8. ат̣т̣хамавагго

1. ваччхапа̄латтхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

сусукхуманипун̣аттхадассина̄ти а̄йасмато ваччхапа̄латтхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни а̄чинанто девамануссесу сам̣саранто ито еканавуте каппе бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ бра̄хман̣асиппесу ниппхаттим̣ гантва̄ аггим̣ паричаранто екадивасам̣ махатийа̄ кам̣сапа̄тийа̄ па̄йа̄сам̣ а̄да̄йа даккхин̣еййам̣ парийесанто випассим̣ бхагавантам̣ а̄ка̄се чан̇камантам̣ дисва̄ аччхарийаббхутачиттаджа̄то бхагавантам̣ абхива̄детва̄ да̄тука̄матам̣ дассеси. пат̣иггахеси бхагава̄ анукампам̣ упа̄да̄йа. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагахе вибхавасампаннасса бра̄хман̣асса путто хутва̄ ниббатти, ваччхапа̄лотисса на̄мам̣ ахоси. со бимбиса̄расама̄гаме урувелакассапаттхерена иддхипа̄т̣иха̄рийам̣ дассетва̄ саттху параманипаччака̄ре кате там̣ дисва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ сатта̄хапаббаджито ева випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ чхал̣абхин̃н̃о ахоси. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.13.26-34) –

‘‘суван̣н̣аван̣н̣о самбуддхо, ба̄ттим̣саваралаккхан̣о;

павана̄ абхиниккханто, бхиккхусан̇гхапураккхато.

‘‘махачча̄ кам̣сапа̄тийа̄, вад̣д̣хетва̄ па̄йасам̣ ахам̣;

а̄хутим̣ йит̣т̣хука̄мо со, упанесим̣ балим̣ ахам̣.

‘‘бхагава̄ тамхи самайе, локаджет̣т̣хо нара̄сабхо;

чан̇камам̣ сусама̄рӯл̣хо, амбаре анила̄йане.

‘‘тан̃ча аччхарийам̣ дисва̄, аббхутам̣ ломахам̣санам̣;

т̣хапайитва̄ кам̣сапа̄тим̣, випассим̣ абхива̄дайим̣.

‘‘тувам̣ девоси саббан̃н̃ӯ, садеве сахама̄нусе;

анукампам̣ упа̄да̄йа, пат̣игган̣ха маха̄муни.

‘‘пат̣иггахеси бхагава̄, саббан̃н̃ӯ локана̄йако;

мама сан̇каппаман̃н̃а̄йа, саттха̄ локе маха̄муни.

‘‘еканавутито каппе, йам̣ да̄намададим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, па̄йа̄сасса идам̣ пхалам̣.

‘‘еката̄лӣсито каппе, буддхо на̄ма̄си кхаттийо;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ сукхенева аттана̄ нибба̄насса адхигатабха̄вам̣ вибха̄венто –

71. ‘‘сусукхуманипун̣аттхадассина̄, матикусалена нива̄тавуттина̄;

сам̣севитавуддхасӣлина̄, нибба̄нам̣ на хи тена дуллабха’’нти. –

имам̣ га̄тхам̣ абха̄си.

