дхаммуддесава̄ракатха̄
пхассапан̃чамакара̄сиван̣н̣ана̄
а̄чарийа̄нанти ревата̄чарийасса. на панетам̣ са̄рато дат̣т̣хаббам̣. на хи пхасса̄дӣнам̣ ка̄ма̄вачара̄дибха̄вадассанаттхам̣ идама̄раддхам̣, кинту тасмим̣ самайе пхасса̄дисабха̄вадассанаттханти.
читтасса пат̣хама̄бхинипа̄татта̄ти саббе четасика̄ читта̄йатта̄ читтакирийа̄бха̄вена вуччантӣти пхассо ‘‘читтасса пат̣хама̄бхинипа̄то’’ти вутто. ка̄мам̣ уппаннапхассо пуггало читтачетасикара̄си ва̄ а̄рамман̣ена пхут̣т̣хо пхассасахаджа̄та̄йа ведана̄йа там̣самака̄ламева ведети, пхассо пана обха̄сасса падӣпо вийа ведана̄дӣнам̣ паччайависесо хотӣти пуримака̄ло вийа вутто. гопа̄насӣнам̣ упари тирийам̣ т̣хапитакат̣т̣хам̣ паккхапа̄со. кат̣т̣хадвайа̄ди вийа екадесена екапассена аналлӣйама̄нопи рӯпена саха пхассасса са̄ман̃н̃ам̣ аналлӣйама̄нам̣ сан̇гхат̣т̣анамева, на висайабха̄во, сан̇гхат̣т̣анан̃ча пхассасса читта̄рамман̣а̄нам̣ саннипатанабха̄во ева. ваттха̄рамман̣асаннипа̄тена сампаджджатӣти сан̇гхат̣т̣анасампаттико пхассо. па̄н̣идвайасса саннипа̄то вийа читта̄рамман̣асаннипа̄то пхассо читтасса а̄рамман̣е саннипатитаппаваттийа̄ паччайо хотӣти киччат̣т̣хенева расена сан̇гхат̣т̣анарасо. татха̄ паччайабха̄во хи тасса пхассасса сан̇гхат̣т̣анакиччанти. йатха̄ хи па̄н̣ийа̄ па̄н̣имхи сан̇гхат̣т̣анам̣ таббисесабхӯта̄ рӯпадхамма̄, евам̣ читтасса а̄рамман̣е сан̇гхат̣т̣анам̣ таббисесабхӯто еко четасикадхаммо дат̣т̣хаббо. читтейева̄ти етена четасикасабха̄ватам̣ ваттха̄рамман̣ехи асам̣сат̣т̣хам̣ сан̇гхат̣т̣анам̣ ведана̄йа дассети, на пана ваттхуниссайатам̣ пат̣иккхипати. тасса пхассасса ка̄ран̣абхӯто таданурӯпо саманна̄ха̄ро таджджа̄саманна̄ха̄ро. индрийасса тадабхимукхабха̄во а̄ваджджана̄йа ча а̄рамман̣акаран̣ам̣ висайасса париккхатата̄ абхисан̇кхатата̄ вин̃н̃а̄н̣асса висайабха̄вакаран̣анти аттхо.
сукхаведана̄йамева лаббхати асса̄дабха̄ватоти адхиппа̄йо. виссавита̄йа̄ти арахата̄йа. анекаттхатта̄ хи дха̄тӯнам̣ арахаттхо випуббо сусаддо. виссавам̣ ва̄ саджанам̣ васита̄ ка̄мака̄рита̄ виссавита̄. а̄рамман̣арасекадесамева анубхавантӣти идам̣ пхусана̄дикиччам̣ екадеса̄нубхаванамива хотӣти катва̄ вуттам̣. ведайитасабха̄во ева хи анубхавананти. пхусана̄дибха̄вена ва̄ а̄рамман̣аггахан̣ам̣ екадеса̄нубхаванам̣, ведайитабха̄вена гахан̣ам̣ йатха̄ка̄мам̣ сабба̄нубхаванам̣. евам̣ сабха̄ва̄нева та̄ни гахан̣а̄нӣти на ведана̄йа вийа пхасса̄дӣнампи йатха̄сакакиччакаран̣ена са̄мибха̄ва̄нубхаванам̣ чодетаббам̣. айам̣ идха̄ти етена пан̃часу ведана̄су имасмим̣ читте адхиппетам̣ соманассаведанам̣ вадати, тасма̄ асоманассаведанам̣ апанетва̄ гахита̄йа соманассаведана̄йа сама̄на̄ ит̣т̣ха̄ка̄расамбхогарасата̄ вутта̄ти ведитабба̄.
