10. дасаканиддесо

пат̣хамабаланиддесаван̣н̣ана̄

809. на т̣ха̄нанти ат̣т̣ха̄нам̣, анупалаббханаттхо айамака̄роти а̄ха ‘‘авиджджама̄нам̣ т̣ха̄нам̣ ат̣т̣ха̄на’’нти. абха̄ваттхо ва̄, на ан̃н̃апат̣ипаккха̄диаттхоти а̄ха ‘‘наттхи т̣ха̄нанти ва̄ ат̣т̣ха̄на’’нти. ко панетасса аттхадвайасса висесоти? пат̣хамо хетупаччайехи анупалаббхама̄натам̣ вадати, дутийо саббена саббам̣ абха̄ванти айаметесам̣ висесо. тан̣хупа̄да̄на̄дӣнампи сукхато упагаманасса хетубха̄ве дит̣т̣хивипалла̄сасса со са̄тисайо асукхепи дал̣хам̣ паватта̄панатоти а̄ха ‘‘дит̣т̣хивипалла̄сова…пе… адхиппета’’нти. ‘‘аттадит̣т̣хивасена̄’’ти касма̄ висесетва̄ вуттам̣, нану арийаса̄вакасса сабба̄пи дит̣т̣хийо наттхӣти? саччам̣ наттхи, аттадит̣т̣хисанниссайа̄ пана саббадит̣т̣хийоти дассетум̣ ‘‘аттадит̣т̣хивасена̄ти падха̄надит̣т̣хима̄ха̄’’ти вуттам̣. бхеда̄нурӯпасса ваттхуно. бхеда̄нурӯпена ‘‘адхамме дхаммо’’тиа̄динайаппаваттена.

со ева̄ти йо лин̇ге апариватте тасмим̣ аттабха̄ве бхаван̇гаджӣвитиндрийаппабандхо, со ева. тан̃хи упа̄да̄йа екаджа̄тисаман̃н̃а̄, на четтха бха̄вакала̄паджӣвитиндрийасса васена чодана̄ ка̄табба̄ тадан̃н̃ассева адхиппетатта̄. тан̃хи таттха авиччхедавуттийа̄ пабандхавоха̄рам̣ лабхати, итарампи ва̄ бха̄ва̄нупа̄ланата̄са̄ман̃н̃ена̄ти анока̄са̄ва чодана̄.

сапаттавасена йоджетаббанти ‘‘сапаттам̣ ма̄ремӣти абхисандхина̄ сапаттена нипаннат̣т̣ха̄не нипаннам̣ мануссабхӯто мануссабхӯтам̣ ма̄тарам̣ питарам̣ ва̄ ма̄ренто’’тиа̄дина̄ йоджетаббам̣. саббаттха̄ти чатӯсупи викаппесу. пуримам̣ абхисандхичиттанти пуббабха̄гийо маран̣а̄дхиппа̄йо. аппама̄н̣ам̣ тена аттхасиддхийа̄ абха̄вато. путхуджджанассева там̣ диннам̣ хотӣти еттха йатха̄ арахаттам̣ патва̄ парибхуттампи путхуджджанака̄ле диннам̣ путхуджджанада̄намева хоти, евам̣ маран̣а̄дхиппа̄йена путхуджджанака̄ле паха̄ре динне арахаттам̣ патва̄ тенева паха̄рена мате касма̄ арахантагха̄тойева хоти, на путхуджджанагха̄тоти? висесасамбхавато. йатха̄ хи да̄нам̣ деййадхаммасса паричча̄гаматтена хоти, на евам̣ вадхо. со хи па̄н̣о, па̄н̣асан̃н̃ита̄, вадхакачетана̄, упаккамо, тена маран̣анти имесам̣ пан̃чаннам̣ ан̇га̄нам̣ па̄рипӯрийа̄ва хоти, на апа̄рипӯрийа̄. тасма̄ арахаттам̣ паттассева маран̣анти арахантагха̄тойева хоти, на путхуджджанагха̄то. йасма̄ пана ‘‘имам̣ ма̄ремӣ’’ти йам̣ санта̄нам̣ а̄раббха ма̄ран̣иччха̄, тасса путхуджджанакхӣн̣а̄савабха̄вена пайогамаран̣аккхан̣а̄нам̣ васена сатипи санта̄набхеде абхедойева. йада̄ ча аттхасиддхи, тада̄ кхӣн̣а̄савабха̄во. тасма̄ арахантагха̄това хотӣти ниччхитам̣. катхам̣ панеттха вадхакачетана̄ ваттама̄нависайа̄ сийа̄ти а̄ха ‘‘вадхакачиттам̣ паччуппанна̄рамман̣ампи…пе… паваттатӣ’’ти. таттха пабандхавиччхедавасена̄ти йена пабандхо виччхиджджати, та̄дисам̣ пайогам̣ ниббаттетӣти аттхо. тена йада̄ пабандхавиччхедо, тада̄ араха̄ти йатха̄вуттам̣ арахантагха̄там̣ патит̣т̣ха̄пети. на еванти йатха̄ ка̄лантара̄пеккхакиччасиддхам̣ вадхакачиттам̣, на евам̣ ча̄гачетана̄. ‘‘са̄ хӣ’’тиа̄дина̄ ча̄гачетана̄йа ка̄лантара̄напеккхакиччасиддхитам̣йева вибха̄вети. ан̃н̃асакакаран̣анти аттато винимочетва̄ ан̃н̃асса даккхин̣еййасса сантакабха̄вакаран̣ам̣. тасса̄ти чаджитаббасса ваттхуно. йасса̄ти йасса путхуджджанасса. тассева там̣ диннам̣ хоти, сачепи арахаттам̣ патва̄ тена парибхуттанти аттхо.