таттха сусукхуманипун̣аттхадассина̄ти ативийа дуддасат̣т̣хена сукхуме, сан̣хат̣т̣хена нипун̣е саччапат̣иччасамуппа̄да̄диаттхе аниччата̄дим̣ оропетва̄ пассатӣти сусукхуманипун̣аттхадассӣ, тена. матикусалена̄ти матийа̄ пан̃н̃а̄йа кусалена чхекена, ‘‘евам̣ паваттама̄насса пан̃н̃а̄ вад̣д̣хати, евам̣ на вад̣д̣хатӣ’’ти дхаммавичайасамбоджджхан̇гапан̃н̃а̄йа уппа̄дане кусалена. нива̄тавуттина̄ти сабрахмача̄рӣсу нива̄танӣчаваттанасӣлена, вуд̣д̣хесу навесу ча йатха̄нурӯпапат̣ипаттина̄. сам̣севитавуддхасӣлина̄ти сам̣севитам̣ а̄чин̣н̣ам̣ вуддхасӣлам̣ сам̣севитавуддхасӣлам̣, там̣ йасса аттхи, тена сам̣севитавуддхасӣлина̄. атха ва̄ сам̣севита̄ упа̄сита̄ вуддхасӣлино етена̄ти сам̣севитавуддхасӣлӣ, тена. хӣтисаддо хетуаттхо. йасма̄ йо нива̄тавутти сам̣севитавуддхасӣлӣ матикусало сусукхуманипун̣аттхадассӣ ча, тасма̄ нибба̄нам̣ на тасса дуллабханти аттхо. нива̄тавуттита̄йа хи сам̣севитавуддхасӣлита̄йа ча пан̣д̣ита̄ там̣ овадитаббам̣ ануса̄ситаббам̣ ман̃н̃анти, тесан̃ча ова̄де т̣хито сайам̣ матикусалата̄йа сусукхуманипун̣аттхадассита̄йа ча випассана̄йа каммам̣ каронто начирассева нибба̄нам̣ адхигаччхатӣти, айамева ча тхерасса ан̃н̃а̄бйа̄каран̣ага̄тха̄ ахосӣти.

ваччхапа̄латтхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. а̄туматтхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

йатха̄ кал̣ӣро сусу вад̣д̣хитагготи а̄йасмато а̄туматтхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? сопи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ пун̃н̃ам̣ а̄чинанто ито еканавуте каппе кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто випассим̣ бхагавантам̣ антаравӣтхийам̣ гаччхантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо гандходакена гандхачун̣н̣ена ча пӯджам̣ ака̄си. со тена пун̃н̃акаммена девалоке ниббатто апара̄парам̣ сугатӣсуйева сам̣саранто кассапасса бхагавато са̄сане паббаджитва̄ саман̣адхаммам̣ ака̄си, н̃а̄н̣асса пана апарипаккатта̄ висесам̣ ниббаттетум̣ на̄саккхи. атха имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ сет̣т̣хипутто хутва̄ ниббатти, а̄тумотисса на̄мам̣ ахоси. тасса вайаппаттасса ма̄та̄ ‘‘путтасса ме бхарийам̣ а̄несса̄ма̄’’ти н̃а̄такехи саммантеси. со там̣ упадха̄ретва̄ хетусампаттийа̄ чодийама̄но ‘‘ким̣ майхам̣ гхара̄ва̄сена, ида̄нева паббаджисса̄мӣ’’ти бхиккхӯнам̣ сантикам̣ гантва̄ паббаджи. паббаджитампи нам̣ ма̄та̄ уппабба̄джетука̄ма̄ на̄на̄найехи палобхети. со тасса̄ авасарам̣ адатва̄ аттано аджджха̄сайам̣ пака̄сенто –

72. ‘‘йатха̄ кал̣ӣро сусу вад̣д̣хитагго, дунниккхамо хоти паса̄кхаджа̄то;

евам̣ ахам̣ бхарийа̄йа̄нӣта̄йа, ануман̃н̃а мам̣ паббаджитомхи да̄нӣ’’ти. –

га̄тхам̣ абха̄си.

