5. сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄

сан̃чаран̣ам̣ сан̃чаро, со етасса аттхӣти сан̃чарӣ, сан̃чаран̣асӣлоти ва̄ сан̃чарӣ, тасса бха̄во сан̃чариттам̣, сан̃чаран̣анти аттхо. тан̃ча парато ‘‘иттхийа̄ ва̄ пурисамати’’нтиа̄дивачанато иттхипуриса̄нам̣ вемаджджхети а̄ха ‘‘иттхипуриса̄нам̣ антаре сан̃чаран̣абха̄ва’’нти. пат̣игган̣ханавӣмам̣санапачча̄харан̣а̄нӣти еттха пат̣игган̣ханам̣ на̄ма пурисена ва̄ иттхийа̄ ва̄ убхиннам̣ ма̄та̄дӣхи ва̄ ‘‘бханте, иттханна̄мам̣ иттхим̣ ва̄ пурисам̣ ва̄ евам̣ бхан̣а̄хӣ’’ти вутте тесам̣ вачанам̣ ‘‘са̄дхӯ’’ти ва̄ ‘‘хотӯ’’ти ва̄ ‘‘бхан̣а̄мӣ’’ти ва̄ йена кеначи а̄ка̄рена вачӣбхедам̣ катва̄, сӣсакампана̄дӣхи ва̄ сампат̣иччханам̣. вӣмам̣санам̣ на̄ма вуттаппака̄рена са̄санам̣ гахетва̄ тасса̄ иттхийа̄ ва̄ пурисасса ва̄ тесам̣ авассам̣ а̄рочанака̄нам̣ ма̄та̄питубха̄та̄бхагиниа̄дӣнам̣ ва̄ сантикам̣ гантва̄ тасса са̄санасса а̄рочанам̣. пачча̄харан̣ам̣ на̄ма тена гантва̄ а̄рочите са̄ иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхату ва̄, ма̄ ва̄, ладжджа̄йа ва̄ тун̣хӣ хоту, пуна а̄гантва̄ тасса̄ иттхийа̄ ва̄ пурисасса ва̄ тасса̄ паваттийа̄ а̄рочанам̣. а̄паджджеййа̄ти пат̣ипаджджеййа.

иттхийа̄ ва̄ пурисаматим̣ пурисасса ва̄ иттхиматинти еттха ‘‘а̄рочеййа̄’’ти па̄т̣хасесо дат̣т̣хаббо. тенева̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. джа̄йа̄бха̄вети бхарийа̄бха̄ве. джа̄рабха̄вети патибха̄ве, нимиттаттхе четам̣ бхуммавачанам̣. тасма̄ бхарийа̄бха̄ванимиттам̣ патибха̄ванимиттам̣, бхарийа̄бха̄вахету патибха̄вахету, бхарийа̄бха̄вапаччайа̄ патибха̄вапаччайа̄ а̄рочетӣти аттхо. еса найо ‘‘джа̄йаттане а̄рочетӣ’’тиа̄дӣсупи. ‘‘джа̄йаттане ва̄ джа̄раттане ва̄’’ти хи идам̣ йадаттхам̣ там̣ тесам̣ матим̣ а̄рочети, там̣ дассанаттхам̣ вуттам̣. ида̄ни пана падабха̄джанийам̣ (па̄ра̄. 302) вуттанайена̄пи аттхам̣ дассетум̣ ‘‘апича̄’’тиа̄дима̄ха. кин̃ча̄пи иттхилин̇гавасена падабха̄джанийам̣ вуттам̣, ‘‘джа̄йаттане ва̄ джа̄раттане ва̄’’ти пана ниддесасса убхайалин̇гаса̄дха̄ран̣атта̄ пурисалин̇гавасена̄пи йоджетва̄ ваттаббанти а̄ха ‘‘етенева упа̄йена̄’’тиа̄ди. мухуттика̄ти ган̣ика̄. ‘‘антамасо тан̇кхан̣ика̄йапӣ’’ти идам̣ нидассанаматтанти а̄ха ‘‘етенева упа̄йена̄’’тиа̄ди.