нимиттена пунасан̃джа̄нанакичча̄ пачча̄бхин̃н̃а̄н̣араса̄. пунасан̃джа̄нанасса паччайо пунасан̃джа̄нанапаччайо, тадева нимиттам̣ пуна…пе… нимиттам̣, тасса каран̣ам̣ пуна…пе… каран̣ам̣. пунасан̃джа̄нанапаччайабхӯтам̣ ва̄ нимиттакаран̣ам̣ пуна…пе… каран̣ам̣, тадасса̄ киччанти аттхо. пунасан̃джа̄нанапаччайанимиттакаран̣ам̣ нимиттака̄рика̄йа нимиттена сан̃джа̄нантийа̄ ча сабба̄йа сан̃н̃а̄йа сама̄нам̣ ведитаббам̣. н̃а̄н̣амева ануваттати, тасма̄ абхинивесака̄рика̄ випарӣтагга̄хика̄ ча на хотӣти адхиппа̄йо. етенупа̄йена сама̄дхисампайутта̄йа ачират̣т̣ха̄ната̄ ча на хотӣти дат̣т̣хабба̄.
абхисандахатӣти пабандхати паваттети. четана̄бха̄во бйа̄па̄рабха̄во. дигун̣усса̄ха̄ти на дигун̣ам̣ вӣрийайогам̣ сандха̄йа вуттам̣, аттано ева пана бйа̄па̄ракиччасса махантабха̄вам̣ дӣпети. усса̄ханабха̄вена̄ти а̄дарабха̄вена. са̄ хи сайам̣ а̄дарабхӯта̄ сампайутте а̄дарайатӣти.
виджа̄нанам̣ а̄рамман̣асса упаладдхи. сандаханам̣ читтантарасса ануппабандханам̣. чаккхуна̄ хи дит̣т̣ханти чаккхуна̄ дат̣т̣хаббам̣. йатха̄ ‘‘дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄та’’нти дат̣т̣хабба̄ди вуччати, евамидха̄пи ведитаббам̣. чаккхуна̄ хӣтиа̄дӣсу чаккхуна̄…пе… манаса̄ два̄рена̄ти аттхо. нагарагуттикасса вийа читтасса а̄рамман̣авибха̄ванаматтам̣ упадха̄ран̣аматтам̣ упаладдхиматтам̣ киччам̣, а̄рамман̣апат̣иведханапачча̄бхин̃н̃а̄н̣а̄ди пана киччам̣ пан̃н̃а̄сан̃н̃а̄дӣнанти ведитаббам̣. пуриманиддит̣т̣ханти самайававаттха̄не ниддит̣т̣хам̣. бха̄венто вийа на на уппаджджати, кинту уппаджджатӣти дассетум̣ ‘‘читтам̣ хотӣ’’ти вуттанти етам̣ хоти-саддасса уппаджджати-саддасса ча сама̄наттхатте сати йуджджеййа, тадаттхатте ча таттха уппаннам̣ хотӣти на вуччеййа. на хи йуттам̣ уппаннам̣ уппаджджатӣти ваттум̣. читтасса ча уппанната̄ самайававаттха̄не вутта̄ ева̄ти ким̣ тасса пуна уппаттидассанена. йена ча самайававаттха̄нам̣ катам̣, тасса ниддесо на на сакка̄ ка̄тунти ким̣ там̣ ниддесаттхам̣ уддесена дутийена, ниддесенева ча пхасса̄дӣхи ча ан̃н̃аттам̣ читтасса сиджджхатӣти ким̣ тадаттхена пуна вачанена, ан̃н̃аппайоджанатта̄ пана пуримасса читтавачанасса паччхимам̣ вуттам̣. пуриман̃хи самайававаттха̄наттхамева вуттам̣, на ваваттхитасамайе виджджама̄надхаммадассанаттхам̣, итаран̃ча тасмим̣ самайе виджджама̄надхаммадассанаттхам̣ вуттам̣, на самайававаттха̄наттхам̣, на ча ан̃н̃адаттхам̣ вачанам̣ ан̃н̃адаттхам̣ вадати, на ча лесена вуттоти катва̄ маха̄ка̄рун̣ико аттхам̣ па̄кат̣ам̣ на каротӣти.