таттха кал̣ӣроти ан̇куро, идха пана вам̣сан̇куро адхиппето. сусӯти тарун̣о. вад̣д̣хитагготи павад̣д̣хитаса̄кхо. сусувад̣д̣хитагготи ва̄ сут̣т̣ху вад̣д̣хитаса̄кхо сан̃джа̄тапаттаса̄кхо. дунниккхамоти вел̣угумбато никкха̄метум̣ нӣхаритум̣ асаккун̣еййо. паса̄кхаджа̄тоти джа̄тапаса̄кхо, са̄кха̄нампи паббе паббе уппаннаануса̄кхо. евам̣ ахам̣ бхарийа̄йа̄нӣта̄йа̄ти йатха̄ вам̣со вад̣д̣хитагго вам̣сантаресу сам̣сат̣т̣ха са̄кха̄паса̄кхо вел̣угумбато дуннӣхаран̣ӣйо хоти, евам̣ ахампи бхарийа̄йа майхам̣ а̄нӣта̄йа путтадхӣта̄дивасена вад̣д̣хитагго а̄саттивасена гхара̄ва̄сато дуннӣхаран̣ӣйо бхавеййам̣. йатха̄ пана вам̣сакал̣ӣро асан̃джа̄таса̄кхабандхо вел̣угумбато сунӣхаран̣ӣйова хоти, евам̣ ахампи асан̃джа̄тапуттада̄ра̄дибандхо сунӣхаран̣ӣйо хоми, тасма̄ ана̄нӣта̄йа ева бхарийа̄йа ануман̃н̃а мам̣ аттана̄ва мам̣ ануджа̄на̄петва̄. паббаджитомхи да̄нӣти, ‘‘ида̄ни пана паббаджито амхи, са̄дху сут̣т̣хӯ’’ти аттано неккхамма̄бхиратим̣ пака̄сеси, атха ва̄ ‘‘ануман̃н̃а мам̣ паббаджитомхи да̄нӣ’’ти ма̄ту катхети. айан̃хеттха аттхо – йадипи та̄йа пуббе на̄нуматам̣, ида̄ни пана паббаджито амхи, тасма̄ ануман̃н̃а ануджа̄на̄хи мам̣ саман̣абха̄вейева т̣ха̄тум̣, на̄хам̣ тайа̄ ниваттанӣйоти. евам̣ пана катхенто йатха̄т̣хитова випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ маггапат̣ипа̄т̣ийа̄ килесе кхепетва̄ чхал̣абхин̃н̃о ахоси. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.13.35-40) –

‘‘нисаджджа па̄са̄даваре, випассим̣ аддасам̣ джинам̣;

какудхам̣ виласантам̣ва, саббан̃н̃ум̣ тамана̄сакам̣.

‘‘па̄са̄дасса̄видӯре ча, гаччхати локана̄йако;

пабха̄ ниддха̄вате тасса, йатха̄ ча сатарам̣сино.

‘‘гандходакан̃ча паггайха, буддхасет̣т̣хам̣ самокирим̣;

тена читтаппаса̄дена, таттха ка̄лан̇като ахам̣.

‘‘еканавутито каппе, йам̣ гандходакама̄кирим̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘екатим̣се ито каппе, сугандхо на̄ма кхаттийо;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

чхал̣абхин̃н̃о пана хутва̄ ма̄тарам̣ а̄пуччхитва̄ тасса̄ пеккхантийа̄йева а̄ка̄сена пакка̄ми. со арахаттаппаттийа̄ уттарика̄лампи антарантара̄ тамева га̄тхам̣ паччуда̄ха̄си.

таттха ‘‘паббаджитомхӣ’’ти имина̄падесена айампи тхерасса ан̃н̃а̄бйа̄каран̣ага̄тха̄ ахоси аттано санта̄не ра̄га̄дималасса пабба̄джитабха̄вадӣпанато. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘пабба̄джайаматтано малам̣, тасма̄ ‘паббаджито’ти вуччатӣ’’ти (дха. па. 388).

а̄туматтхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. ма̄н̣аваттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

джин̣н̣ан̃ча дисва̄ дукхитан̃ча бйа̄дхитанти а̄йасмато ма̄н̣аваттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалам̣ упачинанто ито еканавуте каппе бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ лаккхан̣адхаро хутва̄ випассисса бхагавато абхиджа̄тийа̄ лаккхан̣а̄ни париггахетва̄ пуббанимитта̄ни са̄ветва̄, ‘‘екам̣сена айам̣ буддхо бхависсатӣ’’ти бйа̄каритва̄ на̄на̄найехи тхометва̄ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. со тена пун̃н̃акаммена сугатӣсуйева сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣амаха̄са̄ласса гехе ниббаттитва̄ йа̄ва саттавасса̄ни, та̄ва антогхарейева вад̣д̣хитва̄ саттаме сам̣ваччхаре упанайанаттхам̣ уййа̄нам̣ нӣто антара̄магге джин̣н̣а̄турамате дисва̄ тесам̣ адит̣т̣хапуббатта̄ те париджане пуччхитва̄ джара̄рогамаран̣асабха̄вам̣ сутва̄ сан̃джа̄тасам̣вего тато аниваттанто виха̄рам̣ гантва̄ саттху сантике дхаммам̣ сутва̄ ма̄та̄питаро ануджа̄на̄петва̄ паббаджитва̄ випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.13.41-64) –

