1. екаканипа̄то

1. пат̣хамавагго

1. субхӯтиттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

ида̄ни чханна̄ ме кут̣ика̄тиа̄динайаппаватта̄нам̣ тхерага̄тха̄нам̣ аттхаван̣н̣ана̄ хоти. са̄ пана̄йам̣ аттхаван̣н̣ана̄ йасма̄ та̄сам̣ та̄сам̣ га̄тха̄нам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ пака̄сетва̄ вуччама̄на̄ па̄кат̣а̄ хоти сувин̃н̃еййа̄ ча. тасма̄ таттха таттха ат̣т̣хуппаттим̣ пака̄сетва̄ аттхаван̣н̣анам̣ карисса̄ма̄ти.

таттха чханна̄ ме кут̣ика̄тига̄тха̄йа ка̄ уппатти? вуччате – ито кира каппасатасахассаматтхаке ануппаннейева падумуттаре бхагавати локана̄тхе хам̣саватӣна̄маке нагаре ан̃н̃атарасса бра̄хман̣амаха̄са̄ласса еко путто уппаджджи. тасса ‘‘нандама̄н̣аво’’ти на̄мам̣ акам̣су. со вайаппатто тайо веде угган̣хитва̄ таттха са̄рам̣ апассанто аттано парива̄рабхӯтехи чатучатта̄лӣса̄йа ма̄н̣авакасахассехи саддхим̣ паббатапа̄де исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ ат̣т̣ха сама̄паттийо пан̃ча ча абхин̃н̃а̄йо ниббаттеси. антева̄сика̄нампи каммат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхи. тепи на чиренева джха̄нала̄бхино ахесум̣.

тена ча самайена падумуттаро бхагава̄ локе уппаджджитва̄ хам̣саватӣнагарам̣ упанисса̄йа вихаранто екадивасам̣ паччӯсасамайе локам̣ волокенто нандата̄пасасса антева̄сикаджат̣ила̄нам̣ арахаттӯпаниссайам̣ нандата̄пасасса ча двӣхан̇гехи саманна̄гатасса са̄вакат̣т̣ха̄нантарасса паттханам̣ дисва̄ па̄това сарӣрапат̣иджагганам̣ катва̄ пуббан̣хасамайе паттачӣварама̄да̄йа ан̃н̃ам̣ кан̃чи ана̄мантетва̄ сӣхо вийа екачаро нандата̄пасасса антева̄сикесу пхала̄пхалаттха̄йа гатесу ‘‘буддхабха̄вам̣ ме джа̄на̄тӯ’’ти пассантассева нандата̄пасасса а̄ка̄сато отаритва̄ патхавийам̣ патит̣т̣ха̄си. нандата̄пасо буддха̄нубха̄ван̃чева лаккхан̣апа̄рипӯрин̃ча дисва̄ лаккхан̣аманте саммаситва̄ ‘‘имехи лаккхан̣ехи саманна̄гато на̄ма ага̄рам̣ аджджха̄васанто ра̄джа̄ хоти чаккаваттӣ, паббаджанто локе виват̣аччхадо саббан̃н̃ӯ буддхо хоти. айам̣ пуриса̄джа̄нӣйо ниссам̣сайам̣ буддхоти н̃атва̄ паччуггаманам̣ катва̄, пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄, а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄, ада̄си. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. нандата̄пасопи аттано ануччхавикам̣ а̄санам̣ гахетва̄ екамантам̣ нисӣди.

тасмим̣ самайе чатучатта̄лӣсасахассаджат̣ила̄ пан̣ӣтапан̣ӣта̄ни оджаванта̄ни пхала̄пхала̄ни гахетва̄ а̄чарийасса сантикам̣ сампатта̄ буддха̄нан̃чева а̄чарийасса ча нисинна̄санам̣ олокента̄ а̄хам̣су – ‘‘а̄чарийа, майам̣ ‘имасмим̣ локе тумхехи махантатаро наттхӣ’ти вичара̄ма, айам̣ пана пурисо тумхехи махантатаро ман̃н̃е’’ти. нандата̄пасо, ‘‘та̄та̄, ким̣ вадетха, са̄сапена саддхим̣ ат̣т̣хасат̣т̣хисатасахассайоджануббедхам̣ синерум̣ упаметум̣ иччхатха, саббан̃н̃убуддхена саддхим̣ ма̄ мам̣ упамиттха̄’’ти а̄ха. атха те та̄паса̄ ‘‘саче айам̣ орако абхависса, на амха̄кам̣ а̄чарийо евам̣ упамам̣ а̄хареййа, йа̄ва маха̄ вата̄йам̣ пуриса̄джа̄нӣйо’’ти па̄десу нипатитва̄ сираса̄ вандим̣су. атха те а̄чарийо а̄ха – ‘‘та̄та̄, амха̄кам̣ буддха̄нам̣ ануччхавико деййадхаммо наттхи, бхагава̄ ча бхиккха̄ча̄равела̄йам̣ идха̄гато, тасма̄ майам̣ йатха̄балам̣ деййадхаммам̣ дасса̄ма, тумхе йам̣ йам̣ пан̣ӣтам̣ пхала̄пхалам̣ а̄нӣтам̣, там̣ там̣ а̄харатха̄’’ти ватва̄ а̄хара̄петва̄ хаттхе дховитва̄ сайам̣ татха̄гатасса патте патит̣т̣ха̄песи. саттха̄ра̄ пхала̄пхале пат̣иггахитаматте девата̄ диббоджам̣ паккхипим̣су. та̄пасо удакампи сайамева парисса̄ветва̄ ада̄си. тато бходжанакиччам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ нисинне саттхари саббе антева̄сике паккоситва̄ саттху сантике са̄ран̣ӣйам̣ катхам̣ катхенто нисӣди. саттха̄ ‘‘бхиккхусан̇гхо а̄гаччхатӯ’’ти чинтеси. бхиккхӯ саттху читтам̣ н̃атва̄ сатасахассаматта̄ кхӣн̣а̄сава̄ а̄гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су.

