4. маггасаччаниддесаван̣н̣ана̄
205. титтхийехи каппитасса маггасса пакатипурисантаран̃а̄н̣а̄дикасса. арийам̣ лабха̄петӣти арийам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ лабха̄пети.
таббипаккхавиратисабха̄ва̄ти тасса̄ самма̄ва̄ча̄йа випаккхато миччха̄ва̄ча̄йа виратисабха̄ва̄. бхедакарамиччха̄ва̄ча̄ писун̣ава̄ча̄, сабба̄пи ва̄ миччха̄ва̄ча̄ висам̣ва̄дана̄дивасена бхедакарӣти а̄ха ‘‘бхедакарамиччха̄ва̄ча̄паха̄нена̄’’ти. висам̣ва̄дана̄дикиччата̄йа хи лӯкха̄нам̣ апаригга̄хака̄нам̣ муса̄ва̄да̄дӣнам̣ пат̣ипаккхабхӯта̄ синиддхабха̄вена паригга̄хакасабха̄ва̄ самма̄ва̄ча̄ таппаччайасубха̄ситасампат̣игга̄хаке джане, сампайуттадхамме ча паригган̣хантӣ паваттатӣти париггахалаккхан̣а̄. тена̄ха ‘‘джане, сампайутте ча паригган̣ханакиччаватӣ’’ти. чӣваракамма̄дико та̄дисо пайого. ка̄таббам̣ чӣварараджана̄дикам̣. нираваджджасамут̣т̣ха̄панакиччава̄ти нираваджджасса каттаббасса, нираваджджа̄ка̄рена ва̄ самут̣т̣ха̄панакиччава̄. сампайуттадхамме ча самут̣т̣ха̄пентоти еттха самут̣т̣ха̄панам̣ миччха̄каммантапат̣ипаккхабхӯтасса аттано киччасса анугун̣абха̄вена сампайутта̄нам̣ паваттанамева, уккхипанам̣ ва̄ несам̣ ка̄йикакирийа̄йа бха̄руккхипанам̣ вийа. сампайуттадхамма̄нам̣, а̄джӣвассева ва̄ висодханам̣ вода̄панам̣.
дит̣т̣хекат̣т̣ха̄ти дит̣т̣хийа̄ сахаджапаха̄некат̣т̣ха̄, пат̣хамамаггасамма̄дит̣т̣хивасенева там̣ ведитаббам̣. ‘‘дит̣т̣хекат̣т̣хаавиджджа̄дайо’’типи па̄т̣хо. етасмим̣ паккхе чатумаггасамма̄дит̣т̣хийа̄ сан̇гахо като хоти. упаримаггасамма̄дит̣т̣хийа̄ пана дит̣т̣хит̣т̣ха̄не там̣там̣маггаваджджхо ма̄но гахетаббо. со хи ‘‘аха’’нти паваттиа̄ка̄рато дит̣т̣хит̣т̣ха̄нийо. пака̄сетӣти киччапат̣иведхена пат̣ивиджджхати. тенева хи ан̇гена̄ти тенева самма̄дит̣т̣хисан̇кха̄тена магган̇гена. татха̄паваттитена каран̣абхӯтена, тена ва̄ ка̄ран̣ена. ан̇га-саддо хи ка̄ран̣аттхопи хотӣти. таттха̄ти магге, маггачиттуппа̄де ва̄.
имассева̄ти арийамаггапарийа̄паннассева. йадипи вирамитаббато вирамантасса четана̄пи лаббхатева, виратийа̄ ева пана тада̄ падха̄набха̄воти а̄ха ‘‘вираман̣ака̄ле ва̄ виратийо’’ти. субха̄сита̄дӣти асампхаппала̄па̄ди. а̄ди-саддена аписун̣а̄ди сан̇гахита̄. бха̄сана̄дӣти еттха пана ка̄йасучарита̄ди. амагган̇гатта̄ти амаггасабха̄ватта̄. тамева четана̄йа амаггасабха̄ватам̣ дассетум̣ ‘‘екасса н̃а̄н̣асса̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха самма̄ва̄ча̄дикиччаттайам̣ на̄ма миччха̄ва̄ча̄дӣнам̣ тин̣н̣ам̣ па̄падхамма̄нам̣ самуччхинданам̣, маггачетана̄ ча там̣сабха̄ва̄ на хотӣти на тасса̄ маггаккхан̣е самма̄ва̄ча̄дибха̄васиддхи. там̣сиддхийанти киччаттайасиддхийам̣. йатха̄ панасса̄ пуббабха̄ге субха̄ситава̄ча̄дибха̄во, евам̣ маггаккхан̣епи сийа̄. евам̣ санте йатха̄ таттха екасса самма̄сан̇каппасса тикиччата̄, самма̄дит̣т̣хиа̄дӣнан̃ча екека̄нам̣ чатукиччата̄, евам̣ ека̄ маггачетана̄ самма̄ва̄ча̄дикиччаттайасса са̄дхика̄ бхавеййа, татха̄ ча сати магге самма̄ва̄ча̄дӣни тӣн̣и ан̇га̄ни на бхавеййум̣, чхал̣ан̇гико ча арийамагго сийа̄ти тайидама̄ха ‘‘ека̄йа четана̄йа̄’’тиа̄дина̄. йасма̄ панетам̣ наттхи, тасма̄ маггапаччайата̄вачанато ча на четана̄йа маггабха̄воти маггаккхан̣е виратийова самма̄ва̄ча̄дайо.
