8. локуттаракатха̄

локуттаракатха̄ван̣н̣ана̄

43. ида̄ни локуттарадхаммаватийа̄ дхаммачаккакатха̄йа анантарам̣ катхита̄йа локуттаракатха̄йа апуббаттха̄нуван̣н̣ана̄. таттха локуттарападасса аттхо ниддесава̄ре а̄ви бхависсати. чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄тиа̄дайо саттатим̣са бодхипаккхийадхамма̄ йатха̄йогам̣ маггапхаласампайутта̄. те буджджханат̣т̣хена бодхӣти евам̣ладдхана̄масса арийасса паккхе бхаватта̄ бодхипаккхийа̄ на̄ма. паккхе бхаватта̄ти упака̄рабха̄ве т̣хитатта̄. тесу а̄рамман̣есу оккантитва̄ паккхандитва̄ упат̣т̣ха̄нато упат̣т̣ха̄нам̣, сатийева упат̣т̣ха̄нам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣. ка̄йаведана̄читтадхаммесу панасса асубхадуккха̄ничча̄натта̄ка̄рагахан̣авасена субхасукханиччааттасан̃н̃а̄паха̄накиччаса̄дханавасена ча паваттито чатудха̄ бхедо хоти. тасма̄ чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ти вуччати. падаханти етена̄ти падха̄нам̣, собханам̣ падха̄нам̣ саммаппадха̄нам̣, самма̄ ва̄ падаханти етена̄ти саммаппадха̄нам̣, собханам̣ ва̄ там̣ килесавирӯпапаваттавирахитато падха̄нан̃ча хитасукханиппха̄дакат̣т̣хена сет̣т̣хабха̄ва̄ваханато падха̄набха̄вакаран̣ато ва̄ти саммаппадха̄нам̣. вӣрийассетам̣ адхивачанам̣. тайидам̣ уппанна̄нуппанна̄нам̣ акусала̄нам̣ паха̄на̄нуппаттикиччам̣, ануппаннуппанна̄нан̃ча кусала̄нам̣ уппаттит̣т̣хитикиччам̣ са̄дхайатӣти чатуббидхам̣ хоти. тасма̄ чатта̄ро саммаппадха̄на̄ти вуччати. ниппхаттипарийа̄йена иджджханат̣т̣хена, иджджханти ета̄йа сатта̄ иддха̄ вуддха̄ уккам̣сагата̄ хонтӣти имина̄ ва̄ парийа̄йена иддхи, тасса̄ сампайутта̄йа пуббан̇гамат̣т̣хена пхалабхӯта̄йа пуббабха̄гака̄ран̣ат̣т̣хена ча иддхийа̄ па̄доти иддхипа̄до. со чхандавӣрийачиттавӣмам̣са̄васена чатуббидхова хоти. тасма̄ чатта̄ро иддхипа̄да̄ти вуччати. ассаддхийакосаджджапама̄давиккхепасаммоха̄нам̣ абхибхаванато абхибхаванасан̇кха̄тена адхипатийат̣т̣хена индрийам̣. ассаддхийа̄дӣхи анабхибхаванӣйато акампийат̣т̣хена балам̣. тадубхайампи саддха̄вӣрийасатисама̄дхипан̃н̃а̄васена пан̃чавидхам̣ хоти. тасма̄ пан̃чиндрийа̄ни пан̃ча бала̄нӣти вуччанти. буджджханакасаттасса пана ан̇габха̄вена сатиа̄дайо сатта дхамма̄ боджджхан̇га̄, ниййа̄нат̣т̣хена ча самма̄дит̣т̣хиа̄дайо ат̣т̣ха магган̇га̄ хонти. тена вуччати сатта боджджхан̇га̄ арийо ат̣т̣хан̇гико магготи.