нандата̄пасо антева̄сике а̄мантеси – ‘‘та̄та̄, буддха̄нам̣ нисинна̄санампи нӣчам̣, саман̣асатасахассассапи а̄санам̣ наттхи, тумхехи аджджа ул̣а̄рам̣ бхагавато бхиккхусан̇гхасса ча сакка̄рам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати, паббатапа̄дато ван̣н̣агандхасампанна̄ни пуппха̄ни а̄харатха̄’’ти. ачинтеййатта̄ иддхивисайасса мухуттенева ван̣н̣агандхасампанна̄ни пуппха̄ни а̄харитва̄ буддха̄нам̣ йоджанаппама̄н̣ам̣ пуппха̄санам̣ пан̃н̃а̄песум̣. аггаса̄вака̄нам̣ тига̄вутам̣, сесабхиккхӯнам̣ ад̣д̣хайоджаника̄дибхедам̣, сан̇гханавакасса усабхаматтам̣ ахоси. евам̣ пан̃н̃аттесу а̄санесу нандата̄пасо татха̄гатасса пурато ан̃джалим̣ паггайха т̣хито, ‘‘бханте, майхам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа имам̣ пуппха̄санам̣ абхирухатха̄’’ти а̄ха. нисӣди бхагава̄ пуппха̄сане. евам̣ нисинне саттхари саттху а̄ка̄рам̣ н̃атва̄ бхиккхӯ аттано аттано патта̄сане нисӣдим̣су. нандата̄пасо махантам̣ пуппхачхаттам̣ гахетва̄ татха̄гатасса маттхаке дха̄ренто ат̣т̣ха̄си. саттха̄ ‘‘та̄паса̄нам̣ айам̣ сакка̄ро махаппхало хотӯ’’ти ниродхасама̄паттим̣ сама̄паджджи. саттху сама̄паннабха̄вам̣ н̃атва̄ бхиккхӯпи сама̄паджджим̣су. татха̄гате сатта̄хам̣ ниродхам̣ сама̄паджджитва̄ нисинне антева̄сика̄ бхиккха̄ча̄рака̄ле сампатте ванамӯлапхала̄пхалам̣ парибхун̃джитва̄ сесака̄ле буддха̄нам̣ ан̃джалим̣ паггайха тит̣т̣ханти. нандата̄пасо пана бхиккха̄ча̄рампи агантва̄ пуппхачхаттам̣ дха̄ренто сатта̄хам̣ пӣтисукхенева вӣтина̄мети.

саттха̄ ниродхато вут̣т̣ха̄йа аран̣авиха̄риан̇гена даккхин̣еййан̇гена ча̄ти двӣхи ан̇гехи саманна̄гатам̣ екам̣ са̄вакам̣ ‘‘исиган̣асса пуппха̄сана̄нумоданам̣ карохӣ’’ти а̄н̣а̄песи. со чаккаваттиран̃н̃о сантика̄ пат̣иладдхамаха̄ла̄бхо маха̄йодхо вийа тут̣т̣хама̄насо аттано висайе т̣хатва̄ тепит̣акам̣ буддхавачанам̣ саммаситва̄ анумоданам̣ ака̄си. тасса десана̄васа̄не саттха̄ сайам̣ дхаммам̣ десеси. десана̄парийоса̄не саббе чатучатта̄лӣсасахассата̄паса̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. саттха̄ ‘‘етха, бхиккхаво’’ти хаттхам̣ паса̄реси. тесам̣ та̄вадева кесамассу антарадха̄йи. ат̣т̣ха париккха̄ра̄ ка̄йе пат̣имукка̄ва ахесум̣ сат̣т̣хивассаттхера̄ вийа саттха̄рам̣ парива̄райим̣су. нандата̄пасо пана виккхиттачиттата̄йа висесам̣ на̄дхигаччхи. тасса кира аран̣авиха̄риттхерасса сантике дхаммам̣ сотум̣ а̄раддхака̄лато пат̣т̣ха̄йа ‘‘ахо вата̄хампи ана̄гате уппаджджанакабуддхасса са̄сане имина̄ са̄вакена ладдхадхурам̣ лабхеййа’’нти читтам̣ удапа̄ди. со тена паривитаккена маггапхалапат̣иведхам̣ ка̄тум̣ на̄саккхи. татха̄гатам̣ пана вандитва̄ саммукхе т̣хатва̄ а̄ха – ‘‘бханте, йена бхиккхуна̄ исиган̣асса пуппха̄сана̄нумодана̄ ката̄, ко на̄ма̄йам̣ тумха̄кам̣ са̄сане’’ти. ‘‘аран̣авиха̄риан̇ге даккхин̣еййаан̇ге ча етадаггам̣ патто есо бхиккхӯ’’ти. ‘‘бханте, йва̄йам̣ майа̄ сатта̄хам̣ пуппхачхаттам̣ дха̄рентена сакка̄ро като, тена адхика̄рена на ан̃н̃ам̣ сампаттим̣ паттхеми, ана̄гате пана екасса буддхасса са̄сане айам̣ тхеро вийа двӣхан̇гехи саманна̄гато са̄вако бхавеййа’’нти паттханамака̄си.

саттха̄ ‘‘самиджджхиссати ну, кхо имасса та̄пасасса паттхана̄’’ти ана̄гатам̣сан̃а̄н̣ам̣ песетва̄ олокенто каппасатасахассам̣ атиккамитва̄ самиджджханакабха̄вам̣ дисва̄ нандата̄пасам̣ а̄ха – ‘‘на те айам̣ паттхана̄ могха̄ бхависсати, ана̄гате каппасатасахассам̣ атиккамитва̄ готамо на̄ма буддхо уппаджджиссати, тасса сантике самиджджхиссатӣ’’ти ватва̄ дхаммакатхам̣ катхетва̄ бхиккхусан̇гхапаривуто а̄ка̄сам̣ паккханди. нандата̄пасо йа̄ва чаккхупатхасаматиккама̄ саттха̄рам̣ бхиккхусан̇гхан̃ча уддисса ан̃джалим̣ паггайха ат̣т̣ха̄си. со апарабха̄ге ка̄лена ка̄лам̣ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ дхаммам̣ сун̣и. апарихӣнаджджха̄нова ка̄лан̇катва̄ брахмалоке ниббатто. тато пана чуто апара̄нипи пан̃ча джа̄тисата̄ни паббаджитва̄ а̄ран̃н̃ако ахоси. кассапасамма̄самбуддхака̄лепи паббаджитва̄ а̄ран̃н̃ако хутва̄ гатапачча̄гатаваттам̣ пӯреси. етам̣ кира ваттам̣ апарипӯретва̄ маха̄са̄вакабха̄вам̣ па̄пун̣анта̄ на̄ма наттхи. гатапачча̄гатаваттам̣ пана а̄гамат̣т̣хакатха̄су вуттанайенева ведитаббам̣. со вӣсативассасахасса̄ни гатапачча̄гатаваттам̣ пӯретва̄ ка̄лан̇катва̄ ка̄ма̄вачарадевалоке та̄ватим̣сабхаване ниббатти. вуттан̃хетам̣ апада̄не (апа. тхера 1.3.151) –

‘‘химавантасса̄видӯре, нисабхо на̄ма паббато;

ассамо сукато майхам̣, пан̣н̣аса̄ла̄ сума̄пита̄.

