па̄ра̄джикам̣ а̄паджджанто дит̣т̣хоти вуттам̣ хоти. а̄дисаддена ‘‘кинти те дит̣т̣хам̣, када̄ те дит̣т̣хам̣, каттха те дит̣т̣ха’’нти имам̣ найам̣ сан̇ган̣ха̄ти.

саманаттха̄йа паваттама̄нехи саматхехи адхика̄таббанти адхикаран̣ам̣. йатха̄ хи саманавасена саматха̄нам̣ вива̄да̄дӣсу адхикатабха̄во, евам̣ вива̄да̄дӣнам̣ техи адхикаттаббата̄ти. тена̄ха ‘‘саматхехи адхикаран̣ӣйабха̄вена̄’’тиа̄ди. имина̄ хи адхикаран̣асаддасса каммаса̄дханата̄ вутта̄. адхикаран̣анти вива̄да̄дхикаран̣ам̣ анува̄да̄дхикаран̣ам̣ а̄патта̄дхикаран̣ам̣ кичча̄дхикаран̣анти чатуббидхам̣ адхикаран̣ам̣. вива̄да̄дӣни адхикаран̣а̄ни саменти вӯпасаментӣти саматха̄, саммукха̄винайа̄дайо. атха ва̄ адхикарӣйанти еттха̄ти адхикаран̣ам̣. ке адхикарӣйанти? саматха̄. катхам̣ адхикарӣйанти? саманавасена. адхикаран̣ам̣ саменти вӯпасаментӣтипи саматха̄ти евампеттха аттхо дат̣т̣хаббо. а̄патта̄дхикаран̣ам̣ т̣хапетва̄ сеса̄дхикаран̣ехи чодана̄йа абха̄вато ‘‘идам̣ пана па̄ра̄джикасан̇кха̄там̣ а̄патта̄дхикаран̣амева адхиппета’’нти вуттам̣. а̄паттийева адхикаран̣ам̣ а̄патта̄дхикаран̣ам̣. ануддхам̣ситаккхан̣ейева сан̇гха̄дисесо, со че тан̇кхан̣ейева джа̄на̄тӣти адхиппа̄йо.

меттийабхӯмаджакети меттийан̃ча бхӯмаджакан̃ча. чхаббаггийа̄нам̣ аггапуриса̄ ете. суддхам̣ ва̄ти па̄ра̄джикамана̄паннам̣ ва̄. ‘‘саче со тан̇кхан̣ейева джа̄на̄тӣ’’ти имина̄ а̄ваджджанасамайама̄ха. тан̇кхан̣ейева джа̄нанам̣ на̄ма дуккарам̣, самайена а̄ваджджитва̄ н̃а̄те пана н̃а̄тамева хоти. паччха̄ че джа̄на̄ти, сӣсам̣ на ети. сиккха̄паччаккха̄наабхӯта̄рочанадут̣т̣хуллава̄ча̄аттака̄мадут̣т̣хадосабхӯта̄рочанасиккха̄пада̄нӣти сабба̄нева хи има̄ни екапариччхеда̄ни. йасма̄ пана параммукха̄ саттахипи а̄паттиккхандхехи вадато дуккат̣амева, тасма̄ ‘‘параммукха̄ чодентасса пана сӣсам̣ на етӣ’’ти вуттам̣. вуттанайа̄паттийоти ‘‘ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа̄’’тиа̄дина̄ вуттанайа̄ сан̇гха̄дисесадуккат̣а̄паттийо. татхева̄ти ва̄ча̄йа ва̄ча̄йева. вадантасса̄ти саттахипи а̄паттиккхандхехи упасампаннам̣ саммукха̄ вадантасса. вуттанайенева̄ти ва̄ча̄йа ва̄ча̄йева. ока̄сам̣ ка̄ретва̄ упасампаннам̣ саммукха̄ вадантасса ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа па̄читтийанти а̄ха ‘‘ока̄сам̣ ка̄ретва̄ вадантасса па̄читтийамева̄’’ти. евасаддена дуккат̣ам̣ ниваттӣйати. асаммукха̄ саттахипи а̄паттиккхандхехи вадантасса дуккат̣ам̣. саттавидхампи камманти таджджанӣйам̣, нийасам̣, пабба̄джанӣйам̣, пат̣иса̄ран̣ӣйам̣, тивидхан̃ча уккхепанӣйанти саттавидхампи каммам̣.

упосатхам̣ ва̄ пава̄ран̣ам̣ ва̄ т̣хапентасса ча ока̄сакаммам̣ наттхӣти еттха упосатхато пуре ва̄ паччха̄ ва̄ т̣хапитопи ат̣т̣хапито хоти. кхетте т̣хапито пана т̣хапито хоти, тасма̄ ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, аджджупосатхо паннарасо, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо упосатхам̣ кареййа̄’’ти еттха йа̄ва ре-ка̄рам̣ бхан̣ати, та̄ва т̣хапетаббо, идам̣ кхеттам̣. ййа-ка̄ре пана вутте т̣хапентена паччха̄ т̣хапито на̄ма хоти. ‘‘сун̣а̄ту ме’’ти ана̄раддхе т̣хапентена пуре т̣хапито хоти. пава̄ран̣а̄т̣т̣хапанам̣ пана саббасан̇га̄хикам̣, пуггаликан̃ча̄ти дувидхам̣. таттха саббасан̇га̄хике ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо…пе… сан̇гхо тева̄чикам̣ пава̄реййа̄’’ти су-ка̄рато йа̄ва ре-ка̄ро, та̄ва апарийосита̄ва хоти пава̄ран̣а̄, еттхантаре екападепи т̣хапентена т̣хапита̄ хоти пава̄ран̣а̄. ййа-ка̄ре пана патте парийосита̄ва хоти, тасма̄ тато пат̣т̣ха̄йа т̣хапентена ат̣т̣хапита̄ хоти. пуггаликат̣т̣хапане пана ‘‘сан̇гхам̣, бханте, пава̄реми…пе… татийампи бханте сан̇гхам̣ пава̄реми дит̣т̣хена ва̄…пе… пассанто пат̣ӣ’’ти (маха̄ва. 210) сам̣-ка̄рато йа̄ва айам̣ саббапаччхимо т̣и-ка̄ро, та̄ва апарийосита̄ва хоти пава̄ран̣а̄, еттхантаре екападепи т̣хапентена т̣хапита̄ хоти пава̄ран̣а̄. ‘‘карисса̄мӣ’’ти вутте пана парийосита̄ хоти, тасма̄ ‘‘карисса̄мӣ’’ти етасмим̣ паде сампатте т̣хапита̄пи ат̣т̣хапита̄ хоти. есева найо двева̄чикаекава̄чикасама̄навассика̄су. ета̄супи хи т̣и-ка̄ра̄васа̄нам̣йева т̣хапанаккхеттанти. тена̄ха ‘‘т̣хапанаккхеттам̣ пана джа̄нитабба’’нти. осат̣е ваттхусминти чодакена аттана̄ ваттаббе сан̇гхамаджджхе уда̄хат̣е. идан̃ча идан̃ча каротӣти па̄н̣а̄типа̄там̣, адинна̄да̄нан̃ча кароти, джа̄тарӯпараджатан̃ча пат̣игган̣ха̄ти. асуко ча асуко ча ассаман̣о, анупа̄сакоти аккоса̄дхиппа̄йена параммукха̄ вадантасса дуккат̣ам̣, саммукха̄ вадантасса пана па̄читтийамева. тена̄ха ‘‘саче пана одисса нийаметва̄’’тиа̄ди. сан̇кхйупагамананти воха̄рӯпагаманам̣.

дут̣т̣хадосасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. ан̃н̃абха̄гийасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ан̃н̃абха̄гасса̄ти ан̃н̃акот̣т̣ха̄сасса, йам̣ чодетука̄мо, тасса джа̄тиа̄дито ан̃н̃асса тираччха̄наджа̄тиа̄дикот̣т̣ха̄сасса̄ти вуттам̣ хоти. иданти напум̣саканиддесена чхагалака̄дим̣ ниддисати, айам̣ чхагалака̄дикоти аттхо, адхикаран̣асадда̄пеккха̄йа ва̄ напум̣саканиддесо, идам̣ чхагалака̄дисан̇кха̄там̣ адхикаран̣анти вуттам̣ хоти. ан̃н̃абха̄го ва̄ти тираччха̄наджа̄тиа̄дибхедо ан̃н̃о кот̣т̣ха̄со ва̄. асса̄ти чхагалака̄дикасса. ан̃н̃абха̄гийам̣ чхагалака̄ди. еттха ча ‘‘ан̃н̃абха̄гасамбандхи ан̃н̃абха̄гийа’’нти пат̣хамавиггахасса аттхо, ‘‘ан̃н̃абха̄гавантам̣ ан̃н̃абха̄гийа’’нти дутийавиггахасса. т̣хапетва̄ пана тираччха̄наджа̄тиа̄дикам̣ параматтхато висум̣ чхагалака̄дике асатипи ‘‘пат̣има̄йа сарӣра’’нтиа̄дӣсу вийа абхедепи бхедакаппана̄йа паватталокавоха̄равасена ‘‘ан̃н̃абха̄гасса идам̣, ан̃н̃абха̄го ва̄ асса аттхӣ’’ти вуттанти дат̣т̣хаббам̣. адхикарӣйати еттха̄ти адхикаран̣ам̣. тена̄ха ‘‘а̄дха̄ро ведитаббо’’ти. а̄дхарӣйати асминти а̄дха̄ро, патит̣т̣ха̄нам̣. тена̄ха ‘‘ваттху адхит̣т̣ха̄нанти вуттам̣ хотӣ’’ти.

ида̄ни ‘‘ан̃н̃абха̄гасса ида’’нтиа̄дина̄ сан̇кхепена вуттамеваттхам̣ кевалам̣ найадассанаттхам̣ ат̣т̣хуппаттийам̣ а̄гатамева гахетва̄ вибхаджанто ‘‘йо хи со’’тиа̄дима̄ха. тена нану ана̄гате евам̣ чодента̄нам̣ па̄пабхиккхӯнам̣ лесока̄сапидаханаттхам̣ идам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣, на пана меттийабхӯмаджака̄нам̣. тесан̃хи а̄дикаммикатта̄ ана̄патти, тасма̄ са̄ман̃н̃ена аттхо вибхаджитаббо. на пана ‘‘йо хи со ат̣т̣хуппаттийам̣ даббо маллапутто’’тиа̄дина̄ висесена̄ти едисӣ чодана̄ анавака̄са̄ти дат̣т̣хаббам̣. хӣти ка̄ран̣аттхе нипа̄то, йасма̄ти вуттам̣ хоти. ат̣т̣хуппаттийанти аттхасса уппатти аттхуппатти, аттхуппаттийева ат̣т̣хуппатти, тассам̣ ат̣т̣хуппаттийам̣, сиккха̄падасса нида̄нети вуттам̣ хоти. чхагалакоти сетачхагалако. соти чхагалако. имасса пана ‘‘хотӣ’’ти имина̄ самбандхо. ан̃н̃асса…пе… чхагалакабха̄васса ча̄ти ‘‘тираччха̄наджа̄тийа̄ чева чхагалакабха̄васса ча̄’’ти сан̇кха̄тасса ан̃н̃асса бха̄гасса кот̣т̣ха̄сасса, паккхасса̄ти аттхо.

