3. суман̇галаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
сумуттикоти а̄йасмато суман̇галаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? сопи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ пун̃н̃ам̣ упачинанто сиддхаттхасса бхагавато ка̄ле руккхадевата̄ хутва̄ ниббатти. со екадивасам̣ саттха̄рам̣ нха̄йитва̄ екачӣварам̣ т̣хитам̣ дисва̄ соманассаппатто хутва̄ аппхот̣еси. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийа̄ авидӯре ан̃н̃атарасмим̣ га̄маке та̄дисена камманиссандена далиддакуле ниббатти. тасса суман̇галоти на̄мам̣ ахоси. со вайаппатто кхуджджака̄ситанан̇галакудда̄лапариккха̄ро хутва̄ касийа̄ джӣвати. со екадивасам̣ ран̃н̃а̄ пасенадикосалена бхагавато бхиккхусан̇гхасса ча маха̄да̄не паваттийама̄не да̄нопакаран̣а̄ни гахетва̄ а̄гаччхантехи мануссехи саддхим̣ дадхигхат̣ам̣ гахетва̄ а̄гато бхиккхӯнам̣ сакка̄расамма̄нам̣ дисва̄ ‘‘име саман̣а̄ сакйапуттийа̄ сукхумаваттхасуниваттха̄ субходжана̄ни бхун̃джитва̄ нива̄тесу сена̄санесу вихаранти, йам̣нӯна̄хампи паббаджеййа’’нти чинтетва̄, ан̃н̃атарам̣ маха̄тхерам̣ упасан̇камитва̄ аттано паббаджджа̄дхиппа̄йам̣ ниведеси. со там̣ карун̣а̄йанто пабба̄джетва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхи. со аран̃н̃е вихаранто екавиха̄ре ниббинно уккан̣т̣хито хутва̄, виббхамитука̄мо н̃а̄тига̄мам̣ гаччханто антара̄магге каччхам̣ бандхитва̄ кхеттам̣ касанте килит̣т̣хаваттханиваттхе самантато раджокин̣н̣асарӣре ва̄та̄тапена пхуссанте кассаке дисва̄, ‘‘махантам̣ ватиме сатта̄ джӣвиканимиттам̣ дуккхам̣ паччанубхонтӣ’’ти сам̣вегам̣ пат̣илабхи. н̃а̄н̣асса парипа̄кам̣ гататта̄ йатха̄гахитам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ упат̣т̣ха̄си. со ан̃н̃атарам̣ руккхамӯлам̣ упагантва̄ вивекам̣ лабхитва̄ йонисо манасикаронто випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ маггапат̣ипа̄т̣ийа̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.12.11-19) –
‘‘аттхадассӣ джинаваро, локаджет̣т̣хо нара̄сабхо;
виха̄ра̄ абхиниккхамма, тал̣а̄кам̣ упасан̇ками.
‘‘нха̄тва̄ питва̄ ча самбуддхо, уттаритвекачӣваро;
ат̣т̣ха̄си бхагава̄ таттха, вилокенто дисодисам̣.
‘‘бхаване упавит̣т̣хохам̣, аддасам̣ локана̄йакам̣;
хат̣т̣хо хат̣т̣хена читтена, аппхот̣есим̣ ахам̣ тада̄.
‘‘сатарам̣сим̣ва джотантам̣, пабха̄сантам̣ва кан̃чанам̣;
наччагӣте пайуттохам̣, пан̃чан̇гатӯрийамхи ча.
‘‘йам̣ йам̣ йонупападжджа̄ми, деваттам̣ атха ма̄нусам̣;
саббе сатте абхибхоми, випуло хоти ме йасо.
‘‘намо те пуриса̄джан̃н̃а, намо те пурисуттама;
атта̄нам̣ тосайитва̄на, паре тосеси твам̣ муни.
‘‘париггахе нисӣдитва̄, ха̄сам̣ катва̄на суббате;
упат̣т̣хахитва̄ самбуддхам̣, туситам̣ упападжджахам̣.
‘‘сол̣асето каппасате, двинаваекачинтита̄;
саттаратанасампанна̄, чаккаваттӣ махаббала̄.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
арахаттам̣ пана патва̄ сампаттим̣ аттано дуккхавимуттин̃ча киттанавасена уда̄нам̣ уда̄ненто ‘‘сумуттико’’тиа̄дима̄ха.
