7. анусайайамакам̣

париччхедапариччхиннуддесава̄раван̣н̣ана̄

1. паччайапариггахапарийоса̄на̄ н̃а̄тапарин̃н̃а̄ти паччайадӣпакена мӯлайамакена н̃а̄тапарин̃н̃ам̣, кхандха̄дӣсу тӣран̣аба̄хуллато кхандха̄дийамакехи тӣран̣апарин̃н̃ан̃ча вибха̄ветва̄ анусайапаха̄нанта̄ паха̄напарин̃н̃а̄ти паха̄таббамуддхабхӯтехи анусайехи паха̄напарин̃н̃ам̣ вибха̄ветум̣ анусайайамакам̣ а̄раддхам̣. лаббхама̄навасена̄ти анусайабха̄вена лаббхама̄на̄нам̣ васена̄ти аттхо. тӣха̄ка̄рехи анусайа̄нам̣ га̄ха̄панам̣ тесу татха̄ аггахитесу анусайава̄ра̄дипа̄л̣ийа̄ дуравабодхатта̄.

айам̣ панеттха пуримесӯти етесу са̄нусайава̄ра̄дӣсу пуримесӯти аттхо. аттхависеса̄бха̄вато ‘‘ка̄мадха̄тум̣ ва̄ пана упападжджантасса ка̄мадха̄туйа̄ чутасса, рӯпадха̄тум̣ ва̄ пана упападжджантасса ка̄мадха̄туйа̄ чутасса̄’’ти евама̄дӣхи авуччама̄не катхамайам̣ йамакадесана̄ сийа̄ти? на̄йам̣ йамакадесана̄, пуримава̄рехи пана йамакавасена десита̄нам̣ анусайа̄нам̣ чутиупапаттивасена анусайат̣т̣ха̄напариччхедадассанам̣. йамакадесана̄ба̄хуллато пана саббава̄расамуда̄йасса анусайайамаканти на̄мам̣ дат̣т̣хаббам̣. атха ва̄ пат̣иломапуччха̄пи аттхавасена лаббханти, аттхависеса̄бха̄вато пана на вутта̄ти лаббхама̄ната̄васена етисса̄пи десана̄йа йамакадесаната̄ ведитабба̄.

анурӯпам̣ ка̄ран̣ам̣ лабхитва̄ уппаджджантӣти етена ка̄ран̣ала̄бхе уппаттиарахатам̣ дассети. аппахӣна̄ хи анусайа̄ ка̄ран̣ала̄бхе сати уппаджджанти. йа̄ва ча маггена тесам̣ ануппаттиарахата̄ на ката̄ хоти, та̄ва те евам̣пака̄ра̄ ева̄ти ‘‘анусайа̄’’ти вуччанти. со евам̣пака̄ро уппаджджати-саддена гахито, на кхандхайамака̄дӣсу вийа уппаджджама̄ната̄. тенева ‘‘йасса ка̄мара̄га̄нусайо уппаджджати, тасса пат̣игха̄нусайо уппаджджатӣти? а̄манта̄’’тиа̄дина̄ уппаджджанава̄ро анусайава̄рена нинна̄на̄каран̣о вибхатто. анурӯпам̣ ка̄ран̣ам̣ пана лабхитва̄ йе уппаджджим̣су уппаджджама̄на̄ ча, тепи аппахӣнат̣т̣хена тха̄магата̄ ахесум̣ бхаванти ча. уппаттиарахата̄йа ева ча те уппаджджим̣су уппаджджанти ча, на ча атӣта̄на̄гатапаччуппаннато ан̃н̃е уппаттиараха̄ на̄ма аттхи, тасма̄ саббе атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄ ка̄мара̄га̄дайо ‘‘анусайа̄’’ти вуччанти. аппахӣнат̣т̣хенева хи анусайа̄, аппахӣна̄ ча атӣта̄дайо ева, маггасса пана та̄диса̄нам̣ ануппаттиарахата̄па̄данена анусайаппаха̄нам̣ хотӣти. аппахӣна̄ка̄ро на̄ма дхамма̄ка̄ро, на дхаммо, дхаммо ева ча уппаджджатӣти имина̄ адхиппа̄йена̄ха ‘‘аппахӣна̄ка̄ро ча уппаджджатӣти ваттум̣ на йуджджатӣ’’ти. сатта̄нусайа̄ти еттха йади аппахӣнат̣т̣хена санта̄не анусентӣти анусайа̄, атха касма̄ саттева вутта̄, нану сатта̄нусайато ан̃н̃есампи килеса̄нам̣ аппахӣнатта̄ анусайабха̄во а̄паджджатӣти че? на̄паджджати, аппахӣнаматтассева анусайабха̄васса авуттатта̄. вуттан̃хи ‘‘анусайоти пана аппахӣнат̣т̣хена тха̄магатакилесо вуччатӣ’’ти (йама. ат̣т̣ха. анусайайамака 1), тасма̄ аппахӣнат̣т̣хена тха̄магато килесойева анусайо на̄ма̄ти йуттам̣. тха̄магатанти ча ан̃н̃ехи аса̄дха̄ран̣о сабха̄во дат̣т̣хаббо. татха̄ хи дхаммасабха̄вабодхина̄ татха̄гатена имейева ‘‘анусайа̄’’ти вутта̄. тха̄магатоти анусайасаман̇гӣти аттхо.