кутойаман̃н̃о, йато ‘‘ан̃н̃асса бха̄гасса̄’’ти вуттанти а̄ха ‘‘йва̄йам̣…пе… тато’’ти. таттха мануссаджа̄ти чева бхиккхубха̄во ча̄ти йо айам̣ бха̄го кот̣т̣ха̄со паккхоти самбандхо, ‘‘мануссаджа̄ти чева бхиккхубха̄во ча̄’’ти сан̇кха̄то йо айам̣ бха̄го кот̣т̣ха̄со паккхоти аттхо. татоти ‘‘мануссаджа̄ти чева бхиккхубха̄во ча̄’’ти бха̄гато. со ва̄ ан̃н̃абха̄готи йатха̄вуттатираччха̄наджа̄тичхагалакабха̄васан̇кха̄то со ан̃н̃абха̄го ва̄. асса̄ти чхагалакасса. аттхӣти упалаббхати. тасма̄ти йасма̄ ан̃н̃абха̄гасса чхагалако хоти, йасма̄ ча со ва̄ ан̃н̃абха̄го асса аттхи, тасма̄. ан̃н̃абха̄гийасан̇кхйам̣ лабхатӣти еттха ‘‘со йва̄йа’’нти идха со-саддамева а̄нетва̄ со ан̃н̃абха̄гийасан̇кхам̣ лабхатӣти йоджетаббам̣, ‘‘со’’ти ва̄ па̄т̣хасесо дат̣т̣хаббо. ча-саддо самуччайаттхо. со пана адхикаран̣асаддато парам̣ дат̣т̣хаббо, ‘‘адхикаран̣а’’нти ча ведитабботи. тесанти меттийабхӯмаджака̄нам̣. имам̣ майам̣ даббам̣ маллапуттам̣ на̄ма карома̄ти чхагалакам̣ аджика̄йа виппат̣ипаджджантам̣ дисва̄ ‘‘майам̣, а̄вусо, имам̣ чхагалакам̣ даббам̣ маллапуттам̣ на̄ма карома̄’’ти ваданта̄нам̣. на̄макаран̣асан̃н̃а̄йа̄ти на̄макаран̣асан̇кха̄та̄йа сан̃н̃а̄йа. еттха̄пи ‘‘йо со’’тиа̄дикам̣ а̄нетва̄ тасса̄ на̄макаран̣асан̃н̃а̄йа йо со ат̣т̣хуппаттийам̣ ‘‘даббо маллапутто на̄ма̄’’ти чхагалако вутто, со йасма̄ а̄дха̄ро ваттху адхит̣т̣ха̄нанти йоджетаббам̣.

ида̄ни катхаметам̣ вин̃н̃а̄йати ‘‘адхикаран̣а’’нти четтха а̄дха̄ро ведитаббо, на вива̄да̄дхикаран̣а̄дӣсу ан̃н̃атаранти ануйогам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘тан̃хи сандха̄йа̄’’тиа̄ди. таттха танти тасса̄ на̄макаран̣асан̃н̃а̄йа адхит̣т̣ха̄набхӯтам̣ чхагалакам̣ пачча̄масати. вива̄да̄дхикаран̣а̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ сандха̄йа на вуттанти самбандхо. таттха ка̄ран̣ам̣ пуччхати ‘‘касма̄’’ти. ка̄ран̣ама̄ха ‘‘асамбхавато’’ти. ида̄ни тамева асамбхавам̣ па̄кат̣ам̣ катва̄ дассетум̣ ‘‘на хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. на хи упа̄дийим̣сӯти самбандхо. упа̄дийим̣сӯти ган̣хим̣су. ким̣ чатуннам̣ адхикаран̣а̄нампи лесо аттхи, йеневам̣ вуттанти а̄ха ‘‘на ча чатуннам̣ адхикаран̣а̄на’’нтиа̄ди. ида̄ни тамева саматтхетум̣ ‘‘джа̄тилеса̄дайо хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха джа̄тийева лесо джа̄тилесо. а̄дисаддена на̄малеса̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. хоти четтха –

‘‘леса̄ джа̄тина̄маготта-лин̇га̄паттиваса̄пи ча;

паттачӣварупаджджха̄йа̄-чарийа̄ва̄саваса̄ даса̄’’ти.

а̄паттилесо на̄ма лахукам̣ а̄паттим̣ а̄паджджанто дит̣т̣хо хоти. тан̃че па̄ра̄джикена чодети ‘‘ассаман̣оси, асакйапуттийосӣ’’ти, а̄патти ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа сан̇гха̄дисесасса̄ти (па̄ра̄. 396) евам̣ а̄паттилесампи пуггаласмим̣йева а̄ропетва̄ вуттатта̄ ‘‘пуггала̄нам̣йева леса̄ вутта̄’’ти вуттам̣. тан̃ча ‘‘даббо маллапутто’’ти на̄манти меттийабхӯмаджакехи чхагалакасса катам̣ там̣ ‘‘даббо маллапутто’’ти на̄ман̃ча. евам̣ асамбхавам̣ дассетва̄ ида̄ни имина̄ва пасан̇гена десалесасадда̄нам̣ аттхам̣ сам̣ван̣н̣етум̣ ‘‘еттха ча̄’’тиа̄дима̄ха. еттха̄ти етесу двӣсу десалесесу. десо на̄ма джа̄тиа̄дибхедо воха̄ро. тена̄ха ‘‘джа̄тиа̄дӣсӯ’’тиа̄ди. ан̃н̃ампи ваттхунти йасмим̣ ваттхусмим̣ патит̣т̣хитам̣, там̣ мун̃читва̄ ан̃н̃ампи ваттхум̣. катхам̣ силиссатӣти а̄ха ‘‘воха̄раматтенева̄’’тиа̄ди, воха̄раматтенева, на ту аттхатоти адхиппа̄йо. ‘‘ӣсакам̣ аллӣйатӣ’’ти имина̄ ‘‘лесо’’ти лиса аллӣбха̄вети имасса рӯпанти дассети. кин̃ча̄пи десалеса̄нам̣ вуттанайена бйан̃джанато на̄на̄каран̣ам̣ аттхи, аттхато пана наттхӣти а̄ха ‘‘джа̄тиа̄дӣнам̣йева ан̃н̃атаракот̣т̣ха̄сассетам̣ адхивачана’’нти.

йади пана на̄макаран̣асан̃н̃а̄йа а̄дха̄рабхӯтам̣ чхагалакам̣ сандха̄йа ‘‘ан̃н̃абха̄гийасса адхикаран̣асса̄’’ти вуттам̣, атха касма̄ падабха̄джане там̣ авибхаджитва̄ ‘‘ан̃н̃абха̄гийасса адхикаран̣асса̄ти а̄паттан̃н̃абха̄гийам̣ ва̄ хоти адхикаран̣ан̃н̃абха̄гийам̣ ва̄’’тиа̄ди (па̄ра̄. 393) вуттанти а̄ха ‘‘падабха̄джане пана̄’’тиа̄ди. танти а̄дха̄расан̇кха̄там̣ адхикаран̣ам̣. а̄вибхӯтам̣ па̄кат̣ам̣. аттхуддха̄равасена̄ти тена ваттаббааттха̄нам̣ уддхаран̣авасена. нану ча ‘‘аттхаматтам̣ пати садда̄ абхинивисантӣ’’ти на екена саддена анекаттха̄ абхидхӣйантӣти? саччаметам̣ саддависесе апеккхите, тесам̣ тесам̣ пана аттха̄нам̣ адхикаран̣асаддавачанӣйата̄са̄ман̃н̃ам̣ упа̄да̄йа вуччама̄но айам̣ вича̄ро адхикаран̣асаддасса аттхуддха̄роти вутто. тенева̄ха ‘‘адхикаран̣анти вачанаса̄ман̃н̃ато аттхуддха̄равасена паватта̄ни чатта̄ри адхикаран̣а̄нӣ’’ти. ан̃н̃абха̄гийата̄ти ан̃н̃апаккхийата̄. таббха̄гийата̄ти таппаккхийата̄. апа̄кат̣а̄ падабха̄джанато ан̃н̃атра дасситат̣т̣ха̄на̄бха̄вато. аваса̄не а̄паттан̃н̃абха̄гийена чоданан̃ча̄ти ‘‘бхиккху сан̇гха̄дисесам̣ аджджха̄паджджанто дит̣т̣хо хоти, сан̇гха̄дисесе сан̇гха̄дисесадит̣т̣хи хоти, тан̃че па̄ра̄джикена чодетӣ’’тиа̄дичоданам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘адхикаран̣ан̃н̃абха̄гийа’’нти. екамекан̃хи адхикаран̣ам̣ итаресам̣ тин̣н̣ам̣ тин̣н̣ам̣ ан̃н̃абха̄гийам̣ ан̃н̃апаккхийам̣ ан̃н̃акот̣т̣ха̄сийам̣ хоти ваттхувисабха̄гатта̄. а̄дисаддена ‘‘катхам̣ адхикаран̣ам̣ адхикаран̣асса ан̃н̃абха̄гийа’’нтиа̄дико падавибха̄го сан̇гахито.