брӯханам̣ сукхам̣. сантасукхам̣ упеккха̄. са̄ хи ‘‘упеккха̄ пана сантатта̄, сукхамиччева бха̄сита̄’’ти (висуддхи. 2.644; вибха. ат̣т̣ха. 232) вутта̄. витакка̄дӣнанти тейева абхиниропана̄дайо па̄кат̣апарийа̄йена вутта̄.
вачӣсан̇кха̄рабха̄вато вачӣбхедасса упака̄рако витакко. ‘‘са̄ваджджа̄…пе… упака̄рако ева̄’’ти имина̄ вачӣбхедатам̣ самут̣т̣ха̄пакачетана̄нам̣ вийа виратийа̄пи висесапаччайо витаккоти дассети. вачӣбхеданийа̄мика̄ ва̄ча̄ти вачӣдуччаритавиратима̄ха. са̄ хи самма̄ва̄ча̄бхӯта̄ миччха̄ва̄ча̄су сам̣йаминӣ. таттха йатха̄ висам̣ва̄дана̄димиччха̄ва̄чато авирато миччха̄каммантатопи на вираматева. йатха̄ха – ‘‘екам̣ дхаммам̣…пе… ака̄рийа’’нти (дха. па. 176). татха̄ ависам̣ва̄дана̄дина̄ самма̄ва̄ча̄йа т̣хито самма̄каммантампи пӯретийева̄ти а̄ха ‘‘вачӣбхеда…пе… упака̄рика̄’’ти. дхамма̄нам̣ паваттинит̣т̣ха̄бха̄вато йатха̄ гатӣти ниббатти вуччати, евам̣ паваттибха̄вато расалаккхан̣а̄нипӣти а̄ха ‘‘кичча̄дисабха̄ве ва̄’’ти.
абхинандананти тан̣ха̄дивасена абхинанданам̣.
ва̄чуггатакаран̣ам̣ уггахо, аттхапарипуччханам̣ парипуччха̄ти тадубхайам̣ савана̄дхӣнанти а̄ха ‘‘саванан̃а̄н̣е ева авародхам̣ гаччхантӣ’’ти. н̃а̄н̣ена париччхиндитва̄ гахан̣ам̣ паригган̣ханам̣.
тасса̄ти пайогасса.
соти ка̄мавитаккаппаваттийа̄ ка̄ран̣абхӯто субханимитте айонисоманасика̄ро. тасса̄ти ка̄мавитаккасса. гатам̣ гаманам̣ паватти, тасса упа̄йоти гатамагго.
паха̄таббаекаттанти паха̄таббата̄са̄ман̃н̃ам̣.
маггабха̄вена чатуббидхампи екаттена̄ти сота̄паттимагга̄дивасена чатуббидхампи маггабха̄вена екаттена са̄ман̃н̃ато гахетва̄ ‘‘асса̄’’ти екавачанена вуттанти аттхо. саббасса маггасса ан̃н̃аман̃н̃ам̣ садисата̄, татха̄ асадисата̄ ча екаччасадисата̄ ча джха̄нан̇гавасена саббасадисасабба̄садисаекаччасадисата̄, со ева висесоти йоджетаббам̣. випассана̄нийа̄мам̣ дхурам̣ катва̄ а̄ха̄ти самбандхо. идха пана̄ти имисса̄ саммохавиноданийам̣. саммаси…пе… ниваттанатоти пат̣хаматтхерава̄дам̣ ваданто тададжджха̄сайам̣ пураккхатва̄ вадатӣти адхиппа̄йена вуттам̣. итаратха̄ итарава̄да̄петтха дассита̄ ева̄ти. па̄дакаджджха̄нанийа̄манти па̄дакаджджха̄нанийа̄мам̣ дхурам̣ катва̄ а̄ха̄ти йоджана̄. ‘‘випассана̄ …пе… дат̣т̣хаббо’’ти касма̄ вуттам̣. на хи тасса̄ идха пат̣иккхепата̄ аттхи. татха̄ хи вуттам̣ ‘‘кечи вут̣т̣ха̄нага̄минивипассана̄ нийа̄метӣти вадантӣ’’ти? найидамевам̣. идха̄пӣти идха па̄дакаджджха̄нанийа̄мепи випассана̄нийа̄мо на пат̣иккхиттоти айан̃хеттха аттхо. тенева̄ха ‘‘са̄дха̄ран̣атта̄’’ти. ‘‘идха пана̄’’ти имина̄пи пат̣хаматтхерава̄до сан̇гахитоти ведитаббо. йади евам̣ касма̄ випассана̄нийа̄мо висум̣ гахитоти? ва̄даттайа̄видхурата̄дассанаттхам̣. ан̃н̃е ча̄чарийава̄да̄ти саммаситаджджха̄напуггаладжджха̄сайава̄да̄.