анусайауппаджджанава̄ра̄нам̣ сама̄нагатикатта̄ йатха̄ ‘‘анусетӣ’’ти вачанам̣ аппахӣна̄ка̄радӣпакам̣, евам̣ ‘‘уппаджджатӣ’’ти вачанам̣ сийа̄ти уппаджджанава̄рена ‘‘уппаджджатӣ’’ти вачанасса авуттата̄ сакка̄ ваттунти че? там̣ на, вачанаттхависесена там̣двайасса вуттатта̄. ‘‘анурӯпам̣ ка̄ран̣ам̣ лабхитва̄ уппаджджатӣ’’ти хи етасмим̣ аттхе ависит̣т̣хепи ‘‘анусетӣ’’ти вачанам̣ санта̄не анусайитатам̣ тха̄магатабха̄вам̣ дӣпети. йади тамева ‘‘уппаджджатӣ’’ти вачанам̣ дӣпеййа, кассачи висесасса абха̄ва̄ уппаджджанава̄ро на ваттаббо сийа̄, ‘‘уппаджджатӣ’’ти вачанам̣ пана уппаттийоггам̣ дӣпети. касма̄? уппаджджанава̄рена уппаттийоггасса дасситатта̄, анусайасаддасса саббада̄ виджджама̄на̄нам̣ апариниппханнасайанаттхата̄йа нива̄ран̣аттхам̣ уппаттиарахата̄йа тха̄магатабха̄васан̇кха̄тасса йатха̄дхиппетасайанаттхасса дассанаттхам̣ ‘‘анусентӣти анурӯпам̣ ка̄ран̣ам̣ лабхитва̄ уппаджджантӣ’’ти йам̣ уппаттийоггавачанам̣ вуттам̣, там̣ сувуттамева̄ти адхиппа̄йо. тампи сувуттамева имина̄ тантиппама̄н̣ена̄ти самбандхо. тантиттайенапи хи читтасампайуттата̄ дӣпита̄ хоти.

париччхедапариччхиннуддесава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