кин̃чи десам̣ лесаматтам̣ упа̄да̄йа̄ти еттха йам̣ ваттаббам̣, тасса̄пи асамбхавадассанаппасан̇гена хет̣т̣ха̄ вуттатта̄ ‘‘сеса̄ виниччхайакатха̄ ат̣т̣хаме вуттасадиса̄йева̄’’ти вуттам̣. таттха сеса̄ виниччхайакатха̄ти ‘‘па̄ра̄джикена̄ти бхиккхуно анурӯпесу екӯнависатийа̄ ан̃н̃атарена̄’’тиа̄дика̄ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. дут̣т̣хадосасиккха̄падаван̣н̣ана̄) виниччхайакатха̄. вуттасадиса̄йева̄ти еттха имасмим̣ сиккха̄паде йа̄ ваттабба̄, тена сиккха̄падена са̄дха̄ран̣абхӯта̄ са̄ вуттасадиса̄йева̄ти адхиппета̄, на аса̄дха̄ран̣абхӯта̄ апуббаван̣н̣ана̄йа адхиппетатта̄. тенева̄ха ‘‘айам̣ пана̄’’тиа̄ди. пуримасмим̣ сиккха̄падепи татха̄сан̃н̃ино ана̄паттикатта̄ ‘‘идха ча̄’’ти вуттам̣. татха̄сан̃н̃инопӣти ‘‘па̄ра̄джикам̣йева айам̣ а̄панно’’ти евам̣сан̃н̃инопи. итисаддо а̄диаттхо ва̄ пака̄раттхо ва̄. тена кеначи бхиккхуна̄ ан̃н̃о кочи кхаттийаджа̄тико па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄паджджанто дит̣т̣хо хоти, атха со ан̃н̃ам̣ аттано верим̣ кхаттийаджа̄тикам̣ бхиккхум̣ пасситва̄ там̣ кхаттийаджа̄тилесам̣ гахетва̄ евам̣ чодети ‘‘кхаттийо майа̄ дит̣т̣хо па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄паджджанто, твам̣ кхаттийо па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панноси, атха ва̄ твам̣ кхо кхаттийо, на ан̃н̃о, па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панноси, ассаман̣оси, асакйапуттийоси, наттхи тайа̄ саддхим̣ упосатхо ва̄ пава̄ран̣а̄ ва̄ сан̇гхакаммам̣ ва̄’’ти, а̄патти ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа сан̇гха̄дисесасса. еттха ча тесам̣ кхаттийа̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ асадисасса тасса тасса дӣгха̄дино ва̄ дит̣т̣ха̄дино ва̄ васена ан̃н̃абха̄гийата̄, кхаттийаджа̄типан̃н̃аттийа̄ а̄дха̄равасена адхикаран̣ата̄ ча ведитабба̄. еса найо на̄малеса̄дӣсупи.

а̄паттилесе пана кеначи бхиккхуна̄ кочи бхиккху лахукам̣ а̄паттим̣ а̄паджджанто дит̣т̣хо хоти, со четам̣ бхиккхум̣ па̄ра̄джикена чодети, а̄патти ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа сан̇гха̄дисесасса. йади евам̣ катхам̣ ан̃н̃абха̄гийам̣ адхикаран̣ам̣ хотӣти? йан̃хи со лахукам̣ а̄паттим̣ а̄панно, там̣ па̄ра̄джикасса ан̃н̃абха̄гийам̣ адхикаран̣ам̣, тасса пана ан̃н̃абха̄гийасса адхикаран̣асса лесо на̄ма. йо со саббакхаттийа̄нам̣ са̄дха̄ран̣о кхаттийабха̄во вийа сабба̄паттӣнам̣ са̄дха̄ран̣о а̄паттибха̄во. етенева упа̄йена ‘‘кеначи бхиккхуна̄ кочи бхиккху сан̇гха̄дисесам̣ аджджха̄паджджанто дит̣т̣хо хотӣ’’тиа̄дикам̣ висесам̣ сан̇ган̣ха̄ти.

ан̃н̃абха̄гийасиккхам̣ йо, нева сиккхати йуттито;

гаччхе винайавин̃н̃ӯхи, ан̃н̃абха̄гийатам̣ва со. (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 408);

ан̃н̃абха̄гийасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. сан̇гхабхедасиккха̄падаван̣н̣ана̄

сахитасса̄ти ка̄йачиттехи екӣбхӯтасса. тена̄ха ‘‘читтена ча сарӣрена ча авийуттасса̄ти аттхо’’ти. асса̄ти ‘‘самаггасса̄’’ти падасса. сама̄насам̣ва̄сакоти сама̄но екӯпосатха̄дибхедо сам̣ва̄со асса̄ти сама̄насам̣ва̄сако, ладдхина̄на̄сам̣ва̄сакена ва̄ каммана̄на̄сам̣ва̄сакена ва̄ вирахито. ка̄йаса̄маггида̄натоти ка̄йена, ка̄йасса ва̄ са̄маггийа̄ сахитабха̄васса да̄нато, тесу тесу сан̇гхакаммесу хаттхапа̄сӯпагаманатоти вуттам̣ хоти. катхам̣ на̄ма̄йам̣ бхиджджеййа̄ти айам̣ сан̇гхо кена ну кхо упа̄йена вагго бхавеййа. ва̄йа̄меййа̄ти усса̄хам̣ кареййа, паккхам̣ парийесеййа, ган̣ам̣ бандхеййа̄ти вуттам̣ хоти. аттано пхалам̣ каротӣти каран̣ам̣, йам̣ кин̃чи ка̄ран̣ам̣, адхикам̣ каран̣анти адхикаран̣ам̣, висесака̄ран̣ам̣, висесака̄ран̣ан̃ча сан̇гхабхедасса̄ти вуттам̣ ‘‘бхеданасса̄’’тиа̄ди. бхедакараваттхувасена ат̣т̣ха̄расавидханти –

‘‘идхупа̄ли бхиккхӯ адхаммам̣ ‘дхаммо’ти дӣпенти, дхаммам̣ ‘адхаммо’ти дӣпенти. авинайам̣ ‘винайо’ти дӣпенти, винайам̣ ‘авинайо’ти дӣпенти. абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена ‘бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена̄’ти дӣпенти, бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена ‘абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена̄’ти дӣпенти. ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена ‘а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄’ти дӣпенти, а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена ‘ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄’ти дӣпенти. апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена ‘пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄’ти дӣпенти, пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена ‘апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄’ти дӣпенти. ана̄паттим̣ ‘а̄паттӣ’ти дӣпенти, а̄паттим̣ ‘ана̄паттӣ’ти дӣпенти. лахукам̣ а̄паттим̣ ‘гарука̄ а̄паттӣ’ти дӣпенти, гарукам̣ а̄паттим̣ ‘лахука̄ а̄паттӣ’ти дӣпенти. са̄васесам̣ а̄паттим̣ ‘анавасеса̄ а̄паттӣ’ти дӣпенти, анавасесам̣ а̄паттим̣ ‘са̄васеса̄ а̄паттӣ’ти дӣпенти. дут̣т̣хуллам̣ а̄паттим̣ ‘адут̣т̣хулла̄ а̄паттӣ’ти дӣпенти, адут̣т̣хуллам̣ а̄паттим̣ ‘дут̣т̣хулла̄ а̄паттӣ’ти дӣпентӣ’’ти (чӯл̣ава. 352) –

евам̣ каммаккхандхаке вутта̄нам̣ ат̣т̣ха̄расаннам̣ бхедакаран̣а̄нам̣ васена ат̣т̣ха̄расавидхам̣. ка̄ран̣ан̃хи тада̄йаттавуттита̄йа пхалам̣ еттха васатӣти ‘‘ваттхӯ’’ти вуччати. хонти четтха –

‘‘дхаммавинайабха̄сита̄-чин̣н̣апан̃н̃аттика̄ дука̄;

а̄паттилахудут̣т̣хулла-са̄васесадука̄ни ча.

‘‘ета̄нат̣т̣ха̄раса ‘бхеда-караваттхӯ’ти вуччаре;

випалла̄сагахита̄ни, ва̄дамӯлӯпаниссайа̄’’ти.

паггайха̄ти паггахитам̣ аббхусситам̣ па̄кат̣ам̣ катва̄. тит̣т̣хеййа̄ти йатха̄сама̄диннам̣, йатха̄паггахитамева ча катва̄ аччхеййа. йасма̄ пана евам̣ пагган̣хата̄, тит̣т̣хата̄ ча там̣ дӣпитан̃чева авиниссат̣т̣хан̃ча хоти, тасма̄ ‘‘дӣпеййа чева наппат̣иниссаджджеййа ча̄’’ти вуттам̣. кӣва дӯре сутва̄ гантва̄ аваданта̄нам̣ дуккат̣анти а̄ха ‘‘саббантимена париччхедена̄’’тиа̄ди. пи-саддо четтха ат̣т̣ха̄наппайутто, тасса ‘‘ад̣д̣хайоджанаматта’’нти имина̄ самбандхо ведитаббо. таттха ‘‘ад̣д̣хайоджанаматта’’нти имина̄ екавиха̄ре ваттаббамева наттхӣти дӣпети. ‘‘гантва̄’’ти имина̄ дӯтам̣ ва̄ пан̣н̣ам̣ ва̄ песетва̄ вадатопи а̄паттимоккхо наттхи, сайамева пана гантва̄ ‘‘гаруко кхо, а̄вусо, сан̇гхабхедо, ма̄ сан̇гхабхеда̄йа параккамӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.411) нива̄ретабботи дӣпети.

сама̄гаччхатӯти екӣбхавату. екӣбха̄во ча сама̄наладдхивасена хотӣти а̄ха ‘‘екаладдхико хотӯ’’ти. ека̄ ладдхи гахан̣ам̣ асса̄ти екаладдхико, екадит̣т̣хикоти аттхо. ан̃н̃аман̃н̃асампаттийа̄ти ан̃н̃аман̃н̃асса сама̄надит̣т̣хичиттата̄сан̇кха̄та̄йа сампаттийа̄. ‘‘ан̃н̃аман̃н̃асса гун̣ала̄бха̄дика̄йа сампаттийа̄’’ти кечи. асамагго хи висум̣ па̄тимоккхам̣ уддисати, бахисӣма̄йам̣ ва̄ анупаривен̣ийам̣ ва̄ти на екуддесо. тена̄ха ‘‘екато паваттапа̄тимоккхуддесоти аттхо’’ти. аппат̣иниссаджджато дуккат̣анти висум̣ висум̣ ваданта̄нам̣ ган̣ана̄йа дуккат̣ам̣. саманубха̄санакаммам̣ ка̄таббанти йа̄вататийам̣ саманубха̄санакаммам̣ ка̄таббам̣, ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, айам̣ иттханна̄мо бхиккху самаггасса сан̇гхасса бхеда̄йа параккаматӣ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 413) падабха̄джане вутта̄хи н̃аттичатуттха̄хи тӣхи саманубха̄санакаммава̄ча̄хи каммам̣ ка̄таббанти вуттам̣ хоти. ‘‘бхеда̄йа параккамеййа̄’’ти висум̣ вуттатта̄ бхеданасам̣ваттаникасса адхикаран̣асса сама̄да̄йа пагган̣ханато пуббепи паккхапарийесана̄дивасена сан̇гхабхеда̄йа параккамантасса саманубха̄санакаммам̣ ка̄таббанти ведитаббам̣. пат̣иниссаджджантасса ана̄паттибха̄вато ‘‘соттхибха̄во тасса бхиккхуно’’ти вуттам̣.