пхассапан̃чамакара̄сиван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
джха̄нан̇гара̄сиван̣н̣ана̄
витаккетӣти дхаммато ан̃н̃асса каттуниваттанаттхам̣ дхаммамева катта̄рам̣ ниддисати. тасса пана васаваттибха̄ванива̄ран̣аттхам̣ ‘‘витакканам̣ ва̄’’ти бха̄ваниддесо. рӯпам̣ рӯпанти патхавӣ патхавӣти ва̄ а̄кот̣енто вийа хотӣти а̄кот̣аналаккхан̣о. а̄дито, абхимукхам̣ ва̄ хананам̣ а̄хананам̣, парито, париваттетва̄ ва̄ а̄хананам̣ парийа̄хананам̣. вича̄рато ол̣а̄рикат̣т̣хена вича̄рассева пуббан̇гамат̣т̣хена ануравато ол̣а̄рико тасса ча пуббан̇гамо гхан̣т̣а̄бхигха̄то вийа хоти витакко. со йатха̄ гхан̣т̣а̄бхигха̄то пат̣хама̄бхинипа̄то хоти, евам̣ а̄рамман̣а̄бхимукханиропанат̣т̣хена пат̣хама̄бхинипа̄то хоти. виппха̄рава̄ти вичаланайутто. ануппабандхена паваттийанти упача̄ре ва̄ аппана̄йам̣ ва̄ санта̄нена паваттийам̣. таттха хи витакко ниччало хутва̄ а̄рамман̣ам̣ анупависитва̄ паваттати. ман̣д̣аланти кхаламан̣д̣алам̣.
пин̣айатӣти таппети, вад̣д̣хети ва̄. пхаран̣араса̄ти пан̣ӣтарӯпехи ка̄йасса бйа̄панараса̄. удаггабха̄во одагйам̣. кхуддика̄ лахум̣ ломахам̣санаматтам̣ катва̄ бхинна̄ на пуна уппаджджати. кхан̣ика̄ бахулам̣ уппаджджати. уббегато пхаран̣а̄ ниччалатта̄ чират̣т̣хитикатта̄ ча пан̣ӣтатара̄. пассаддхийа̄ нимиттабха̄вена габбхам̣ ган̣хантӣ. аппана̄сампайутта̄ва пӣти аппана̄сама̄дхипӯрика̄ти катва̄ са̄ т̣хапита̄. итара̄ две кхан̣икопача̄расама̄дхипӯрика̄ пӣтӣ.
сама̄дхичиттена̄ти сама̄дхисахитачиттена. ависа̄ро аттано ева ависаран̣асабха̄во. авиккхепо сампайутта̄нам̣ авиккхиттата̄. йена сампайутта̄ авиккхитта̄ хонти, со дхаммо авиккхепоти. висесатоти йебхуййена. сукхавирахитопи хи аттхи сама̄дхӣти. падӣпанидассанена санта̄нат̣т̣хитибха̄вам̣ сама̄дхисса дассети.
джха̄нан̇гара̄сиван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
индрийара̄сиван̣н̣ана̄
саддаханти ета̄йа̄ти саддаханакирийа̄йа паваттама̄на̄нам̣ дхамма̄нам̣ таттха а̄дхипаччабха̄вена саддха̄йа паччайатам̣ дассети. тасса̄ хи дхамма̄нам̣ татха̄паччайабха̄ве сати ‘‘пуггало саддахатӣ’’ти воха̄ро хоти. паса̄данӣйат̣т̣ха̄несу паса̄дасса пат̣ипаккхабхӯтам̣ акусалам̣ ассаддхийам̣ миччха̄дхимоккхо ча. паса̄дабхӯто ниччхайо ваттхугато адхимоккхалаккхан̣ам̣, на йева̄панака̄дхимоккхоти. индат̣т̣хам̣ ка̄ретӣти ‘‘мам̣ антарена тумха̄кам̣ адхимуччанам̣ наттхи, майа̄ саддахатха̄’’ти вийа атта̄нам̣ ануваттети сампайуттадхамме. евам̣ сесесупи. паккхандананти сам̣сӣданам̣. пан̇ко каддамато гханӣбхӯто хоти. пан̣акам̣ пиччхилам̣ удакамалам̣. пӣтам̣ удакам̣. окаппаналаккхан̣а̄ти анупависитва̄ еваметанти каппаналаккхан̣а̄. акалусабха̄во ака̄лусийам̣, ана̄вилабха̄воти аттхо. буддха̄диваттхӯни саддхеййа̄ни. саппурисӯпасеванасаддхаммасаванайонисоманасика̄радхамма̄нудхаммапат̣ипаттийо сота̄паттийан̇га̄ни. кусаладхамма̄нам̣ а̄да̄не хаттхо вийа, саббасампаттиниппха̄дане виттам̣ вийа, аматакасипхалапхалане бӣджам̣ вийа дат̣т̣хабба̄.
