1. суттантаниддесаван̣н̣ана̄
2. тасса суттантасса ниддесакатха̄йа таттха джа̄те дхаммети тасмим̣ сама̄дхисмим̣ джа̄те читтачетасике дхамме. аниччато анупассанат̣т̣хена̄тиа̄дина̄ випассана̄йа бхедам̣ дассети. самма̄дит̣т̣хи магготи самма̄дит̣т̣хисан̇кха̄то магго. ат̣т̣хасу магган̇гесу екекопи хи магготи вуччати.а̄севатӣти сота̄паттимаггавасена. бха̄ветӣти сакада̄га̄мимаггуппа̄данена. бахулӣкаротӣти ана̄га̄миарахаттамаггуппа̄данена. имесам̣ тин̣н̣ам̣ аваттха̄бхедепи сати а̄ваджджана̄дӣнам̣ са̄дха̄ран̣атта̄ садисамева виссаджджанам̣ катам̣.
3. а̄локасан̃н̃а̄пат̣иниссагга̄нупассана̄нам̣ антара̄пеййа̄ле авиккхепа̄дӣни ча джха̄на сама̄паттикасин̣а̄нуссатиасубха̄ ча дӣгхам̣ асса̄са̄дӣни ча а̄нантарикасама̄дхин̃а̄н̣аниддесе (пат̣и. ма. 1.80-81) ниддит̣т̣хатта̄ сан̇кхитта̄ни. таттха ча авиккхепавасена̄ти пуббабха̄га̄виккхепавасена гахетаббам̣. аничча̄нупассӣ асса̄савасена̄тиа̄дике суддхавипассана̄васена вуттачатукке пана тарун̣авипассана̄ка̄ле випассана̄сампайуттасама̄дхипуббан̇гама̄ балававипассана̄ ведитабба̄.
4. випассана̄пуббан̇гамава̄ре пат̣хамам̣ аниччатотиа̄дина̄ а̄рамман̣ам̣ анийаметва̄ випассана̄ вутта̄, паччха̄ рӯпам̣ аниччатотиа̄дина̄ а̄рамман̣ам̣ нийаметва̄ вутта̄. таттха джа̄та̄нанти тасса̄ випассана̄йа джа̄та̄нам̣ читтачетасика̄нам̣ дхамма̄нам̣. восагга̄рамман̣ата̄ти еттха восагго нибба̄нам̣. нибба̄нан̃хи сан̇кхатавосаггато паричча̄гато ‘‘восагго’’ти вутто. випассана̄ ча там̣сампайуттадхамма̄ ча нибба̄нанинната̄йа аджджха̄сайавасена нибба̄не патит̣т̣хитатта̄ нибба̄напатит̣т̣ха̄ нибба̄на̄рамман̣а̄. патит̣т̣ха̄пи хи а̄ламбӣйатӣти а̄рамман̣ам̣ на̄ма хоти, нибба̄не патит̣т̣хат̣т̣хенева нибба̄на̄рамман̣а̄. ан̃н̃аттха па̄л̣ийампи хи патит̣т̣ха̄ ‘‘а̄рамман̣а’’нти вуччанти. йатха̄ха – ‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, нал̣а̄га̄рам̣ ва̄ тин̣а̄га̄рам̣ ва̄ суккхам̣ кол̣а̄пам̣ теровассикам̣ пураттхима̄йа чепи диса̄йа пурисо а̄дитта̄йа тин̣укка̄йа упасан̇камеййа, лабхетха агги ота̄рам̣, лабхетха агги а̄рамман̣а’’нтиа̄ди (сам̣. ни. 4.243). тасма̄ таттха джа̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ восагга̄рамман̣ата̄йа нибба̄напатит̣т̣ха̄бха̄вена хетубхӯтена уппа̄дито йо читтасса екаггата̄сан̇кха̄то упача̄раппана̄бхедо авиккхепо, со сама̄дхӣти випассана̄то паччха̄ уппа̄дито ниббедхабха̄гийо сама̄дхи ниддит̣т̣хо хоти. тасма̄йева хи ити пат̣хамам̣ випассана̄, паччха̄ саматхоти вуттам̣.
