4. вималакон̣д̣ан̃н̃аттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
думавхайа̄йа уппанноти вималакон̣д̣ан̃н̃аттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ пун̃н̃ам̣ упачинанто ито еканавуте каппе випассисса бхагавато ка̄ле вибхавасампанне куле ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто екадивасам̣ випассим̣ бхагавантам̣ махатийа̄ париса̄йа паривутам̣ дхаммам̣ десентам̣ дисва̄ пасаннама̄насо чатӯхи суван̣н̣апуппхехи пӯджеси. бхагава̄ тасса паса̄дасам̣вад̣д̣ханаттхам̣ татха̄рӯпам̣ иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ абхисан̇кха̄реси, йатха̄ суван̣н̣а̄бха̄ сакалам̣ там̣ падесам̣ оттхарати. там̣ дисва̄ бхиййосоматта̄йа пасаннама̄насо хутва̄ бхагавантам̣ вандитва̄ там̣ нимиттам̣ гахетва̄ аттано гехам̣ гантва̄ буддха̄рамман̣ам̣ пӣтим̣ авиджаханто кеначи рогена ка̄лам̣ катва̄ туситесу упапанно апара̄парам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джа̄нам̣ бимбиса̄рам̣ пат̣ичча амбапа̄лийа̄ куччхимхи пат̣исандхим̣ ган̣хи. ра̄джа̄ хи бимбиса̄ро тарун̣ака̄ле амбапа̄лийа̄ рӯпасампаттим̣ сутва̄ сан̃джа̄та̄бхила̄со катипайамануссапарива̄ро ан̃н̃а̄такавесена веса̄лим̣ гантва̄ екараттим̣ та̄йа сам̣ва̄сам̣ каппеси. тада̄ айам̣ тасса̄ куччхимхи пат̣исандхим̣ аггахеси. са̄ ча габбхасса патит̣т̣хитабха̄вам̣ тасса а̄рочеси. ра̄джа̄пи атта̄нам̣ джа̄на̄петва̄ да̄таббайуттакам̣ датва̄ пакка̄ми. са̄ габбхасса парипа̄каманва̄йа путтам̣ виджа̄йи, ‘‘вимало’’тисса на̄мам̣ ахоси, паччха̄ вималакон̣д̣ан̃н̃оти пан̃н̃а̄йиттха. со вайаппатто бхагавато веса̄лигамане буддха̄нубха̄вам̣ дисва̄ пасаннама̄насо паббаджитва̄ катапуббакиччо випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.12.40-48) –
‘‘випассӣ на̄ма бхагава̄, локаджет̣т̣хо нара̄сабхо;
нисинно джанака̄йасса, десеси аматам̣ падам̣.
‘‘тасса̄хам̣ дхаммам̣ сутва̄на, двипадиннасса та̄дино;
сон̣н̣апуппха̄ни чатта̄ри, буддхасса абхиропайим̣.
‘‘суван̣н̣аччхаданам̣ а̄си, йа̄вата̄ париса̄ тада̄;
буддха̄бха̄ ча суван̣н̣а̄бха̄, а̄локо випуло аху.
‘‘удаггачитто сумано, ведаджа̄то катан̃джалӣ;
виттисан̃джанано тесам̣, дит̣т̣хадхаммасукха̄вахо.
‘‘а̄йа̄читва̄на самбуддхам̣, вандитва̄на ча суббатам̣;
па̄моджджам̣ джанайитва̄на, сакам̣ бхаванупа̄гамим̣.
‘‘бхаване упавит̣т̣хохам̣, буддхасет̣т̣хам̣ ануссарим̣;
тена читтаппаса̄дена, туситам̣ упападжджахам̣.
‘‘еканавутито каппе, йам̣ пуппхамабхиропайим̣;
дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.
‘‘сол̣аса̄сим̣су ра̄джа̄но, немисамматана̄мака̄;
тета̄лӣсе ито каппе, чаккаваттӣ махаббала̄.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
арахаттам̣ пана патва̄ ан̃н̃а̄падесена ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто ‘‘думавхайа̄йа̄’’ти га̄тхам̣ абха̄си.
64. таттха думавхайа̄йа̄ти думена амбена авха̄табба̄йа, амбапа̄лийа̄ти аттхо. а̄дха̄ре четам̣ бхуммавачанам̣. уппанноти тасса̄ куччхийам̣ уппанно уппаджджама̄но ча. джа̄то пан̣д̣аракетуна̄ти дхавалаваттхадхаджатта̄ ‘‘пан̣д̣аракетӯ’’ти пан̃н̃а̄тена бимбиса̄раран̃н̃а̄ хетубхӯтена джа̄то, там̣ пат̣ичча ниббаттоти аттхо. уппанноти ва̄ пат̣хама̄бхиниббаттидассанам̣. тато хи джа̄тоти абхиджа̄тидассанам̣. виджа̄йанака̄лато пат̣т̣ха̄йа хи локе джа̄тавоха̄ро. еттха ча ‘‘думавхайа̄йа уппанно’’ти имина̄ аттуккам̣санабха̄вам̣ апанети, анекапатипутта̄нампи висеса̄дхигамасамбхаван̃ча дӣпети. ‘‘джа̄то пан̣д̣аракетуна̄’’ти имина̄ вин̃н̃а̄тапитикадассанена паравамбханам̣ апанети. кетуха̄ти ма̄наппаха̄йӣ. ма̄но хи ун̣н̣атилаккхан̣атта̄ кету вийа̄ти кету. татха̄ хи со ‘‘кетукамйата̄паччупат̣т̣ха̄но’’ти вуччати. кетуна̄йева̄ти пан̃н̃а̄йа ева. пан̃н̃а̄ хи анаваджджадхаммесу аччуггатат̣т̣хена ма̄расенаппамадданена пуббан̇гамат̣т̣хена ча арийа̄нам̣ дхаджа̄ на̄ма. тена̄ха ‘‘дхаммо хи исинам̣ дхаджо’’ти (сам̣. ни. 2.241; а. ни. 4.48; джа̄. 2.21.494). маха̄кетум̣ падхам̣сайӣти маха̄висайата̄йа маханта̄, сеййама̄наджа̄тима̄на̄дибхедато бахаво ча ма̄наппака̄ра̄, итаре ча килесадхамма̄ самусситат̣т̣хена кету етасса̄ти маха̄кету ма̄ро па̄пима̄. там̣ балавидхаманависайа̄тиккаманавасена абхибхави ниббисеванам̣ ака̄сӣти. ‘‘маха̄кетум̣ падхам̣сайӣ’’ти атта̄нам̣ парам̣ вийа дассенто ан̃н̃а̄падесена арахаттам̣ бйа̄ка̄си.
вималакон̣д̣ан̃н̃аттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.