‘‘косийо на̄ма на̄мена, джат̣ило уггата̄пано;

ека̄кийо адутийо, васа̄ми нисабхе тада̄.

‘‘пхалам̣ мӯлан̃ча пан̣н̣ан̃ча, на бхун̃джа̄ми ахам̣ тада̄;

паваттам̣ва супа̄та̄хам̣, упаджӣва̄ми та̄ваде.

‘‘на̄хам̣ копеми а̄джӣвам̣, чаджама̄нопи джӣвитам̣;

а̄ра̄дхеми сакам̣ читтам̣, виваджджеми анесанам̣.

‘‘ра̄гӯпасам̣хитам̣ читтам̣, йада̄ уппаджджате мама;

сайам̣ва паччавеккха̄ми, екагго там̣ дамемахам̣.

‘‘раджджасе раджджанӣйе ча, дуссанӣйе ча дуссасе;

муйхасе моханӣйе ча, никкхамассу вана̄ тувам̣.

‘‘висуддха̄нам̣ айам̣ ва̄со, ниммала̄нам̣ тапассинам̣;

ма̄ кхо висуддхам̣ дӯсеси, никкхамассу вана̄ тувам̣.

‘‘ага̄рико бхавитва̄на, йада̄ путтам̣ лабхиссаси;

убхопи ма̄ вира̄дхеси, никкхамассу вана̄ тувам̣.

‘‘чхава̄ла̄там̣ йатха̄ кат̣т̣хам̣, на квачи киччака̄ракам̣;

нева га̄ме аран̃н̃е ва̄, на хи там̣ кат̣т̣хасамматам̣.

‘‘чхава̄ла̄тӯпамо твам̣ си, на гихӣ на̄пи сан̃н̃ато;

убхато муттако аджджа, никкхамассу вана̄ тувам̣.

‘‘сийа̄ ну кхо тава етам̣, ко паджа̄на̄ти те идам̣;

саддха̄дхурам̣ вахиси ме, косаджджабахула̄йа ча.

‘‘джигуччхиссанти там̣ вин̃н̃ӯ, асучим̣ на̄гарико йатха̄;

а̄кад̣д̣хитва̄на исайо, чодайиссанти там̣ сада̄.

‘‘там̣ вин̃н̃ӯ павадиссанти, саматиккантаса̄санам̣;

сам̣ва̄сам̣ алабханто хи, катхам̣ джӣвихиси тувам̣.

‘‘тидха̄пабхиннам̣ ма̄тан̇гам̣, кун̃джарам̣ сат̣т̣хиха̄йанам̣;

балӣ на̄го упагантва̄, йӯтха̄ нӣхарате гаджам̣.

‘‘йӯтха̄ виниссат̣о санто, сукхам̣ са̄там̣ на виндати;

дуккхито вимано хоти, паджджха̄йанто паведхати.

‘‘татхева джат̣ила̄ тампи, нӣхариссанти думматим̣;

техи твам̣ ниссат̣о санто, сукхам̣ са̄там̣ на лаччхаси.

‘‘дива̄ ва̄ йади ва̄ раттим̣, сокасалласамаппито;

дайхати парил̣а̄хена, гаджо йӯтха̄ва ниссат̣о.

‘‘джа̄тарӯпам̣ йатха̄ кӯт̣ам̣, нева джха̄йати каттхачи;

татха̄ сӣлавӣхино твам̣, на джха̄йиссаси каттхачи.

‘‘ага̄рам̣ васама̄нопи, катхам̣ джӣвихиси тувам̣;

маттикам̣ петтикан̃ча̄пи, наттхи те нихитам̣ дханам̣.

‘‘сайам̣ каммам̣ каритва̄на, гатте седам̣ памочайам̣;

евам̣ джӣвихиси гехе, са̄дху те там̣ на руччати.

‘‘ева̄хам̣ таттха ва̄реми, сам̣килесагатам̣ манам̣;

на̄на̄дхаммакатхам̣ катва̄, па̄па̄ читтам̣ нива̄райим̣.

‘‘евам̣ ме вихарантасса, аппама̄давиха̄рино;

тим̣савассасахасса̄ни, випине ме атиккамум̣.

‘‘аппама̄даратам̣ дисва̄, уттаматтхам̣ гавесакам̣;

падумуттарасамбуддхо, а̄гаччхи мама сантикам̣.

‘‘тимбарӯсакаван̣н̣а̄бхо, аппамеййо анӯпамо;

рӯпена̄садисо буддхо, а̄ка̄се чан̇камӣ тада̄.

‘‘супхулло са̄лара̄джа̄ва, виджджӯваббхагханантаре;

н̃а̄н̣ена̄садисо буддхо, а̄ка̄се чан̇камӣ тада̄.

‘‘сӣхара̄джа̄васамбхӣто, гаджара̄джа̄ва даппито;

ла̄сӣто бйаггхара̄джа̄ва, а̄ка̄се чан̇камӣ тада̄.

‘‘син̇гхӣниккхасаван̣н̣а̄бхо, кхадиран̇га̄расаннибхо;

ман̣и йатха̄ джотирасо, а̄ка̄се чан̇камӣ тада̄.

‘‘висуддхакела̄санибхо, пун̣н̣ама̄йева чандима̄;

маджджханхикева сӯрийо, а̄ка̄се чан̇камӣ тада̄.

‘‘дисва̄ набхе чан̇камантам̣, евам̣ чинтесахам̣ тада̄;

дево ну кхо айам̣ сатто, уда̄ху мануджо айам̣.

‘‘на ме суто ва̄ дит̣т̣хо ва̄, махийа̄ едисо наро;

апи мантападам̣ аттхи, айам̣ саттха̄ бхависсати.

‘‘ева̄хам̣ чинтайитва̄на, сакам̣ читтам̣ паса̄дайим̣;

на̄на̄пуппхан̃ча гандхан̃ча, саннипа̄тесахам̣ тада̄.

