1. суттантабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄

172. абхидхамме ча а̄гата̄ти имасмим̣ дха̄тувибхан̇ге абхидхаммабха̄джанӣйапан̃хапуччхакесу, никкхепакан̣д̣адхаммахадайавибхан̇га̄дӣсу ча десана̄рул̣ха̄. йатха̄ пана суттанте абхидхамме ча а̄гата̄ кхандха̄дайо суттанте деситанийа̄мена кхандхавибхан̇га̄дӣсу суттантабха̄джанӣйавасена вибхатта̄, евамидха̄пи чаккхудха̄та̄дайо суттантабха̄джанӣйавасена вибхаджитабба̄ сийум̣. таттха кхандха̄дӣнам̣ саббасан̇га̄хако абхидхаммадесана̄висит̣т̣хо суттанте а̄гато ан̃н̃о десетабба̄ка̄ро наттхӣти те рӯпаккхандха̄дивасенева суттантабха̄джанӣйе десита̄, дха̄тӯнам̣ пана со аттхӣти те тин̣н̣ам̣ дха̄тучхакка̄нам̣ васена идха десита̄ти дассенто а̄ха ‘‘суттантесвева…пе… вибхаттанти ведитабба’’нти. тена̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘сабба̄ дха̄туйо чхахи чхахи дха̄тӯхи сан̇кхипитва̄’’ти.

катхам̣ пана чхасу чхасу дха̄тӯсу ат̣т̣ха̄расаннам̣ дха̄тӯнам̣ самавародхоти? сабха̄ваниссайадва̄ра̄рамман̣асампайогаса̄ман̃н̃ато. таттха пат̣хамачхакке та̄ва патхавӣтеджова̄йодха̄туйо сабха̄вато пхот̣т̣хаббадха̄ту. а̄подха̄туа̄ка̄садха̄туйо дхаммадха̄туекадесо. вин̃н̃а̄н̣адха̄ту саттавин̃н̃а̄н̣адха̄туйо. чатудха̄туггахан̣ена четтха тада̄йаттавуттика̄ ниссайа̄падесена, вин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ два̄ра̄рамман̣абха̄вена ва̄ авасит̣т̣ха̄ рӯпадха̄туйо самаваруддха̄, вин̃н̃а̄н̣адха̄туггахан̣ена там̣сампайогато дхаммадха̄туекадесоти евам̣ саббадха̄тусамавародхо дат̣т̣хаббо. дутийе чхапи дха̄туйо сабха̄вато, дхамма̄йатанекадесо, там̣сампайогато саттавин̃н̃а̄н̣адха̄туйо, йатха̄рахам̣ тесам̣ ниссайадва̄ра̄рамман̣абха̄вато авасит̣т̣хадха̄туйо самаваруддха̄. татийачхаккепи есева найо. еваметтха чхасу чхасу дха̄тӯсу ат̣т̣ха̄расаннам̣ дха̄тӯнам̣ самавародхо дат̣т̣хаббо. тена вуттам̣ ‘‘сабба̄ дха̄туйо чхахи чхахи дха̄тӯхи сан̇кхипитва̄’’ти.

сун̃н̃оти аттасун̃н̃о, тена сасабха̄вата̄йа ча идха дха̄тувоха̄роти а̄ха ‘‘сун̃н̃е сабха̄ваматте нирул̣хо дха̄тусаддо’’ти. там̣там̣бхӯтавивиттата̄ рӯпапарийантова а̄ка̄соти йехи вивитто, йесан̃ча париччхедо, техи асампхут̣т̣хата̄ тесам̣ бйа̄пакабха̄ве сати на хотӣти а̄ха ‘‘чатӯхи маха̄бхӯтехи абйа̄питабха̄во’’ти. париччхиннавуттӣни хи бхӯта̄нӣти.

173. авайававинимутто самуда̄йо на̄ма кочи наттхӣти пуриматтхам̣ асамбха̄венто ‘‘две ева ва̄’’тиа̄дина̄ самуда̄йена вина̄ дутийаттхама̄ха. паччаттам̣ аттани джа̄татанти па̄т̣ипуггаликатам̣.

па̄т̣ийекко кот̣т̣ха̄соти ва̄ лома̄диитаракот̣т̣ха̄сехи асаммиссо висум̣ еко патхавӣкот̣т̣ха̄соти аттхо.

пайоганти бха̄вана̄пайогам̣. вӣрийанти бха̄вана̄ниппха̄дакам̣ усса̄хам̣. а̄йӯхананти та̄дисам̣ четанам̣.

дха̄тупат̣иккӯлаван̣н̣аманасика̄ра̄нанти дха̄туманасика̄рапат̣иккӯламанасика̄раван̣н̣аманасика̄ра̄нам̣. абйа̄па̄рата̄йа̄ти ‘‘ахаметам̣ ниппха̄деми, мама еса̄ ниппха̄дана̄’’ти четана̄рахитата̄йа. каронтӣти а̄бхогапаччавеккхан̣а̄ни уппа̄денти.

