анийатакан̣д̣ам̣
1. пат̣хамаанийатасиккха̄падаван̣н̣ана̄
‘‘ма̄туга̄мена̄’’ти ватва̄ пуна ‘‘ека̄йа̄’’ти вуттатта̄ ‘‘ма̄туга̄масан̇кха̄та̄йа ека̄йа иттхийа̄’’ти вуттам̣. рахоти аппака̄сам̣. аппака̄сата̄ ча йо ана̄паттим̣ кароти, тасса апаччаккхабха̄ватоти а̄ха ‘‘чаккхусса рахо’’ти. нану ‘‘рахо на̄ма чаккхусса рахо, сотасса рахо. чаккхусса рахо на̄ма на сакка̄ хоти аккхим̣ ва̄ никхан̣ийама̄не, бхамукам̣ ва̄ уккхипийама̄не, сӣсам̣ ва̄ уккхипийама̄не пасситум̣. сотасса рахо на̄ма на сакка̄ хоти пакатикатха̄ соту’’нти падабха̄джанапа̄л̣ийам̣ сотасса рахоти а̄гатам̣, атха касма̄ там̣ аватва̄ ‘‘чаккхусса рахо’’ти еттакамева вуттанти а̄ха ‘‘кин̃ча̄пӣ’’тиа̄ди. имина̄ па̄л̣ийам̣ ‘‘сотасса рахо’’ти идам̣ аттхуддха̄равасена вуттанти дассети. атха катхаметам̣ вин̃н̃а̄йати ‘‘чаккхуссева рахо идха адхиппето’’ти? ‘‘пат̣иччханне а̄сане’’ти вачанато ‘‘сакка̄ хоти метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевиту’’нти (па̄ра̄. 445) ча вуттатта̄. тенева̄ха ‘‘сачепӣ’’тиа̄ди. ‘‘пихитакава̄т̣асса̄’’ти (са̄раттха. т̣ӣ. 2.444-445) имина̄ пат̣иччханнабха̄вато чаккхусса рахосаббха̄вам̣ дассети. апихитакава̄т̣асса (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.444-445) пана два̄ре нисинно ана̄паттим̣ кароти, на кевалам̣ апихитакава̄т̣асса габбхасса два̄ре нисиннова ана̄паттим̣ кароти, антодва̄дасахаттхе ока̄се нисиннопӣти ведитаббо. тена̄ха ‘‘йаттха пана сакка̄ дат̣т̣ху’’нтиа̄ди. йасма̄ нисӣдитва̄ нидда̄йанто капимиддхапарето кан̃чи ка̄лам̣ чаккхӯни уммӣлети, кан̃чи ка̄лам̣ нимӣлети, на ча маха̄ниддам̣ оккамати, тасма̄ ‘‘нидда̄йантопи ана̄паттим̣ каротӣ’’ти вуттам̣. нипаджджитва̄ нидда̄йанто пана та̄дисо на хотӣти а̄ха ‘‘нипаджджитва̄ нидда̄йантопи на каротӣ’’ти, ана̄паттим̣ на каротӣти аттхо. метхунасса ма̄туга̄мо дутийо на хоти. иттхийо хи ан̃н̃аман̃н̃исса̄ ваджджам̣ пат̣иччха̄денти. тенева веса̄лийам̣ (па̄ра̄. 76-77) маха̄ване два̄рам̣ виваритва̄ нипанне бхиккхумхи самбахула̄ иттхийо йа̄вадаттхам̣ катва̄ паккамим̣су. тена̄ха ‘‘иттхӣнам̣ пана сатампи на каротӣ’’ти. там̣ камманти аджджха̄ча̄ракаммам̣. йасма̄ нисӣдитва̄ва нипаджджати, тасма̄ нипаджджанампи антокатва̄ ‘‘нисаджджам̣ каппеййа̄’’ти вуттанти дассетум̣ ‘‘еттха ча̄’’тиа̄дима̄ха. тин̣н̣ам̣ дхамма̄нам̣ ан̃н̃атарена ка̄ретабботи нисаджджам̣ пат̣иджа̄нама̄насса тин̣н̣ам̣ дхамма̄нам̣ ан̃н̃атарасама̄його хотийева̄ти вуттам̣. па̄ра̄джикена, пана сан̇гха̄дисесена ча па̄читтийена ча тена̄ка̄рена нисаджджам̣ пат̣иджа̄нама̄нова ка̄ретаббо. на аппат̣иджа̄нама̄ноти нисаджджам̣ аппат̣иджа̄нама̄но тин̣н̣ам̣ дхамма̄нам̣ ан̃н̃атарена на ка̄ретабботи. аладжджӣпи хи пат̣иджа̄нама̄нова а̄паттийа̄ ка̄ретаббо. йа̄ва на пат̣иджа̄на̄ти, та̄ва ‘‘нева суддхо’’ти ва̄ ‘‘на асуддхо’’ти ва̄ ваттаббо, ватта̄нусандхина̄ пана ка̄ретабботи. вуттан̃хетам̣ –