‘‘пуппха̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄, са̄дхучиттам̣ манорамам̣;

нараса̄ратхинам̣ аггам̣, идам̣ вачанамабравим̣.

‘‘идам̣ ме а̄санам̣ вӣра, пан̃н̃аттам̣ тавануччхавам̣;

ха̄сайанто мамам̣ читтам̣, нисӣда кусума̄сане.

‘‘нисӣди таттха бхагава̄, асамбхӣтова кесарӣ;

саттараттиндивам̣ буддхо, паваре кусума̄сане.

‘‘намассама̄но ат̣т̣ха̄сим̣, саттараттиндивам̣ ахам̣;

вут̣т̣хахитва̄ сама̄дхимха̄, саттха̄ локе ануттаро;

мама каммам̣ пакиттенто, идам̣ вачанамабрави.

‘‘бха̄вехи буддха̄нуссатим̣, бха̄вана̄намануттарам̣;

имам̣ сатим̣ бха̄вайитва̄, пӯрайиссаси ма̄насам̣.

‘‘тим̣сакаппасахасса̄ни, девалоке рамиссаси;

асӣтиккхаттум̣ девиндо, девараджджам̣ кариссаси;

сахассаккхаттум̣ чаккаваттӣ, ра̄джа̄ рат̣т̣хе бхависсаси.

‘‘падесараджджам̣ випулам̣, ган̣ана̄то асан̇кхийам̣;

анубхоссаси там̣ саббам̣, буддха̄нуссатийа̄ пхалам̣.

‘‘бхава̄бхаве сам̣саранто, маха̄бхогам̣ лабхиссаси;

бхоге те ӯната̄ наттхи, буддха̄нуссатийа̄ пхалам̣.

‘‘каппасатасахассамхи, окка̄какуласамбхаво;

готамо на̄ма готтена, саттха̄ локе бхависсати.

‘‘асӣтикот̣им̣ чхад̣д̣етва̄, да̄се каммакаре бахӯ;

готамасса бхагавато, са̄сане паббаджиссаси.

‘‘а̄ра̄дхайитва̄ самбуддхам̣, готамам̣ сакйапун̇гавам̣;

субхӯти на̄ма на̄мена, хессаси саттху са̄вако.

‘‘бхиккхусан̇гхе нисӣдитва̄, даккхин̣еййагун̣амхи там̣;

татха̄ран̣авиха̄ре ча, двӣсу агге т̣хапессаси.

‘‘идам̣ ватва̄на самбуддхо, джаладжуттамана̄мако;

набхам̣ аббхуггамӣ вӣро, хам̣сара̄джа̄ва амбаре.

‘‘са̄сито локана̄тхена, намасситва̄ татха̄гатам̣;

сада̄ бха̄веми мудито, буддха̄нуссатимуттамам̣.

‘‘тена каммена сукатена, четана̄пан̣идхӣхи ча;

джахитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, та̄ватим̣сам̣ агаччхахам̣.

‘‘асӣтиккхаттум̣ девиндо, девараджджамака̄райим̣;

сахассаккхаттум̣ ра̄джа̄ ча, чаккаваттӣ ахосахам̣.

‘‘падесараджджам̣ випулам̣, ган̣ана̄то асан̇кхийам̣;

анубхоми сусампаттим̣, буддха̄нуссатийа̄ пхалам̣.

‘‘бхава̄бхаве сам̣саранто, маха̄бхогам̣ лабха̄махам̣;

бхоге ме ӯната̄ наттхи, буддха̄нуссатийа̄ пхалам̣.

‘‘сатасахассито каппе, йам̣ каммамакарим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, буддха̄нуссатийа̄ пхалам̣.

‘‘пат̣исамбхида̄ чатассо, вимоккха̄пи ча ат̣т̣химе;

чхал̣абхин̃н̃а̄ саччхиката̄, катам̣ буддхасса са̄сана’’нти. –

иттхам̣ судам̣ а̄йасма̄ субхӯтиттхеро има̄ га̄тха̄йо абха̄ситтха̄ти.

евам̣ пана со та̄ватим̣сабхаване апара̄парам̣ уппаджджанавасена диббасампаттим̣ анубхавитва̄ тато чуто мануссалоке анекасатаккхаттум̣ чаккаваттира̄джа̄ ча падесара̄джа̄ ча хутва̄ ул̣а̄рам̣ мануссасампаттим̣ анубхавитва̄ атха амха̄кам̣ бхагавато ка̄ле са̄ваттхийам̣ суманасет̣т̣хисса гехе ана̄тхапин̣д̣икасса канит̣т̣хо хутва̄ ниббатти ‘‘субхӯтӣ’’тисса на̄мам̣ ахоси.

тена ча самайена амха̄кам̣ бхагава̄ локе уппаджджитва̄ паваттаварадхаммачакко анупуббена ра̄джагахам̣ гантва̄ таттха вел̣уванапат̣иггахан̣а̄дина̄ лока̄нуггахам̣ каронто ра̄джагахам̣ упанисса̄йа сӣтаване вихарати. тада̄ ана̄тхапин̣д̣ико сет̣т̣хи са̄ваттхийам̣ ут̣т̣ха̄накабхан̣д̣ам̣ гахетва̄ аттано саха̄йасса ра̄джагахасет̣т̣хино гхарам̣ гато буддхуппа̄дам̣ сутва̄ саттха̄рам̣ сӣтаване вихарантам̣ упасан̇камитва̄ пат̣хамадассаненева сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄йа саттха̄рам̣ са̄ваттхим̣ а̄гаманаттха̄йа йа̄читва̄ тато пан̃чачатта̄лӣсайоджане магге йоджане йоджане сатасахассапаричча̄гена виха̄ре патит̣т̣ха̄петва̄ са̄ваттхийам̣ ра̄джама̄нена ат̣т̣хакарӣсаппама̄н̣ам̣ джетасса ра̄джакума̄расса уййа̄набхӯмим̣ кот̣исантха̄рена кин̣итва̄ таттха бхагавато виха̄рам̣ ка̄ретва̄ ада̄си. виха̄рапариггахан̣адивасе айам̣ субхӯтикут̣умбико ана̄тхапин̣д̣икасет̣т̣хина̄ саддхим̣ гантва̄ дхаммам̣ сун̣анто саддхам̣ пат̣илабхитва̄ паббаджи. со упасампаджджитва̄ две ма̄тика̄ пагун̣а̄ катва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ катха̄петва̄ аран̃н̃е саман̣адхаммам̣ каронто метта̄джха̄напа̄дакам̣ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. со дхаммам̣ десенто йасма̄ саттха̄ра̄ деситанийа̄мена анодиссакам̣ катва̄ дхаммам̣ десети. тасма̄ аран̣авиха̄рӣнам̣ агго на̄ма джа̄то. пин̣д̣а̄йа чаранто гхаре гхаре метта̄джха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа бхиккхам̣ пат̣игган̣ха̄ти ‘‘евам̣ да̄йака̄нам̣ махаппхалам̣ бхависсатӣ’’ти. тасма̄ даккхин̣еййа̄нам̣ агго на̄ма джа̄то. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ аран̣авиха̄рӣнам̣ йадидам̣ субхӯти, даккхин̣еййа̄нам̣ йадидам̣ субхӯтӣ’’ти (а. ни. 1.198, 201). евамайам̣ маха̄тхеро арахатте патит̣т̣ха̄йа аттана̄ пӯритапа̄рамӣнам̣ пхаласса маттхакам̣ патва̄ локе абхин̃н̃а̄то абхилаккхито хутва̄ бахуджанахита̄йа джанападача̄рикам̣ чаранто анупуббена ра̄джагахам̣ агама̄си.