‘‘каппавина̄се’’ти идам̣ ‘‘сан̣т̣хаханте каппе’’ти вуттатта̄ маха̄каппавина̄сам̣ сандха̄йа вуттанти а̄ха ‘‘каппат̣т̣хакатха̄йа на саметӣ’’ти еттха а̄йукаппасса адхиппетатта̄. а̄йукаппо четтха авӣчийам̣ ниббаттасатта̄нам̣ антаракаппапарима̄н̣ам̣ парама̄йу ведитаббам̣. тан̃хи сандха̄йа ‘‘екам̣ каппам̣ асӣтибха̄ге катва̄ тато екабха̄гаматтам̣ ка̄ла’’нти (катха̄. ат̣т̣ха. 654-657) вуттам̣. тайидам̣ ‘‘екам̣ каппа’’нти йади екам̣ маха̄каппанти аттхо, татха̄ сати вӣсатиантаракаппапарима̄н̣о еко асан̇кхйеййакаппоти вуттам̣ хоти. атха екам̣ асан̇кхйеййакаппанти аттхо, саббатха̄пи ‘‘чатусат̣т̣хи антаракаппа̄’’ти вачанена вируджджхатӣти вӣмам̣ситаббам̣. йатха̄ пана каппат̣т̣хакатха̄йа айам̣ ат̣т̣хакатха̄ самети, там̣ дассетум̣ ‘‘каппавина̄сейева̄ти пана̄’’тиа̄дима̄ха.

пакататто ва̄ апа̄ра̄джико. сама̄насам̣ва̄сако каммаладдхӣнам̣ васена ана̄на̄сам̣ва̄сакоти еваметтха аттхо ведитаббо.

нийатасса пуггаласса виджджама̄натам̣ пат̣иседхетва̄ти йоджана̄. таттха пат̣иседхетва̄ти ‘‘пуггало пана нийато на̄ма наттхӣ’’ти евам̣ пат̣иседхетва̄. таттха ка̄ран̣ама̄ха ‘‘миччхаттасамматтанийатадхамма̄нам̣ вийа сабха̄вато’’ти. пан̃н̃аттиматтан̃хетам̣ миччхаттасамматтанийатадхамманиссайам̣, йадидам̣ нийато пуггалоти. йатха̄пуччхитанти ‘‘ким̣ пуббахету нийаметӣ’’тиа̄дина̄ пуччхитаппака̄рам̣ нийа̄макахетум̣. йена̄ти йена упаримаггаттайавипассана̄н̃а̄н̣ена. нийата̄нийатабхеданти сота̄панна̄динийатабхедам̣, саттаккхаттупарама̄дианийатабхедан̃ча. сота̄панно ева хи еко саттаккхаттупарамо на̄ма хоти, еко колам̣коло на̄ма, еко екабӣджӣ на̄ма̄ти сота̄паннасса нийатабха̄во вуттоти а̄ха ‘‘сота̄панно ча нийато’’ти. бйатирекаттхо хи айам̣ ча-саддо. тато пуббети сота̄паттимаггато пуббе. ‘‘пуббахетукиччам̣ наттхӣ’’ти идам̣ сота̄паннасса нийатата̄йа вуттатта̄ ваккхама̄нан̃ча досам̣ хадайе т̣хапетва̄ вуттам̣. упаримагга̄нам̣ саупаниссайатте пат̣хамамаггасса̄пи саупаниссайата̄ сиддха̄ ева̄ти чоданам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘йади хӣ’’тиа̄ди. тан̃ча нийататтам̣. асса̄ти сота̄паттимаггасса.

