1. паччайачатуккаван̣н̣ана̄
паччайасахитапаччайуппанна̄ни ан̇габха̄вена вутта̄ни, на кевалам̣ паччайа̄. тасма̄ ‘‘чхат̣т̣ха̄йатанапаччайа̄ пхассо’’ти еттха на чхат̣т̣ха̄йатанасса ан̇гата̄. тена вуттам̣ ‘‘на, тасса анан̇гатта̄’’ти. еван̃ча катва̄ти паччайасахитасса паччайуппаннасса ан̇габха̄вато. тӣсу пака̄ресӯти ‘‘пат̣хамо саббасан̇га̄хикат̣т̣хена̄’’тиа̄дина̄ (вибха. ат̣т̣ха. 243) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттесу тӣсупи пака̄ресу. паччайависеса̄дӣти еттха на̄мам̣, чхат̣т̣ха̄йатанан̃ча паччайависесо. а̄ди-саддена йонивисесо, а̄йатана̄нам̣ апа̄рипӯрипа̄рипӯрибхавависесо ча гахито. те хи дутийава̄ра̄дӣнам̣ на̄наттакара̄. аттхависесена̄ти йадипи ан̃н̃аттха ‘‘сал̣а̄йатанапаччайа̄ пхассо’’ти сал̣а̄йатанапаччайо вутто, татха̄пи сахаджа̄та̄дина̄масанниссайена паваттанато на̄маматтапаччайа̄пи со хотӣти пат̣иччасамуппа̄дасса на̄на̄найавичиттата̄нумитасса гамбхӣрабха̄васса вибха̄ванасан̇кха̄тена, анавасесана̄мапаччайадассанасан̇кха̄тена ча аттхависесена. татха̄ хи ‘‘йехи, а̄нанда, а̄ка̄рехи йехи лин̇гехи йехи нимиттехи йехи уддесехи на̄мака̄йасса пан̃н̃атти хоти, тесу а̄ка̄ресу…пе… уддесесу асати апи ну кхо рӯпака̄йе адхивачанасампхассо пан̃н̃а̄йетха̄’’ти (дӣ. ни. 2.114) пхассасса на̄мапаччайата̄вибха̄ванавасена маха̄нида̄надесана̄ паватта̄. татха̄ ‘‘на̄марӯпапаччайа̄ пхассоти иччасса вачанӣйа’’нти (дӣ. ни. 2.97) ‘‘на̄марӯпапаччайа̄’’ти вадантена ‘‘на̄мапаччайа̄’’типи вуттамева хотӣти.
ва̄рачатукке ‘‘сан̇кха̄ро’’ти вуттам̣, сока̄дайо на вутта̄, пуримасмим̣ ва̄радвайе рӯпам̣ на вуттам̣, ва̄раттайе сал̣а̄йатанам̣ на вуттанти йоджетаббам̣.
сабба…пе… ран̣атоти саббасса вин̃н̃а̄н̣асса паваттит̣т̣ха̄набхӯтасаббабхаваса̄дха̄ран̣ато, вин̃н̃а̄н̣асса ва̄ паваттит̣т̣ха̄набхӯтасаббабхаваса̄дха̄ран̣ато. сама̄нам̣ пхалам̣ сама̄но паччайо сахаджа̄та̄дипаччайехи упакаттаббато, упака̄ракато ча. тасса вин̃н̃а̄н̣асса. вин̃н̃а̄н̣а̄харан̣анти випа̄кавин̃н̃а̄н̣аниббаттанам̣. асса вин̃н̃а̄н̣асса.
гатисӯчакоти хи-саддам̣ локе гатиаттхам̣ вадантӣти катва̄ вуттам̣. ‘‘вигата’’нти еттха ви-саддо пат̣иседхадӣпакоти две пат̣иседха̄ пакатим̣ н̃а̄пентӣти а̄ха ‘‘вигатата̄нива̄ран̣авасена гати ева хотӣ’’ти.