ра̄джа̄ бимбиса̄ро тхерасса а̄гаманам̣ сутва̄ упасан̇камитва̄ вандитва̄ ‘‘идхева, бханте, васатха̄’’ти ватва̄ ‘‘нива̄санат̣т̣ха̄нам̣ карисса̄мӣ’’ти пакканто виссари. тхеро сена̄санам̣ алабханто аббхока̄се вӣтина̄меси. тхерасса а̄нубха̄вена дево на вассати. манусса̄ авут̣т̣хита̄йа упаддута̄ ран̃н̃о нивесанадва̄ре уккут̣т̣химакам̣су. ра̄джа̄ ‘‘кена ну кхо ка̄ран̣ена дево на вассатӣ’’ти вӣмам̣санто ‘‘тхерасса аббхока̄сава̄сена ман̃н̃е на вассатӣ’’ти чинтетва̄ тасса пан̣н̣акут̣им̣ ка̄ра̄петва̄ ‘‘имисса̄, бханте, пан̣н̣акут̣ийа̄ васатха̄’’ти ватва̄ вандитва̄ пакка̄ми. тхеро кут̣икам̣ пависитва̄ тин̣асантха̄раке паллан̇кена нисӣди. тада̄ пана дево тхокам̣ тхокам̣ пхуса̄йати, на самма̄ дха̄рам̣ ануппавеччхати. атха тхеро локасса авут̣т̣хикабхайам̣ висамитука̄мо аттано аджджхаттикаба̄хираваттхукасса париссайасса абха̄вам̣ паведенто –

1. ‘‘чханна̄ ме кут̣ика̄ сукха̄ нива̄та̄, васса дева йатха̄сукхам̣;

читтам̣ ме сусама̄хитам̣ вимуттам̣, а̄та̄пӣ вихара̄ми васса дева̄’’ти. –

га̄тхама̄ха.

таттха чханна-саддо та̄ва ‘‘чханна̄ са̄ кума̄рика̄ имасса кума̄ракасса’’ (па̄ра̄. 296) ‘‘наччханнам̣ наппатирӯпа’’нтиа̄дӣсу (па̄ра̄. 383) патирӯпе а̄гато. ‘‘чханнам̣ твева, пхаггун̣а, пхасса̄йатана̄на’’нтиа̄дӣсу вачанависит̣т̣хе сан̇кхйа̄висесе. ‘‘чханнамативассати, виват̣ам̣ на̄тивассатӣ’’тиа̄дӣсу (уда̄. 45; чӯл̣ава. 385) гахан̣е. ‘‘кйа̄хам̣ те наччханнопи карисса̄мӣ’’тиа̄дӣсу нива̄санапа̄рупане ‘‘а̄йасма̄ чханно ана̄ча̄рам̣ а̄чаратӣ’’тиа̄дӣсу (па̄ра̄. 424) пан̃н̃аттийам̣. ‘‘саббаччханнам̣ саббапариччханнам̣ (па̄чи. 52, 54), чханна̄ кут̣и а̄хито гинӣ’’ти (су. ни. 18) ча а̄дӣсу тин̣а̄дӣхи чха̄дане. идха̄пи тин̣а̄дӣхи чха̄данейева дат̣т̣хаббо, тасма̄ тин̣ена ва̄ пан̣н̣ена ва̄ чханна̄ йатха̄ на вассати вассодакапатанам̣ на хоти на овассати, евам̣ саммадева чха̄дита̄ти аттхо.

ме-саддо ‘‘киччхена ме адхигатам̣, халам̣ да̄ни пака̄ситу’’нтиа̄дӣсу (маха̄ва. 8; дӣ. ни. 2.65; ма. ни. 1.281; 2.337; сам̣. ни. 1.172) каран̣е а̄гато, майа̄ти аттхо. ‘‘тасса ме, бханте, бхагава̄ сам̣кхиттена дхаммам̣ десетӯ’’тиа̄дӣсу (сам̣. ни. 3.182; а. ни. 4.257) сампада̄не, майханти аттхо. ‘‘пуббева ме, бхиккхаве, самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато’’а̄дӣсу (ма. ни. 1.206; сам̣. ни. 4.14) са̄миаттхе а̄гато. идха̄пи са̄миаттхе ева дат̣т̣хаббо, мама̄ти аттхо. кин̃ча̄пи кхӣн̣а̄сава̄нам̣ мама̄йитаббам̣ на̄ма кин̃чи наттхи локадхаммехи анупалиттабха̄вато, локасаман̃н̃а̄васена пана тесампи ‘‘ахам̣ мама̄’’ти воха̄раматтам̣ хоти. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘кинти ме са̄вака̄ дхаммада̄йа̄да̄ бхавеййум̣, но а̄мисада̄йа̄да̄’’ти (ма. ни. 1.29).

кут̣ика̄ти пана ма̄тукуччхипи караджака̄йопи тин̣а̄диччхадано патиссайопи вуччати. татха̄ хи –

‘‘ма̄тарам̣ кут̣икам̣ брӯси, бхарийам̣ брӯси кула̄вакам̣;

путте санта̄наке брӯси, тан̣ха̄ ме брӯси бандхана’’нти. (сам̣. ни. 1.19) –

а̄дӣсу ма̄тукуччхи ‘‘кут̣ика̄’’ти вутта̄.