тенева кхӣн̣а̄ти сота̄паттимаггенева кхӣн̣а̄. ка̄ран̣упаччхедена хи пхалупаччхедо сийа̄. татоти саттаккхаттупарама̄дито. са̄ти саттаккхаттупарама̄дита̄. паваттитоти випа̄каппабандхато. тена̄ти сота̄паттимаггена. вут̣т̣ха̄нети вут̣т̣ха̄не сати. ка̄ран̣ена вина̄ пхалам̣ наттхӣти а̄ха ‘‘сакка̄йа…пе… бхавитабба’’нти. ‘‘на̄макаран̣анимиттато’’ти имина̄ на̄макаран̣ахетута̄йа нийа̄макатам̣ вибха̄вети екабӣджиа̄дисаман̃н̃а̄нам̣ анваттхасан̃н̃а̄бха̄вато. тена̄ха ‘‘випассана̄…пе… сандха̄йа вутта’’нти.

а̄ди-саддена ‘‘екомхи самма̄самбуддхо, сӣтӣбхӯтосми ниббуто’’тиа̄дӣни (маха̄ва. 11; катха̄. 405; ма. ни. 1.285) сан̇гайханти. еттха ча ‘‘садисо ме на виджджати, екомхи самма̄самбуддхо (маха̄ва. 11; катха̄. 405; ма. ни. 1.285). ‘аттхетарахи ан̃н̃е саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ бхагавата̄ самасама̄ самбодхийа’нти евам̣ пут̣т̣хо ахам̣, бханте, ‘но’ти вадеййа’’нтиа̄ди (дӣ. ни. 3.161) вачанехи имисса̄ локадха̄туйа̄ вийа ан̃н̃асса буддхасса ан̃н̃исса̄ локадха̄туйа̄ уппа̄до нива̄ритоти дат̣т̣хаббам̣. на хи виджджама̄не ‘‘садисо ме на виджджатӣ’’тиа̄ди сакка̄ ваттум̣. йам̣ пана ваданти ‘‘локадха̄тувисеса̄пеккха̄йа вутта’’нти, тампи наттхи татха̄ висесанасса абха̄вато, буддха̄нубха̄васса ча асаматтхабха̄вавибха̄ванато. а̄н̣а̄кхеттакиттанан̃четтха дхаммата̄дассанаттхам̣. саккоти хи бхагава̄ йаттха йаттха иччхати, таттха таттха а̄н̣ам̣ ваттетум̣. ‘‘екисса̄ локадха̄туйа̄’’ти ча идам̣ буддхакхеттабхӯта̄йа локадха̄туйа̄ дассанаттхам̣ вуттам̣. таттха̄йаматтхо – буддхакхеттабхӯта̄ ека̄ва̄йам̣ локадха̄ту. таттха екасмим̣ ка̄ле еко ева самма̄самбуддхо уппаджджатӣти. тена̄ха ‘‘буддхакхетта…пе… адхиппа̄йо’’ти.

тасма̄ти йасма̄ упасампада̄дхӣнам̣ па̄тимоккхам̣, упасампада̄ ча паббаджджа̄дхӣна̄, тасма̄. па̄тимоккхе сиддхе, сиддха̄су та̄су паббаджджӯпасампада̄су. тато парам̣ винат̣т̣хам̣ на̄ма хотӣти паччхимапат̣иведхато парам̣ пат̣иведхаса̄санам̣, паччхимасӣлабхедато ча парам̣ пат̣ипаттиса̄санам̣ винат̣т̣хам̣ на̄ма хотӣти са̄санабха̄васа̄ман̃н̃ена пана убхайам̣ екаджджхам̣ катва̄ дассенто ‘‘паччхима…пе… екато катва̄’’ти а̄ха.

паридеванака̄рун̃н̃анти паридеванена карун̣а̄йитаббата̄ карун̣а̄йана̄.