тидха̄ чатудха̄ пан̃чадха̄ ва̄ти еттха сан̃н̃а̄манасика̄ра̄дайо сахаджа̄таниссайааттхипаччайавасена тидха̄, пхассачетана̄дайо тесан̃чева а̄ха̄ра̄дӣнан̃ча васена чатудха̄, ведана̄витакка̄дайо тесан̃чева джха̄ниндрийа̄дӣнан̃ча васена пан̃чадха̄. йатха̄ сама̄дхи, евам̣ вӣрийампи дат̣т̣хаббам̣. тампи хи адхипатиндрийамаггапаччайехи чхадха̄ паччайо хоти.
‘‘вачанавасена̄’’ти имина̄ имасмим̣ чатукке сахаджа̄тапаччайам̣ дхурам̣ катва̄ десана̄ паватта̄ти тесам̣ адхиппа̄йоти дассети. аттхоти паччайадхаммо. каттхачӣти кисмин̃чи ва̄ре аттано паччайуппаннасса йатха̄сакехи паччайо на на хоти. ‘‘аттхато’’ти ча па̄т̣хо. ‘‘бхавапаччайа̄ джа̄тӣ’’тиа̄ди на ваттаббам̣ сийа̄, вуттан̃ча там̣. тасма̄ сахаджа̄тапаччайавасенева пат̣хамачатукко вуттоти на гахетаббанти дассети. тена̄ха ‘‘на ча там̣ на вутта’’нтиа̄ди. имасса ча ‘‘бхавапаччайа̄ джа̄тӣтиа̄ди на ваттаббам̣ сийа̄’’ти имина̄ самбандхо ведитаббо. паччайавачанамева̄ти ‘‘авиджджа̄паччайа̄’’тиа̄дӣсу вуттапаччайавачанамева ча. тесанти тесам̣ а̄чарийа̄нам̣. айоджетва̄ вуттанти самбандхо. катхам̣ пана вуттанти а̄ха ‘‘са̄ман̃н̃ена…пе… сандха̄йа вутта’’нти. еттха ча ‘‘сахаджа̄тасӯчака’’нтиа̄дина̄ йатха̄дхиппетасса аттхасса вачанато асиддхима̄ха, ‘‘сахаджа̄тато’’тиа̄дина̄ пана аттха̄паттито. асамбхаве хи ан̃н̃асса аттхато сиджджхеййа вачанато ва̄ аттхато ва̄ адхиппетаттхаса̄дхана̄ти.
ан̃н̃аттха̄ти ан̃н̃асмим̣ сутте. атӣтаддхам̣ ниддха̄ретва̄ паччуппанна̄на̄гатехи саддхим̣ аддхаттайадассанаттхам̣. там̣десана̄париггахаттханти маха̄нида̄надесана̄париггахаттхам̣. со ча убхиннам̣ десана̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сам̣санданабха̄вадассанаттхам̣. евам̣ саббан̃н̃убуддхабха̄сита̄ десана̄ ан̃н̃адаттху сам̣сандатӣти.
имасса̄ти имасса татийава̄расса.
апара̄пеккхата̄йа, апарикилит̣т̣хупапаттита̄йа, асучиамаккхитата̄йа ка̄ма̄вачарадева̄нам̣, саббесан̃ча брахма̄нам̣ татха̄ упападжджанато ча опапа̄тикайонийа̄ падха̄ната̄ ведитабба̄. сан̇гаханидассанавасена̄ти опапа̄тикайонийа̄ ева сам̣седаджайонийа̄ сан̇гахасса нидассанавасена уда̄харан̣авасена. а̄рамман̣апаччайасса̄пи пхассасса сатипи паваттихетубха̄ве со пана сахаджа̄та̄дипаччайабхӯтасса аджджхаттикасса чхат̣т̣ха̄йатанасса вийа на са̄тисайоти вуттам̣ ‘‘а̄рамман̣апаччайо четтха паваттако на хотӣ’’ти.
кесан̃чӣти парипун̣н̣а̄йатана̄нам̣ габбхасеййака̄нам̣. ‘‘паччхима…пе… сада̄ самбхаватӣ’’ти идам̣ габбхасеййака̄нам̣ вийа итарайоника̄нам̣ камена а̄йатануппатти наттхӣти вуттам̣. татха̄ ча̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘сахуппаттидӣпанато’’ти.
паччайачатуккаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.