‘‘джа̄йама̄не випассимхи, нимиттам̣ бйа̄карим̣ ахам̣;

нибба̄пайин̃ча джанатам̣, буддхо локе бхависсати.

‘‘йасмин̃ча джа̄йама̄насмим̣, дасасахасси кампати;

со да̄ни бхагава̄ саттха̄, дхаммам̣ десети чаккхума̄.

‘‘йасмин̃ча джа̄йама̄насмим̣, а̄локо випуло аху;

со да̄ни бхагава̄ саттха̄, дхаммам̣ десети чаккхума̄.

‘‘йасмин̃ча джа̄йама̄насмим̣, сарита̄йо на сандайум̣;

со да̄ни бхагава̄ саттха̄, дхаммам̣ десети чаккхума̄.

‘‘йасмин̃ча джа̄йама̄насмим̣, авӣчагги на паджджали;

со да̄ни бхагава̄ саттха̄, дхаммам̣ десети чаккхума̄.

‘‘йасмин̃ча джа̄йама̄насмим̣, паккхисан̇гхо на сан̃чари;

со да̄ни бхагава̄ саттха̄, дхаммам̣ десети чаккхума̄.

‘‘йасмин̃ча джа̄йама̄насмим̣, ва̄таккхандхо на ва̄йати;

со да̄ни бхагава̄ саттха̄, дхаммам̣ десети чаккхума̄.

‘‘йасмин̃ча джа̄йама̄насмим̣, саббаратана̄ни джотайум̣;

со да̄ни бхагава̄ саттха̄, дхаммам̣ десети чаккхума̄.

‘‘йасмин̃ча джа̄йама̄насмим̣, сатта̄сум̣ падавиккама̄;

со да̄ни бхагава̄ саттха̄, дхаммам̣ десети чаккхума̄.

‘‘джа̄таматто ча самбуддхо, диса̄ сабба̄ вилокайи;

ва̄ча̄сабхимудӣреси, еса̄ буддха̄на дхаммата̄.

‘‘сам̣веджайитва̄ джанатам̣, тхавитва̄ локана̄йакам̣;

самбуддхам̣ абхива̄детва̄, пакка̄мим̣ па̄чина̄мукхо.

‘‘еканавутито каппе, йам̣ буддхамабхитхомайим̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, тхомана̄йа идам̣ пхалам̣.

‘‘ито навутикаппамхи, саммукха̄тхавикавхайо;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘патхавӣдундубхи на̄ма, екӯнанавутимхито;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘ат̣т̣ха̄сӣтимхито каппе, обха̄со на̄ма кхаттийо;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘сатта̄сӣтимхито каппе, саритаччхеданавхайо;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘аггинибба̄пано на̄ма, каппа̄нам̣ чхал̣асӣтийа̄;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘гатипаччхедано на̄ма, каппа̄нам̣ пан̃часӣтийа̄;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘ра̄джа̄ ва̄тасамо на̄ма, каппа̄нам̣ чулласӣтийа̄;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘ратанападжджало на̄ма, каппа̄нам̣ теасӣтийа̄;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘падавиккамано на̄ма, каппа̄нам̣ двеасӣтийа̄;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘ра̄джа̄ вилокано на̄ма, каппа̄нам̣ екасӣтийа̄;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘гираса̄роти на̄мена, каппесӣтимхи кхаттийо;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

адхигата̄рахатто пана бхиккхӯхи, ‘‘кена, твам̣ а̄вусо, сам̣вегена атидахарова сама̄но паббаджито’’ти пуччхито аттано паббаджджа̄нимиттакиттана̄падесена ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто –

73. ‘‘джин̣н̣ан̃ча дисва̄ дукхитан̃ча бйа̄дхитам̣, матан̃ча дисва̄ гатама̄йусан̇кхайам̣;

тато ахам̣ никкхамитӯна паббаджим̣, паха̄йа ка̄ма̄ни манорама̄нӣ’’ти. –

га̄тхам̣ абха̄си.

