5. индрийасамодха̄наван̣н̣ана̄
204. ида̄ни сама̄дхим̣ бха̄вайато випассанам̣ бха̄вайато ча индрийасамодха̄нам̣ дассетука̄мо пат̣хамам̣ та̄ва упат̣т̣ха̄накосаллаппабхедам̣ ниддиситум̣ путхуджджано сама̄дхим̣ бха̄вентотиа̄дима̄ха. таттха путхуджджано сама̄дхим̣ бха̄вентоти ниббедхабха̄гийам̣ сама̄дхим̣ бха̄венто. секкхасса вӣтара̄гасса ча пана локуттаропи сама̄дхи лаббхати. а̄ваджджитатта̄ти касин̣а̄динимиттасса а̄ваджджитатта̄, касин̣а̄дипарикаммам̣ катва̄ таттха уппа̄дитанимиттатта̄ти вуттам̣ хоти. а̄рамман̣ӯпат̣т̣ха̄накусалоти тасса уппа̄дитасса нимиттассева упат̣т̣ха̄не кусало. саматханимиттӯпат̣т̣ха̄накусалоти ачча̄раддхавӣрийата̄дӣхи уддхате читте пассаддхисама̄дхиупеккха̄самбоджджхан̇габха̄вана̄васена читтопасаманимиттасса упат̣т̣ха̄не кусало. паггаханимиттӯпат̣т̣ха̄накусалоти атиситхилавӣрийата̄дӣхи лӣне читте дхаммавичайавӣрийапӣтисамбоджджхан̇габха̄вана̄васена читтапаггаханимиттасса упат̣т̣ха̄не кусало. авиккхепӯпат̣т̣ха̄накусалоти ануддхата̄лӣначиттасса сампайуттасса сама̄дхисса упат̣т̣ха̄не кусало. обха̄сӯпат̣т̣ха̄накусалоти пан̃н̃а̄пайогамандата̄йа нирасса̄де читте ат̣т̣хасам̣вегаваттхупаччавеккхан̣ена читтам̣ сам̣веджетва̄ н̃а̄н̣обха̄сасса упат̣т̣ха̄не кусало. ат̣т̣ха сам̣вегаваттхӯни на̄ма джа̄тиджара̄бйа̄дхимаран̣а̄ни чатта̄ри, апа̄йадуккхам̣ пан̃чамам̣, атӣте ват̣т̣амӯлакам̣ дуккхам̣, ана̄гате ват̣т̣амӯлакам̣ дуккхам̣, паччуппанне а̄ха̄рапарийет̣т̣химӯлакам̣ дуккханти. сампахам̣санӯпат̣т̣ха̄накусалоти упасамасукха̄надхигамена нирасса̄де читте буддхадхаммасан̇гхагун̣а̄нуссаран̣ена читтам̣ паса̄денто сампахам̣санасса упат̣т̣ха̄не кусало. упеккхӯпат̣т̣ха̄накусалоти уддхата̄дидосавирахите читте ниггахапаггаха̄дӣсу бйа̄па̄ра̄бха̄вакаран̣ена упеккха̄йа упат̣т̣ха̄не кусало. секкхоти тиссо сиккха̄ сиккхатӣти секкхо. екаттӯпат̣т̣ха̄накусалоти сакка̄йадит̣т̣ха̄дӣнам̣ пахӣнатта̄ неккхамма̄дино екаттасса упат̣т̣ха̄не кусало.
вӣтара̄готи саббасо пахӣнара̄гатта̄ вӣтара̄го кхӣн̣а̄саво. н̃а̄н̣ӯпат̣т̣ха̄накусалоти араха̄ дхаммесу вигатасаммохатта̄ таттха таттха асаммохан̃а̄н̣асса упат̣т̣ха̄не кусало. вимуттӯпат̣т̣ха̄накусалоти арахаттапхалавимуттийа̄ упат̣т̣ха̄не кусало. вимуттӣти хи саббакилесехи вимуттатта̄ арахаттапхалавимутти адхиппета̄.
205. випассана̄бха̄вана̄йа упат̣т̣ха̄на̄нупат̣т̣ха̄несу аниччатотиа̄дӣни ниччатотиа̄дӣни ча сӣлакатха̄йам̣ вуттанайенева ведитабба̄ни. па̄т̣хато пана ‘‘а̄йӯхана̄нупат̣т̣ха̄накусало випарин̣а̄мӯпат̣т̣ха̄накусало анимиттӯпат̣т̣ха̄накусало нимитта̄нупат̣т̣ха̄накусало аппан̣ихитӯпат̣т̣ха̄накусало пан̣идхианупат̣т̣ха̄накусало абхинивеса̄нупат̣т̣ха̄накусало’’ти етесу са̄мивачанена сама̄сападаччхедо ка̄таббо. сесесу пана ниссаккавачанена па̄т̣хо.