‘‘ат̣т̣хикан̇калакут̣ике, мам̣санха̄рупасиббите;

дхираттху пӯре дуггандхе, парагатте мама̄йасӣ’’ти. (тхерага̄. 1153) –

а̄дӣсу кеса̄дисамӯхабхӯто караджака̄йо. ‘‘кассапасса бхагавато бхагини кут̣и овассати’’ (ма. ни. 2.291) ‘‘кут̣и на̄ма уллитта̄ ва̄ хоти авалитта̄ ва̄’’тиа̄дӣсу (па̄ра̄. 349) тин̣ачхаданапатиссайо. идха̄пи со ева ведитаббо пан̣н̣аса̄ла̄йа адхиппетатта̄. кут̣и ева хи кут̣ика̄, апа̄кат̣акут̣и ‘‘кут̣ика̄’’ти вутта̄.

сукха-саддо пана ‘‘випит̣т̣хикатва̄на сукхам̣ дукхан̃ча, пуббева ча соманассадоманасса’’нтиа̄дӣсу (су. ни. 67) сукхаведана̄йам̣ а̄гато. ‘‘сукхо буддха̄намуппа̄до, сукха̄ саддхаммадесана̄’’тиа̄дӣсу (дха. па. 194) сукхамӯле. ‘‘сукхассетам̣, бхиккхаве, адхивачанам̣ йадидам̣ пун̃н̃а̄нӣ’’тиа̄дӣсу (а. ни. 7.62; итиву. 22) сукхахетумхи. ‘‘йасма̄ ча, кхо, маха̄ли, рӯпам̣ сукхам̣ сукха̄нупатитам̣ сукха̄вакканта’’нтиа̄дӣсу (сам̣. ни. 3.60) сукха̄рамман̣е, ‘‘дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄ ете, чунда, арийасса винайе’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.82) абйа̄падждже. ‘‘нибба̄нам̣ парамам̣ сукха’’нтиа̄дӣсу (ма. ни. 2.215; дха. па. 203-204) нибба̄не. ‘‘йа̄ван̃чидам̣, бхиккхаве, на сукарам̣ аккха̄нена па̄пун̣итум̣ йа̄ва сукха̄ сагга̄’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 3.225) сукхаппаччайат̣т̣ха̄не. ‘‘соваггикам̣ сукхавипа̄кам̣ саггасам̣ваттаника’’нтиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.163; сам̣. ни. 1.130) ит̣т̣хе, пийамана̄пети аттхо. идха̄пи ит̣т̣хе сукхаппаччайе ва̄ дат̣т̣хаббо. са̄ хи кут̣и анто бахи ча мана̄пабха̄вена сампа̄дита̄ нива̄санапха̄сута̄йа ‘‘сукха̄’’ти вутта̄. татха̄ на̄тисӣтана̄тиун̣хата̄йа утусукхасампаттийогена ка̄йикачетасикасукхасса паччайабха̄вато.

нива̄та̄ти ава̄та̄, пхуситаггал̣апихитава̄тапа̄натта̄ ва̄тапариссайарахита̄ти аттхо. идам̣ тасса̄ кут̣ика̄ сукхабха̄вавибха̄ванам̣. сава̄те хи сена̄сане утусаппа̄йо на лаббхати, нива̄те со лаббхатӣти. васса̄ти павасса самма̄ дха̄рам̣ ануппавеччха. дева̄ти айам̣ дева-саддо ‘‘има̄ни те, дева, чатура̄сӣти нагарасахасса̄ни кусаватӣра̄джадха̄ниппамукха̄ни, еттха, дева, чхандам̣ джанехи джӣвите апеккха’’нтиа̄дӣсу (дӣ. ни. 2.266) саммутидеве кхаттийе а̄гато. ‘‘ча̄тумаха̄ра̄джика̄ дева̄ ван̣н̣аванто сукхабахула̄’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 3.337) упапаттидевесу. ‘‘тасса дева̄тидевасса, са̄санам̣ саббадассино’’тиа̄дӣсу висуддхидевесу. висуддхидева̄нан̃хи бхагавато атидевабха̄ве вутте итаресам̣ вутто ева хоти. ‘‘виддхе вигатавала̄хаке деве’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.486; сам̣. ни. 1.110; итиву. 27) а̄ка̄се. ‘‘дево ча ка̄лена ка̄лам̣ на самма̄ дха̄рам̣ ануппавеччхатӣ’’тиа̄дӣсу (а. ни. 4.70) мегхе паджджунне ва̄. идха̄пи мегхе паджджунне ва̄ дат̣т̣хаббо. васса̄ти хи те а̄н̣а̄пенто тхеро а̄лапати. йатха̄сукханти йатха̄ручим̣. тава вассанена майхам̣ ба̄хиро париссайо наттхи, тасма̄ йатха̄ка̄мам̣ васса̄ти вассӯпаджӣвисатте анугган̣ханто вадати.

ида̄ни аббхантаре париссайа̄бха̄вам̣ дассенто ‘‘читта’’нтиа̄дима̄ха. таттха читтам̣ ме сусама̄хитанти мама читтам̣ сут̣т̣ху ативийа самма̄ саммадева екаггабха̄вена а̄рамман̣е т̣хапитам̣. тан̃ча кхо на нӣваран̣а̄дивиккхамбханаматтена; апи ча кхо вимуттам̣ орамбха̄гийауддхам̣бха̄гийасан̇гахехи саббасам̣йоджанехи саббакилесадхаммато ча висесена вимуттам̣, самуччхедаппаха̄навасена пат̣ипассаддхиппаха̄навасена те паджахитва̄ т̣хитанти аттхо. а̄та̄пӣти вӣрийава̄. пхаласама̄паттиаттхам̣ випассана̄рамбхавасена дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄раттхан̃ча а̄раддхавӣрийо хутва̄ вихара̄ми, диббавиха̄ра̄дӣхи аттабха̄вам̣ паваттеми, на пана килесаппаха̄наттхам̣, паха̄таббассева абха̄ватоти адхиппа̄йо. ‘‘йатха̄ пана ба̄хирапариссайа̄бха̄вена, дева, майа̄ твам̣ вассане нийоджито, евам̣ аббхантарапариссайа̄бха̄венапӣ’’ти дассенто пунапи ‘‘васса, дева̄’’ти а̄ха.