лаккхан̣авасена̄ти сабха̄вавасена. со пана йасма̄ патхавӣдха̄туйа̄ каккхал̣акхарата̄ хотӣти а̄ха ‘‘каккхал̣ам̣ кхаригатантиа̄дивачанам̣ сандха̄йа вутта’’нти.

векантакам̣ на̄ма саббалохаччхеданасаматтхам̣ лохам̣. татха̄ хи там̣ викантати чхиндатӣти викантам̣, викантамева векантаканти вуччати. лохасадисанти лоха̄ка̄рам̣ лохамалам̣ вийа гханасахитам̣ хутва̄ тит̣т̣хати. та̄петва̄ та̄л̣итам̣ пана чхиннам̣ чхиннам̣ хутва̄ висарати, муду мат̣т̣хам̣ камманийам̣ ва̄ на хоти, тена ‘‘лохавиджа̄тӣ’’ти вуччатӣти. типутамба̄дӣхӣти типутамбе миссетва̄ катам̣ кам̣салохам̣, сӣсатамбе миссетва̄ катам̣ ват̣т̣алохам̣, джасадатамбе миссетва̄ катам̣ а̄ракӯт̣ам̣. йам̣ пана кевалам̣ джасададха̄тувиниггатам̣, йам̣ ‘‘питтала’’нтипи ваданти, там̣ идха на̄дхиппетам̣, йатха̄вуттамиссакамева пана гахетва̄ ‘‘киттима’’нти вуттам̣.

нидассанаматтанти мутта̄нам̣ джа̄тито анекабхедатта̄ вуттам̣. татха̄ хи хаттхикумбхам̣ вара̄хада̄т̣хам̣ бхуджан̇гасӣсам̣ вала̄хакӯт̣ам̣ вен̣упаббам̣ маччхасиро сан̇кхо сиппӣти ат̣т̣ха мутта̄йонийо. таттха хаттхикумбхаджа̄ пӣтаван̣н̣а̄ пабха̄хӣна̄. вара̄хада̄т̣хаджа̄ вара̄хада̄т̣хаван̣н̣а̄ва. бхуджан̇гасӣсаджа̄ нӣла̄диван̣н̣а̄ сувисуддха̄, ват̣т̣ала̄ ча. вала̄хакаджа̄ бха̄сура̄ дуббибха̄гарӯпа̄ раттибха̄ге андхака̄рам̣ видхаманта̄ тит̣т̣ханти, девӯпабхога̄ ева хонти. вен̣упаббаджа̄ ка̄рапхаласама̄наван̣н̣а̄, на бха̄сура̄, те ча вел̣аво амануссагочаре ева падесе джа̄йанти. маччхасӣсаджа̄ па̄т̣хӣнапит̣т̣хисама̄наван̣н̣а̄, ват̣т̣ала̄, лагхаво ча хонти пабха̄вихӣна̄, те ча маччха̄ самуддамаджджхейева джа̄йанти. сан̇кхаджа̄ сан̇кхораччхавиван̣н̣а̄, колаппама̄н̣а̄пи хонти пабха̄вихӣна̄ва. сиппиджа̄ пана пабха̄висесайутта̄ва хонти на̄на̄сан̣т̣ха̄на̄. евам̣ джа̄тито ат̣т̣хавидха̄су мутта̄су йа̄ маччхасан̇кхасиппиджа̄, та̄ са̄муддика̄. бхуджан̇гаджа̄пи ка̄чи са̄муддика̄ти ваданти, итара̄ аса̄муддика̄. тена вуттам̣ ‘‘са̄муддикамутта̄ти нидассанаматтаметам̣, сабба̄пи пана мутта̄ мутта̄ ева̄’’ти. бахулато ва̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ етам̣ вуттам̣ ‘‘мутта̄ти са̄муддикамутта̄’’ти. бахулан̃хи локе са̄муддика̄ва мутта̄ диссанти. таттха̄пи сиппиджа̄ва, итара̄ када̄чи ка̄чӣти.

174. идха наттхи нийамо кевалам̣ дравабха̄вассева адхиппетатта̄.

175. ниситабха̄вена̄ти санта̄пана̄дивасаппаваттена тикхин̣абха̄вена. усма̄ка̄ран̃хи ниса̄нам̣ идха ниситабха̄во. па̄катикоти са̄бха̄вико ка̄йусма̄ти адхиппето. сада̄ти саббака̄лам̣ йа̄ва джӣвитиндрийам̣ паваттати. петагги ниджджха̄матан̣хикапетагги. идха̄ти ба̄хиратеджодха̄тукатха̄йам̣.