уппаттит̣т̣ха̄нава̄раван̣н̣ана̄

2. ка̄мадха̄туйа̄ двӣсу ведана̄сӯти ка̄ма̄вачарабхӯмийам̣ сукха̄йа ча упеккха̄йа ча̄ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ ка̄мадха̄туггахан̣ам̣ двиннам̣ ведана̄нам̣ висесанабха̄вена вуттам̣, евам̣ сати ка̄мадха̄туйа̄ ка̄мара̄га̄нусайасса анусайат̣т̣ха̄ната̄ на вутта̄ хоти. двӣсу пана ра̄гесу бхавара̄гасса тӣсу дха̄тӯсу рӯпа̄рӯпадха̄тӯнам̣ анусайат̣т̣ха̄ната̄ вутта̄ти ка̄мадха̄туйа̄ ка̄мара̄гасса анусайат̣т̣ха̄ната̄ ваттабба̄. дха̄туведана̄саббасакка̄йапарийа̄паннавасена хи типпака̄рам̣ анусайа̄нам̣ анусайат̣т̣ха̄нам̣ вуттанти. тасма̄ тӣсу дха̄тӯсу ка̄мадха̄туйа̄ тӣсу ведана̄су двӣсу ведана̄су еттха ка̄мара̄га̄нусайо анусетӣти висум̣ анусайат̣т̣ха̄ната̄ дха̄туйа̄ ведана̄нан̃ча йоджетабба̄. двӣсу ведана̄сӯти идан̃ча ведана̄су анусайама̄но ка̄мара̄га̄нусайо двӣсвева анусети, на тӣсӯти тин̣н̣ампи т̣ха̄ната̄нива̄ран̣аттхамева вуттанти на сабба̄су двӣсу анусайанаппатто аттхи, тена ведана̄висесанаттхам̣ на ка̄мадха̄туггахан̣ена кочи аттхо. бхавара̄га̄нусайанат̣т̣ха̄нан̃хи ат̣т̣ха̄нан̃ча анусайа̄нам̣ апарийа̄паннам̣ сакка̄йе ка̄мара̄га̄нусайасса анусайат̣т̣ха̄нам̣ на хотӣти па̄кат̣аметам̣. йатха̄ ча ‘‘двӣсу ведана̄сӯ’’ти вутте пат̣игха̄нусайа̄нусайат̣т̣ха̄нато ан̃н̃а̄ две ведана̄ гайханти, евам̣ бхавара̄га̄нусайа̄нусайанат̣т̣ха̄нато ча ан̃н̃а̄ та̄ гайхантӣти.

еттха ча двӣхи ведана̄хи сампайуттесу ан̃н̃есу ча пийарӯпаса̄тарӯпесу ит̣т̣харӯпа̄дӣсу уппаджджама̄но ка̄мара̄га̄нусайо са̄тасантасукхагиддхийа̄ паваттатӣти двӣсу ведана̄су тасса анусайанам̣ вуттам̣. ан̃н̃аттха уппаджджама̄нопи хи со има̄су двӣсу ведана̄су анугато хутва̄ сети сукхамиччева абхилабхатӣти. евам̣ пат̣игха̄нусайо ча дуккхаведана̄сампайуттесу ан̃н̃есу ча аппийарӯпа̄са̄тарӯпесу анит̣т̣харӯпа̄дӣсу уппаджджама̄но дуккхапат̣икӯлато дуккхамиччева пат̣ихан̃н̃атӣти дуккхаведанамева анугато хутва̄ сети, тена пана тасмим̣ анусайанам̣ вуттам̣. евам̣ ка̄мара̄гапат̣игха̄нам̣ тӣсу ведана̄су анусайавачанена ит̣т̣хаит̣т̣хамаджджхаттаанит̣т̣хесу а̄рамман̣апакатийа̄ випарӣтасан̃н̃а̄йа ча васена ит̣т̣ха̄дибха̄вена гахитесу ка̄мара̄гапат̣игха̄нам̣ уппатти дассита̄ хоти. таттха уппаджджама̄на̄ хи те тӣсу ведана̄су анусенти на̄ма. ведана̄ттайамукхена ва̄ еттха ит̣т̣ха̄дӣнам̣ а̄рамман̣а̄нам̣ гахан̣ам̣ ведитаббам̣, ка̄мадха̄туа̄диггахан̣ена ка̄масса̄да̄диваттхубхӯта̄нам̣ ка̄мабхава̄дӣнам̣. таттха ка̄мара̄га̄нусайо бхавасса̄давасена анусайама̄но ка̄мадха̄туйа̄ анусети, ка̄масукхасса̄давасена анусайама̄но сукхопеккха̄ведана̄су. пат̣игхо дуккхапат̣игха̄тавасенева паваттатӣти йаттха таттха пат̣ихан̃н̃ама̄нопи дуккхаведана̄йа ева анусети. рӯпа̄рӯпабхавесу пана рӯпа̄рӯпа̄вачарадхаммесу ча ка̄масса̄дасса паватти наттхӣти таттха анусайама̄но ра̄го бхавара̄гоиччева ведитаббо. дха̄туттайаведана̄ттайаггахан̣ена ча саббасакка̄йапарийа̄панна̄нам̣ гахитатта̄ ‘‘йаттха ка̄мара̄га̄нусайо на̄нусети, таттха дит̣т̣ха̄нусайо на̄нусетӣ’’ти (йама. 2.анусайайамака.46) евама̄дӣнам̣ виссаджджанесу дха̄туттайаведана̄ттайавинимуттам̣ дит̣т̣ха̄нусайа̄дӣнам̣ анусайат̣т̣ха̄нам̣ на вуттанти дат̣т̣хаббам̣. нану ча ануттаресу вимоккхесу пихам̣ упат̣т̣ха̄пайато пихапаччайа̄ уппаннадоманассе пат̣игха̄нусайо на̄нусети, татха̄ неккхаммасситасоманассупеккха̄су ка̄мара̄гена на̄нусайитаббанти таданусайанат̣т̣ха̄нато ан̃н̃а̄пи дит̣т̣ха̄нусайа̄нусайанат̣т̣ха̄набхӯта̄ ка̄ма̄вачараведана̄ сантӣти? хонту, на пана дха̄туттайаведана̄ттайато ан̃н̃ам̣ таданусайанат̣т̣ха̄нам̣ аттхи, тасма̄ там̣ на вуттам̣. йасма̄ пана ‘‘йаттха ка̄мара̄га̄нусайо ча пат̣игха̄нусайо ча ма̄на̄нусайо ча на̄нусенти, таттха дит̣т̣ха̄нусайо вичикиччха̄нусайо на̄нусетӣти? а̄манта̄’’ти (йама. 2.анусайайамака.52) вуттам̣, тасма̄ ависесена дуккхам̣ пат̣игха̄нусайасса анусайанат̣т̣ха̄нанти самуда̄йавасена гахетва̄ вуттанти ведитаббам̣. татха̄ локийасукхопеккха̄ ка̄мара̄гама̄на̄нусайанат̣т̣ха̄нанти.

