пат̣хамаччхаккам̣

154. пат̣хамаччхакке асса̄са̄димаджджхапарийоса̄нанти аббхантарапависанава̄тасса на̄сикаггам̣ ва̄ мукханимиттам̣ ва̄ а̄ди, хадайам̣ маджджхам̣, на̄бхи парийоса̄нам̣. там̣ тасса а̄димаджджхапарийоса̄нам̣ сатийа̄ анугаччхато йогисса т̣ха̄нана̄натта̄нугаманена читтам̣ аджджхаттам̣ виккхепам̣ гаччхати, там̣ аджджхаттавиккхепагатам̣ читтам̣ екатте асан̣т̣хаханато сама̄дхисса парипантхо. пасса̄са̄димаджджхапарийоса̄нанти бахиниккхаманава̄тасса на̄бхи а̄ди, хадайам̣ маджджхам̣, на̄сикаггам̣ ва̄ мукханимиттам̣ ва̄ бахиа̄ка̄со ва̄ парийоса̄нам̣. йоджана̄ панеттха вуттанайенева ведитабба̄. асса̄сапат̣икан̇кхана̄ никантитан̣ха̄чарийа̄ти ‘‘на̄сика̄ва̄та̄йаттамидам̣ каммат̣т̣ха̄на’’нти саллаккхетва̄ ол̣а̄рикол̣а̄рикасса асса̄сасса паттхана̄сан̇кха̄та̄ ника̄мана̄ ева тан̣ха̄паватти. тан̣ха̄паваттийа̄ сати екатте асан̣т̣хаханато сама̄дхисса парипантхо. пасса̄сапат̣икан̇кхана̄ никантӣти пуна асса̄сапуббакасса пасса̄сасса паттхана̄сан̇кха̄та̄ никанти. сесам̣ вуттанайенева йоджетаббам̣. асса̄сена̄бхитуннасса̄ти атидӣгхам̣ атирассам̣ ва̄ асса̄сам̣ каронтасса асса̄самӯлакасса ка̄йачиттакиламатхасса саббха̄вато тена асса̄сена виддхасса пӣл̣итасса. пасса̄сапат̣ила̄бхе муччхана̄ти асса̄сена пӣл̣итатта̄йева пасса̄се асса̄дасан̃н̃ино пасса̄сам̣ паттхайато тасмим̣ пасса̄сапат̣ила̄бхе раджджана̄. пасса̄самӯлакепи есева найо.

вуттассева аттхасса ануван̣н̣анаттхам̣ вуттесу га̄тха̄бандхесу анугаччхана̄ти анугаччхама̄на̄. сатӣти аджджхаттабахиддха̄виккхепахетубхӯта̄ сати. виккхипати анена читтанти виккхепо. ко со? асса̄со. аджджхаттам̣ виккхепо аджджхаттавиккхепо, тасса а̄кан̇кхана̄ аджджхаттавиккхепа̄кан̇кхана̄, асамма̄манасика̄равасена аджджхаттавиккхепакасса асса̄сасса а̄кан̇кхана̄ти вуттам̣ хоти. етенева найена бахиддха̄виккхепапаттхана̄ ведитабба̄. йехӣти йехи упаккилесехи. виккхиппама̄насса̄ти виккхипийама̄насса виккхепам̣ а̄па̄дийама̄насса. но ча читтам̣ вимуччатӣти читтам̣ асса̄сапасса̄са̄рамман̣е ча на̄дхимуччати, паччанӣкадхаммехи ча на вимуччати. читтам̣ но ча вимуччати парапаттийа̄ ча хонтӣти самбандхо. вимоккхам̣ аппаджа̄нанта̄ти со ва̄ ан̃н̃о ва̄ а̄рамман̣а̄дхимуттивимоккхан̃ча паччанӣкавимуттивимоккхан̃ча евам̣ аппаджа̄нанта̄. парапаттийа̄ти парапаччайам̣ парасаддаханам̣ араханти, на аттапаччаккхам̣ н̃а̄н̣анти ‘‘парапаччайика̄’’ти ваттаббе ‘‘парапаттийа̄’’ти вуттам̣. аттхо пана сойева.