кин̃ча̄пи бхиккхунӣ сан̇гхам̣ на бхиндати, апича кхо бхеда̄йа параккаматӣти ‘‘са̄дха̄ран̣апан̃н̃аттӣ’’ти вуттам̣. сан̇гха̄дисесам̣ аджджха̄паджджантасса н̃аттийа̄ дуккат̣ам̣, двӣхи каммава̄ча̄хи тхуллаччайа̄ ча пат̣иппассамбхантӣти а̄ха ‘‘саманубха̄санакамме’’тиа̄ди. тан̃ча дуккат̣ам̣ те ча тхуллаччайа̄ пат̣иппассамбхантӣти йан̃ча н̃аттипарийоса̄не дуккат̣ам̣ а̄панно, йе ча двӣхи каммава̄ча̄хи тхуллаччайе, та̄ тиссопи а̄паттийо лин̇гапариваттена аса̄дха̄ран̣а̄паттийо вийа пат̣иппассамбханти. саче панасса н̃аттипарийоса̄не ладжджидхаммо оккамати, сам̣варо уппаджджати, там̣ пат̣иниссаджджати, н̃аттийа̄ дуккат̣ам̣ десетва̄ муччати. атха там̣ на пат̣иниссаджджати, бхеда̄йа параккамати чева бхеданасам̣ваттаникам̣ адхикаран̣ам̣ сама̄да̄йа паггайха тит̣т̣хати ча, н̃аттидуккат̣ам̣ пат̣иппассамбхати, пат̣хамакаммава̄ча̄йа тхуллаччайе патит̣т̣ха̄ти. еса найо итаракаммава̄ча̄йампи. асаманубха̄сийама̄насса аппат̣иниссаджджантасса̄пи сан̇гха̄дисесена ана̄патти. пат̣иниссаджджантасса̄пи н̃аттито пуббе ва̄ н̃аттиккхан̣е ва̄ н̃аттипарийоса̄не ва̄ пат̣хама̄йа ва̄ анусса̄вана̄йа дутийа̄йа ва̄ татийа̄йа ва̄ йа̄ва ййа-ка̄рам̣ на сампа̄пун̣а̄ти, та̄ва пат̣иниссаджджантасса сан̇гха̄дисесена ана̄патти. тена̄ха ‘‘асаманубха̄сийама̄насса ча̄’’тиа̄ди.

еттха пана (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.416) ‘‘девадатто самаггасса сан̇гхасса бхеда̄йа паракками, тасмим̣ ваттхусми’’нти (пари. 17) парива̄ре а̄гататта̄ девадатто а̄дикаммико, со ча кхо сан̇гхабхеда̄йа параккаманассева, на аппат̣иниссаджджанасса. на хи тасса там̣ каммам̣ катам̣. катхамидам̣ джа̄нитаббанти че? суттато. татха̄ хи ‘‘арит̣т̣хо бхиккху гаддхаба̄дхипуббо па̄пика̄йа дит̣т̣хийа̄ йа̄вататийам̣ саманубха̄сана̄йа на пат̣иниссаджджи, тасмим̣ ваттхусми’’нти парива̄ре а̄гататта̄ арит̣т̣хасса каммам̣ катанти пан̃н̃а̄йати, на татха̄ девадаттасса. атха̄писса катена бхавитаббанти кочи аттано ручиматтена вадеййа, татха̄пи аппат̣иниссаджджане а̄дикаммикасса ана̄патти на̄ма наттхи. на хи пан̃н̃аттам̣ сиккха̄падам̣ вӣтиккамантасса ан̃н̃атра одисса анун̃н̃а̄тато ана̄патти на̄ма диссати. йампи арит̣т̣хасиккха̄падасса падабха̄джане ана̄паттийам̣ ‘‘а̄дикаммикасса̄’’ти поттхакесу ликхитам̣, там̣ пама̄даликхитам̣, пама̄даликхитабха̄во ча тасса ‘‘пат̣хамам̣ арит̣т̣хо бхиккху чодетаббо, чодетва̄ са̄ретаббо, са̄ретва̄ а̄паттим̣ а̄ропетаббо’’ти (чӯл̣ава. 65) евам̣ каммаккхандхаке а̄паттиропанато ведитаббо.

идха бхеда̄йа параккамане а̄дикаммикасса девадаттасса йасма̄ там̣ каммам̣ на катам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.416), тасма̄сса а̄паттийева на джа̄та̄. сиккха̄падам̣ пана там̣ а̄раббха пан̃н̃аттанти катва̄ ‘‘а̄дикаммико’’ти вутто. ити а̄паттийа̄ абха̄ватойевасса ана̄патти вутта̄. са̄ панеса̄ кин̃ча̄пи ‘‘асаманубха̄сийама̄насса̄’’ти имина̄ва сиддха̄. йасма̄ пана асаманубха̄сийама̄но на̄ма йасса кевалам̣ саманубха̄санам̣ на каронти, со вуччати, на а̄дикаммико. айан̃ча девадатто а̄дикаммикойева. тасма̄ ‘‘а̄дикаммикасса̄’’ти (па̄ра̄. 416) вуттам̣. етенева упа̄йена т̣хапетва̄ арит̣т̣хасиккха̄падам̣ саббасаманубха̄сана̄су виниччхайо ведитаббо. ка̄йава̄ча̄читтато самут̣т̣ха̄нато саманубха̄санасамут̣т̣ха̄нам̣. ‘‘пат̣иниссаджджа̄мӣ’’ти ка̄йавика̄рам̣ ва̄ вачӣбхедам̣ ва̄ акаронтассева пана а̄паджджанато акирийам̣. ‘‘наппат̣иниссаджджа̄мӣ’’ти сан̃н̃а̄йа абха̄вена муччанато сан̃н̃а̄вимоккхам̣. ‘‘наппат̣иниссаджджа̄мӣ’’ти джа̄наначиттенева сачиттакам̣.

сан̇гхабхедасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

11. бхеда̄нуваттакасиккха̄падаван̣н̣ана̄

тассева̄ти бхеда̄йа параккамантассева. кхоти нипа̄таматтам̣. пана̄ти висесе нипа̄то. йам̣ вачанам̣ самаггепи вагге авайавабхӯте кароти бхиндати, там̣ калахака̄ракавачанам̣ идха ‘‘вагга’’нти вуччатӣти а̄ха ‘‘ваггам̣ аса̄маггипаккхийавачанам̣ вадантӣ’’ти. аса̄маггипаккхе бхава̄ аса̄маггипаккхийа̄, калахака̄рака̄, тесам̣ вачанам̣ аса̄маггипаккхийавачанам̣, аса̄маггипаккхе ва̄ бхавам̣ вачанам̣ аса̄маггипаккхийавачанам̣. ‘‘на хи сан̇гхо сан̇гхасса каммам̣ каротӣ’’ти идам̣ ниггахавасена каттаббам̣ каммам̣ сандха̄йа вуттам̣, убба̄хика̄дикаммам̣ пана бахӯнампи ка̄тум̣ ват̣т̣атийева. дхаммава̄дӣти бхӯтава̄дӣ. винайава̄дӣти вӯпасамава̄дӣ. джа̄на̄ти ноти еттха̄пи ‘‘чхандан̃ча ручин̃ча̄’’ти идам̣ а̄нетва̄ самбандхитаббам̣. тена̄ха ‘‘амха̄кам̣ чханда̄дӣни джа̄на̄тӣ’’ти. бха̄сатӣти еттха ‘‘но’’ти идам̣ вибхаттивипарин̣а̄мена йуджджати. тена̄ха ‘‘евам̣ карома̄ти амхехи саддхим̣ бха̄сатӣ’’ти. ‘‘ета’’нти имина̄ тасса каммам̣ пачча̄мат̣т̣ханти а̄ха ‘‘йам̣ со каротӣ’’тиа̄ди. соти сан̇гхабхеда̄йа параккаманто. самета̄йасманта̄нанти еттха ‘‘читта’’нти аджджха̄харитаббанти а̄ха ‘‘а̄йасманта̄нам̣ читта’’нти. вуттасадиса̄йева̄ти еттха йам̣ ваттаббам̣, там̣ хет̣т̣ха̄ ан̃н̃абха̄гийасиккха̄падат̣т̣хакатха̄йа ван̣н̣ана̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. ан̃н̃абха̄гийасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттамева.

бхеда̄нуваттакасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

12. дуббачасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дуккхена ваттаббо ануса̄ситум̣ асаккун̣еййо сабха̄во асса̄ти дуббачаджа̄тико, виломабха̄вӣ. тена̄ха ‘‘дуббачасабха̄во’’тиа̄ди. ваттум̣ асаккун̣еййоти кисмин̃чи вуччама̄не асаханато овадитум̣ асаккун̣еййо. уддисӣйатӣти уддесо, па̄тимоккхо, тасмим̣ парийа̄панна̄ антогадха̄ уддесапарийа̄панна̄, тесу уддесапарийа̄паннесу. тена̄ха ‘‘уддесе’’тиа̄ди. атха сабба̄нева сиккха̄пада̄ни катхам̣ па̄тимоккхуддесапарийа̄панна̄нӣти а̄ха ‘‘йасса сийа̄ а̄патти, со ‘а̄викареййа̄’ти евам̣ сан̇гахитатта̄’’ти. ‘‘йасса сийа̄ а̄паттӣ’’ти имина̄ сабба̄пи а̄паттийо нида̄нуддесе сан̇гахита̄ ева хонти. сиккха̄падесӯти адхисӣласиккха̄йа адхигамӯпа̄йабхӯтесу винайапан̃н̃аттӣсӯти аттхо. со пана па̄кат̣ойева̄ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ на вутто. пан̃чахи сахадхаммикехӣти бхиккхубхиккхуниса̄ман̣ераса̄ман̣ерисиккхама̄на̄хи. сиккхитаббатта̄ти лаббхама̄навасена сиккхитаббатта̄. татха̄ хи техи йатха̄сакам̣ сиккха̄ сиккхӣйати, на сабба̄. буддхапан̃н̃аттена̄ти буддхена т̣хапитена, вихитена̄ти аттхо. атха ва̄ сахадхаммикена сака̄ран̣ена вуччама̄ноти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. вачана̄йа̄ти ниссакке сампада̄навачананти а̄ха ‘‘тато мама вачанато’’ти.

дуббачасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

13. куладӯсакасиккха̄падаван̣н̣ана̄

нагарасса̄пи га̄мависесатта̄ идха га̄маггахан̣енева нагарампи гахитанти а̄ха ‘‘нагарампи га̄ме антогадхамева̄’’ти, ва̄-саддена ва̄ ануттавикаппаттхена гахан̣анти евам̣ вуттам̣. еттха ча апа̄ка̄рапариккхепо са̄пан̣о нигамо, сапа̄ка̄ра̄пан̣ам̣ нагарам̣, там̣там̣випарӣто га̄моти имесам̣ тин̣н̣ам̣ висесо дат̣т̣хаббо. кула̄ни дӯсетӣти кхаттийабра̄хман̣авессасуддавасена чатта̄ри кула̄ни вика̄рам̣ а̄па̄дети. дӯсенто ча на асучикаддама̄дӣхи дӯсети, атха кхо аттано дуппат̣ипаттийа̄ тесам̣ паса̄дам̣ вина̄сети. тена̄ха ‘‘пуппхада̄на̄дӣхӣ’’тиа̄ди. таттха харитва̄ ва̄ хара̄петва̄ ва̄ паккоситва̄ ва̄ паккоса̄петва̄ ва̄ сайам̣ ва̄ упагата̄нам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.436-437) йасса кассачи аттано сантакасса пуппхасса куласан̇гахаттха̄йа да̄нам̣ пуппхада̄нам̣, там̣ а̄ди йесам̣ те пуппхада̄на̄дайо, техи пуппхада̄на̄дӣхи. а̄дисаддена (па̄ра̄. 437) пхалада̄начун̣н̣аматтика̄дантакат̣т̣хавел̣уведжджика̄джан̇гхапесаника̄нам̣ гахан̣ам̣. саддхам̣ вина̄сентоти татха̄ акаронтесу ан̃н̃есу песалесу бхиккхӯсу аппаса̄дам̣ адассанам̣ гаменто. пуппхада̄на̄дӣхи ча техи катасан̇гахехи ан̃н̃е песале татха̄ акаронте те манусса̄ иссанти на аллӣйантӣти со тесам̣ паса̄дам̣ вина̄сети на̄ма̄ти дат̣т̣хаббам̣. па̄пака̄ сама̄ча̄ра̄ти буддхаппат̣икут̣т̣хатта̄ ла̄мака̄ сама̄ча̄ра̄. те пана йасма̄ куласан̇гахаттхам̣ ма̄ла̄ваччхаропана̄дайо идха адхиппета̄, тасма̄ ‘‘ма̄ла̄ваччхаропана̄дайо’’ти вуттам̣. а̄ра̄ма̄дӣнаматтха̄йа пана каппийавоха̄ра̄дӣхи ропа̄пана̄дикам̣ ват̣т̣ати. таттха ма̄ла̄ваччханти тарун̣апуппхаруккхам̣. тарун̣ака̄ хи пуппхаруккха̄пи пуппхагаччха̄пи ‘‘ма̄ла̄ваччха̄’’твева вуччанти, тасса ропанам̣ ма̄ла̄ваччхаропанам̣, там̣ а̄ди йесам̣ те ма̄ла̄ваччхаропана̄дайо. а̄дисаддена четтха ропа̄панасин̃чанасин̃ча̄панаочинанаочина̄панагантханагантха̄пана̄нам̣ гахан̣ам̣.

ма̄тика̄йам̣ диссантӣти йе паччаккхато пассанти, техи диссанти. суййантӣти йе парато сун̣анти, техи сотадва̄рена сутва̄ упадха̄рӣйанти. дут̣т̣ха̄нӣти дӯсита̄ни. алам̣ те идха ва̄сена̄ти тава идха ва̄сена алам̣, ма̄ идха тава ва̄со хотӯти аттхо. ва̄ран̣аттхо хи идха алам̣-саддо. пабба̄джанӣйакаммакатоти чодетва̄ са̄ретва̄ а̄паттим̣ а̄ропетва̄ ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, име ассаджипунаббасука̄’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 434) падабха̄джане вутта̄йа н̃аттичатуттхакаммава̄ча̄йа катапабба̄джанӣйакаммо. йасмин̃ча виха̄ре васатӣти га̄мато бахивиха̄рама̄ха. нева тасмим̣ га̄ме…пе… чаритум̣ лабхатӣти сачепи га̄мо ва̄ нигамо ва̄ два̄дасайоджанапарамо хоти, тийоджанапарамо ча виха̄ро хоти, нева тасмим̣ га̄ме ва̄ нигаме ва̄ пин̣д̣а̄йа чаритум̣ лабхати, на виха̄ре васитум̣. тасмим̣ виха̄ре васантена са̄мантага̄мепи пин̣д̣а̄йа на чаритаббам̣, са̄мантавиха̄репи васантена тасмим̣ га̄ме пин̣д̣а̄йа на чаритаббам̣. са̄мантавиха̄ре васантена пана са̄мантага̄ме чаритум̣ ват̣т̣ати. а̄паджджитабба̄ а̄паттийоти куласан̇гахаттхам̣ аттано сантакада̄не дуккат̣ам̣, иссаравата̄йа сан̇гхасантакада̄не тхуллаччайам̣, пасайха да̄не па̄ра̄джиканти има̄ а̄паттийо. ма̄тика̄йам̣ ‘‘паккамата̄ йасма̄’’ти пабба̄джанӣйакаммакатасса ваттавасена вуттам̣. а̄димхи пана пабба̄джанӣйакаммавасена дат̣т̣хаббам̣. ассаджипунаббасукети ассаджин̃чева пунаббасукан̃ча.

куладӯсакасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

сан̇гха̄дисесанигаманаван̣н̣ана̄

пат̣хама̄паттика̄ти авайавена виггахо самуда̄йо сама̄саттхоти а̄ха ‘‘пат̣хамам̣ а̄патти етесанти пат̣хама̄паттика̄’’ти. вӣтиккаманаккхан̣ейева̄ти ваттхувӣтиккаманаккхан̣ейева. ева-ка̄рена саманубха̄санакаммаккхан̣ам̣ пат̣иккхипати. ахасса йаттако париччхедо йа̄ватӣхам̣. тена̄ха ‘‘йаттака̄ни аха̄нӣ’’ти. аха̄нӣти ча диваса̄нӣти аттхо.

ваттхувасена ва̄ти асучимочана̄дивӣтиккамаматтавасена ва̄. иданти идам̣ вӣтиккамам̣. на̄маматтавасена ва̄ айам̣ иттханна̄ма̄ а̄паттӣти ‘‘айам̣ сан̇гха̄дисесо на̄ма а̄паттӣ’’ти евам̣ вина̄ ваттхум̣ на̄мавасена ва̄. маттасаддена четтха ваттхум̣ пат̣иккхипати. поттхакесу пана каттхачи ‘‘на̄маготтавасена ва̄’’ти ликханти, там̣ на сундарам̣ ‘‘айам̣ иттханна̄ма̄ а̄паттӣ’’ти вуттатта̄. ида̄ни нам̣ кассачи на а̄рочесса̄мӣти самбандхо. дхурам̣ никкхипитва̄ти а̄рочане усса̄хам̣ т̣хапетва̄. на кевалам̣ ваттхуна̄мавасенева а̄паттисан̃н̃ӣ хутва̄ чха̄дентассева, атха кхо йопи евам̣ аджа̄нанто кевалам̣ ‘‘а̄паттим̣ чха̄демӣ’’ти а̄паттисан̃н̃а̄йа чха̄дети, тассапи чханна̄ хотӣти ведитаббам̣. саче панеттха ана̄паттисан̃н̃ӣ ва̄ хоти, ан̃н̃а̄паттиккхандхасан̃н̃ӣ ва̄ вематико ва̄ хутва̄ ‘‘на да̄ни нам̣ кассачи а̄рочесса̄мӣ’’ти евам̣ чха̄детука̄мова дхурам̣ никкхипитва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пети, аччханна̄ва хотӣти а̄нетва̄ йоджетаббам̣. ана̄патти пана а̄паттисан̃н̃а̄йапи ана̄паттисан̃н̃а̄йапи чха̄дентена аччха̄дита̄ва хоти. лахукам̣ ва̄ ‘‘гарука̄’’ти гарукам̣ ва̄ ‘‘лахука̄’’ти чха̄дети, аладжджипаккхе тит̣т̣хати, а̄патти пана аччханна̄ хоти. гарукам̣ ‘‘лахука̄’’ти ман̃н̃ама̄но десети, нева десита̄ хоти наччханна̄.

пакато сабха̄вабхӯто атта̄ асса̄ти пакататто, на каммехи викататтоти аттхо. тена̄ха ‘‘ануккхитто сама̄насам̣ва̄сако’’ти. вуттанайенева̄ти ‘‘на да̄ни нам̣ кассачи а̄рочесса̄мӣ’’тиа̄дина̄ вуттанева найена. атха ‘‘майхам̣ сан̇гхена каммам̣ ката’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) апакататтасан̃н̃ӣ хутва̄ чха̄дети, аччханна̄ва хоти. апакататтена пана пакататтасан̃н̃ина̄ ва̄ пакататтена апакататтасан̃н̃ина̄ ва̄ чха̄дита̄пи аччханна̄ва хоти. вуттампи четам̣ –

‘‘а̄паджджати гарукам̣ са̄васесам̣;

чха̄дети ана̄дарийам̣ пат̣ичча;

на бхиккхунӣ но ча пхусеййа ваджджам̣;

пан̃ха̄меса̄ кусалехи чинтита̄’’ти. (пари. 481);

айан̃хи пан̃хо уккхиттакена катхито.

дасасу антара̄йесу йам̣ ваттаббам̣, там̣ хет̣т̣ха̄ вуттамева. саче пана йо бхӣрукаджа̄тиката̄йа андхака̄ре амануссачан̣д̣амигабхайена антара̄йикасан̃н̃ӣ хутва̄ чха̄дети, аччханна̄ва хоти. йассапи паббатавиха̄ре васантасса кандарам̣ ва̄ надим̣ ва̄ атиккамитва̄ а̄рочетаббам̣ хоти, антара̄магге ча чан̣д̣ава̄л̣ааманусса̄дибхайам̣ аттхи, магге аджагара̄ нипаджджанти, надӣ пӯра̄ хоти, етасмим̣ сатийева антара̄йе антара̄йикасан̃н̃ӣ хутва̄ чха̄дети, аччханна̄ва хоти. антара̄йикасса пана антара̄йикасан̃н̃а̄йа ва̄ анантара̄йикасан̃н̃а̄йа ва̄ чха̄дайато аччханна̄ва.

бхиккхуноти сабха̄гасса бхиккхуно. сачасса мукхе аппаматтако ган̣д̣о ва̄ хоти, ханукава̄то ва̄ виджджхати, данто ва̄ руджджати, бхиккха̄ ва̄ манда̄ ладдха̄ хоти, та̄ватакена пана нева ваттум̣ на саккоти, на гантум̣. апича кхо ‘‘на саккомӣ’’ти сан̃н̃ӣ хоти, айам̣ паху хутва̄ аппахусан̃н̃ӣ на̄ма. имина̄ чха̄дита̄пи аччха̄дита̄. аппахуна̄ пана ваттум̣ ва̄ гантум̣ ва̄ асаматтхена пахусан̃н̃ина̄ ва̄ аппахусан̃н̃ина̄ ва̄ чха̄дита̄пи аччха̄дита̄ва.

идам̣ утта̄намева̄ти идам̣ ан̇гадвайам̣ утта̄наттхамева. саче пана ‘‘чха̄десса̄мӣ’’ти дхураниккхепам̣ катва̄ пуребхатте ва̄ паччха̄бхатте ва̄ пат̣хамайа̄ма̄дӣсу ва̄ ладжджидхаммам̣ оккамати, антоарун̣ейева а̄рочети, айам̣ чха̄детука̄мо на чха̄дети на̄ма.