апича сутте ‘‘идха̄вусо виса̄кха, бхиккху ити пат̣исан̃чиккхати ‘куда̄ссу на̄ма̄хам̣ доманассам̣ паджахеййа’нти, со ити пат̣исан̃чиккхитва̄ пат̣игхам̣ тена паджахати, на таттха пат̣игха̄нусайо анусетӣ’’ти неккхаммасситам̣ доманассам̣ уппа̄детва̄ там̣ виккхамбхетва̄ вӣрийам̣ катва̄ ана̄га̄мимаггена пат̣игхасса самуггха̄танам̣ сандха̄йа вуттам̣. на хи пат̣игхенева пат̣игхаппаха̄нам̣, доманассена ва̄ доманассаппаха̄нам̣ аттхӣти. пат̣игхуппаттирахат̣т̣ха̄ната̄йа пана идха саббам̣ дуккхам̣ ‘‘пат̣игха̄нусайасса анусайанат̣т̣ха̄на’’нти вуттанти дат̣т̣хаббам̣. ниппарийа̄йадесана̄ хеса̄, са̄ пана парийа̄йадесана̄. еван̃ча катва̄ пат̣хамаджджха̄навиккхамбхитам̣ ка̄мара̄га̄нусайам̣ татха̄ виккхамбхитамева катва̄ ана̄га̄мимаггена самуггха̄танам̣ сандха̄йа ‘‘вивиччева…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати, ра̄гам̣ тена паджахати, на таттха ра̄га̄нусайо анусетӣ’’ти вуттам̣. евам̣ чатуттхаджджха̄навиккхамбхитам̣ авиджджа̄нусайам̣ татха̄ виккхамбхитамева катва̄ арахаттамаггена самуггха̄танам̣ сандха̄йа ‘‘сукхасса ча паха̄на̄…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати, авиджджам̣ тена паджахати, на таттха авиджджа̄нусайо анусетӣ’’ти (ма. ни. 1.465) вуттам̣. на хи локийачатуттхаджджха̄нупеккха̄йа авиджджа̄нусайо саббатха̄ на̄нусетӣти сакка̄ ваттум̣ ‘‘саббасакка̄йапарийа̄паннесу дхаммесу еттха авиджджа̄нусайо анусетӣ’’ти (йама. ат̣т̣ха. анусайайамака 2) вуттатта̄, тасма̄ авиджджа̄нусайассева ваттху чатуттхаджджха̄нупеккха̄, неккхаммасситадоманассан̃ча пат̣игха̄нусайасса ваттху на на хотӣти таттха̄пи тасса анусайанам̣ ведитаббам̣. аваттхубха̄вато хи идха анусайанам̣ на вуччати, на суттантесу вийа вуттанайена там̣пат̣ипаккхабха̄вато там̣самуггха̄такамаггасса балавӯпаниссайабха̄вато ча̄ти.