дутийаччхаккам̣

155. дутийаччхакке нимиттанти асса̄сапасса̄са̄нам̣ пхусанат̣т̣ха̄нам̣. асса̄сапасса̄са̄ хи дӣгхана̄сикасса на̄са̄пут̣ам̣ гхат̣т̣ента̄ паваттанти, рассана̄сикасса уттарот̣т̣хам̣. йади хи айам̣ йогӣ там̣ нимиттамева а̄ваджджати, тасса нимиттамева а̄ваджджама̄насса асса̄се читтам̣ викампати, на патит̣т̣ха̄тӣти аттхо. тасса тасмим̣ читте аппатит̣т̣хите сама̄дхисса абха̄вато там̣ викампанам̣ сама̄дхисса парипантхо. йади асса̄самева а̄ваджджати, тасса читтам̣ аббхантарапавесанавасена виккхепам̣ а̄вахати, нимитте на патит̣т̣ха̄ти, тасма̄ нимитте викампати. имина̄ найена сесесупи йоджана̄ ка̄табба̄. га̄тха̄су виккхиппатети виккхипӣйати виккхепам̣ а̄па̄дӣйати.

татийаччхаккам̣

156. татийаччхакке атӣта̄нудха̄ванам̣ читтанти пхусанат̣т̣ха̄нам̣ атиккамитва̄ гатам̣ асса̄сам̣ ва̄ пасса̄сам̣ ва̄ анугаччхама̄нам̣ читтам̣. виккхепа̄нупатитанти виккхепена анугатам̣, виккхепам̣ ва̄ сайам̣ анупатитам̣ анугатам̣. ана̄гатапат̣икан̇кханам̣ читтанти пхусанат̣т̣ха̄нам̣ аппаттам̣ асса̄сам̣ ва̄ пасса̄сам̣ ва̄ пат̣икан̇кхама̄нам̣ пачча̄сӣсама̄нам̣ читтам̣. викампитанти тасмим̣ аппатит̣т̣ха̄ненева виккхепена викампитам̣. лӣнанти атиситхилавӣрийата̄дӣхи сан̇кучитам̣. косаджджа̄нупатитанти кусӣтабха̄ва̄нугатам̣. атипаггахитанти ачча̄раддхавӣрийата̄дӣхи атиусса̄хитам̣. уддхачча̄нупатитанти виккхепа̄нугатам̣. абхинатанти асса̄даваттхӯсу бхусам̣ натам̣ аллӣнам̣. апанатанти нирасса̄даваттхӯсу патихатам̣, тато апагатам̣ ва̄, апагатанатам̣ ва̄, на тато апагатанти аттхо. ра̄га̄нупатитанти еттха асса̄сапасса̄санимиттам̣ манасикарото уппаннапӣтисукхе ва̄ пуббе хаситалапитакӣл̣итаваттхӯсу ва̄ ра̄го анупатати. бйа̄па̄да̄нупатитанти еттха манасика̄ре нирасса̄дагатачиттасса уппаннадоманассавасена ва̄ пуббе самуда̄чин̣н̣есу а̄гха̄таваттхӯсу ва̄ бйа̄па̄до анупатати. га̄тха̄су на сама̄дхийатӣти на сама̄хитам̣ хоти. адхичиттанти читтасӣсена ниддит̣т̣хо адхико сама̄дхи.

157. етта̄вата̄ тӣхи чхаккехи ат̣т̣ха̄раса упаккилесе ниддиситва̄ ида̄ни тесам̣ упаккилеса̄нам̣ сама̄дхисса парипантхабха̄васа̄дханена а̄дӣнавам̣ дассенто пуна асса̄са̄димаджджхапарийоса̄нантиа̄дима̄ха. таттха ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонтӣти виккхепасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нам̣ васена рӯпака̄йопи, виккхепасантативасена читтампи махата̄ кхобхена кхубхита̄ садаратха̄ ча хонти. тато мандатарена ин̃джита̄ кампита̄, тато мандатарена пхандита̄ чалита̄ хонти. балава̄пи маджджхимопи мандопи кхобхо хотийева, на сакка̄ кхобхена на бхавитунти вуттам̣ хоти. читтам̣ викампитатта̄ти читтасса викампитатта̄. га̄тха̄су парипун̣н̣а̄ абха̄вита̄ти йатха̄ парипун̣н̣а̄ хоти, татха̄ абха̄вита̄. ин̃джитоти кампито. пхандитоти мандакампито. хет̣т̣ха̄ нӣваран̣а̄нам̣ анантаратта̄ ‘‘имехи ча пана нӣваран̣ехӣ’’ти (пат̣и. ма. 1.153) аччантасамӣпанидассанавачанам̣ катам̣. идха пана нигамане нӣваран̣а̄нам̣ сантаратта̄ техи ча пана нӣваран̣ехӣти параммукханидассанавачанам̣ катам̣.

упаккилесан̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.