10. пун̣н̣аттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

сӣламева̄ти а̄йасмато пун̣н̣аттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? сопи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалам̣ упачинанто ито еканавуте каппе буддхасун̃н̃е локе бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вайаппатто бра̄хман̣асиппесу ниппхаттим̣ гантва̄ ка̄месу а̄дӣнавам̣ дисва̄ гхара̄ва̄сам̣ паха̄йа та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ химавантаппадесе пан̣н̣акут̣им̣ катва̄ ва̄сам̣ каппеси. тасса васанат̣т̣ха̄насса авидӯре екасмим̣ паббха̄ре паччекабуддхо а̄ба̄дхико хутва̄ паринибба̄йи, тасса паринибба̄насамайе маха̄ а̄локо ахоси. там̣ дисва̄ со, ‘‘катхам̣ ну кхо айам̣ а̄локо уппанно’’ти вӣмам̣санавасена ито чито ча а̄хин̣д̣анто паббха̄ре паччекасамбуддхам̣ париниббутам̣ дисва̄ гандхада̄рӯни сам̣кад̣д̣хитва̄ сарӣрам̣ джха̄петва̄ гандходакена упасин̃чи. таттхеко девапутто анталиккхе т̣хатва̄ евама̄ха – ‘‘са̄дху, са̄дху, саппуриса, бахум̣ тайа̄ пун̃н̃ам̣ пасавантена пӯритам̣ сугатисам̣ваттанийам̣ каммам̣ тена твам̣ сугатӣсуйева уппаджджиссаси, ‘пун̣н̣о’ти ча те на̄мам̣ бхависсатӣ’’ти. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де суна̄парантаджанападе суппа̄ракапат̣т̣ане гахапатикуле ниббатти, пун̣н̣отисса на̄мам̣ ахоси. со вайаппатто ва̄н̣иджджавасена махата̄ саттхена саддхим̣ са̄ваттхим̣ гато. тена ча самайена бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати. атха со са̄ваттхива̄сӣхи упа̄сакехи саддхим̣ виха̄рам̣ гато саттху сантике дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ ваттапат̣иваттехи а̄чарийупаджджха̄йе а̄ра̄дхенто виха̄си. со екадивасам̣ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄, ‘‘са̄дху мам̣, бханте бхагава̄, сам̣кхиттена ова̄дена овадату, йамахам̣ сутва̄ суна̄парантаджанападе вихареййа’’нти а̄ха. тасса бхагава̄, ‘‘санти кхо, пун̣н̣а, чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 3.395; сам̣. ни. 4.88) ова̄дам̣ датва̄ сӣхана̄дам̣ нада̄петва̄ виссаджджеси. со бхагавантам̣ вандитва̄ суна̄парантаджанападам̣ гантва̄ суппа̄ракапат̣т̣ане вихаранто саматхавипассанам̣ уссукка̄петва̄ тиссо виджджа̄ саччха̄ка̄си. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.41.29-44) –

‘‘паббха̄ракӯт̣ам̣ нисса̄йа, сайамбхӯ апара̄джито;

а̄ба̄дхико ча со буддхо, васати паббатантаре.

‘‘мама ассамаса̄манта̄, пана̄до а̄си та̄ваде;

буддхе нибба̄йама̄намхи, а̄локо удападжджатха.

‘‘йа̄вата̄ ванасан̣д̣асмим̣, аччхакокатараччхака̄;

ва̄л̣а̄ ча кесарӣ саббе, абхигаджджим̣су та̄ваде.

‘‘уппа̄там̣ тамахам̣ дисва̄, паббха̄рам̣ агама̄сахам̣;

таттхаддаса̄сим̣ самбуддхам̣, ниббутам̣ апара̄джитам̣.

‘‘супхуллам̣ са̄лара̄джам̣ва, сатарам̣сим̣ва уггатам̣;

вӣтаччикам̣ва ан̇га̄рам̣, ниббутам̣ апара̄джитам̣.

‘‘тин̣ам̣ кат̣т̣хан̃ча пӯретва̄, читакам̣ таттхака̄сахам̣;

читакам̣ сукатам̣ катва̄, сарӣрам̣ джха̄пайим̣ ахам̣.