‘‘пат̣ин̃н̃а̄ ладжджӣсу ката̄, аладжджӣсу евам̣ на виджджати;
бахумпи аладжджӣ бха̄сеййа, ватта̄нусандхитена ка̄райе’’ти. (пари. 359);
на кевалам̣ тин̣н̣ам̣ дхамма̄нам̣ ан̃н̃атарена чодана̄йамева евам̣ пат̣ин̃н̃а̄йа ка̄ретаббо, атха кхо нисаджджа̄дина̄ а̄ка̄рена саддхим̣ чодана̄йапӣти дассетум̣ ‘‘йена ва̄ са̄ саддхеййавачаса̄ упа̄сика̄ вадеййа, тена со бхиккху ка̄ретаббо’’ти вуттам̣. тенева̄ха ‘‘нисаджджа̄дӣсу а̄ка̄ресӯ’’тиа̄ди. еттха ча ‘‘пат̣иджа̄нама̄но’’ти авуттепи адхика̄ратта̄ ‘‘пат̣иджа̄нама̄нова тена со бхиккху ка̄ретаббо’’ти вуттам̣. татха̄рӯпа̄йа (са̄раттха. т̣ӣ. 2.444-445) упа̄сика̄йа вачане ан̃н̃атхатта̄бха̄вато дит̣т̣хам̣ на̄ма татха̄пи хоти, ан̃н̃атха̄пи хотӣти дассане ан̃н̃атхаттасамбхавам̣ дассети. анекам̣сиката̄йа на нийатоти анийато. тена̄ха ‘‘тин̣н̣ам̣ а̄паттӣна’’нтиа̄ди.
рахонисаджджасса̄дена ма̄туга̄масса сантикам̣ гантука̄мо аккхим̣ ан̃джети, дуккат̣ам̣. нива̄санам̣ нива̄сети, ка̄йабандханам̣ бандхати, чӣварам̣ па̄рупати, саббаттха пайоге пайоге дуккат̣ам̣. гаччхати, падава̄ре падава̄ре дуккат̣ам̣. гантва̄на нисӣдати, дуккат̣амева. тена̄ха ‘‘метхунадхаммасаннисситакилесасан̇кха̄тена̄’’тиа̄ди. еттха ча рахонисаджджасса̄дасса асатипи метхунара̄габха̄ве таппат̣ибаддхакилесатта̄ вуттам̣ ‘‘метхунадхаммасаннисситакилесасан̇кха̄тена̄’’ти. тенева саннисситаггахан̣ам̣ катам̣. рахасса̄дена̄ти ‘‘иттханна̄ма̄йа саддхим̣ рахо нисӣдитва̄ хаситалапита̄дикам̣ кареййа’’нти уппаннаасса̄дахету. нисаджджа̄йа па̄читтийам̣ асати упача̄рагате нипаджджитва̄ анидда̄йанте анандхе вин̃н̃упурисети адхиппа̄йо. саче са̄ иттхӣ кеначи каран̣ӣйена ут̣т̣ха̄йут̣т̣ха̄йа пунаппунам̣ нисӣдати, нисаджджа̄йа нисаджджа̄йа па̄читтийам̣. йам̣ сандха̄йа гато, са̄ на дит̣т̣ха̄, ан̃н̃а̄ а̄гантва̄ нисӣдати, асса̄де уппанне па̄читтийам̣. саче самбахула̄ а̄гаччханти, ма̄туга̄маган̣ана̄йа па̄читтийам̣. саче ут̣т̣ха̄йут̣т̣ха̄йа пунаппунам̣ нисӣданти, нисаджджа̄ган̣ана̄йапи па̄читтийа̄ни. анийаметва̄ ‘‘дит̣т̣хадит̣т̣ха̄йа саддхим̣ рахасса̄дам̣ капписса̄мӣ’’ти гантва̄ нисиннасса̄пи а̄гата̄гата̄нам̣ васена, пунаппунам̣ нисаджджа̄йа васена ча вуттанайенева а̄паттийо ведитабба̄. вуттаппака̄ре пурисети анандхе вин̃н̃упурисе. упача̄рагате сатӣти два̄дасахаттхаббхантарагате сати. саче суддхачиттена гантва̄ нисиннасса сантикам̣ а̄гантва̄ нисинна̄йа иттхийа̄ рахасса̄до уппаджджати, евампи ана̄патти.