ан̃н̃атра на̄лам̣вачанӣйа̄йа̄ти (са̄раттха. т̣ӣ. 2.339-340) десача̄риттавасена пан̣н̣ада̄на̄дина̄ апариччаттам̣ т̣хапетва̄. сан̃чариттавасена бхиккхуна̄ вачанӣйа̄ на хотӣти на̄лам̣вачанӣйа̄, там̣ т̣хапетва̄ти кечи. аппена ва̄ бахуна̄ ва̄ дханена кӣта̄ дханаккӣта̄. йасма̄ пана са̄ на кӣтаматта̄йева бхарийа̄, сам̣ва̄саттха̄йа пана кӣтатта̄ бхарийа̄, тасма̄сса ниддесе ‘‘дханена кин̣итва̄ ва̄сетӣ’’ти (па̄ра̄. 304) вуттам̣. чхандава̄синӣти чхандена аттано ручийа̄ васатӣти чхандава̄синӣ. йасма̄ пана са̄ на аттано чхандаматтенева бхарийа̄ хоти, пурисена пана сампат̣иччхитатта̄, тасма̄сса ниддесе ‘‘пийо пийам̣ ва̄сетӣ’’ти (па̄ра̄. 304) вуттам̣. а̄дисаддена ‘‘бхогава̄синӣ, пат̣ава̄синӣ, одапаттакинӣ, обхат̣ачумбат̣а̄, да̄сӣ ча бхарийа̄ ча, каммака̄рӣ ча бхарийа̄ ча, дхаджа̄хат̣а̄, мухуттика̄’’ти (па̄ра̄. 304) имесам̣ ат̣т̣ханнам̣ а̄ка̄ра̄нам̣ гахан̣ам̣. йатха̄ ча ‘‘чхандава̄синӣ’’тиа̄дӣсу ан̃н̃атаравасена вадато висан̇кето наттхи, евам̣ па̄л̣ийам̣ авуттесупи ‘‘хохи кира иттханна̄масса бхарийа̄, джа̄йа̄, паджа̄пати, путтама̄та̄, гхаран̣ӣ, гхараса̄минӣ, бхаттарандхика̄, суссӯсика̄, парича̄рика̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.305) евама̄дӣсу сам̣ва̄сапаридӣпакесу вачанесу ан̃н̃атаравасена вадантасса̄пи висан̇кето наттхи, тиван̇гасампаттийа̄ а̄паттийева.

ма̄тураккхитам̣ брӯхӣти еттха ма̄тураккхита̄ на̄ма ма̄тара̄ раккхита̄, йатха̄ пурисена саха сам̣ва̄сам̣ на каппети, евам̣ ма̄тара̄ раккхита̄ти аттхо. теневасса падабха̄джанепи ‘‘ма̄та̄ раккхати гопети, иссарийам̣ ка̄рети, васам̣ ваттетӣ’’ти (па̄ра̄. 304) вуттам̣. питураккхита̄дӣсӯти ‘‘питураккхита̄, ма̄та̄питураккхита̄, бха̄тураккхита̄, бхагинираккхита̄, н̃а̄тираккхита̄, готтараккхита̄, дхаммараккхита̄, са̄раккха̄, сапаридан̣д̣а̄’’ти (па̄ра̄. 303) евам̣ вуттесу питураккхита̄дӣсу. йатха̄ ча еттха, евам̣ ‘‘питураккхитам̣ брӯхӣ’’тиа̄дӣсупи найо ведитаббо.

сан̇гхасса ва̄ четийасса ва̄ гила̄насса ва̄ киччена гаччхантасса̄ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.340) еттха бхиккхусан̇гхасса упосатха̄га̄рам̣ ва̄ кин̃чи ва̄ виппакатам̣ хоти. таттха ка̄рука̄нам̣ бхаттаветанаттха̄йа упа̄сако ва̄ упа̄сика̄йа сантикам̣ бхиккхум̣ пахин̣еййа, упа̄сика̄ ва̄ упа̄сакасса, еварӯпена сан̇гхакиччена гаччхантасса ана̄патти. четийакамме карийама̄непи есева найо. гила̄насса бхесаджджаттха̄йапи упа̄сакена ва̄ упа̄сика̄йа сантикам̣, упа̄сика̄йа ва̄ упа̄сакасса сантикам̣ пахитасса гаччхато ана̄патти.