таттха джин̣н̣анти джара̄йа абхибхӯтам̣, кхан̣д̣иччапа̄личчавалиттачата̄дӣхи саман̇гӣбхӯтам̣. дукхитанти дуккхаппаттам̣. бйа̄дхитанти гила̄нам̣. еттха ча ‘‘бйа̄дхита’’нти вуттепи дуккхаппаттабха̄во сиддхо, ‘‘дукхита’’нти вачанам̣ тасса ба̄л̣хагила̄набха̄вапаридӣпанаттхам̣. матанти ка̄лан̇катам̣, йасма̄ ка̄лан̇като а̄йуно кхайам̣ вайам̣ бхедам̣ гато на̄ма хоти, тасма̄ вуттам̣ ‘‘гатама̄йусан̇кхайа’’нти. тасма̄ джин̣н̣абйа̄дхимата̄нам̣ дит̣т̣хатта̄, ‘‘име джара̄дайо на̄ма на имесам̣йева, атха кхо саббаса̄дха̄ран̣а̄, тасма̄ ахампи джара̄дике анативатто’’ти сам̣виггатта̄. никкхамитӯна̄ти никкхамитва̄, айамева ва̄ па̄т̣хо. паббаджджа̄дхиппа̄йена гхарато ниггантва̄. паббаджинти саттху са̄сане паббаджам̣ упагато. паха̄йа ка̄ма̄ни манорама̄нӣти ит̣т̣хаканта̄дибха̄вато авӣтара̄га̄нам̣ мано раментӣти манораме ваттхука̄ме паджахитва̄, таппат̣ибаддхасса чхандара̄гасса арийамаггена самуччхинданена нирапеккхабха̄вена чхад̣д̣етва̄ти аттхо. ка̄ма̄нам̣ паха̄накиттанамукхена четам̣ тхерасса ан̃н̃а̄бйа̄каран̣ам̣ ахоси. ма̄н̣авака̄ле паббаджитатта̄ имасса тхерасса ма̄н̣авотвева саман̃н̃а̄ джа̄та̄ти.

ма̄н̣аваттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. суйа̄манаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

ка̄маччхандо ча бйа̄па̄доти а̄йасмато суйа̄манаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанто ито еканавуте каппе випассисса бхагавато ка̄ле дхан̃н̃аватӣнагаре бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вайаппатто бра̄хман̣асиппесу ниппхаттим̣ патва̄ бра̄хман̣аманте ва̄чети. тена ча самайена випассӣ бхагава̄ махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ дхан̃н̃аватӣнагарам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо хоти. там̣ дисва̄ бра̄хман̣о пасанначитто аттано гехам̣ нетва̄ а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ тассӯпари пуппхасантха̄рам̣ сантхаритва̄ ада̄си, саттхари таттха нисинне пан̣ӣтена а̄ха̄рена сантаппеси, бхутта̄вин̃ча пуппхагандхена пӯджеси. саттха̄ анумоданам̣ ватва̄ пакка̄ми. со тена пун̃н̃акаммена девалоке ниббаттитва̄ апара̄парам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де веса̄лийам̣ ан̃н̃атарасса бра̄хман̣асса путто хутва̄ ниббатти, суйа̄манотисса на̄мам̣ ахоси. со вайаппатто тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ параманиссамайутто хутва̄ гехава̄сӣнам̣ ка̄мӯпабхогам̣ джигуччхитва̄ джха̄нанинно бхагавато веса̄лигамане пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ кхураггейева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.13.65-74) –

‘‘нагаре дхан̃н̃аватийа̄, ахосим̣ бра̄хман̣о тада̄;

лаккхан̣е итиха̄се ча, санигхан̣д̣усакет̣убхе.