‘‘сарӣрам̣ джха̄пайитва̄на, гандхатойам̣ самокирим̣;

анталиккхе т̣хито йаккхо, на̄мамаггахи та̄ваде.

‘‘йам̣ пӯритам̣ тайа̄ киччам̣, сайамбхусса махесино;

пун̣н̣ако на̄ма на̄мена, сада̄ хохи тувам̣ муне.

‘‘тамха̄ ка̄йа̄ чавитва̄на, девалокам̣ агаччхахам̣;

таттха диббамайо гандхо, анталиккха̄ павассати.

‘‘татра̄пи на̄мадхеййам̣ ме, пун̣н̣акоти ахӯ тада̄;

девабхӯто мануссо ва̄, сан̇каппам̣ пӯрайа̄махам̣.

‘‘идам̣ паччхимакам̣ майхам̣, чаримо ваттате бхаво;

идха̄пи пун̣н̣ако на̄ма, на̄мадхеййам̣ пака̄сати.

‘‘тосайитва̄на самбуддхам̣, готамам̣ сакйапун̇гавам̣;

сабба̄саве парин̃н̃а̄йа, вихара̄ми ана̄саво.

‘‘еканавутито каппе, йам̣ каммамакарим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, танукиччассидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ тхеро бахӯ мануссе са̄сане абхиппаса̄деси. йато пан̃часатаматта̄ пуриса̄ упа̄сакаттам̣ пан̃часатаматта̄ ча иттхийо упа̄сика̄бха̄вам̣ пат̣иведесум̣. со таттха раттачанданена чанданама̄л̣ам̣ на̄ма гандхакут̣им̣ ка̄ра̄петва̄, ‘‘саттха̄ пан̃чахи бхиккхусатехи саддхим̣ ма̄л̣ам̣ пат̣иччхатӯ’’ти бхагавантам̣ пуппхадӯтена нимантеси. бхагава̄ ча иддха̄нубха̄вена таттакехи бхиккхӯхи саддхим̣ таттха гантва̄ чанданама̄л̣ам̣ пат̣иггахетва̄ арун̣е анут̣т̣хитейева пачча̄гама̄си. тхеро апарабха̄ге паринибба̄насамайе ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто –

70. ‘‘сӣламева идха аггам̣, пан̃н̃ава̄ пана уттамо;

мануссесу ча девесу, сӣлапан̃н̃а̄н̣ато джайа’’нти. – га̄тхам̣ абха̄си;

таттха сӣланти сӣланат̣т̣хена сӣлам̣, патит̣т̣ха̄нат̣т̣хена сама̄дха̄нат̣т̣хена ча̄ти аттхо. сӣлан̃хи саббагун̣а̄нам̣ патит̣т̣ха̄, тена̄ха – ‘‘сӣле патит̣т̣ха̄йа наро сапан̃н̃о’’ти (сам̣. ни. 1.23; пет̣ако. 22; висуддхи. 1.1). сама̄дахати ча там̣ ка̄йава̄ча̄авиппакин̣н̣ам̣ каротӣти аттхо. тайидам̣ сӣламева аггам̣ саббагун̣а̄нам̣ мӯлабха̄вато памукхабха̄вато ча. йатха̄ха – ‘‘тасма̄тиха, твам̣ бхиккху, а̄димева висодхехи кусалесу дхаммесу. ко ча̄ди кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сӣлан̃ча сувисуддха’’нти (сам̣. ни. 5.369), ‘‘па̄тимоккханти мукхаметам̣ памукхамета’’нти (маха̄ва. 135) ча а̄ди. идха̄ти нипа̄таматтам̣. пан̃н̃ава̄ти н̃а̄н̣асампанно. со уттамо сет̣т̣хо павароти пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа га̄тха̄йа пан̃н̃а̄йайева сет̣т̣хабха̄вам̣ дассети. пан̃н̃уттара̄ хи кусала̄ дхамма̄. ида̄ни там̣ сӣлапан̃н̃а̄нам̣ аггасет̣т̣хабха̄вам̣ ка̄ран̣ато дассети ‘‘мануссесу ча девесу, сӣлапан̃н̃а̄н̣ато джайа’’нти ча. сӣлапан̃н̃а̄н̣ахету пат̣ипаккхаджайо ка̄макилесаджайо хотӣти аттхо.

пун̣н̣аттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

саттамаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.