кин̃ча̄пи еттха ‘‘иттхӣ на̄ма манусситтхӣ, на йаккхӣ на петӣ на тираччха̄нагата̄. пурисо на̄ма мануссапурисо, на йаккхо’’тиа̄ди (са̄раттха. т̣ӣ. 2.341) наттхи, татха̄пи мануссаджа̄тика̄ва иттхипуриса̄ идха адхиппета̄ти а̄ха ‘‘тесам̣ мануссаджа̄тиката̄’’ти. нана̄лам̣вачанӣйата̄ти йатха̄вуттанайена париччатта̄ алам̣вачанӣйа̄. нива̄ран̣аттхо хи еттха алам̣-саддо. на алам̣вачанӣйа̄ на̄лам̣вачанӣйа̄, на на̄лам̣вачанӣйа̄, тасса̄ бха̄во нана̄лам̣вачанӣйата̄, ‘‘алам̣вачанӣйата̄’’иччева вуттам̣ хоти.

пан̣н̣аттинти, имам̣ сиккха̄падам̣. ка̄йавика̄рена̄ти сӣсуккхипана̄дика̄йавика̄рена. татхева вӣмам̣ситва̄ татхева пачча̄харантасса̄ти хаттхамудда̄дина̄ ка̄йавика̄рена вӣмам̣ситва̄ пуна а̄гантва̄ татхева а̄рочентасса. а̄гамиссатӣти тава сантике дхаммассавана̄диаттхам̣ а̄гамиссати. кеначи вуттети а̄санаса̄ла̄дӣсу нисиннасса кеначи пурисена вутте. саче хи кхӣн̣а̄савасса ма̄та̄питаро куджджхитва̄ алам̣вачанӣйа̄ хонти, тан̃ча бхиккхум̣ гхарам̣ упагатам̣ пита̄ вадати ‘‘ма̄та̄ те, та̄та, мам̣ махаллакам̣ чхад̣д̣етва̄ н̃а̄тикулам̣ гата̄, гаччха нам̣ мам̣ упат̣т̣ха̄тум̣ песехӣ’’ти. со че гантва̄ там̣ ватва̄ пуна питуно тасса̄ а̄гаманам̣ ва̄ ана̄гаманам̣ ва̄ а̄рочети, евам̣ а̄рочентасса тассапи ка̄йава̄чато самут̣т̣ха̄ти. тена̄ха ‘‘пан̣н̣аттим̣ аджа̄нантасса пана̄’’тиа̄ди. кхӣн̣а̄савассапӣти еттха пи-саддена секкхапутхуджджана̄нам̣ ваттаббамева наттхӣти дӣпети. питувачанена̄ти аттано питувачанена. гантва̄ти тасса̄ самӣпам̣ гантва̄. пан̣н̣аттим̣, алам̣вачанӣйабха̄ван̃ча̄ти убхайам̣ аджа̄нантассапи ка̄йава̄чато самут̣т̣ха̄ти. тадубхайанти пан̣н̣аттим̣, алам̣вачанӣйабха̄ван̃ча. йам̣ пана пан̣н̣аттим̣ джа̄нитва̄ етехева тӣхи найехи сан̃чариттам̣ сама̄паджджато ка̄йачиттато, ва̄ча̄читтато, ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти. има̄ни тӣн̣и пан̣н̣аттиджа̄наначиттена ‘‘сачиттакасамут̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти вуттам̣, там̣ айуттам̣. на хи пан̣н̣аттим̣ джа̄нитва̄пи ‘‘на̄лам̣вачанӣйа̄’’ти ман̃н̃ама̄насса сачиттакехи самут̣т̣ха̄нехи а̄патти самут̣т̣ха̄тӣти ваттум̣ йуджджати вӣтиккамачетана̄йа асамбхавато.

сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.