вӣрабха̄воти йена вӣро на̄ма хоти, со дхаммоти аттхо. анубалаппада̄нам̣ паггахо. магго гантаббо хоти, магго гато, каммам̣ каттаббам̣, каммам̣ катам̣, аппаматтако а̄ба̄дхо уппанно, гила̄на̄ вут̣т̣хито хоти ачиравут̣т̣хито гелан̃н̃а̄, га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа чаранто на лабхати лӯкхасса ва̄ пан̣ӣтасса ва̄ бходжанасса йа̄вадаттхам̣ па̄рипӯрим̣, лабхати…пе… па̄рипӯринти ета̄ни анурӯпапаччавеккхан̣а̄сахита̄ни ат̣т̣ха вӣрийа̄рамбхаваттхӯни там̣мӯлака̄ни ва̄ паччавеккхан̣а̄ни.
чираката̄диа̄рамман̣ам̣ упагантва̄ т̣ха̄нам̣, аниссаджджанам̣ ва̄ а̄рамман̣асса упат̣т̣ха̄нам̣. удаке ала̄бу вийа а̄рамман̣ам̣ пилавитва̄ гантум̣ аппада̄нам̣ па̄са̄н̣асса вийа ниччаласса а̄рамман̣асса т̣хапанам̣ са̄ран̣ам̣ асаммут̣т̣хата̄каран̣ам̣ апила̄панам̣. апила̄пе кароти апила̄пети. гатийоти ниппхаттийо самбхавато пхалато ча. апаро найоти раса̄дидассанаттхам̣ а̄раддхам̣. саммосапаччанӣкам̣ киччам̣ асаммосо, на саммоса̄бха̄ваматтам̣. сатийа̄ ваттхубхӯта̄ ка̄йа̄дайо ка̄йа̄дисатипат̣т̣ха̄на̄, сатийойева ва̄ пурима̄ паччхима̄нам̣ падат̣т̣ха̄нам̣.
виккхепасса уддхаччасса. пан̃н̃а̄петӣти пака̄рехи джа̄на̄пети. ека̄лока̄ хотӣти випассанупаккилесобха̄сам̣ сандха̄йа̄ха. манате виджа̄на̄ти етена̄ти ва̄ мано, еван̃ча катва̄ ‘‘манан̃ча пат̣ичча дхамме ча̄’’ти (ма. ни. 1.204, 400; 3.421, 425) ка̄ран̣абха̄вена мано вутто. саббо хи мано аттано анантарасса вин̃н̃а̄н̣асса ка̄ран̣анти. виджа̄на̄тӣти париччхиннопаладдхивасена джа̄на̄ти, на сан̃н̃а̄пан̃н̃а̄ вийа сан̃джа̄нанапат̣ивиджджханавасена.
пӣтисоманассасампайогатоти вутте йена йога̄ сумано хоти, там̣ соманассанти вуччатӣти пӣтийа̄ ча соманассабха̄во а̄паджджати, тасма̄ вина̄пи ка̄йена ваттхуна̄ са̄таведана̄сампайогатоти йоджетаббам̣. еван̃ча ниппӣтикам̣ соманассан̃ча сан̇гахитам̣ хоти, пӣтиупалаккхитам̣ ва̄ соманассам̣ саппӣтикам̣ ниппӣтикан̃ча соманассанти аттхо дат̣т̣хаббо.