206. сун̃н̃атӯпат̣т̣ха̄накусалоти панеттха сун̃н̃ато упат̣т̣ха̄накусалоти ва̄ сун̃н̃ата̄йа упат̣т̣ха̄накусалоти ва̄ падаччхедо ка̄таббо. йасма̄ пана ниббида̄вира̄ганиродхапат̣иниссагга̄нупассана̄ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄ йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассанам̣ пат̣исан̇кха̄нупассана̄ виват̣т̣ана̄нупассана̄ти има̄ ат̣т̣ха маха̄випассана̄ аттано сабха̄вависесена висесита̄, на а̄рамман̣ависесена, тасма̄ има̄сам̣ ат̣т̣ханнам̣ ‘‘аниччато упат̣т̣ха̄накусало хотӣ’’тиа̄дӣни вачана̄ни вийа ‘‘ниббида̄то упат̣т̣ха̄накусало хотӣ’’тиа̄дӣни вачана̄ни на йуджджанти. тасма̄ ева има̄ ат̣т̣ха на йоджита̄. а̄дӣнава̄нупассана̄ пана ‘‘сун̃н̃атӯпат̣т̣ха̄накусало хоти, абхинивеса̄нупат̣т̣ха̄накусало хотӣ’’ти имина̄ йугалакавачаненева аттхато ‘‘а̄дӣнавато упат̣т̣ха̄накусало хоти, а̄лайа̄бхинивеса̄нупат̣т̣ха̄накусало хотӣ’’ти йоджита̄ва хотӣти сарӯпена на йоджита̄. ити пурима̄ ча ат̣т̣ха, айан̃ча а̄дӣнава̄нупассана̄ти ат̣т̣ха̄расасу маха̄випассана̄су има̄ нава айоджетва̄ итара̄ ева нава йоджита̄ти ведитабба̄. н̃а̄н̣ӯпат̣т̣ха̄накусалоти секкхо випассанӯпаккилеса̄нам̣ абха̄вато випассана̄бха̄вана̄йа н̃а̄н̣асса упат̣т̣ха̄не кусало. сама̄дхибха̄вана̄йа пана никантисаббха̄вато н̃а̄н̣ӯпат̣т̣ха̄не кусалоти на вутто.
висан̃н̃огӯпат̣т̣ха̄накусалоти ‘‘ка̄майогависан̃н̃ого бхавайогависан̃н̃ого дит̣т̣хийогависан̃н̃ого авиджджа̄йогависан̃н̃ого’’ти (дӣ. ни. 3.312) чатудха̄ вуттасса висан̃н̃огасса упат̣т̣ха̄не кусало. сан̃н̃ога̄нупат̣т̣ха̄накусалоти ка̄майогабхавайогадит̣т̣хийога̄виджджа̄йогавасена чатудха̄ вуттасса сан̃н̃огасса анупат̣т̣ха̄не кусало. ниродхӯпат̣т̣ха̄накусалоти ‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно нибба̄наниннам̣ читтам̣ хоти нибба̄напон̣ам̣ нибба̄напаббха̄рам̣ вивекат̣т̣хам̣ неккхамма̄бхиратам̣ бйантӣбхӯтам̣ саббасо а̄сават̣т̣ха̄нийехи дхаммехӣ’’ти (а. ни. 10.90; пат̣и. ма. 2.44 аттхато сама̄нам̣) вуттакхӣн̣а̄савабалавасена нибба̄нанинначиттатта̄ кхӣн̣а̄савова ниродхасан̇кха̄тасса нибба̄насса упат̣т̣ха̄не кусало.
а̄рамман̣ӯпат̣т̣ха̄накусалавасена̄тиа̄дӣсу кусаланти н̃а̄н̣ам̣. н̃а̄н̣ампи хи кусалапуггалайогато кусалам̣ йатха̄ пан̣д̣итапуггалайогато ‘‘пан̣д̣ита̄ дхамма̄’’ти (дха. са. дукама̄тика̄ 103). тасма̄ косаллавасена̄ти аттхо.
207. ида̄ни чатусат̣т̣хийа̄ а̄ка̄рехӣтиа̄ди н̃а̄н̣акатха̄йам̣ (пат̣и. ма. 1.107) вуттампи индрийакатха̄самбандхена идха̄нетва̄ вуттам̣. там̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитаббам̣.
208. пуна самантачаккхусамбандхена индрийавидха̄нам̣ ваттука̄мо на тасса аддит̣т̣хамидхаттхи кин̃чӣтиа̄дима̄ха. таттха самантачаккхӯти саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣. пан̃н̃индрийасса васена̄тиа̄дина̄ пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ авийогитам̣ дассети. саддаханто пагган̣ха̄тӣтиа̄дӣхи екекиндрийамӯлакехи пан̃чахи чатуккехи пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ ниннапайогака̄ле ва̄ маггаккхан̣е ва̄ екарасабха̄вам̣ ан̃н̃аман̃н̃апаччайабха̄ван̃ча дассети. саддахитатта̄ паггахитантиа̄дӣхи екекиндрийамӯлакехи пан̃чахи чатуккехи пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ ниббаттика̄ле ва̄ пхалака̄ле ва̄ екарасабха̄вам̣ ан̃н̃аман̃н̃апаччайабха̄ван̃ча дассети. пуна буддхачаккхусамбандхена индрийавидха̄нам̣ ваттука̄мо йам̣ буддхачаккхӯтиа̄дима̄ха. таттха буддхачаккхӯти индрийапаропарийаттан̃а̄н̣ам̣ а̄сайа̄нусайан̃а̄н̣ан̃ча. буддхан̃а̄н̣анти ча идам̣ тадева двайам̣, сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттаттхамева̄ти.
индрийасамодха̄наван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
саддхаммаппака̄синийа̄ пат̣исамбхида̄магга-ат̣т̣хакатха̄йа
индрийакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.