8. екуда̄нийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
адхичетасо аппамаджджатоти а̄йасмато екуда̄нийаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ пун̃н̃ам̣ упачинанто аттхадассисса бхагавато ка̄ле йаккхасена̄пати хутва̄ ниббатто саттхари париниббуте, ‘‘ала̄бха̄ вата ме, дулладдхам̣ вата ме, йохам̣ саттхудхарама̄нака̄ле да̄на̄дипун̃н̃ам̣ ка̄тум̣ на̄латтха’’нти паридевасокама̄панно ахоси. атха нам̣ са̄гаро на̄ма саттху са̄вако сокам̣ винодетва̄ саттху тхӯпапӯджа̄йам̣ нийоджеси. со пан̃ча васса̄ни тхӯпам̣ пӯджетва̄ тато чуто тена пун̃н̃ена девамануссесу ева сам̣саранто кассапасса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто ка̄лена ка̄лам̣ саттху сантикам̣ упасан̇ками. тасмин̃ча самайе саттха̄ ‘‘адхичетасо’’ти га̄тха̄йа са̄ваке абхин̣хам̣ овади. со там̣ сутва̄ саддха̄джа̄то паббаджи. паббаджитва̄ ча пана тамева га̄тхам̣ пунаппунам̣ париваттети. со таттха вӣсативассасахасса̄ни саман̣адхаммам̣ каронто н̃а̄н̣асса апарипаккатта̄ висесам̣ ниббаттету на̄саккхи. тато пана чуто девалоке ниббаттитва̄ апара̄парам̣ сугатӣсуйева сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ вибхавасампаннасса бра̄хман̣асса путто хутва̄ ниббатто вин̃н̃утам̣ патва̄ джетаванапат̣иггахан̣асамайе буддха̄нубха̄вам̣ дисва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ катапуббакиччо аран̃н̃е вихаранто саттху сантикам̣ агама̄си. тасмин̃ча самайе саттха̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ аттано авидӯре адхичиттамануйуттам̣ дисва̄ ‘‘адхичетасо’’ти имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси. там̣ сутва̄ айам̣ чирака̄лам̣ бха̄вана̄йа аран̃н̃е вихарантопи ка̄лена ка̄лам̣ тамева га̄тхам̣ уда̄нети, тенасса екуда̄нийоти саман̃н̃а̄ удапа̄ди. со атхекадивасам̣ читтекаггатам̣ лабхитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.12.72-81) –
‘‘аттхадассимхи сугате, ниббуте саманантара̄;
йаккхайоним̣ упападжджим̣, йасам̣ патто чахам̣ тада̄.
‘‘дулладдхам̣ вата ме а̄си, дуппабха̄там̣ дурут̣т̣хитам̣;
йам̣ ме бхоге виджджама̄не, паринибба̄йи чаккхума̄.
‘‘мама сан̇каппаман̃н̃а̄йа, са̄гаро на̄ма са̄вако;
мамуддхаритука̄мо со, а̄гаччхи мама сантикам̣.
‘‘ким̣ ну сочаси ма̄ бха̄йи, чара дхаммам̣ сумедхаса;
ануппадинна̄ буддхена, саббесам̣ бӣджасампада̄.
‘‘йо че пӯреййа самбуддхам̣, тит̣т̣хантам̣ локана̄йакам̣;
дха̄тум̣ са̄сапаматтампи, ниббутасса̄пи пӯджайе.
‘‘саме читтаппаса̄дамхи, самам̣ пун̃н̃ам̣ махаггатам̣;
тасма̄ тхӯпам̣ каритва̄на, пӯджехи джинадха̄туйо.
‘‘са̄гарасса вачо сутва̄, буддхатхӯпам̣ ака̄сахам̣;
пан̃чавассе паричарим̣, мунино тхӯпамуттамам̣.
‘‘тена каммена двипадинда, локаджет̣т̣ха нара̄сабха;
сампаттим̣ анубхотва̄на, арахаттамапа̄пун̣им̣.