паваттасантата̄дхипатеййанти паваттасан̇кха̄та̄йа сантатийа̄ адхипатибхӯтам̣. джӣвитиндрийасса хи аттано виджджама̄наккхан̣е анупа̄лентасса анантаран̃ча са̄нупа̄лана̄нам̣ уппаттийа̄ хетубхӯтасса васена паваттам̣ чират̣т̣хитикам̣ хоти, там̣там̣каммависесена висесайуттам̣ йа̄ва чути ависесена ва̄ йа̄ва паринибба̄нам̣ авиччхиннам̣ паваттати джӣвама̄ната̄висесайуттан̃ча̄ти рӯпа̄рӯпаджӣвитиндрийа̄нам̣ сама̄налаккхан̣а̄дим̣ ваттум̣ ‘‘аттана̄ авинибхуттадхамма̄на’’нти а̄ха. анупа̄летабба̄нам̣ аттхиккхан̣ейева. асати хи анупа̄летаббе уппала̄димхи ким̣ удакам̣ анупа̄леййа̄ти. тасса тасса̄ти анупа̄лана̄дикасса. са̄дханатоти са̄дханена. там̣са̄дханан̃ча джӣвама̄нависесапаччайабха̄вато.
индрийара̄сиван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
магган̇гара̄сиван̣н̣ана̄
самма̄ти авипарӣтаниййа̄никабха̄вена. пасаттхата̄ ча евамева дат̣т̣хабба̄.
балара̄сиван̣н̣ана̄
ассаддхийети ассаддхийака̄ран̣а̄. убхайападавасена̄ти саддха̄падам̣ балападанти евама̄дипададвайавасена. нийакаджджхаттам̣ джа̄тиа̄дисамут̣т̣ха̄нам̣ етисса̄ти аджджхаттасамут̣т̣ха̄на̄. гаруна̄ кисмин̃чи вутте га̄рававасена патиссаванам̣ патиссаво, саха патиссавена саппатиссавам̣, патиссавабхӯтам̣ там̣сабха̄ган̃ча йам̣кин̃чи га̄раванти аттхо. джа̄тиа̄димахаттапаччавеккхан̣ена уппаджджама̄на̄ ча хирӣ таттха га̄рававасена паваттатӣти ‘‘саппатиссавалаккхан̣а̄’’ти вуччати. ваджджам̣ бха̄йати тан̃ча бхайато пассатӣти ваджджабхӣрукабхайадасса̄вӣ. евам̣сабха̄вам̣ оттаппам̣. хирӣ па̄падхамме гӯтхам̣ вийа пассати, оттаппам̣ ун̣хам̣ вийа. да̄йаджджам̣ навалокуттарадхамма̄ди. аджджхаттасамут̣т̣ха̄на̄дита̄ ча хирӣоттаппа̄нам̣ таттха таттха па̄кат̣абха̄вена вутта̄, на пана тесам̣ када̄чи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ виппайога̄. на хи ладжджанам̣ ниббхайам̣ па̄пабхайам̣ ва̄ аладжджанам̣ хотӣти.
мӯлара̄сиван̣н̣ана̄
агедхо анабхиджджханам̣ анабхикан̇кханам̣. аналлӣно бха̄во адхиппа̄йо етасса̄ти аналлӣнабха̄во, еван̃хи упама̄йа самети. анукӯламитто ануваттако. винайарасоти винайанарасо. адосо дуссӣлйамаласса̄ти идам̣ дуссӣлйасса досасамут̣т̣ха̄натам̣ досӯпаниссайатан̃ча сандха̄йа вуттам̣. абха̄вана̄йа̄ти ‘‘таттха джа̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ анативаттанат̣т̣хена бха̄вана̄индрийа̄нам̣ екарасат̣т̣хена бха̄вана̄ тадупагавӣрийава̄ханат̣т̣хена бха̄вана̄ а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄’’ти евам̣ вутта̄йа пан̃н̃а̄са̄дхана̄йа бха̄вана̄йа аппаватти, таппат̣ипаккхабхӯта̄ ва̄ акусала̄ абха̄вана̄. ниггун̣епи гун̣аггахан̣ам̣ адхикаггахан̣ам̣. виджджама̄нампи гун̣ам̣ виддхам̣сетва̄ гахан̣ам̣ ӯнаггахан̣ам̣. чатувипалла̄саггахан̣ам̣ випарӣтаггахан̣ам̣.