43. таттха сумуттикоти сундара̄ аччантиката̄йа апунаббхавика̄ мутти етасса̄ти сумуттико. тасса пана вимуттийа̄ па̄сам̣сийата̄йа аччхарийата̄йа ча аппхот̣енто а̄ха ‘‘сумуттико’’ти. пуна таттха вимуттийам̣ аттано паса̄дасса дал̣хабха̄вам̣ дассенто ‘‘са̄ху сумуттикомхӣ’’ти а̄ха. ‘‘са̄дху сут̣т̣ху муттико ватамхӣ’’ти аттхо. ‘‘куто пана̄йам̣ сумуттиката̄’’ти? ка̄ман̃ча̄йам̣ тхеро саббасма̄пи ват̣т̣адуккхато сувимутто, аттано пана та̄ва упат̣т̣хитам̣ ативийа анит̣т̣хабхӯтам̣ дуккхам̣ дассенто ‘‘тӣхи кхуджджакехӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха кхуджджакехӣти кхуджджасабха̄вехи, кхуджджа̄ка̄рехи ва̄. ниссаккавачанан̃четам̣ муттасадда̄пеккха̄йа. кассако хи акхуджджопи сама̄но тӣсу т̣ха̄несу атта̄нам̣ кхуджджам̣ катва̄ дассети ла̄йане касане кудда̄лакамме ча. йо хи пана кассако ла̄йана̄дӣни кароти, та̄нипи асита̄дӣни кут̣ила̄ка̄рато кхуджджака̄нӣти вуттам̣ ‘‘тӣхи кхуджджакехӣ’’ти.
ида̄ни та̄ни сарӯпато дассенто ‘‘асита̄су майа̄, нан̇гала̄су майа̄, кхуддакудда̄ла̄су майа̄’’ти а̄ха. таттха асита̄су майа̄ти лавиттехи майа̄ муттанти аттхо. ниссакке четам̣ бхуммавачанам̣. сесесупи есева найо. апаре пана ‘‘асита̄су майа̄ти лавиттехи каран̣абхӯтехи майа̄ кхуджджита’’нти ваданти. тесам̣ матена каран̣аттхе хетумхи ва̄ бхуммавачанам̣. ‘‘нан̇гала̄сӯ’’ти лин̇гавипалла̄сам̣ катва̄ вуттам̣, нан̇галехи касирехӣти аттхо. аттана̄ вал̣ан̃джитакудда̄ласса сабха̄вато вал̣ан̃джанена ва̄ аппаката̄йа вуттам̣ ‘‘кхуддакудда̄ла̄сӯ’’ти ‘‘кун̣т̣хакудда̄ла̄сӯ’’типи па̄л̣и. вал̣ан̃джаненева атикхин̣акхан̣иттесӯти аттхо. идхамева̄ти ма-ка̄ро падасандхикаро. атха ва̄пӣти ва̄-саддо нипа̄таматтам̣. га̄маке т̣хитатта̄ та̄ни асита̄дӣни кин̃ча̄пи идхева мама самӣпейева, татха̄пи аламева хотӣти аттхо. туритавасена четам̣ а̄мед̣итавачанам̣. джха̄йа̄ти пхаласама̄паттиджджха̄навасена дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄раттхам̣ диббавиха̄ра̄дивасена ча джха̄йа. суман̇гала̄ти атта̄нам̣ а̄лапати. джха̄не пана а̄дарадассанаттхам̣ а̄мед̣итам̣ катам̣. аппаматто вихара̄ти сатипан̃н̃а̄вепуллаппаттийа̄ саббаттхакамева аппаматтоси твам̣, тасма̄ ида̄ни сукхам̣ вихара, суман̇гала. кечи пана ‘‘арахаттам̣ аппатва̄ ева випассана̄йа вӣтхипат̣ипанна̄йа са̄сане сан̃джа̄та̄бхиратийа̄ йатха̄нубхӯтам̣ гхара̄ва̄садуккхам̣ джигуччханто тхеро имам̣ га̄тхам̣ ватва̄ паччха̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣ӣ’’ти ваданти. тесам̣ матена ‘‘джха̄йа аппаматто вихара̄’’ти пада̄нам̣ аттхо випассана̄маггавасенапи йуджджати ева.
суман̇галаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.