9. да̄насуттаван̣н̣ана̄
98. наваме да̄нанти да̄таббам̣, саваттхука̄ ва̄ четана̄ да̄нам̣, сампаттипаричча̄гассетам̣ адхивачанам̣. а̄мисада̄нанти чатта̄ро паччайа̄ деййабха̄вавасена а̄мисада̄нам̣ на̄ма. те хи тан̣ха̄дӣхи а̄маситаббато а̄мисанти вуччанти. тесам̣ ва̄ паричча̄гачетана̄ а̄мисада̄нам̣. дхаммада̄нанти идхекаччо ‘‘име дхамма̄ кусала̄, име дхамма̄ акусала̄, име дхамма̄ са̄ваджджа̄, име дхамма̄ анаваджджа̄, име вин̃н̃угарахита̄, име вин̃н̃уппасаттха̄; име саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттанти, име хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттантӣ’’ти кусала̄кусалакаммапатхе вибхаджанто каммакаммавипа̄ке идхалокапаралоке паччаккхато дассенто вийа па̄кат̣ам̣ каронто акусалехи дхаммехи ниватта̄пенто, кусалесу дхаммесу патит̣т̣ха̄пенто, дхаммам̣ десети, идам̣ дхаммада̄нам̣. йо пана ‘‘име дхамма̄ абхин̃н̃еййа̄, име парин̃н̃еййа̄, име паха̄табба̄, име саччхика̄табба̄, име бха̄ветабба̄’’ти сачча̄ни вибха̄венто амата̄дхигама̄йа пат̣ипаттидхаммам̣ десети, идам̣ сикха̄ппаттам̣ дхаммада̄нам̣ на̄ма. етадагганти етам̣ аггам̣. йадиданти йам̣ идам̣ дхаммада̄нам̣ вуттам̣, етам̣ имесу двӣсу да̄несу аггам̣ сет̣т̣хам̣ уттамам̣. виват̣т̣ага̄мидхаммада̄нан̃хи нисса̄йа сабба̄наттхато паримуччати, сакалам̣ ват̣т̣адуккхам̣ атиккамати. локийам̣ пана дхаммада̄нам̣ саббесам̣ да̄на̄нам̣ нида̄нам̣ саббасампаттӣнам̣ мӯлам̣. тена̄ха –
‘‘саббада̄нам̣ дхаммада̄нам̣ джина̄ти, саббарасам̣ дхаммарасо джина̄ти;
саббаратим̣ дхаммаратӣ джина̄ти, тан̣хаккхайо саббадуккхам̣ джина̄тӣ’’ти. (дха. па. 354) –
абхайада̄наметтха дхаммада̄ненева сан̇гахитанти дат̣т̣хаббам̣.
са̄дха̄ран̣абхогита̄дхиппа̄йена аттана̄ парибхун̃джитаббато чатупаччайато сайамева абхун̃джитва̄ паресам̣ сам̣вибхаджанам̣ а̄мисасам̣вибха̄го. са̄дха̄ран̣абхогита̄дхиппа̄йенева аттана̄ видитасса адхигатасса дхаммасса аппоссукко ахутва̄ паресам̣ упадесо дхаммасам̣вибха̄го. чатӯхи паччайехи чатӯхи ча сан̇гахаваттхӯхи паресам̣ анугган̣ханам̣ анукампанам̣ а̄миса̄нуггахо. вуттанайенева дхаммена паресам̣ анугган̣ханам̣ анукампанам̣ дхамма̄нуггахо. сесам̣ вуттанайамева.