дхамма̄нам̣ сабха̄вависесо на сакка̄ дха̄ретум̣, йато па̄рамӣпавичайа̄дӣсу удакапарийантам̣ катва̄ маха̄патхавӣкампо ахоси, абхисамбодхидивасе ча т̣хапетва̄ пуббуттарадиса̄бха̄ге бодхируккхамӯле бхӯмибха̄го маха̄пурисам̣ дха̄ретум̣ на̄саккхи, ан̃н̃адаттху екапассе паккхиттаатибха̄рабхаритана̄ва̄ вийа чаккава̄л̣агаббхо випариватто. ‘‘самуппа̄дика̄’’ти ваттаббе са-ка̄ре а-ка̄расса а̄-ка̄ро, екасса ча па-ка̄расса лопо катоти дассенто а̄ха ‘‘самам̣ уддхам̣ паджджатӣти са̄мупа̄дика̄’’ти. самам̣ упа̄дийатӣти ва̄ самупа̄да̄, самупа̄да̄ ева са̄мупа̄дика̄, самупа̄хинӣти аттхо.

сантатикхан̣авасена̄ти сантативасена а̄йӯханасаман̇гита̄, сапуббапаччха̄бха̄гасса гахан̣авасена четана̄ккхан̣авасена четана̄саман̇гита̄ти йоджетабба̄. екасмим̣ упат̣т̣хите паччайавасена тадан̃н̃асса упат̣т̣ха̄нам̣ париваттанам̣.

пат̣хамабаланиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

дутийабаланиддесаван̣н̣ана̄

810. бхоге бхун̃джитум̣ на джа̄на̄ти, вина̄сетӣти йоджана̄.

лахупариваттита̄йа джӣвитасса̄ти адхиппа̄йо.

на ада̄си пайуттава̄ча̄йа уппаннанти адхиппа̄йена.

самма̄пайогена̄ти самма̄пат̣ипаттийа̄.

дутийабаланиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

пан̃чамабаланиддесаван̣н̣ана̄

813. дха̄тусабха̄воти бхӯта̄дисан̇кха̄тадха̄тӯнам̣ сабха̄во. сабха̄гавасена пхалабхӯтена. аджджха̄сайадха̄тупариччхинданатоти аджджха̄сайасабха̄васса ‘‘хӣнам̣, пан̣ӣта’’нти ва̄ париччхиджджа джа̄нанато, вут̣т̣хинимиттена вийа махогхена упаримегхавут̣т̣хийа̄.

пан̃чамабаланиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чхат̣т̣хабаланиддесаван̣н̣ана̄

саддаттхо самбхавати сама̄сантенева татха̄ саддасиддхито. тесанти паропара̄нам̣ висада̄висада̄нам̣ саддха̄дииндрийа̄нам̣. еван̃ча катва̄ти а̄сайа̄дито индрийапаропарийаттасса, индрийапаропарийаттато ча адхимуттибхедасса висит̣т̣хасабха̄ватта̄ ева.

815. ‘‘ке пана те арийа̄ва̄са̄’’ти пуччхитва̄ те суттенева дассенто ‘‘идха, бхиккхаве’’тиа̄дипа̄л̣им̣ а̄харитва̄ ‘‘евам̣ вутта̄’’ти нигаметва̄ пуна магга̄дхигаменева тесам̣ адхигамам̣ дассенто ‘‘етесӯ’’тиа̄дима̄ха. таттха итарети чхал̣ан̇гасаманна̄гамаека̄раккха̄сан̇кха̄йапат̣исевана̄дайо.

816. а̄рамман̣асанта̄на̄нусайанесӯти а̄рамман̣а̄нусайанам̣, санта̄на̄нусайананти двӣсу анусайанесу. йатха̄ хи маггена асамуччхинно ра̄го ка̄ран̣ала̄бхе уппаджджана̄рахо тха̄магатат̣т̣хена санта̄не анусетӣти вуччати, евам̣ ит̣т̣ха̄рамман̣епӣти тасса а̄рамман̣а̄нусайанам̣ дат̣т̣хаббам̣. там̣ панасса анусайанам̣ уппаттийа̄ па̄кат̣ам̣ хотӣти дассетум̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘йатха̄ на̄ма̄’’тиа̄ди (вибха. ат̣т̣ха. 816) вуттам̣. ‘‘а̄чин̣н̣асама̄чин̣н̣а̄’’ти етена ит̣т̣ха̄рамман̣е ра̄гасса чирапарибха̄ванам̣ вибха̄вети. йасма̄ пана евам̣ чирапарибха̄витам̣ паривет̣хетва̄ вийа т̣хитам̣ хоти, тасма̄ ‘‘самантато вет̣хетва̄ вийа т̣хитабха̄вена анусайитатам̣ дассетӣ’’ти вуттам̣. татха̄ хи удаке нимуггасадисо уда̄хат̣о. ‘‘саббепи тебхӯмака̄ дхамма̄ ка̄манӣйат̣т̣хена ка̄ма̄’’тиа̄дипа̄л̣ивасена бхавара̄гасса̄пи ваттхука̄мата̄ ведитабба̄. ра̄гавасена̄ти а̄рамман̣араджджанавасена.