йасса пана абхиккхуке т̣ха̄не васантасса а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ сабха̄гасса бхиккхуно а̄гаманам̣ а̄гаментасса ва̄, сабха̄гасса сантикам̣ ва̄ гаччхантасса ад̣д̣хама̄сопи ма̄сопи атиккамати, айам̣ наччха̄детука̄мо чха̄дети на̄ма. айампи аччханна̄ва хоти.

йо пана а̄паннаматтова аггим̣ аккантапурисо вийа сахаса̄ апаккамитва̄ сабха̄гат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ а̄ви кароти, айам̣ наччха̄детука̄мова на чха̄дети на̄ма. сабха̄гаматтамева пама̄н̣анти аверисабха̄гаматтамева пама̄н̣ам̣. аверисабха̄гасса хи сантике а̄рочетаббам̣. йо пана висабха̄го хоти сутва̄ пака̄сетука̄мо, еварӯпасса упаджджха̄йассапи сантике на а̄рочетабба̄. таттха пуребхаттам̣ а̄паттим̣ а̄панно хоту, паччха̄бхаттам̣ ва̄ дива̄ ва̄ раттим̣ ва̄, йа̄ва арун̣ам̣ на уггаччхати, та̄ва а̄рочетаббам̣. уддхасте арун̣е пат̣иччханна̄ хоти, пат̣иччха̄данапаччайа̄ ча дуккат̣ам̣ а̄паджджати. сан̇кхепатоти сама̄сато. виттха̄рато пана самантапа̄са̄дика̄йам̣ вуттоти адхиппа̄йо.

ака̄ма̄ париваттхаббанти аппат̣икаммаката̄йа а̄паттийа̄ саггамоккха̄варан̣абха̄вато аниччхантена̄пи париваситаббанти аттхо. тена̄ха ‘‘на ка̄мена̄’’тиа̄ди. парива̄сам̣ сама̄да̄йа̄ти парива̄саваттам̣ сан̇гхамаджджхе сама̄дийитва̄. йадипи чатуббидхо парива̄со аппат̣иччханнапарива̄со, пат̣иччханнапарива̄со, суддхантапарива̄со, самодха̄напарива̄соти, татха̄пи аппат̣иччханнапарива̄со идха на адхиппетоти а̄ха ‘‘таттха пат̣иччханна…пе… тивидхо парива̄со’’ти. таттха̄ти тасмим̣ ва̄кйе. пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ сати да̄таббо парива̄со пат̣иччханнависайата̄йа пат̣иччханнапарива̄со. суддхантато пат̣т̣ха̄йа да̄таббо парива̄со суддхантапарива̄со. самодахитва̄ да̄таббо парива̄со самодха̄напарива̄со.

ида̄ни те тивидхейева парива̄се сарӯпато дассетум̣ ‘‘таттха̄’’тиа̄дима̄ха. хӣти йасма̄. ека̄хам̣ пат̣иччханна̄ ека̄хаппат̣иччханна̄. вуттанайена̄ти ‘‘а̄патти ча хотӣ’’тиа̄дина̄ вуттена найена. ека̄хаппат̣иччханнанти еттха итисаддо ‘‘ити ва̄, ити еварӯпа̄ висӯкадассана̄ пат̣ивирато’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.13, 197) вийа а̄диаттхо. тена ‘‘сохам̣, бханте, сан̇гхам̣ екисса̄ а̄паттийа̄ сан̃четаника̄йа суккависат̣т̣хийа̄ ека̄хаппат̣иччханна̄йа ека̄хапарива̄сам̣ йа̄ча̄мӣ’’ти имам̣ па̄л̣исесам̣ (чӯл̣ава. 102) сан̇ган̣ха̄ти. евам̣ парива̄сам̣ йа̄ча̄петва̄ти евам̣ йа̄вататийам̣ йа̄ча̄петва̄. кхандхаке а̄гатанайена̄ти самуччайаккхандхаке (чӯл̣ава. 97 а̄дайо) а̄гатанайена. татоти паккхато пат̣т̣ха̄йа. атирекапаккхаппат̣иччханнанти паккхасса атиреко атирекапаккхо, там̣ пат̣иччханнанти аттхо. татоти тим̣сатимадивасато пат̣т̣ха̄йа. ма̄саппат̣иччханнанти сатта̄нам̣ а̄йум̣ минанто вийа сийати антам̣ каротӣти ма̄со, тим̣сараттиндиво, там̣ пат̣иччханнанти аттхо. сам̣ваччхаре пун̣н̣ети там̣ там̣ саттам̣, дхаммаппаваттин̃ча сан̇гамма ваданто вийа сарати паваттатӣти сам̣ваччхаро, два̄даса ма̄са̄, тасмим̣ парипун̣н̣е.

ваттхукиттанавасена ва̄ти на̄мена саха ваттхукиттанавасена ва̄ти аттхо. тенева хи упари ‘‘на̄маматтавасена ва̄’’ти маттаггахан̣ам̣ катанти дат̣т̣хаббам̣. на̄маматтавасена̄ти ваттхукиттанам̣ вина̄ кевалам̣ на̄массева васена. тасма̄ти йасма̄ дувидхе на̄ме ‘‘а̄паттӣ’’ти саббаса̄дха̄ран̣ам̣ на̄мам̣, тасма̄. суккависсат̣т̣хӣти суккависсат̣т̣хи на̄ма̄йам̣. итисаддо хеттха вачанӣйаттхам̣ нидассети. нидассанаматтан̃четам̣ ‘‘суккависсат̣т̣хӣ’’ти ка̄йасам̣сагга̄дӣнампи ваттхуа̄дибха̄вена иччхитаббатта̄. ваттху чева готтан̃ча̄ти вӣтиккаматта̄ ваттху чева анан̃н̃аса̄дха̄ран̣атта̄ готтан̃ча. гам̣ та̄йатӣти готтам̣, саджа̄тито ан̃н̃аттха ка̄йасам̣сагга̄дӣсу гантум̣ адатва̄ буддхим̣, вачанан̃ча раккхатӣти аттхо. сан̇гха̄дисесоти сан̇гха̄дисесо на̄ма̄йам̣. еттха пана итисаддо вачанавачанӣйасамуда̄йам̣ нидассети. тена̄ха ‘‘на̄ман̃чева а̄патти ча̄’’ти, саджа̄тиса̄дха̄ран̣ана̄матта̄ на̄ман̃чева тена тена вӣтиккамена̄паджджитаббатта̄ а̄патти ча̄ти аттхо. идампи нидассанаматтамева ‘‘а̄паттийо’’ти имасса̄пи на̄ма̄дибха̄вена иччхитаббатта̄. итисаддо ва̄ а̄диаттхо. еван̃ча катва̄ ‘‘ка̄йасам̣саггантиа̄дивачанена̄пӣ’’тиа̄дикампи саматтхитам̣ хоти.

тайидам̣ каммава̄ча̄йа кена вачанена гахитанти ануйогам̣ сандха̄йа ‘‘таттха̄’’тиа̄дима̄ха. ‘‘а̄паттӣ’’ти саббаса̄дха̄ран̣ана̄матта̄, вӣтиккамена а̄паджджитаббатта̄ ча на̄ман̃чева а̄патти ча хотӣти а̄ха ‘‘а̄паттийоти вачанена̄пӣ’’ти. тасма̄ти йасма̄ идам̣ парива̄са̄дивинайакаммам̣ ваттхувасена, готтавасена, на̄мавасена, а̄паттивасена ча ка̄тум̣ ват̣т̣атийева, тасма̄. етесӯти ваттхуа̄дӣсу, суккависсат̣т̣хиа̄дӣсу ва̄. ваттам̣ сама̄да̄таббанти йатха̄вуттесу двӣсу падесу екенапи сама̄да̄таббам̣. двӣхи пана сусама̄диннам̣йева. тенева ваккхати ‘‘сама̄да̄непи есева найо’’ти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄).

а̄рочетва̄ти –

‘‘ахам̣, бханте, екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣ сан̃четаникам̣ суккависсат̣т̣хим̣ ека̄хаппат̣иччханнам̣, сохам̣ сан̇гхам̣ екисса̄ а̄паттийа̄ сан̃четаника̄йа суккависсат̣т̣хийа̄ ека̄хаппат̣иччханна̄йа ека̄хапарива̄сам̣ йа̄чим̣, тасса ме сан̇гхо екисса̄ а̄паттийа̄ сан̃четаника̄йа суккависсат̣т̣хийа̄ ека̄хаппат̣иччханна̄йа ека̄хапарива̄сам̣ ада̄си, сохам̣ париваса̄ми, ведайа̄махам̣, бханте, ‘ведайатӣ’ти мам̣ сан̇гхо дха̄ретӯ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) –

евама̄дина̄ там̣ там̣ йоджана̄нурӯпам̣ а̄рочетва̄. иман̃ча панаттхам̣ гахетва̄ йа̄йа ка̄йачи бха̄са̄йа а̄рочетум̣ ват̣т̣атийева (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102). ‘‘пуна а̄гата̄гата̄нам̣ бхиккхӯнам̣ а̄рочентена̄’’ти идам̣ а̄гантукам̣ бхиккхум̣ сандха̄йа вуттам̣. еттха ча екасса а̄рочентена аваса̄не ‘‘ведайатӣти мам̣ а̄йасма̄ дха̄рету’’, двиннам̣ ‘‘а̄йасманта̄ дха̄ренту’’, тин̣н̣ам̣ ‘‘а̄йасманто дха̄рентӯ’’ти ваттаббам̣. ваттабхедан̃ча раттиччхедан̃ча акатва̄ти ‘‘на, бхиккхаве, па̄рива̄сикена бхиккхуна̄ са̄дитаббам̣ пакататта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ абхива̄данам̣ паччупат̣т̣ха̄на’’нтиа̄дина̄ (чӯл̣ава. 75) па̄рива̄сикаккхандхаке йа̄ни чатунавути ватта̄ни вутта̄ни, тесам̣ бхедан̃ча, йо ча ‘‘тайо кхо, упа̄ли, па̄рива̄сикасса бхиккхуно раттиччхеда̄ сахава̄со виппава̄со ана̄рочана̄’’ти (чӯл̣ава. 83) раттиччхедо вутто, тан̃ча акатва̄.