‘‘падако веййа̄каран̣о, нимиттаковидо ахам̣;

манте ча сиссе ва̄чесим̣, тин̣н̣ам̣ веда̄на па̄рагӯ.

‘‘пан̃ча уппалахаттха̄ни, пит̣т̣хийам̣ т̣хапита̄ни ме;

а̄хутим̣ йит̣т̣хука̄мохам̣, питума̄тусама̄гаме.

‘‘тада̄ випассӣ бхагава̄, бхиккхусан̇гхапураккхато;

обха̄сенто диса̄ сабба̄, а̄гаччхати нара̄сабхо.

‘‘а̄санам̣ пан̃н̃апетва̄на, нимантетва̄ маха̄муним̣;

сантхаритва̄на там̣ пуппхам̣, абхинесим̣ сакам̣ гхарам̣.

‘‘йам̣ ме аттхи саке гехе, а̄мисам̣ паччупат̣т̣хитам̣;

та̄хам̣ буддхасса па̄да̄сим̣, пасанно сехи па̄н̣ибхи.

‘‘бхутта̄вим̣ ка̄ламан̃н̃а̄йа пуппхахаттхамада̄сахам̣;

анумодитва̄на саббан̃н̃ӯ, пакка̄ми уттара̄мукхо.

‘‘еканавутито каппе, йам̣ пуппхамададим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, пуппхада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘анантарам̣ ито каппе, ра̄джа̄хум̣ варадассано;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ нӣваран̣аппаха̄накиттанамукхена ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто –

74. ‘‘ка̄маччхандо ча бйа̄па̄до, тхинамиддхан̃ча бхиккхуно;

уддхаччам̣ вичикиччха̄ ча, саббасова на виджджатӣ’’ти. – га̄тхам̣ абха̄си;

таттха ка̄маччхандоти ка̄месу чхандо, ка̄мо ча со чхандо ча̄типи ка̄маччхандо, ка̄мара̄го. идха пана саббопи ра̄го ка̄маччхандо аггамаггаваджджхасса̄пи адхиппетатта̄, тена̄ха ‘‘саббасова на виджджатӣ’’ти. саббепи хи тебхӯмакадхамма̄ ка̄манӣйат̣т̣хена ка̄ма̄, таттха паватто ра̄го ка̄маччхандо, тена̄ха бхагава̄ – ‘‘а̄руппе ка̄маччханданӣваран̣ам̣ пат̣ичча тхинамиддханӣваран̣ам̣ уддхаччанӣваран̣ам̣ авиджджа̄нӣваран̣ам̣ уппаджджатӣ’’ти (пат̣т̣ха̄. 3.8.8) бйа̄паджджати читтам̣ пӯтибха̄вам̣ гаччхати етена̄ти бйа̄па̄до, ‘‘анаттхам̣ ме ачарӣ’’тиа̄динайаппаватто (дха. са. 1066; вибха. 909) а̄гха̄то. тхинам̣ читтасса акалйата̄ анусса̄хасам̣хананам̣, миддхам̣ ка̄йасса акалйата̄ асаттивигха̄то, тадубхайампи тхинан̃ча миддхан̃ча тхинамиддхам̣, кичча̄ха̄рапат̣ипаккха̄нам̣ еката̄йа екам̣ катва̄ вуттам̣. уддхатабха̄во уддхаччам̣, йена дхаммена читтам̣ уддхатам̣ хоти авӯпасантам̣, со четасо виккхепо уддхаччам̣. уддхаччаггахан̣енева четтха кичча̄ха̄рапат̣ипаккха̄нам̣ сама̄ната̄йа куккуччампи гахитамева̄ти дат̣т̣хаббам̣. там̣ паччха̄нута̄палаккхан̣ам̣. йо хи ката̄катакусала̄кусалӯпаниссайо виппат̣иса̄ро, там̣ куккуччам̣. вичикиччха̄ти, ‘‘евам̣ ну кхо на ну кхо’’ти сам̣сайам̣ а̄паджджати, дхаммасабха̄вам̣ ва̄ вичинанто киччхати киламати ета̄йа̄ти вичикиччха̄, буддха̄диваттхуко сам̣сайо. саббасоти анавасесато. на виджджатӣти наттхи, маггена самуччхиннатта̄ на упалаббхати. идан̃ча пададвайам̣ паччекам̣ йоджетаббам̣ айан̃хеттха йоджана̄ – йасса бхиккхуно тена тена арийамаггена самуччхиннатта̄ ка̄маччхандо ча бйа̄па̄до ча тхинамиддхан̃ча уддхаччакуккуччан̃ча вичикиччха̄ ча саббасова на виджджати, тасса на кин̃чи каран̣ӣйам̣, катасса ва̄ патичайоти ан̃н̃а̄падесена ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти. пан̃часу хи нӣваран̣есу маггена самуччхиннесу тадекат̣т̣хата̄йа саббепи килеса̄ самуччхинна̄йева хонти. тена̄ха – ‘‘саббете бхагаванто пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе’’ти (дӣ. ни. 2.146).