пат̣хамаанийатасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. дутийаанийатасиккха̄падаван̣н̣ана̄
нахева кхо пана пат̣иччханнанти еттха пана йампи бахи париккхиттам̣ анто виват̣ам̣ паривен̣ан̇ган̣а̄ди, тампи антогадханти ведитаббам̣. ‘‘еварӯпан̃хи т̣ха̄нам̣ аппат̣иччханнейева гахита’’нти маха̄паччарийам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.453) вуттам̣. сан̇гха̄дисесена ва̄ти ка̄йасам̣саггадут̣т̣хуллобха̄санасан̇кха̄тена сан̇гха̄дисесена ва̄. тенева хи падабха̄джане ‘‘са̄ че евам̣ вадеййа ‘аййо, майа̄ дит̣т̣хо нисинно ма̄туга̄мена саддхим̣ ка̄йасам̣саггам̣ сама̄паджджанто’’’тиа̄ди (па̄ра̄. 455) вуттам̣. идам̣ сиккха̄падам̣ дут̣т̣хуллава̄ча̄васена а̄гатам̣. дут̣т̣хуллава̄чан̃ча сутва̄ там̣ ма̄туга̄мопи на пат̣иччха̄дети. татха̄ хи дут̣т̣хуллава̄ча̄сиккха̄паде (па̄ра̄. 283 а̄дайо) йа̄ пана та̄ иттхийо хиримана̄, та̄ никкхамитва̄ бхиккхӯ уджджха̄песум̣, тасма̄ идха иттхӣпи ана̄паттим̣ каротӣти а̄ха ‘‘иттхӣпӣ’’ти. атха ва̄ идха аппат̣иччханнатта̄ иттхӣпи ана̄паттим̣ кароти, пат̣хаме пана пат̣иччханнатта̄ иттхисатампи ана̄паттим̣ на каротӣти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. анандхо абадхироти еттха ка̄йасам̣саггавасена анандхо вутто, дут̣т̣хуллава̄ча̄васена абадхиро.
самут̣т̣ха̄на̄дӣсу идам̣ сиккха̄падам̣ тисамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йачиттато ва̄ча̄читтато ка̄йава̄ча̄читтато самут̣т̣ха̄ти, кирийам̣, сан̃н̃а̄вимоккхам̣, сачиттакам̣, локаваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, акусалачиттам̣, сукхамаджджхаттаведана̄хи двиведанам̣. тена̄ха ‘‘самут̣т̣ха̄на̄дӣни панеттха адинна̄да̄насадиса̄нева̄’’ти. еттха ча ка̄йасам̣саггам̣ сама̄паджджанто дут̣т̣хуллампи бхан̣ати, дут̣т̣хуллам̣ бхан̣анто нисӣдати ча̄ти ‘‘ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄тӣ’’ти вуттам̣, дут̣т̣хулламева ва̄ сандха̄йа вуттанти гахетаббам̣.
дутийаанийатасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
‘‘анийатуддесо ча̄йам̣ дит̣т̣ха̄дисамӯлакачодана̄йа ваттхум̣ пат̣иджа̄нама̄нова а̄паттийа̄ ка̄ретаббо, на итароти а̄паттиропана̄ропаналаккхан̣адассанаттхам̣ вутто’’ти ваданти.
ити кан̇кха̄витаран̣ийа̄ па̄тимоккхаван̣н̣ана̄йа
винайаттхаман̃джӯса̄йам̣ лӣнаттхаппака̄санийам̣
анийатаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.