еттха ча а̄рамман̣е анусайат̣т̣ха̄не сати бхавара̄гаваджджо саббо лобхо ка̄мара̄га̄нусайоти на сакка̄ ваттум̣. дуккха̄йа хи ведана̄йа рӯпа̄рӯпадха̄тӯсу ча анусайама̄нена дит̣т̣ха̄нусайена сампайуттопи лобхо лобхо ева, на ка̄мара̄га̄нусайо. йади сийа̄, дит̣т̣ха̄нусайасса вийа етассапи т̣ха̄нам̣ ваттаббам̣ сийа̄ти. атха пана аджджха̄сайавасена таннинната̄йа анусайанат̣т̣ха̄нам̣ вуттам̣. йатха̄ ит̣т̣ха̄нам̣ рӯпа̄дӣнам̣ сукха̄йа ча ведана̄йа аппат̣иладдхам̣ ва̄ аппат̣ила̄бхато саманупассато, пат̣иладдхапуббам̣ ва̄ атӣтам̣ нируддхам̣ вигатам̣ парин̣атам̣ саманупассато уппаджджама̄но пат̣игхо дуккхе пат̣ихан̃н̃анавасенева паваттатӣти дуккхамева тасса анусайанат̣т̣ха̄нам̣ вуттам̣, на̄ламбитам̣, евам̣ дуккха̄дӣсу абхинивесанавасена уппаджджама̄нена дит̣т̣ха̄нусайена сампайуттопи лобхо сукха̄бхисан̇гавасенева паваттатӣти са̄тасантасукхадвайамевасса анусайат̣т̣ха̄нам̣ вуттанти бхавара̄гаваджджасса саббалобхасса ка̄мара̄га̄нусайата̄ на вируджджхати, екасмим̣йева ча а̄рамман̣е раджджанти дуссанти ча. таттха ра̄го сукхаджджха̄сайо пат̣игхо дуккхаджджха̄сайоти тесам̣ на̄на̄нусайат̣т̣ха̄ната̄ хоти.

еван̃ча катва̄ ‘‘йаттха ка̄мара̄га̄нусайо анусети, таттха пат̣игха̄нусайо анусетӣти? но’’ти (йама. 2.анусайайамака.14) вуттанти. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана двӣсу ведана̄су ит̣т̣ха̄рамман̣е ча доманассуппаттим̣ ватва̄ ‘‘доманассаматтамева пана там̣ хоти, на пат̣игха̄нусайо’’ти (йама. ат̣т̣ха. анусайайамака 2) вуттатта̄ йатха̄ таттха пат̣игхо пат̣игха̄нусайо на хоти, евам̣ дуккха̄дӣсу уппаджджама̄нена дит̣т̣ха̄нусайена сахаджа̄то лобхо ка̄мара̄га̄нусайо на хотиччева вин̃н̃а̄йатӣти. йам̣ панетам̣ вуттам̣ ‘‘доманассаматтамева пана там̣ хоти, на пат̣игха̄нусайо’’ти, еттха на пат̣игха̄нусайоти наттхи пат̣игха̄нусайоти аттхо дат̣т̣хаббо. на хи доманассасса пат̣игха̄нусайабха̄ва̄сан̇ка̄ аттхӣти.

десана̄ сам̣кин̣н̣а̄ вийа бхавеййа̄ти бхавара̄гассапи ка̄мадха̄туйа̄ двӣсу ведана̄су а̄рамман̣акаран̣авасенева уппатти вутта̄ вийа бхавеййа, тасма̄ а̄рамман̣ависесена висесадассанаттхам̣ евам̣ десана̄ ката̄ сахаджа̄таведана̄висеса̄бха̄ватоти адхиппа̄йо.

уппаттит̣т̣ха̄нава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.