йа̄тха̄васабха̄вети ‘‘еттако етасса гун̣о, еттако досо’’ти гун̣адоса̄нам̣ сабха̄ве ‘‘джара̄дхаммо джӣрати, там̣ кутеттха лаббха̄ ма̄ джӣрӣ’’ти евама̄дипаччавеккхан̣асамбхавато. алобхена ча гахат̣т̣ха̄нам̣ кхеттаваттха̄дӣсу вива̄да̄бха̄вато. амохена паббаджита̄нам̣ дит̣т̣хигатавива̄да̄бха̄вато. ка̄мара̄га̄бхинивесавинибандха̄ хи гахат̣т̣ха̄ гахат̣т̣хехи виваданти, дит̣т̣хира̄га̄бхинивесавинибандха̄ саман̣а̄ саман̣ехӣти. ра̄гавасена миттасантхаво досавасена виродхо ча таббисесена упагама̄пагама̄, а̄рамман̣е ва̄ рӯпа̄димхи ануродхавиродха̄. амаджджхаттабха̄васса пат̣игха̄нунайасан̇кха̄тасса мохена паватти. сукхавипарин̣а̄ме дуккхасама̄йоге ча пат̣игхапаваттийам̣ ведана̄париггахо на сиджджхатӣти адоса̄нубха̄вена ведана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣ сиджджхати. диббавиха̄расса̄ти чатуннам̣ джха̄на̄нам̣. арийавиха̄ро пхаласама̄патти. мохена авича̄ренто уда̄сӣнапаккхесупи саттасан̇кха̄ресу саббесу абхисан̇гам̣ каротӣти амӯл̣хасса тадабха̄во ведитаббо. дуккхадассанасса а̄саннапат̣ипаккхатта̄ досасса таппат̣ипаккхена адосена дуккхадассанам̣ хоти.
каммапатхара̄сиван̣н̣ана̄
сукха̄дӣни аттано на бйа̄па̄дети на вина̄сети парасса ча̄ти дат̣т̣хаббам̣. каммапатхата̄там̣сабха̄гата̄хи каммапатхавасена.
пассаддха̄дийугалаван̣н̣ана̄
даратхо са̄рамбхо, дуккхадоманассапаччайа̄нам̣ уддхачча̄дика̄нам̣ килеса̄нам̣ чатуннам̣ ва̄ кхандха̄нам̣ етам̣ адхивачанам̣. уддхаччаппадха̄на̄ килеса̄ уддхачча̄дикилеса̄, уддхаччам̣ ва̄ а̄дим̣ катва̄ саббакилесе сан̇ган̣ха̄ти. суван̣н̣ависуддхи вийа̄ти йатха̄ суван̣н̣ависуддхи алан̇ка̄равикативинийогаккхама̄, евам̣ айампи хитакирийа̄винийогаккхама̄.
самам̣, самантато ва̄ пака̄рехи джа̄нанам̣ сампаджан̃н̃ам̣. четийавандана̄диаттхам̣ абхиккама̄дӣсу аттха̄наттхапаригган̣ханам̣ са̄ттхакасампаджан̃н̃ам̣. сати ча аттхе саппа̄йа̄саппа̄йарӯпа̄дипаригган̣ханам̣ саппа̄йасампаджан̃н̃ам̣. гочарага̄ма̄бхиккамана̄дӣсу каммат̣т̣ха̄на̄виджаханам̣ гочарасампаджан̃н̃ам̣. абхиккамана̄дӣнам̣ дха̄туа̄дивасена павичайо асаммохасампаджан̃н̃ам̣. саббакаммат̣т̣ха̄набха̄вана̄нуйутта̄нам̣ саббайогӣнам̣ саббада̄ упака̄рака̄ име две дхамма̄ па̄рипантхакахаран̣ато бха̄вана̄вад̣д̣ханато ча. йатха̄ха ‘‘две дхамма̄ бахука̄ра̄ сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча̄’’ти (дӣ. ни. 3.352). йуге наддха̄ вийа̄ти йуганаддха̄, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ нимиттабха̄вена самам̣ паватта̄ти аттхо. ‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти (а. ни. 4.170; пат̣и. ма. 2.1) хи сутте етесам̣ йуганаддхата̄ вутта̄. саббакусаладхаммесу лӣнуддхачча̄бха̄во етехи двӣхи самам̣ йуттехӣти ‘‘вӣрийасама̄дхийоджанаттха̄йа̄’’ти а̄ха, йогавачанаттха̄йа̄ти аттхо.