суйа̄манаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. суса̄радаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

са̄дху сувихита̄на дассананти а̄йасмато суса̄радаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ виджджа̄падесу ниппхаттим̣ гантва̄ ка̄месу а̄дӣнавам̣ дисва̄ гхара̄ва̄сам̣ паха̄йа та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ химавантаппадесе аран̃н̃а̄йатане ассамам̣ ка̄ретва̄ виха̄си. атха нам̣ анугган̣ханто падумуттаро бхагава̄ бхиккха̄ча̄равела̄йам̣ упасан̇ками. со дӯратова дисва̄ пасаннама̄насо паччуггантва̄ паттам̣ гахетва̄ мадхура̄ни пхала̄ни паккхипитва̄ ада̄си. бхагава̄ там̣ пат̣иггахетва̄ анумоданам̣ катва̄ пакка̄ми. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де дхаммасена̄патино н̃а̄тибра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ мандапан̃н̃атта̄ суса̄радоти гахитана̄мо апарабха̄ге дхаммасена̄патисса сантике дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.13.75-83) –

‘‘аджджха̄йако мантадхаро, тин̣н̣ам̣ веда̄на па̄рагӯ;

химавантасса̄видӯре, васа̄ми ассаме ахам̣.

‘‘аггихуттан̃ча ме аттхи, пун̣д̣арӣкапхала̄ни ча;

пут̣аке никкхипитва̄на, думагге лаггитам̣ майа̄.

‘‘падумуттаро локавидӯ, а̄хутӣнам̣ пат̣иггахо;

мамуддхаритука̄мо со, бхиккханто мамупа̄гами.

‘‘пасанначитто сумано, пхалам̣ буддхассада̄сахам̣;

виттисан̃джанано майхам̣, дит̣т̣хадхаммасукха̄вахо.

‘‘суван̣н̣аван̣н̣о самбуддхо, а̄хутӣнам̣ пат̣иггахо;

анталиккхе т̣хито саттха̄, имам̣ га̄тхам̣ абха̄сатха.

‘‘имина̄ пхалада̄нена, четана̄пан̣идхӣхи ча;

каппа̄нам̣ сатасахассам̣, дуггатим̣ нупападжджаси.

‘‘тенева суккамӯлена, анубхотва̄на сампада̄;

паттомхи ачалам̣ т̣ха̄нам̣, хитва̄ джайапара̄джайам̣.

‘‘ито саттасате каппе, ра̄джа̄ а̄сим̣ суман̇гало;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ саппурисӯпаниссайа̄нисам̣сакиттана̄падесена ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто –

75. ‘‘са̄дху сувихита̄на дассанам̣, кан̇кха̄ чхиджджати буддхи вад̣д̣хати;

ба̄лампи каронти пан̣д̣итам̣, тасма̄ са̄дху сатам̣ сама̄гамо’’ти. –

га̄тхам̣ абха̄си.