ити име саттатим̣са бодхипаккхийа̄ дхамма̄ пуббабха̄ге локийавипассана̄йа ваттама̄на̄йа чуддасавидхена ка̄йам̣ паригган̣хато ча ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣, нававидхена веданам̣ паригган̣хато ча ведана̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣, сол̣асавидхена читтам̣ паригган̣хато ча читта̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣, пан̃чавидхена дхамме паригган̣хато ча дхамма̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣. ити имасмим̣ аттабха̄ве ануппаннапуббам̣ парасса уппаннам̣ акусалам̣ дисва̄ ‘‘йатха̄ пат̣ипаннасса тасса там̣ уппаннам̣, на татха̄ пат̣ипаджджисса̄ми, евам̣ ме етам̣ нуппаджджиссатӣ’’ти тасса ануппа̄да̄йа ва̄йаманака̄ле пат̣хамам̣ саммаппадха̄нам̣, аттано самуда̄ча̄раппаттамакусалам̣ дисва̄ тасса паха̄на̄йа ва̄йаманака̄ле дутийам̣, имасмим̣ аттабха̄ве ануппаннапуббам̣ джха̄нам̣ ва̄ випассанам̣ ва̄ уппа̄детум̣ ва̄йамантасса татийам̣, уппаннам̣ йатха̄ на париха̄йати, евам̣ пунаппунам̣ уппа̄дентасса чатуттхам̣ саммаппадха̄нам̣. чхандам̣ дхурам̣ катва̄ кусалуппа̄данака̄ле чхандиддхипа̄до, вӣрийам̣, читтам̣, вӣмам̣сам̣ дхурам̣ катва̄ кусалуппа̄данака̄ле вӣмам̣сиддхипа̄до. миччха̄ва̄ча̄йа вираман̣ака̄ле самма̄ва̄ча̄, миччха̄камманта̄, миччха̄джӣва̄ вираман̣ака̄ле самма̄джӣвоти евам̣ на̄на̄читтесу лаббханти. чатумаггаккхан̣е пана екачитте лаббханти, пхалаккхан̣е т̣хапетва̄ чатта̄ро саммаппадха̄не авасеса̄ теттим̣са лаббханти. евам̣ екачитте лаббхама̄несу четесу ека̄ва нибба̄на̄рамман̣а̄ сати ка̄йа̄дӣсу субхасан̃н̃а̄дипаха̄накиччаса̄дханавасена ‘‘чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄’’ти вуччати. екамева ча вӣрийам̣ ануппаннуппанна̄нам̣ ануппа̄да̄дикиччаса̄дханавасена ‘‘чатта̄ро саммаппадха̄на̄’’ти вуччати. сесесу ха̄панавад̣д̣ханам̣ наттхи.

апича тесу –

нава екавидха̄ еко, дведха̄тха чатупан̃чадха̄;

ат̣т̣хадха̄ навадха̄ чева, ити чхаддха̄ бхаванти те.

нава екавидха̄ти чхандо читтам̣ пӣти пассаддхи упеккха̄ сан̇каппо ва̄ча̄ камманто а̄джӣвоти име нава чхандиддхипа̄да̄дивасена екавидха̄ва хонти, ан̃н̃акот̣т̣ха̄сам̣ на бхаджанти. еко дведха̄ти саддха̄ индрийабалавасена дведха̄ т̣хита̄. атха чатупан̃чадха̄ти атхан̃н̃о еко чатудха̄, ан̃н̃о пан̃чадха̄ т̣хитоти аттхо. таттха сама̄дхи еко индрийабалабоджджхан̇гамагган̇гавасена чатудха̄ т̣хито, пан̃н̃а̄ тесам̣ чатуннам̣ иддхипа̄дакот̣т̣ха̄сасса ча васена пан̃чадха̄. ат̣т̣хадха̄ навадха̄ чева̄ти апаро еко ат̣т̣хадха̄, еко навадха̄ т̣хитоти аттхо. чатусатипат̣т̣ха̄наиндрийабалабоджджхан̇гамагган̇гавасена сати ат̣т̣хадха̄ т̣хита̄, чатусаммаппадха̄наиддхипа̄даиндрийабалабоджджхан̇гамагган̇гавасена вӣрийам̣ навадха̄ти. евам̣ –

чуддасева асамбхинна̄, хонтете бодхипаккхийа̄;

кот̣т̣ха̄сато саттавидха̄, саттатим̣са пабхедато.

сакиччаниппха̄данато, сарӯпена ча вуттито;

саббева арийамаггасса, самбхаве самбхаванти те.

евам̣ маггапхаласампайутте саттатим̣са бодхипаккхийадхамме дассетва̄ пуна те маггапхалесу сан̇кхипитва̄ чатта̄ро арийамагга̄ чатта̄ри ча са̄ман̃н̃апхала̄нӣти а̄ха. саман̣абха̄во са̄ман̃н̃ам̣, чатуннам̣ арийамагга̄наметам̣ на̄мам̣. са̄ман̃н̃а̄нам̣ пхала̄ни са̄ман̃н̃апхала̄ни. нибба̄нам̣ пана саббехи асаммиссамева. ити виттха̄рато саттатим̣сабодхипаккхийачатумаггачатупхаланибба̄на̄нам̣ васена чхачатта̄лӣса локуттарадхамма̄, тато сан̇кхепена чатумаггачатупхаланибба̄на̄нам̣ васена нава локуттарадхамма̄, татопи сан̇кхепена маггапхаланибба̄на̄нам̣ васена тайо локуттарадхамма̄ти ведитаббам̣. сатипат̣т̣ха̄на̄дӣнам̣ маггапхала̄нан̃ча локуттаратте вутте там̣сампайутта̄нам̣ пхасса̄дӣнампи локуттараттам̣ вуттамева хоти. падха̄надхаммавасена пана сатипат̣т̣ха̄на̄дайова вутта̄. абхидхамме (дха. са. 277 а̄дайо, 505 а̄дайо) ча локуттарадхамманиддесе маггапхаласампайутта̄нам̣ пхасса̄дӣнам̣ локуттараттам̣ вуттамева̄ти.