апаро найо чханна̄ти чха̄дита̄ пихита̄. кут̣ика̄ти аттабха̄во. со хи ‘‘анека̄вайавасса самуда̄йасса авиджджа̄нӣваран̣асса, бхиккхаве, пуггаласса тан̣ха̄сам̣йуттасса айан̃чева ка̄йо самуда̄гато, бахиддха̄ ча на̄марӯпа’’нтиа̄дӣсу (сам̣. ни. 2.19) ка̄йоти а̄гато. ‘‘син̃ча, бхиккху, имам̣ на̄вам̣, ситта̄ те лахумессатӣ’’тиа̄дӣсу (дха. па. 66) на̄ва̄ти а̄гато. ‘‘гахака̄рака дит̣т̣хоси, гахакӯт̣ам̣ висан̇кхата’’нти (дха. па. 154) ча а̄дӣсу гаханти а̄гато. ‘‘сатто гуха̄йам̣ бахуна̄бхичханно, тит̣т̣хам̣ наро моханасмим̣ пага̄л̣хо’’тиа̄дӣсу (су. ни. 778) гуха̄ти а̄гато. ‘‘нелан̇го сетапаччха̄до, ека̄ро ваттатӣ ратхо’’тиа̄дӣсу (уда̄. 65) ратхоти а̄гато. ‘‘пуна гехам̣ на ка̄хасӣ’’тиа̄дӣсу (дха. па. 154) геханти а̄гато. ‘‘виват̣а̄ кут̣и ниббуто гинӣ’’тиа̄дӣсу (су. ни. 19) кут̣ӣти а̄гато. тасма̄ идха̄пи со ‘‘кут̣ика̄’’ти вутто. аттабха̄во хи кат̣т̣ха̄дӣни пат̣ичча лаббхама̄на̄ гехана̄мика̄ кут̣ика̄ вийа ат̣т̣хиа̄дисан̃н̃ите патхавӣдха̄туа̄дике пхасса̄дике ча пат̣ичча лаббхама̄но ‘‘кут̣ика̄’’ти вутто, читтамаккат̣асса нива̄сабха̄вато ча. йатха̄ха –

‘‘ат̣т̣хикан̇калакут̣ивеса̄, маккат̣а̄васатхо ити;

маккат̣о пан̃чадва̄ра̄йа, кут̣ика̄йа пасаккийа;

два̄рена̄нупарийа̄ти, гхат̣т̣айанто пунаппуна’’нти ча.

са̄ панеса̄ аттабха̄вакут̣ика̄ тхерасса тин̣н̣ам̣ чханнам̣ ат̣т̣ханнан̃ча асам̣варадва̄ра̄нам̣ васена самати виджджханакасса ра̄га̄диавассутасса пан̃н̃а̄йа сам̣вутатта̄ саммадева пихитатта̄ ‘‘чханна̄’’ти вутта̄. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘сота̄нам̣ сам̣варам̣ брӯми, пан̃н̃а̄йете пидхӣйаре’’ти (су. ни. 1041). вуттанайена чханнатта̄ ева килесадуккха̄бха̄вато нира̄мисасукхасаман̇гита̄йа ча сукха̄ сукхаппатта̄, тато ева ча нива̄та̄ нихатама̄намадатхамбхаса̄рамбхата̄йа нива̄тавуттика̄. айан̃ча найо ‘‘майхам̣ на сам̣килесадхамма̄нам̣ сам̣варан̣аматтена сиддхо, атха кхо аггамаггасама̄дхина̄ сут̣т̣ху сама̄хитачиттата̄йа чева аггамаггапан̃н̃а̄йа саббасам̣йоджанехи виппамуттачиттата̄йа ча̄’’ти дассенто а̄ха ‘‘читтам̣ ме сусама̄хитам̣ вимутта’’нти. евам̣бхӯто ча ‘‘ида̄на̄хам̣ катакаран̣ӣйо’’ти на аппоссукко хоми, атха кхо а̄та̄пӣ вихара̄ми, садевакасса локасса хитасукхӯпасам̣ха̄ре усса̄хаджа̄то бхиккха̄ча̄рака̄лепи анугхарам̣ брахмавиха̄ренева вихара̄ми. тасма̄ твампи, дева, паджджунна майхам̣ пийам̣ ка̄тука̄мата̄йапи вассӯпаджӣвӣнам̣ сатта̄нам̣ анукампа̄йапи васса самма̄ дха̄рам̣ ануппавеччха̄ти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо.

еттха ча тхеро ‘‘чханна̄ ме кут̣ика̄ сукха̄ нива̄та̄’’ти имина̄ локийалокуттарабхедам̣ аттано адхисӣласиккхам̣ дассети. ‘‘читтам̣ ме сусама̄хита’’нти имина̄ адхичиттасиккхам̣. ‘‘вимутта’’нти имина̄ адхипан̃н̃а̄сиккхам̣. ‘‘а̄та̄пӣ вихара̄мӣ’’ти имина̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣. атха ва̄ ‘‘чханна̄ ме кут̣ика̄ сукха̄ нива̄та̄’’ти имина̄ анимиттавиха̄рам̣ дассети килесавассапидха̄намукхена ничча̄динимиттуггха̄т̣анадӣпанато. ‘‘читтам̣ ме сусама̄хита’’нти имина̄ аппан̣ихитавиха̄рам̣. ‘‘вимутта’’нти имина̄ сун̃н̃атавиха̄рам̣. ‘‘а̄та̄пӣ вихара̄мӣ’’ти имина̄ тесам̣ тин̣н̣ам̣ виха̄ра̄нам̣ адхигамӯпа̄йам̣. пат̣хамена ва̄ досаппаха̄нам̣, дутийена ра̄гаппаха̄нам̣, татийена мохаппаха̄нам̣. татха̄ дутийена пат̣хамадутийехи ва̄ дхаммавиха̄расампаттийо дассети. татийена вимуттисампаттийо. ‘‘а̄та̄пӣ вихара̄мӣ’’ти имина̄ парахитапат̣ипаттийам̣ атандитабха̄вам̣ дассетӣти дат̣т̣хаббам̣.