йева̄панакаван̣н̣ана̄
рӯпа̄бха̄вена̄ти руппана̄бха̄вена. дхамма̄ти етасса аттхо сабха̄вато упалаббхама̄на̄ти. метта̄пуббабха̄готи аппана̄ппатта̄йа метта̄йа пуббабха̄го, парикаммаметта̄ етасмим̣ читте аттхӣти аттхо. виративасена̄ти вачӣпаваттийа̄ на пӯрети, кинту виратийогена̄ти аттхо. апан̣н̣акан̇га̄нӣти авираддхан̇га̄ни. йатха̄ татха̄ ва̄ а̄рамман̣е виниччхайанам̣ адхимуччанам̣. на хи анадхимуччанто па̄н̣а̄типа̄та̄дӣсу да̄на̄дӣсу ва̄ паваттати, саддха̄ пана паса̄данӣйесу паса̄да̄дхимоккхоти айаметесам̣ висесо. да̄ракасса вийа ито чито ча сам̣саппанасса карисса̄ми на карисса̄мӣти авиниччхайасса пат̣ипаккхакирийа̄ асам̣саппанам̣. пуримаманатоти бхаван̇гато. висадисам̣ вӣтхиджаванам̣ манам̣ каротӣти манасика̄раса̄ман̃н̃ена вӣтхиджаванапат̣ипа̄даке дассети. тесу дхаммесӯти читтачетасикадхаммесу. атада̄рамман̣аттепи хи тесу самаппаваттесу уда̄сӣнабха̄вато татрамаджджхаттата̄ти вуччати. алӣна̄нуддхатаппаваттипаччайатта̄ ӯна̄дхиканива̄ран̣араса̄. ка̄йадуччарита̄диваттхӯнанти па̄н̣а̄дӣнам̣. амаддана̄ мадданапат̣ипаккхабха̄вова.
там̣там̣ра̄сикиччавасена вибха̄гарахита̄ авибхаттика̄. еттха̄ти етесу савибхаттикесу дутийат̣т̣ха̄на̄дӣсупи бха̄джийама̄несу апуббам̣ наттхӣти аттхо. падам̣ пӯританти джха̄на̄дипадам̣ пан̃чака̄дивасена пӯритам̣. пан̃ча хи ан̇га̄ни джха̄нападасса аттхо, тесу екасмин̃ча ӯне джха̄нападам̣ ӯнам̣ хотӣти. падасамӯхо падакот̣т̣ха̄со ва̄ там̣ тамева ва̄ падам̣, авуттам̣ ха̄питам̣ на̄ма хотӣти вуттам̣ ‘‘пӯрита’’нти. вуттасмин̃н̃ева вуччама̄не анекесам̣ пурисасадда̄нам̣ вийа кочи самбандхо наттхӣти ман̃н̃ама̄но а̄ха ‘‘ананусандхика̄ катха̄’’ти. антарантара̄ вуттасмин̃н̃ева вуччама̄не ануккамена дхамма̄ катхита̄ на хонтӣти а̄ха ‘‘уппат̣ипа̄т̣ийа̄’’ти. пхассапан̃чамакара̄си саббачиттуппа̄даса̄дха̄ран̣авасена чатуккхандхатаппаччайасан̇гахавасена ча вутто. йатха̄вуттесу пана ра̄сӣсу екара̄сикиччассапи абха̄ва̄ чханда̄дайо йева̄панакавасена вутта̄. вутта̄нампи ча дхамма̄нам̣ йатха̄ ведана̄дӣнам̣ джха̄нан̇га̄дибха̄во вутто, на евам̣ совачассата̄калйа̄н̣амиттата̄дивисесо вуттоти тасса сан̇ган̣ханаттхам̣ кечи дхамме висум̣ т̣хапетва̄ те ча тан̃ча висесам̣ ‘‘йе ва̄ пана̄’’ти а̄ха. венеййаджджха̄сайавасена ва̄ са̄васесе дхамме ватва̄ ‘‘йе ва̄ пана̄’’ти вуттам̣.
йева̄панакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
дхаммуддесава̄ракатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.