818. индрийависесо винеййа̄нам̣ индрийапаропарийаттам̣.

819. паха̄таббена упаддутаниродханаттхам̣ паха̄йакам̣ парийесатӣти пат̣хамам̣ паха̄таббам̣, паччха̄ паха̄йаканти айам̣ паха̄таббападжаханаккамо паха̄наккамападена вутто. йасса̄ти паха̄таббасса. танти паха̄таббам̣. пат̣хамам̣ вуччатӣти паха̄навича̄ран̣а̄нам̣ пат̣хамам̣ вуччати. тато паччха̄ аппаха̄таббам̣ йатха̄ там̣ дассанаттика̄дӣсу.

826. танти бхаван̇гам̣. тасса̄ти локуттарасса. па̄даканти антимабхавикасса бхаван̇гам̣ сандха̄йа̄ха.

чхат̣т̣хабаланиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

саттамабаланиддесаван̣н̣ана̄

828. сама̄панномхӣти ман̃н̃атӣти аттхо.

сама̄дхи ва̄ тасса а̄рамман̣абхӯтам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ читтаман̃джӯса̄ти йоджана̄. т̣хапетунти йатха̄париччхиннам̣ ка̄лам̣ сама̄паттичиттам̣ паваттетум̣.

техӣти сан̃н̃а̄манасика̄рехи. там̣сабха̄вата̄ти ка̄ма̄дидутийаджджха̄на̄дианупаккханданасабха̄вата̄. пагун̣авода̄нам̣ пагун̣абха̄васиддха̄ джха̄насса пат̣ипаккхато висуддхи.

саттамабаланиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

дасамабаланиддесаван̣н̣ана̄

831. пан̃н̃а̄ва вимуттӣти ра̄га̄дӣхи вимуттибхӯта̄ пан̃н̃а̄ва вимуттӣти йоджана̄. каммантарасса випа̄кантарамева̄ти аттхо випа̄кантараджа̄нанассева дутийабалакиччатта̄, каммантараджа̄нанасса ча татийабалакиччатта̄. баласадисатанти екаччабаласадисатам̣. касма̄ панеттха балан̃а̄н̣акичче вуччама̄не джха̄на̄диабалан̃а̄н̣ам̣ уда̄хат̣анти чоданам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘йадипӣ’’тиа̄ди. тадантогадханти тасмим̣ джха̄на̄дипаччавеккхан̣а̄сабха̄ве саттамабалан̃а̄н̣е антогадхам̣. еванти джха̄на̄дин̃а̄н̣ам̣ вийа. аппетум̣, викуббитун̃ча̄ти аттана̄ вутта̄ка̄рам̣ сандха̄йа̄ха. самудайаппаха̄на̄диекаччан̃а̄н̣акиччампи акаронтам̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ катхамаппана̄дикам̣ джха̄на̄дикиччам̣ кареййа, балан̃а̄н̣ехи пана джа̄нитаббам̣, тато уттарин̃ча джа̄нантампи йасма̄ екаччабалакиччам̣ на кароти, тасма̄ ан̃н̃а̄нева балан̃а̄н̣а̄ни, ан̃н̃ам̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣анти дассанаттхам̣ ‘‘етесам̣ пана киччам̣ на саббам̣ каротӣ’’тиа̄ди (вибха. ат̣т̣ха. 831) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. таттха йатха̄ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ абалакиччам̣ екаччам̣ на кароти, евам̣ балакиччампӣти уда̄харан̣адассанавасена ‘‘тан̃хи джха̄нам̣ хутва̄ аппету’’нтиа̄ди вуттанти дассетум̣ ‘‘атха ва̄…пе… дат̣т̣хабба’’нти вуттам̣.

дасамабаланиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

н̃а̄н̣авибхан̇гаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.