176. ва̄йанам̣ бӣджанам̣, там̣ пана тха̄маса̄ паваттӣти а̄ха ‘‘савегагаманавасена̄’’ти. самудӣран̣ам̣ аллапарисосанам̣, бхӯтасан̇гха̄тасса десантаруппаттихетубха̄во ва̄.

177. бхиттиччхидда̄дивасена лаббхама̄нам̣ аджат̣а̄ка̄сам̣ нисса̄йева париччхеда̄ка̄сасса парикаммакаран̣анти а̄ха ‘‘аджат̣а̄ка̄сасса ча катхитата’’нти.

179. сукхадуккхапхот̣т̣хаббасамут̣т̣ха̄панапаччайабха̄вена̄ти ит̣т̣ха̄нит̣т̣хапхот̣т̣хабба̄нам̣ ниббаттакабхӯтена паччайабха̄вена. касса пана со паччайабха̄воти а̄ха ‘‘сарӣрат̣т̣хакаутусса̄’’ти. паччайабха̄вена̄ти ча хетумхи каран̣авачанам̣. тена хи ка̄ран̣абхӯтена сукхадуккхапхот̣т̣хабба̄нам̣ йатха̄вуттасаматтхата̄ хотӣти. ‘‘татхева̄’’ти имина̄ ‘‘йатха̄балам̣ сарӣрекадесасакаласарӣра’’нти идам̣ анукад̣д̣хати. еванти аттано пхалӯпача̄расиддхена пхаран̣аппака̄рена. етесанти сукха̄дӣнам̣. ‘‘ол̣а̄рикаппаватти ева ва̄ пхаран̣а’’нти имина̄ нирупача̄рам̣ етесам̣ пхаран̣ат̣т̣хам̣ дассети. убхайаватоти сукхадуккхавато, соманассадоманассавато ча, пхаран̣а̄пхаран̣ат̣т̣ха̄навато ва̄.

181. еттха вуттам̣ сан̇каппанти етасмим̣ ‘‘сан̇каппо ка̄мо’’тиа̄дике (маха̄ни. 1; чӯл̣ани. аджитама̄н̣авапуччха̄ниддеса 8) ниддесападесе вуттам̣ сан̇каппам̣. таттха хи килесака̄мова ‘‘сан̇каппара̄го пурисасса ка̄мо’’тиа̄дӣсу (а. ни. 6.63; катха̄. 513) вийа. ваттхука̄масса татха̄ татха̄ сан̇каппанато парикаппанато ‘‘сан̇каппо’’ти вутто, на витаккоти айаметтха аттхо вутто. т̣ӣка̄йам̣ пана витаккавасена аттхам̣ дассетум̣ ‘‘сопи хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. татра̄пи пуримо еваттхо адхиппетоти че, сампин̣д̣анаттхо пи-саддо нираттхако сийа̄, ‘‘килесасантхавасамбхавато’’ти ча на ваттаббам̣ сийа̄, парато ча ‘‘бйа̄па̄давачанена бйа̄па̄давитаккам̣ дассетӣ’’ти ваккхати. килесака̄мо вибхатто килесасампайуттатта̄ти адхиппа̄йо. ка̄мапат̣ибаддха̄ти еттха ка̄ма-саддена ваттхука̄ма̄пи сан̇гахита̄ти дат̣т̣хабба̄.

182. убхайаттха уппанноти саттесу, сан̇кха̄ресӯти убхайаттха уппанно, сатта̄ка̄ро, сан̇кха̄ра̄ка̄роти ва̄ а̄рамман̣асса убхайа̄ка̄раггахан̣авасена уппанно. каммапатхависесо, каммапатхавина̄сако ча каммапатхабхедоти дассетум̣ ‘‘абхиджджха̄сам̣йогена̄’’тиа̄ди вуттам̣. татха̄ вихим̣са̄йа вихим̣са̄витаккам̣ дассетӣти йоджана̄. вихим̣са̄йа̄ти ча вихим̣са̄вачанена̄ти аттхо. йатха̄самбхавам̣ па̄н̣а̄типа̄та̄дивасена̄ти а̄ди-саддена адинна̄да̄намуса̄ва̄дапесун̃н̃апхарусава̄ча̄сампхаппала̄пе сан̇ган̣ха̄ти. сабба…пе… сан̇га̄хакехи ка̄манеккхаммадха̄тӯхи. две двети бйа̄па̄давихим̣са̄дха̄туйо, абйа̄па̄даавихим̣са̄дха̄туйо ча. ‘‘еттха̄ти пана̄’’тиа̄дина̄ сам̣килесавода̄на̄нам̣ сан̇карабха̄васса анит̣т̣ха̄паджджанасса ча дассанена пуримам̣йева аттхам̣ бйатирекамукхена сампа̄дети.

суттантабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.