5. йуганаддханиддесе йасма̄ хет̣т̣ха̄ суттантаван̣н̣ана̄йам̣ вутто йуганаддхаккамо пуримадвайаниддесанайенева па̄кат̣о, маггаккхан̣е йуганаддхаккамо пана на па̄кат̣о, тасма̄ пуббабха̄ге анекантикам̣ йуганаддхабха̄ванам̣ аватва̄ маггаккхан̣е екантена лаббхама̄найуганаддхабха̄ванамева дассенто сол̣асахи а̄ка̄рехӣтиа̄дима̄ха. таттха а̄рамман̣ат̣т̣хена̄тиа̄дӣсу саттарасасу а̄ка̄ресу анте уддит̣т̣хам̣ йуганаддхам̣ мӯлападена екат̣т̣хатта̄ там̣ виппаха̄йа сеса̄нам̣ васена ‘‘сол̣асахӣ’’ти вуттам̣. а̄рамман̣ат̣т̣хена̄ти а̄ламбанат̣т̣хена, а̄рамман̣авасена̄ти аттхо. евам̣ сесесупи. гочарат̣т̣хена̄ти а̄рамман̣ат̣т̣хепи сати ниссайитаббат̣т̣ха̄нат̣т̣хена. паха̄нат̣т̣хена̄ти паджаханат̣т̣хена. паричча̄гат̣т̣хена̄ти паха̄непи сати пуна ана̄дийанена паричча̄гат̣т̣хена. вут̣т̣ха̄нат̣т̣хена̄ти уггаманат̣т̣хена. виват̣т̣анат̣т̣хена̄ти уггаманепи сати апунара̄ват̣т̣анена ниваттанат̣т̣хена. сантат̣т̣хена̄ти ниббутат̣т̣хена. пан̣ӣтат̣т̣хена̄ти ниббутат̣т̣хепи сати уттамат̣т̣хена, атаппакат̣т̣хена ва̄. вимуттат̣т̣хена̄ти бандхана̄пагатат̣т̣хена. ана̄сават̣т̣хена̄ти бандханамоккхепи сати а̄рамман̣ам̣ катва̄ паваттама̄на̄сававирахитат̣т̣хена. таран̣ат̣т̣хена̄ти аносӣдитва̄ пилаванат̣т̣хена, атиккаманат̣т̣хена ва̄. анимиттат̣т̣хена̄ти сан̇кха̄ранимиттавирахитат̣т̣хена. аппан̣ихитат̣т̣хена̄ти пан̣идхивирахитат̣т̣хена. сун̃н̃атат̣т̣хена̄ти абхинивесавирахитат̣т̣хена. екарасат̣т̣хена̄ти екакиччат̣т̣хена. анативаттанат̣т̣хена̄ти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ анатиккаманат̣т̣хена. йуганаддхат̣т̣хена̄ти йугалакат̣т̣хена.
уддхаччам̣ паджахато, авиджджам̣ паджахатоти йогино тасса тасса пат̣ипаккхаппаха̄навасена вуттам̣. ниродхо четтха нибба̄намева. ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти саматхо че випассанам̣ ативаттеййа, лӣнапаккхикатта̄ саматхасса читтам̣ косаджджа̄йа сам̣ваттеййа. випассана̄ че саматхам̣ ативаттеййа, уддхаччапаккхикатта̄ випассана̄йа читтам̣ уддхачча̄йа сам̣ваттеййа. тасма̄ саматхо ча випассанам̣ анативаттама̄но косаджджапа̄там̣ на кароти, випассана̄ саматхам̣ анативаттама̄на̄ уддхаччапа̄там̣ на кароти. саматхо самам̣ паваттама̄но випассанам̣ уддхаччапа̄тато раккхати, випассана̄ самам̣ паваттама̄на̄ саматхам̣ косаджджапа̄тато раккхати. евамиме убхо ан̃н̃аман̃н̃ам̣ анативаттанакиччена екакичча̄, сама̄ хутва̄ паваттама̄нена ан̃н̃аман̃н̃ам̣ анативаттама̄на̄ аттхасиддхикара̄ хонти. тесам̣ маггаккхан̣е йуганаддхаттам̣ вут̣т̣ха̄нага̄минивипассана̄ккхан̣е йуганаддхатта̄йева хоти. паха̄напаричча̄гавут̣т̣ха̄навиват̣т̣анакаран̣а̄нам̣ маггакиччавасена вуттатта̄ сакаласса маггакиччасса дассанаттхам̣ уддхаччасахагатакилеса̄ ча кхандха̄ ча авиджджа̄сахагатакилеса̄ ча кхандха̄ ча ниддит̣т̣ха̄. сеса̄нам̣ на татха̄ вуттатта̄ пат̣ипаккхадхаммаматтадассанавасена уддхачча̄виджджа̄ ева ниддит̣т̣ха̄. виват̣т̣атоти ниваттантасса.
сама̄дхи ка̄ма̄сава̄ вимутто хотӣти сама̄дхисса ка̄маччхандапат̣ипаккхатта̄ вуттам̣. ра̄гавира̄га̄ти ра̄гасса вира̄го саматиккамо етисса̄ аттхӣти ра̄гавира̄га̄, ‘‘ра̄гавира̄гато’’ти ниссаккавачанам̣ ва̄. татха̄ авиджджа̄вира̄га̄. четовимуттӣти маггасампайутто сама̄дхи. пан̃н̃а̄вимуттӣти маггасампайутта̄ пан̃н̃а̄. таратоти тарантасса. саббапан̣идхӣхӣти ра̄гадосамохапан̣идхӣхи, саббапаттхана̄хи ва̄. евам̣ чуддаса а̄ка̄ре виссаджджитва̄ екарасат̣т̣хан̃ча анативаттанат̣т̣хан̃ча авибхаджитва̄ва имехи сол̣асахи а̄ка̄рехӣти а̄ха. касма̄? тесам̣ чуддасаннам̣ а̄ка̄ра̄нам̣ екекасса аваса̄не ‘‘екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣ’’ти ниддит̣т̣хатта̄ те двепи а̄ка̄ра̄ ниддит̣т̣ха̄ва хонти. тасма̄ ‘‘сол̣асахӣ’’ти а̄ха. йуганаддхат̣т̣хо пана уддесепи на бхан̣итойева̄ти.