4. са̄нуттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

матам̣ ва̄ амма родантӣти а̄йасмато са̄нуттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? сопи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ пун̃н̃ам̣ упачинанто ито чатунавуте каппе сиддхаттхасса бхагавато хаттхапа̄дадхованамукхавиккха̄лана̄нам̣ аттха̄йа удакам̣ упанеси. саттха̄ хи бходжанака̄ле хаттхапа̄де дховитука̄мо ахоси. со саттху а̄ка̄рам̣ саллаккхетва̄ удакам̣ упанеси. бхагава̄ хаттхапа̄де дховитва̄ бхун̃джитва̄ мукхам̣ виккха̄летука̄мо ахоси. со тампи н̃атва̄ мукходакам̣ упанеси. саттха̄ мукхам̣ виккха̄летва̄ мукхадхованакиччам̣ нит̣т̣ха̄песи. евам̣ бхагава̄ анукампам̣ упа̄да̄йа тена карӣйама̄нам̣ веййа̄ваччам̣ са̄дийи. со тена пун̃н̃акаммена девалоке ниббаттитва̄ апара̄парам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ ан̃н̃атарасса упа̄сакасса гехе пат̣исандхим̣ ган̣хи. тасмим̣ габбхагатейева пита̄ пава̄сам̣ гато, упа̄сика̄ дасама̄саччайена путтам̣ виджа̄йитва̄ са̄нӯтисса на̄мам̣ ака̄си. тасмим̣ ануккамена вад̣д̣ханте саттавассикам̣йева нам̣ бхиккхӯнам̣ сантике пабба̄джеси, ‘‘евамайам̣ анантара̄йо вад̣д̣хитва̄ аччантасукхабха̄гӣ бхависсатӣ’’ти. ‘‘со са̄нуса̄ман̣еро’’ти пан̃н̃а̄то пан̃н̃ава̄ ваттасампанно бахуссуто дхаммакатхико саттесу меттаджджха̄сайо хутва̄ деваманусса̄нам̣ пийо ахоси мана̄поти саббам̣ са̄нусутте а̄гатанайена ведитаббам̣.

тасса атӣтаджа̄тийам̣ ма̄та̄ йаккхайонийам̣ ниббатти. там̣ йаккха̄ ‘‘са̄нуттхерасса айам̣ ма̄та̄’’ти гаручиттика̄рабахула̄ хутва̄ ма̄ненти. евам̣ гаччханте ка̄ле путхуджджанабха̄васса а̄дӣнавам̣ вибха̄вентам̣ вийа екадивасам̣ са̄нусса йонисо манасика̄ра̄бха̄ва̄ айонисо уммуджджантасса виббхамитука̄мата̄читтам̣ уппаджджи. там̣ тасса йаккхинима̄та̄ н̃атва̄ мануссама̄туйа̄ а̄рочеси – ‘‘тава путто, са̄ну, ‘виббхамисса̄мӣ’ти читтам̣ уппа̄деси, тасма̄ твам̣ –

‘‘са̄нум̣ пабуддхам̣ ваджджа̄си, йаккха̄нам̣ вачанам̣ идам̣;

ма̄ка̄си па̄пакам̣ каммам̣, а̄ви ва̄ йади ва̄ рахо.

‘‘саче твам̣ па̄пакам̣ каммам̣, кариссаси кароси ва̄;

на те дуккха̄ памутйаттхи, уппачча̄пи пала̄йато’’ти. (сам̣. ни. 1.239; дха. па. ат̣т̣ха. 2.325 са̄нуса̄ман̣ераваттху) –

евам̣ бхан̣а̄хӣ’’ти. еван̃ча пана ватва̄ йаккхинима̄та̄ таттхевантарадха̄йи. мануссама̄та̄ пана там̣ сутва̄ паридевасокасама̄панна̄ четодуккхасамаппита̄ ахоси. атха са̄нуса̄ман̣еро пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ма̄ту сантикам̣ упагато ма̄тарам̣ родама̄нам̣ дисва̄ ‘‘амма, ким̣ нисса̄йа родасӣ’’ти ватва̄ ‘‘там̣ нисса̄йа̄’’ти ча вутто ма̄ту ‘‘матам̣ ва̄, амма, роданти, йо ва̄ джӣвам̣ на диссатӣ’’ти га̄тхам̣ абха̄си.