га̄тха̄су йама̄ху да̄нам̣ параманти йам̣ да̄нам̣ читтакхеттадеййадхамма̄нам̣ ул̣а̄рабха̄вена парамам̣ уттамам̣, бхогасампаттиа̄дӣнам̣ ва̄ пӯран̣ато пхаланато, парасса ва̄ лобхамаччхарийа̄дикасса пат̣ипаккхасса мадданато хим̣санато ‘‘парама’’нти буддха̄ бхагаванто а̄ху. ануттаранти йам̣ да̄нам̣ четана̄дисампаттийа̄ са̄тисайапаваттийа̄ аггабха̄вена аггавипа̄катта̄ ча уттарарахитам̣ ануттарабха̄васа̄дханам̣ ча̄ти а̄ху. йам̣ сам̣вибха̄ганти еттха̄пи ‘‘парамам̣ ануттара’’нти пададвайам̣ а̄нетва̄ йоджетаббам̣. аван̣н̣айӣти киттайи, ‘‘бходжанам̣, бхиккхаве, дадама̄но да̄йако пат̣игга̄хака̄нам̣ пан̃ча т̣ха̄на̄ни детӣ’’тиа̄дина̄ (а. ни. 5.37), ‘‘евам̣ че, бхиккхаве, сатта̄ джа̄неййум̣ да̄насам̣вибха̄гасса випа̄ка’’нтиа̄дина̄ (итиву. 26) ча пасам̣сайи. йатха̄ пана да̄нам̣ сам̣вибха̄го ча парамам̣ ануттаран̃ча хоти, там̣ дассетум̣ ‘‘аггамхӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха аггамхӣти сӣла̄дигун̣ависесайогена сет̣т̣хе ануттаре пун̃н̃аккхетте самма̄самбуддхе арийасан̇гхе ча. пасанначиттоти каммапхаласаддха̄йа ратанаттайасаддха̄йа ча читтам̣ паса̄денто окаппенто. читтасампаттийа̄ хи кхеттасампаттийа̄ ча париттепи деййадхамме да̄нам̣ маха̄нубха̄вам̣ хоти маха̄джутикам̣ маха̄виппха̄рам̣. вуттан̃хетам̣ –
‘‘наттхи читте пасаннамхи, аппака̄ на̄ма даккхин̣а̄;
татха̄гате ва̄ самбуддхе, атха ва̄ тасса са̄ваке’’ти. (ви. ва. 804; нетти. 95);
вин̃н̃ӯти саппан̃н̃о. паджа̄нанти саммадева да̄напхалам̣ да̄на̄нисам̣сам̣ паджа̄нанто. ко на йаджетха ка̄лети йуттаппаттака̄ле ко на̄ма да̄нам̣ на дадеййа? саддха̄, деййадхаммо, пат̣игга̄хака̄ти имесам̣ тин̣н̣ам̣ саммукхибхӯтака̄лейева хи да̄нам̣ самбхавати, на ан̃н̃атха̄, пат̣игга̄хака̄нам̣ ва̄ да̄тум̣ йуттака̄ле.
евам̣ пат̣хамага̄тха̄йа а̄мисада̄насам̣вибха̄га̄нуггахе дассетва̄ ида̄ни дхаммада̄насам̣вибха̄га̄нуггахе дассетум̣ ‘‘йе чева бха̄сантӣ’’ти дутийага̄тхама̄ха. таттха убхайанти ‘‘бха̄санти сун̣антӣ’’ти вутта̄ десака̄ пат̣игга̄хака̄ти убхайам̣. айам̣ панеттха сан̇кхепаттхо – йе сугатасса бхагавато са̄сане саддхамме пасанначитта̄ вимутта̄йатанасӣсе т̣хатва̄ десенти пат̣игган̣ханти ча, тесам̣ десакапат̣игга̄хака̄нам̣ со дхаммада̄надхаммасам̣вибха̄гадхамма̄нуггахасан̇кха̄то аттхо. параматтхаса̄дханато парамо. тан̣ха̄сам̣килеса̄дисаббасам̣килесамалависодханена висуджджхати. кӣдиса̄нам̣? йе аппаматта̄ сугатасса са̄сане. йе ча –
‘‘саббапа̄пасса акаран̣ам̣, кусаласса упасампада̄;
сачиттапарийодапанам̣, етам̣ буддха̄на са̄сана’’нти. (дӣ. ни. 2.90; дха. па. 183) –
сан̇кхепато евам̣ пака̄сите самма̄самбуддхасса са̄сане ова̄де анусит̣т̣хийам̣ аппаматта̄ адхисӣласиккха̄дайо саккаччам̣ сампа̄денти. тесам̣ висуджджхати, арахаттапхалависуддхийа̄ ативийа вода̄йатӣти.
навамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.