‘‘бхӯрипан̃н̃а̄ ча чатта̄ро, саттакаппасате ито;
саттаратанасампанна̄, чаккаваттӣ махаббала̄.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
арахаттам̣ пана патва̄ вимуттисукхена вихаранто екадивасам̣ а̄йасмата̄ дхаммабхан̣д̣а̄га̄рикена пат̣ибха̄нам̣ вӣмам̣ситум̣, ‘‘а̄вусо, майхам̣ дхаммам̣ бхан̣а̄хӣ’’ти аджджхит̣т̣хо чирака̄лапаричитатта̄ –
68. ‘‘адхичетасо аппамаджджато, мунино монапатхесу сиккхато;
сока̄ на бхаванти та̄дино, упасантасса сада̄ сатӣмато’’ти. (уда̄. 37) –
имамева га̄тхам̣ абха̄си.
таттха адхичетасоти адхичиттавато, саббачитта̄нам̣ адхикена арахаттапхалачиттена саманна̄гатасса̄ти аттхо. аппамаджджатоти наппамаджджато, аппама̄дена анаваджджадхаммесу са̄таччакирийа̄йа саманна̄гатасса̄ти вуттам̣ хоти. муниноти ‘‘йо муна̄ти убхо локе, муни тена павуччатӣ’’ти (дха. па. 269; маха̄ни. 149; чӯл̣ани. меттагӯма̄н̣авапуччха̄ниддеса 21) евам̣ убхайалокамунанена ва̄, монам̣ вуччати н̃а̄н̣ам̣, тена арахаттапхалапан̃н̃а̄сан̇кха̄тена монена саманна̄гатата̄йа ва̄ кхӣн̣а̄саво муни на̄ма, тасса мунино. монапатхесу сиккхатоти арахаттан̃а̄н̣асан̇кха̄тасса монасса патхесу упа̄йамаггесу саттатим̣сабодхипаккхийадхаммесу, тӣсу ва̄ сиккха̄су сиккхато. идан̃ча пуббабха̄гапат̣ипадам̣ гахетва̄ вуттам̣. паринит̣т̣хитасиккхо хи араха̄, тасма̄ евам̣ сиккхато, има̄йа сиккха̄йа мунибха̄вам̣ паттасса муниноти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. йасма̄ четадевам̣ тасма̄ хет̣т̣химамаггапхалачитта̄нам̣ васена адхичетасо, чатусаччасамбодхипат̣ипаттийам̣ аппама̄давасена аппамаджджато, аггамагган̃а̄н̣асаманна̄гамена муниноти еваметесам̣ пада̄нам̣ аттхо йуджджатийева. атха ва̄ ‘‘аппамаджджато сиккхато’’ падха̄нахетӯ аккха̄та̄ти дат̣т̣хабба̄. тасма̄ аппамаджджанахету сиккханахету ча адхичетасоти аттхо.
сока̄ на бхаванти та̄диноти та̄дисасса кхӣн̣а̄савамунино аббхантаре ит̣т̣хавийога̄диваттхука̄ сока̄ читтасанта̄па̄ на хонти. атха ва̄ та̄дилаккхан̣аппаттасса асеккхамунино сока̄ на бхавантӣти. упасантасса̄ти ра̄га̄дӣнам̣ аччантӯпасамена упасантасса. сада̄ сатӣматоти сативепуллаппаттийа̄ ниччака̄лам̣ сатийа̄ авирахитасса.
еттха ча ‘‘адхичетасо’’ти имина̄ адхичиттасиккха̄, ‘‘аппамаджджато’’ти имина̄ адхисӣласиккха̄, ‘‘мунино монапатхесу сиккхато’’ти етехи адхипан̃н̃а̄сиккха̄. ‘‘мунино’’ти ва̄ етена адхипан̃н̃а̄сиккха̄, ‘‘монапатхесу сиккхато’’ти етена та̄сам̣ локуттарасиккха̄нам̣ пуббабха̄гапат̣ипада̄, ‘‘сока̄ на бхавантӣ’’тиа̄дӣхи сиккха̄па̄рипӯрийа̄ а̄нисам̣са̄ пака̄сита̄ти ведитаббам̣ айамева ча тхерасса ан̃н̃а̄бйа̄каран̣ага̄тха̄ ахоси.
екуда̄нийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.