44. тассаттхо – ‘‘амма, роданта̄ на̄ма н̃а̄така̄ митта̄ ва̄ аттано н̃а̄такам̣ миттам̣ ва̄ матам̣ уддисса роданти паралокам̣ гататта̄, йо ва̄ н̃а̄тако митто ва̄ джӣвам̣ джӣванто десантарам̣ паккантата̄йа ча на диссати, там̣ ва̄ уддисса роданти, убхайампетам̣ майи на виджджати, евам̣ санте джӣвантам̣ дхарама̄нам̣ мам̣ пурато т̣хитам̣ пассантӣ; касма̄, амма, родаси?мам̣ уддисса тава роданасса ка̄ран̣амева наттхӣ’’ти.

там̣ сутва̄ тасса ма̄та̄ ‘‘маран̣ан̃хетам̣, бхиккхаве, йо сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттатӣ’’ти (ма. ни. 3.63) суттапада̄нуса̄рена уппаббаджанам̣ арийасса винайе маран̣анти дассентӣ –

‘‘матам̣ ва̄ путта роданти, йо ва̄ джӣвам̣ на диссати;

йо ча ка̄ме чаджитва̄на, пунара̄гаччхате идха.

‘‘там̣ ва̄пи путта роданти, пуна джӣвам̣ мато хи со;

куккул̣а̄ уббхато та̄та, куккул̣ам̣ патитумиччхасӣ’’ти. (сам̣. ни. 1.239; дха. па. ат̣т̣ха. 2.са̄нуса̄ман̣ераваттху) –

га̄тха̄двайам̣ абха̄си.

таттха ка̄ме чаджитва̄на̄ти неккхаммаджджха̄сайена ваттхука̄ме паха̄йа, тан̃ча килесака̄масса тадан̇гаппаха̄навасена ведитаббам̣. паббаджджа̄ хеттха ка̄мапаричча̄го адхиппето. пунара̄гаччхате идха̄ти идха гехе пунадева а̄гаччхати, хӣна̄йа̄ваттанам̣ сандха̄йа вадати. там̣ ва̄пӣти йо паббаджитва̄ виббхамати, там̣ ва̄пи пуггалам̣ матам̣ вийама̄дисийо роданти. касма̄ти че? пуна джӣвам̣ мато хи соти виббхаманато паччха̄ йо джӣванто, со гун̣амаран̣ена аттхато матойева. ида̄нисса сависесасам̣вегам̣ джанетум̣ ‘‘куккул̣а̄’’тиа̄ди вуттам̣. тассаттхо – ‘‘ахораттам̣ а̄диттам̣ вийа хутва̄ д̣аханат̣т̣хена куккул̣анирайасадисатта̄ куккул̣а̄ гихибха̄ва̄ анукампантийа̄ майа̄ уббхато уддхато, та̄та са̄ну, куккул̣ам̣ патитум̣ иччхаси патитука̄мосӣ’’ти.

там̣ сутва̄ са̄нуса̄ман̣еро сам̣вегаджа̄то хутва̄ випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.21.25-29) –

‘‘бхун̃джантам̣ саман̣ам̣ дисва̄, виппасаннамана̄вилам̣;

гхат̣енодакама̄да̄йа, сиддхаттхасса ада̄сахам̣.

‘‘ниммало хомахам̣ аджджа, вимало кхӣн̣асам̣сайо;

бхаве ниббаттама̄насса, пхалам̣ ниббаттате субхам̣.

‘‘чатуннавутито каппе, удакам̣ йамада̄сахам̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, дакада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘екасат̣т̣химхито каппе, екова вимало аху;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ тхеро имисса̄ га̄тха̄йа васена ‘‘майхам̣ випассана̄рамбхо арахаттаппатти ча джа̄та̄’’ти уда̄навасена тамева га̄тхам̣ паччуда̄ха̄си.

са̄нуттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.