локам̣ тарантӣти локам̣ атиккаманти. саббамидха ӣдисам̣ ваттама̄нака̄лавачанам̣ чатта̄ро арийамагге сандха̄йа вуттам̣. сота̄паттимагго хи апа̄йалокам̣ тарати, сакада̄га̄мимагго ка̄ма̄вачаралокекадесам̣ тарати, ана̄га̄мимагго ка̄ма̄вачаралокам̣ тарати, арахаттамагго рӯпа̄рӯпа̄вачаралокам̣ тарати. лока̄ уттарантӣти лока̄ уггаччханти. локатоти ча локамха̄ти ча тадева ниссаккавачанам̣ висесетва̄ дасситам̣. локам̣ саматиккамантӣти пат̣хамам̣ вуттаттхамева. таттха упасаггаттхам̣ анапеккхитва̄ вуттам̣, идха саха упасаггаттхена вуттам̣. локам̣ саматикканта̄ти йатха̄вуттам̣ локам̣ самма̄ атикканта̄. саббамидха ӣдисам̣ атӣтака̄лавачанам̣ пхаланибба̄на̄ни сандха̄йа вуттам̣, сота̄паттипхала̄дӣни хи йатха̄вуттам̣ локам̣ атиккамитва̄ т̣хита̄ни, сада̄ нибба̄нам̣ саббалокам̣ атиккамитва̄ т̣хитам̣. локена атирека̄ти локато адхикабхӯта̄. идам̣ саббепи локуттарадхамме сандха̄йа вуттам̣. ниссарантӣти ниггаччханти. ниссат̣а̄ти ниггата̄. локе на тит̣т̣хантӣтиа̄дӣни ат̣т̣ха̄раса вачана̄ни саббалокуттаресупи йуджджанти. на тит̣т̣хантӣти локе апарийа̄паннатта̄ вуттам̣. локе на лимпантӣти кхандхасанта̄не ваттама̄на̄пи тасмим̣ на лимпантӣти аттхо. локена на лимпантӣти акатапат̣иведха̄нам̣ кеначи читтена, катапат̣иведха̄нам̣ акусалена аппаматтенапи читтена на лимпантӣти аттхо. асам̣литта̄ анупалитта̄ти упасаггена висеситам̣.

виппамутта̄ти алиттаттамева на̄на̄бйан̃джанена висеситам̣. йе кечи хи йаттха йена ва̄ алитта̄, те таттха тена ва̄ виппамутта̄ хонти. лока̄ виппамутта̄тиа̄дӣни тӣн̣и ниссаккавасена вутта̄ни. висан̃н̃утта̄ти виппамуттаттависесанам̣. йе кечи хи йаттха йена йато виппамутта̄, те таттха тена тато висан̃н̃утта̄ на̄ма хонти. лока̄ суджджхантӣти локамалам̣ дховитва̄ лока̄ суджджханти. висуджджхантӣти тадева упасаггена висеситам̣. вут̣т̣хахантӣти ут̣т̣хита̄ хонти. виват̣т̣антӣти ниват̣т̣анти. на саджджантӣти на лагганти. на гайхантӣти на ган̣хӣйанти. на баджджхантӣти на ба̄дхӣйанти. самуччхиндантӣти аппаваттим̣ каронти. йатха̄ ча локам̣ самуччхиннатта̄ти, татхева ‘‘лока̄ висуддхатта̄’’тиа̄ди вуттамева хоти. пат̣иппассамбхентӣти ниродхенти. апатха̄тиа̄дӣни чатта̄ри саббесупи локуттаресу йуджджанти. апатха̄ти амагга̄. агатӣти аппатит̣т̣ха̄. ависайа̄ти ана̄йатта̄. аса̄дха̄ран̣а̄ти асама̄на̄. вамантӣти уггиланти. на пачча̄вамантӣти вуттапат̣ипаккханайена вуттам̣, вантам̣ пуна на адантӣти аттхо. етена вантасса сувантабха̄во вутто хоти. анантарадукаттайепи есева найо. висӣнентӣти викиранти вимуччанти, на бандхантӣти аттхо. на уссӣнентӣти на викиранти на вимуччанти. ‘‘висинентӣ’’ти ‘‘на уссинентӣ’’ти рассам̣ катва̄ па̄т̣хо сундаро. видхӯпентӣти нибба̄пенти. на сам̣дхӯпентӣти на уджджаланти. локам̣ саматиккамма абхибхуййа тит̣т̣хантӣти саббепи локуттара̄ дхамма̄ локам̣ самма̄ атиккамитва̄ абхибхавитва̄ ча тит̣т̣хантӣти локуттара̄. саббехипи имехи йатха̄вуттехи пака̄рехи локуттара̄нам̣ локато уттарабха̄во адхикабха̄во ча вутто хотӣти.

локуттаракатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.