евам̣ ‘‘йатха̄на̄ма̄’’ти га̄тха̄йа вутта̄нам̣ дхаммавиха̄ра̄дӣнам̣ има̄йа га̄тха̄йа дасситатта̄ таттха адасситесу на̄маготтесу на̄мам̣ дассетум̣ ‘‘иттхам̣ суда’’нтиа̄ди вуттам̣. йе хи тхера̄ на̄маматтена па̄кат̣а̄, те на̄мена, йе готтаматтена па̄кат̣а̄, те готтена, йе убхайатха̄ па̄кат̣а̄, те убхайенапи дассисса’’нти. айам̣ пана тхеро на̄мена абхилаккхито, на татха̄ готтена̄ти ‘‘иттхам̣ судам̣ а̄йасма̄ субхӯтӣ’’ти вуттам̣. таттха иттханти идам̣ пака̄рам̣, имина̄ а̄ка̄рена̄ти аттхо. суданти су идам̣, сандхивасена ика̄ралопо. сӯти ча нипа̄таматтам̣, идам̣ га̄тханти йоджана̄. а̄йасма̄ти пийавачанаметам̣ гаруга̄равасаппатиссавачанаметам̣. субхӯтӣти на̄макиттанам̣. со хи сарӣрасампаттийа̄пи дассанӣйо па̄са̄дико, гун̣асампаттийа̄пи. ити сундара̄йа сарӣра̄вайававибхӯтийа̄ сӣласампаттийа̄дивибхӯтийа̄ ча саманна̄гататта̄ субхӯтӣти пан̃н̃а̄йиттха сӣласа̄ра̄дитхирагун̣айогато тхеро. абха̄ситтха̄ти катхеси. касма̄ панете маха̄тхера̄ аттано гун̣е пака̄сентӣти? имина̄ дӣгхена аддхуна̄ анадхигатапуббам̣ парамагамбхӣрам̣ ативийа сантам̣ пан̣ӣтам̣ аттана̄ адхигатам̣ локуттарадхаммам̣ паччавеккхитва̄ пӣтивегасамусса̄хитауда̄навасена са̄санасса ниййа̄никабха̄вавибха̄ванавасена ча парамаппиччха̄ арийа̄ аттано гун̣е пака̄сенти, йатха̄ там̣ локана̄тхо бодханеййааджджха̄сайавасена ‘‘дасабаласаманна̄гато, бхиккхаве, татха̄гато чатувеса̄раджджависа̄радо’’тиа̄дина̄ аттано гун̣е пака̄сети, евамайам̣ тхерасса ан̃н̃а̄бйа̄каран̣ага̄тха̄ хотӣти.

параматтхадӣпанийа̄ тхерага̄тха̄сам̣ван̣н̣ана̄йа

субхӯтиттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. маха̄кот̣т̣хикаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

упасантоти а̄йасмато маха̄кот̣т̣хикаттхерасса га̄тха̄. тасса ка̄ уппатти? айампи тхеро падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре маха̄бхогакуле ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто ма̄та̄питӯнам̣ аччайена кут̣умбам̣ сан̣т̣хапетва̄ гхара̄ва̄сам̣ васанто екадивасам̣ падумуттарасса бхагавато дхаммадесана̄ка̄ле хам̣саватӣнагарава̄сике гандхама̄ла̄дихаттхе йена буддхо йена дхаммо йена сан̇гхо, таннинне таппон̣е таппаббха̄ре гаччханте дисва̄ маха̄джанена саддхим̣ упагато саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ пат̣исамбхида̄патта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ кира имасмим̣ са̄сане пат̣исамбхида̄патта̄нам̣ агго, ахо вата̄хампи екасса буддхасса са̄сане айам̣ вийа пат̣исамбхида̄патта̄нам̣ агго бхавеййа’’нти чинтетва̄ саттху десана̄парийоса̄не вут̣т̣хита̄йа париса̄йа бхагавантам̣ упасан̇камитва̄, ‘‘бханте, све майхам̣ бхиккхам̣ ган̣хатха̄’’ти нимантеси. саттха̄ адхива̄сеси. со бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ саканивесанам̣ гантва̄ саббараттим̣ буддхасса бхиккхусан̇гхасса ча нисаджджат̣т̣ха̄нам̣ гандхада̄мама̄ла̄да̄ма̄дӣхи алан̇каритва̄ пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ тасса̄ раттийа̄ аччайена саке нивесане бхиккхусатасахассапарива̄рам̣ бхагавантам̣ вивидхайа̄гукхаджджакапарива̄рам̣ на̄на̄расасӯпабйан̃джанам̣ гандхаса̄либходжанам̣ бходжетва̄ бхаттакиччапарийоса̄не чинтеси – ‘‘махантам̣, кхо, ахам̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеми на кхо пана майхам̣ йуттам̣ екадивасамева да̄нам̣ датва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхетум̣, анупат̣ипа̄т̣ийа̄ сатта дивасе да̄нам̣ датва̄ паттхесса̄мӣ’’ти. со тенева нийа̄мена сатта дивасе маха̄да̄на̄ни датва̄ бхаттакиччапарийоса̄не дуссакот̣т̣ха̄га̄рам̣ вивара̄петва̄ уттамам̣ тичӣвараппахонакам̣ сукхумаваттхам̣ буддхасса па̄дамӯле т̣хапетва̄ бхиккхусатасахассасса ча тичӣварам̣ датва̄ татха̄гатам̣ упасан̇камитва̄, ‘‘бханте, йо со бхиккху тумхехи ито саттамадивасаматтхаке етадагге т̣хапито, ахампи со бхиккху вийа ана̄гате уппаджджанакабуддхасса са̄сане паббаджитва̄ пат̣исамбхида̄патта̄нам̣ агго бхавеййа’’нти ватва̄ саттху па̄дамӯле нипаджджитва̄ паттханам̣ ака̄си. саттха̄ тасса паттхана̄йа самиджджханабха̄вам̣ дисва̄ ‘‘ана̄гате ито каппасатасахассаматтхаке готамо на̄ма буддхо локе уппаджджиссати, тасса са̄сане тава паттхана̄ самиджджхиссатӣ’’ти бйа̄ка̄си. вуттампи четам̣ апада̄не (апа. тхера 2.54.221-250) –

‘‘падумуттаро на̄ма джино, саббалокавидӯ муни;

ито сатасахассамхи, каппе уппаджджи чаккхума̄.

‘‘ова̄дако вин̃н̃а̄пако, та̄рако саббапа̄н̣инам̣;

десана̄кусало буддхо, та̄реси джанатам̣ бахум̣.

‘‘анукампако ка̄рун̣ико, хитесӣ саббапа̄н̣инам̣;

сампатте титтхийе саббе, пан̃часӣле патит̣т̣хапи.