айам̣ хеттха виниччхайо – саче (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 76) а̄гантука̄ мухуттам̣ виссамитва̄ ва̄ ависсамитва̄ ева ва̄ виха̄рамаджджхена гаччханти, тесампи а̄рочетаббам̣. саче тасса аджа̄нантассева гаччханти, айан̃ча гатака̄ле джа̄на̄ти, гантва̄ а̄рочетаббам̣. сампа̄пун̣итум̣ асакконтасса раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣ам̣. йепи антовиха̄рам̣ аппависитва̄ упача̄расӣмам̣ оккамитва̄ гаччханти, айан̃ча несам̣ чхаттасаддам̣ ва̄ укка̄ситасаддам̣ ва̄ кхипитасаддам̣ ва̄ сутва̄ва а̄гантукабха̄вам̣ джа̄на̄ти, гантва̄ а̄рочетаббам̣. гатака̄ле джа̄нантена̄пи анубандхитва̄ а̄рочетаббамева. сампа̄пун̣итум̣ асакконтасса раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣ам̣. йопи раттим̣йева а̄гантва̄ раттим̣йева гаччхати, сописса раттиччхедам̣ кароти. ан̃н̃а̄татта̄ пана ваттабхедадуккат̣ам̣ наттхи. саче аджа̄нитва̄ва аббха̄нам̣ кароти, акатамева хотӣти курундийам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 76) вуттам̣. тасма̄ адхика̄ раттийо гахетва̄ ка̄таббам̣. айам̣ апан̣н̣акаппат̣ипада̄.

надиа̄дӣсу на̄ва̄йа гаччхантампи паратӣре т̣хитампи а̄ка̄се гаччхантампи паббататалааран̃н̃а̄дӣсу дӯре т̣хитампи бхиккхум̣ дисва̄ саче ‘‘бхиккхӯ’’ти ваваттха̄нам̣ аттхи, на̄ва̄дӣхи ва̄ гантва̄, маха̄саддам̣ катва̄ ва̄ вегена анубандхитва̄ ва̄ а̄рочетаббам̣, ана̄рочентасса раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча. саче ва̄йамантопи сампа̄пун̣итум̣ ва̄ са̄ветум̣ ва̄ на саккоти, раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣ам̣.

ан̃н̃ам̣ кан̃чи виха̄рам̣ гатенапи бхиккхӯнам̣ а̄рочетаббамева (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 76). саче саббе екат̣т̣ха̄не т̣хите пассати, екат̣т̣ха̄не т̣хитенева а̄рочетаббам̣. атха руккхамӯла̄дӣсу висум̣ висум̣ т̣хита̄ хонти, таттха таттха гантва̄ а̄рочетаббам̣. сан̃чичча ана̄рочентасса раттиччхедо ча хоти, ваттабхеде ча дуккат̣ам̣. атха вичинанто екачче на пассати, раттиччхедова хоти, на ча ваттабхедадуккат̣ам̣. сан̃чичча ана̄рочентасса пана раттиччхедо чева хоти, ваттабхеде ча дуккат̣ам̣.

таттхева̄ти ма̄л̣акасӣма̄йамева. ма̄л̣акато пана бхиккхӯсу никкхантесу екассапи сантике никкхипитум̣ ват̣т̣ати (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 97). ма̄л̣акато никкхамитва̄ сатим̣ пат̣илабхантена саха гаччхантасса сантике никкхипитаббам̣. тена̄ха ‘‘екапуггаласса ва̄ сантике’’ти. саче сопи пакканто, ан̃н̃асса йасса ма̄л̣аке на̄рочитам̣, тасса а̄рочетва̄ никкхипитаббам̣. пакататтат̣т̣ха̄нети сан̇гхакамма̄нам̣ арахат̣т̣ха̄не. две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄ти (са̄раттха. т̣ӣ. чӯл̣авагга 3.97) бхиккхӯнам̣ саджджха̄йанасаддасаванӯпача̄равиджаханаттхам̣ вуттам̣. маха̄маггато оккамма̄ти маггаппат̣ипаннабхиккхӯнам̣ упача̄равиджаханаттхам̣ вуттам̣. гумбена ва̄ ватийа̄ ва̄ пат̣иччханнат̣т̣ха̄нети дассанӯпача̄равиджаханаттхам̣ вуттам̣. ваттам̣ сама̄дийитва̄ а̄рочетаббанти вуттанайенева ваттам̣ сама̄дийитва̄ парива̄со а̄рочетаббо. ‘‘а̄рочетабба’’нти пана са̄ман̃н̃ена вуттам̣. а̄рочентена ча саче навакатаро хоти, ‘‘а̄вусо’’ти ваттаббам̣. саче вуд̣д̣хатаро, ‘‘бханте’’ти ваттаббам̣. саче ан̃н̃о кочи бхиккху кеначидева каран̣ӣйена там̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхати. саче еса нам̣ пассати, саддам̣ ва̄ тасса сун̣а̄ти, а̄рочетаббам̣. ана̄рочентасса раттиччхедо чева ваттабхедо ча. тена̄ха ‘‘йампи ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ пассати, тасса̄пи а̄рочетаббамева̄’’ти. атха два̄дасахаттхам̣ упача̄рам̣ оккамитва̄ аджа̄нантассева гаччхати, раттиччхедо хотийева, ваттабхедо пана наттхи. ут̣т̣хитети уггате. йам̣ саббапат̣хамам̣ бхиккхунти виха̄рато никкхамантам̣ ва̄ а̄гантукам̣ ва̄ саббапат̣хамам̣ йам̣ ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ пассати. тасса а̄рочетва̄ никкхипитаббанти ана̄рочентасса дуккат̣ам̣ сийа̄, там̣ сандха̄йа вуттам̣, на ту раттиччхедам̣ сандха̄йа. итаратха̄ хи ‘‘виха̄расӣма̄парийа̄панна̄нам̣ саббесам̣ а̄рочетва̄’’ти вадеййа. йа̄ва раттийо пӯрентӣти йаттака̄ раттийо а̄патти пат̣иччханна̄ хоти, таттака̄ раттийо йа̄ва пӯренти, та̄ва париваттхаббам̣. самантапа̄са̄дика̄йам̣ пана ‘‘евам̣ йаттака̄ни диваса̄ни а̄патти пат̣иччханна̄ хоти, таттака̄ни, тато адхикатара̄ни ва̄ куккуччавиноданаттха̄йа париваситва̄’’ти вуттам̣. виттха̄роти папан̃чо.

итаресу пана двӣсӯти суддхантапарива̄со, самодха̄напарива̄соти двиннам̣ маджджхе. кхандхакети самуччайаккхандхаке (чӯл̣ава. 156 а̄дайо). чӯл̣асуддханто маха̄суддхантоти еттха йо упасампадато (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102; ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 242) пат̣т̣ха̄йа ануломаккамена ва̄ а̄рочитадивасато пат̣т̣ха̄йа пат̣иломаккамена ва̄ ‘‘асукан̃ча асукан̃ча дивасам̣ ва̄ паккхам̣ ва̄ ма̄сам̣ ва̄ сам̣ваччхарам̣ ва̄ тава суддхабха̄вам̣ джа̄на̄сӣ’’ти пуччхийама̄но ‘‘а̄ма, бханте, джа̄на̄ми, еттакам̣ на̄ма ка̄лам̣ ахам̣ суддхо’’ти вадати, тасса динно суддхантапарива̄со ‘‘чӯл̣асуддханто’’ти вуччати.

там̣ гахетва̄ паривасантена йаттакам̣ ка̄лам̣ аттано суддхабха̄вам̣ джа̄на̄ти, таттакам̣ апанетва̄ авасесам̣ ма̄сам̣ ва̄ двема̄сам̣ ва̄ париваситаббам̣. саче ‘‘ма̄саматтам̣ асуддхомхӣ’’ти саллаккхетва̄ парива̄сам̣ аггахеси, паривасанто ча пуна ан̃н̃ам̣ ма̄сам̣ сарати, тампи ма̄сам̣ париваситаббамева, пуна парива̄сада̄накиччам̣ наттхи. атха ‘‘двема̄сам̣ асуддхомхӣ’’ти саллаккхетва̄ аггахеси, паривасанто ча ‘‘ма̄саматтамева̄хам̣ асуддхомхӣ’’ти саннит̣т̣ха̄нам̣ кароти, ма̄самева париваситаббам̣, пуна парива̄сада̄накиччам̣ наттхи. айан̃хи суддхантапарива̄со уддхампи а̄рохати, хет̣т̣ха̄пи орохати, идамасса лаккхан̣ам̣.

йо пана йатха̄вуттена ануломаппат̣иломавасена пуччхийама̄нопи раттипарийантам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) на джа̄на̄ти нассарати, раттипарийанте вематико ва̄ хоти, тасса динно суддхантапарива̄со ‘‘маха̄суддханто’’ти вуччати. там̣ гахетва̄ гахитадивасато йа̄ва упасампададивасо, та̄ва раттийо ган̣етва̄ париваситаббам̣. айам̣ уддхам̣ на̄рохати, хет̣т̣ха̄ пана орохати. тасма̄ саче паривасанто раттипариччхеде саннит̣т̣ха̄нам̣ кароти ‘‘ма̄со ва̄ сам̣ваччхаро ва̄ майхам̣ а̄паннасса̄’’ти, ма̄сам̣ ва̄ сам̣ваччхарам̣ ва̄ париваситаббам̣. еттха ча кин̃ча̄пи ‘‘еттакам̣ ка̄лам̣ ахам̣ суддхо’’ти вадантасса чӯл̣асуддханто дӣйати, татха̄пи нийаменева джа̄нана̄бха̄ва̄ ‘‘дувидхопи чеса…пе… да̄таббо’’ти вуттам̣. тасса да̄навидхи кхандхаке а̄гатоти тасса дувидхасса̄пи суддхантасса да̄навидхи ‘‘тена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ сан̇гхам̣ упасан̇камитва̄…пе… евамасса вачанӣйо’’тиа̄дина̄ самуччайаккхандхаке (чӯл̣ава. 156) а̄гато. тасма̄ таттха вуттанайенева ведитабботи адхиппа̄йо. еса найо виниччхайакатха̄ пана виттха̄рато самантапа̄са̄дика̄йам̣ вутта̄ти еттха̄пи.

одхунитва̄ авадхуйа паха̄йа самодха̄но одха̄насамодха̄но. чираппат̣иччханна̄нам̣ аггхена самодха̄но аггхасамодха̄но. миссака̄нам̣ самодха̄но миссакасамодха̄но. ида̄ни там̣ тивидхампи самодха̄напарива̄сам̣ сан̇кхепато дассетум̣ ‘‘таттха̄’’тиа̄дима̄ха. антара̄паттим̣ а̄паджджитва̄ пат̣иччха̄дентасса̄ти йо парива̄сам̣ гахетва̄ аниккхиттаватто хутва̄ паривасанто апаринит̣т̣хитейева парива̄се антара̄ вемаджджхе сан̇гха̄дисеса̄паттим̣ а̄паджджитва̄ пат̣иччха̄дети, тасса. паривуттхадивасети лаккхан̣авачанаметам̣, тена ‘‘ма̄наттачин̣н̣адивасе ча̄’’типи вуттамева хоти. маккхетва̄ти н̃аттичатуттхена каммена мӯла̄йа пат̣икассанавасена маккхетва̄. самодахитва̄ти мӯла̄паттит̣т̣ха̄не т̣хапетва̄, паккхипитва̄ти аттхо. да̄таббапарива̄соти ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо’’тиа̄дина̄ н̃аттичатуттхена каммена да̄таббапарива̄со. идам̣ вуттам̣ хоти – йо пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ парива̄сам̣ гахетва̄ паривасанто (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102; ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 243) ва̄ ма̄натта̄рахо ва̄ ма̄наттам̣ чаранто ва̄ аббха̄на̄рахо ва̄ аниккхиттаватто ан̃н̃ам̣ а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ пурима̄паттийа̄ сама̄ ва̄ ӯнатара̄ ва̄ раттийо пат̣иччха̄дети, тасса мӯла̄йа пат̣икассанена те паривуттхадивасе ча ма̄наттачин̣н̣адивасе ча саббе одхунитва̄ адивасе катва̄ паччха̄ а̄панна̄паттим̣ мӯла̄паттийам̣ самодха̄йа парива̄со да̄табботи.