‘‘а̄руппе тикачатуккаджджха̄нам̣…пе… на локийа’’нти идам̣ тхерава̄де а̄гатам̣ пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄йам̣ тантим̣ катва̄ т̣хапитанти ат̣т̣хаса̄линийам̣ сан̇гахетва̄ вуттанти а̄ха ‘‘вуттам̣ ат̣т̣хаса̄линийанти адхиппа̄йо’’ти. йесӯти паччхимаджджха̄наваджджа̄ни сандха̄йа вадати. таттха хи арӯпуппаттийам̣ сам̣сайо, на итарасмим̣. ‘‘чатуккапан̃чакаджджха̄на’’нти вутте ависесато са̄сава̄на̄савам̣ апеккхӣйати, ниваттетаббагахетаббаса̄дха̄ран̣авачаненеттха са̄савато аваччхинданаттхам̣ ‘‘тан̃ча локуттара’’нти ватва̄ ниваттитадхаммадассанаттхам̣ ‘‘на локийа’’нти вуттанти дассенто а̄ха ‘‘самуда̄йан̃ча…пе… а̄ха̄’’ти. итаратха̄ бйабхича̄ра̄бха̄вато ‘‘локуттара’’нти висесанам̣ нираттхакам̣ сийа̄. тайо магга̄ти дутийамагга̄дайо. таджджха̄никанти тикачатуккаджджха̄никам̣ сота̄паттипхала̄дим̣. ан̃н̃аджха̄ника̄пӣти тикачатуккаджджха̄нато ан̃н̃аджха̄ника̄пи чатуккаджджха̄ника̄пи магга̄ уппаджджанти. пи-саддена таджджха̄ника̄пи тикачатуккаджджха̄ника̄ти аттхо. йади евам̣ чатувока̄рабхавепи пан̃чавока̄рабхаве вийа маггасса тикачатуккаджджха̄никабха̄ве кенасса джха̄нан̇га̄динийа̄моти а̄ха ‘‘джха̄нан̇га̄динийа̄мика̄ пубба̄бхисан̇кха̄расама̄паттӣ’’ти. пубба̄бхисан̇кха̄расама̄паттӣти ча па̄дакабхӯта̄ аттана̄ атиккантадхаммавира̄габха̄вена випассана̄йа пубба̄бхисан̇кха̄рака̄рӣ арӯпасама̄патти, пхаласама̄патти ва̄. тена̄ха ‘‘па̄дака’’нти. на саммаситабба̄ти на саммаситабба̄ сама̄патти джха̄нан̇га̄динийа̄мика̄ саммаситабба̄нам̣ тикачатуккаджджха̄на̄нам̣ таттха ануппаджджанато, итараттха ча висеса̄бха̄вато. пхалассапӣти чатуттхапан̃чамаджджха̄никапхалассапи.
дуккхан̃а̄н̣а̄дӣнанти дуккхасамудайан̃а̄н̣а̄нам̣. там̣там̣кусала̄рамман̣а̄рамман̣атта̄ти ка̄ма̄вачара̄дӣсу йена йена кусалена саддхим̣ неккхаммасан̇каппа̄дайо уппаджджанти, тасса тасса кусаласса а̄рамман̣ам̣ а̄рамман̣ам̣ етесанти там̣там̣кусала̄рамман̣а̄рамман̣а̄, таббха̄вато. там̣там̣вирамитабба̄диа̄рамман̣атта̄ти висам̣ва̄данаваттхуа̄диа̄рамман̣атта̄. вӣтиккамитаббато ева хи виратӣти. ‘‘ан̇га̄на’’нти идам̣ ‘‘неккхаммасан̇каппа̄дӣна’’нти еттха̄пи йоджетаббам̣ авайавена вина̄ самуда̄йа̄бха̄вато. висесапаччайоти бхиннасӣласса, апарисуддхасӣласса ва̄ саммаппадха̄на̄самбхавато сама̄дха̄насса вийа ва̄йа̄масса сӣлам̣ висесапаччайо. айан̃ча аттхо йадипи пуримасиддхасӣлавасена йутто, сахаджа̄тавасена̄пи пана лаббхатева̄ти дассенто ‘‘сампайуттасса̄пӣ’’ти а̄ха. сахаджамева четтха адхиппетанти а̄ха ‘‘сампайуттассева ча̄’’тиа̄ди. саммосо пама̄до, таппат̣ипаккхо асаммосо аппама̄до, со читтасса а̄раккха̄ти а̄ха ‘‘четасо раккхитата̄’’ти.
сӣлаккхандхо ча̄ти ча-саддена сама̄дхиккхандхо ча. кхантиппадха̄натта̄ сӣласса адосаса̄дханата̄, нӣваран̣аджет̣т̣хакасса ка̄маччхандасса уджувипаччанӣкабха̄вато сама̄дхисса алобхаса̄дханата̄ дат̣т̣хабба̄. са̄сананти пат̣иведхаса̄санам̣, ‘‘са̄санабрахмачарийа’’нти ча ваданти.
маггасаччаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
суттантабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.