саче пана антара̄патти мӯла̄паттито атирекаппат̣иччханна̄ хоти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102), там̣ мӯла̄паттим̣ катва̄ таттха итарам̣ самодха̄йа парива̄со да̄таббо. саче пана антара̄патти аппат̣иччханна̄ хоти, мӯла̄йа пат̣икассанам̣ акатва̄ пуббе гахитапарива̄сенева париваситаббам̣.

йа̄ ека̄ ва̄…пе… саббачираппат̣иччханна̄йоти йа̄ ека̄ ва̄ а̄патти саббачираппат̣иччханна̄, йа̄ две ва̄ тиссо ва̄ самбахула̄ ва̄ а̄паттийо саббачираппат̣иччханна̄йоти аттхо. та̄санти саббачираппат̣иччханна̄нам̣ а̄паттӣнам̣. да̄навидхи панасса кхандхаке вуттанайенева ведитаббо.

йасса пана сатам̣ а̄паттийо даса̄хапат̣иччханна̄, апарампи сатам̣ а̄паттийо даса̄хапат̣иччханна̄, апарампи сатам̣ а̄паттийо даса̄хапат̣иччханна̄ти евам̣ дасаккхаттум̣ катва̄ а̄паттисахассам̣ дивасасатапат̣иччханнам̣ хоти, тена ким̣ ка̄таббанти? саббам̣ самодахитва̄ даса дивасе париваситаббам̣. евам̣ екенева даса̄хена дивасасатампи париваситамева хоти. вуттампи четам̣ –

‘‘дасасатам̣ раттисатам̣, а̄паттийо чха̄дайитва̄на;

даса раттийо васитва̄на, муччеййа па̄рива̄сико’’ти. (пари. 477);

айам̣ аггхасамодха̄но на̄ма.

ида̄ни миссакасамодха̄нам̣ ниддиситум̣ ‘‘миссакасамодха̄но на̄ма̄’’тиа̄дима̄ха. татра̄йам̣ найо –

‘‘ахам̣, бханте, самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ екам̣ суккависсат̣т̣хим̣, екам̣ ка̄йасам̣саггам̣, екам̣ дут̣т̣хуллава̄чам̣, екам̣ аттака̄мам̣, екам̣ сан̃чариттам̣, екам̣ кут̣ика̄ракам̣, екам̣ виха̄рака̄ракам̣, екам̣ дут̣т̣хадосам̣, екам̣ ан̃н̃абха̄гийам̣, екам̣ сан̇гхабхедам̣, екам̣ бхеда̄нуваттакам̣, екам̣ дуббачам̣, екам̣ куладӯсакам̣, сохам̣, бханте, сан̇гхам̣ та̄сам̣ а̄паттӣнам̣ самодха̄напарива̄сам̣ йа̄ча̄мӣ’’ти –

тиккхаттум̣ йа̄ча̄петва̄ таданурӯпа̄йа каммава̄ча̄йа парива̄со да̄таббо. еттха ча ‘‘сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ на̄на̄ваттхука̄йо’’типи ‘‘сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджи’’нтипи евам̣ пуббе вуттанайена ваттхувасенапи готтавасенапи на̄мавасенапи а̄паттивасенапи йоджетва̄ каммава̄чам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣хатийева̄ти. айам̣ миссакасамодха̄но. саббапарива̄сакаммава̄ча̄васа̄не пана никкхитта̄никкхиттаватта̄дикатха̄ пуриманайенева ведитабба̄. тивидхепи самодха̄напарива̄се аттхаматтассева вуттатта̄, виниччхайа̄дӣнам̣ ва̄ ана̄мат̣т̣хатта̄ ‘‘айам̣ тивидхепи самодха̄напарива̄се сан̇кхепакатха̄’’ти вуттам̣. маха̄висайатта̄ самодха̄навича̄ран̣а̄йа са̄ ниравасеса̄ куто ладдхабба̄ти а̄ха ‘‘виттха̄ро’’тиа̄ди.

чха̄раттанти ра̄ саддо тӣйати чхиджджати еттха̄ти ратти, сатта̄нам̣ саддасса вӯпасаманака̄лоти аттхо, чха раттийо сама̄хат̣а̄, чханнам̣ раттӣнам̣ ва̄ сама̄ха̄ро чхараттам̣, чхараттамева чха̄раттам̣, авайавабйатирекена самуда̄йасса̄бха̄вато чха раттийоти аттхо вутто.

парива̄сам̣ адатва̄ ма̄наттамева да̄таббанти йасма̄ а̄патти аппат̣иччханна̄, йасма̄ ча а̄паннабха̄венева ма̄натта̄рахо хоти, тасма̄ парива̄сам̣ адатва̄ кевалам̣ ма̄наттамева да̄таббам̣. йам̣ пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ паривуттхапарива̄сасса дӣйати, идам̣ пат̣иччханнама̄наттам̣ на̄ма̄ти а̄ха ‘‘йасса пат̣иччханна̄ хотӣ’’тиа̄ди. иданти пат̣иччханнама̄наттам̣. идха̄ти имасмим̣ ва̄кйе. катхам̣ пана тесам̣ двиннам̣ ма̄натта̄нам̣ да̄навидхи ча виниччхайакатха̄ ча ведитабба̄ти а̄ха ‘‘убхиннампи пана̄’’тиа̄ди.

айанти ваккхама̄нам̣ сандха̄йа̄ха. парива̄се вуттаппака̄рам̣ падесанти париккхиттасса виха̄расса париккхепато, апариккхиттасса париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нато две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄ маха̄маггато оккамма гумбена ва̄ ватийа̄ ва̄ пат̣иччханнат̣т̣ха̄нам̣. сама̄дийитва̄ти антоарун̣ейева сама̄дийитва̄. а̄рочетва̄ти –

‘‘ахам̣, бханте, екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣ сан̃четаникам̣ суккависсат̣т̣хим̣ аппат̣иччханнам̣, сохам̣, бханте, сан̇гхам̣ екисса̄ а̄паттийа̄ сан̃четаника̄йа суккависсат̣т̣хийа̄ аппат̣иччханна̄йа чха̄раттам̣ ма̄наттам̣ йа̄чим̣, тасса ме сан̇гхо екисса̄ а̄паттийа̄ сан̃четаника̄йа суккависсат̣т̣хийа̄ аппат̣иччханна̄йа чха̄раттам̣ ма̄наттам̣ ада̄си, сохам̣ ма̄наттам̣ чара̄ми, ведайа̄махам̣, бханте, ведайатӣ’ти мам̣ сан̇гхо дха̄ретӯ’’тиа̄дина̄ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 97) –

а̄паттидиваса̄нурӯпам̣ а̄рочетва̄. иман̃ча пана аттхам̣ гахетва̄ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 97) йа̄йа ка̄йачи бха̄са̄йа а̄рочетум̣ ват̣т̣атийева. а̄рочитака̄лато пат̣т̣ха̄йа ча екам̣ бхиккхум̣ т̣хапетва̄ сесехи сати каран̣ӣйе гантумпи ват̣т̣ати. арун̣е ут̣т̣хите тасса бхиккхусса сантике ваттам̣ никкхипитаббам̣. саче сопи кеначи каммена пуре арун̣ейева гаччхати, ан̃н̃ам̣ виха̄рато никкхантам̣ ва̄ а̄гантукам̣ ва̄ йам̣ пат̣хамам̣ пассати, тасса сантике а̄рочетва̄ никкхипитаббам̣. айан̃ча йасма̄ ган̣асса а̄рочетва̄, бхиккхӯнан̃ча аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ва васи, тенасса ӯне ган̣е чаран̣адосо ва̄ виппава̄со ва̄ на хоти. саче пана кан̃чи на пассати, виха̄рам̣ гантва̄ йам̣ пат̣хамам̣ пассати, тасса а̄рочетва̄ никкхипитаббам̣. тена̄ха ‘‘тато тесу гатесу ва̄ агатесу ва̄ пуриманайена пат̣ипаджджитабба’’нти.

йаттха сийа̄ти йассам̣ сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄йам̣ вӣсатиган̣о бхиккхусан̇гхо аттхи. авха̄табботи аббха̄накаммавасена паккоситаббо. аббха̄накаммам̣ пана катханти а̄ха ‘‘аббха̄накаммам̣ пана̄’’тиа̄ди. па̄л̣ивасена̄ти ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо’’тиа̄дина̄ (чӯл̣ава. 101) па̄л̣ивасена. виниччхайавасена̄ти ‘‘аббхантехи ча пат̣хамам̣ аббха̄на̄рахо ка̄таббо. айан̃хи никкхиттаваттатта̄ пакататтат̣т̣ха̄не т̣хито, пакататтасса ча аббха̄нам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати, тасма̄ ваттам̣ сама̄дапетаббо. ватте сама̄динне аббха̄на̄рахо хоти. тена̄пи ваттам̣ сама̄дийитва̄ а̄рочетва̄ аббха̄нам̣ йа̄читаббам̣. аниккхиттаваттасса пана ваттасама̄накиччам̣ наттхи. со хи чха̄ратта̄тиккаменева аббха̄на̄рахо хотӣ’’тиа̄дина̄ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 97) виниччхайавасена. там̣ панетам̣ саббам̣ парива̄са̄дикаммам̣ па̄л̣ивасена (чӯл̣ава. 75) ча ат̣т̣хакатха̄васена (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 75, 97) ча сувин̃н̃еййатта̄ ативиттха̄рабхайена на виттха̄райимха, аттхикехи пана татова гахетаббам̣. имасса пана каммасса вӣсативаггакаран̣ӣйатта̄ тато ӯнатарена катам̣ куппати. тена̄ха ‘‘екена̄пи че…пе… анаббхито’’ти. айанти айам̣ йатха̄вутта̄. са̄мӣчӣти ваттам̣.

ити кан̇кха̄витаран̣ийа̄ па̄тимоккхаван̣н̣ана̄йа

винайаттхаман̃джӯса̄йам̣ лӣнаттхаппака̄санийам̣

сан̇гха̄дисесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.