5. суккадхаммасуттаван̣н̣ана̄

42. пан̃чаме сукка̄ти на ван̣н̣асукката̄йа сукка̄, суккабха̄ва̄йа пана парамавода̄на̄йа сам̣ваттантӣти ниппхаттисукката̄йа сукка̄. сарасенапи саббе кусала̄ дхамма̄ сукка̄ ева кан̣хабха̄вапат̣ипаккхато. тесан̃хи уппаттийа̄ читтам̣ пабхассарам̣ хоти парисуддхам̣. дхамма̄ти кусала̄ дхамма̄. локанти сатталокам̣. па̄лентӣти а̄дха̄расандха̄ран̣ена марийа̄дам̣ т̣хапента̄ раккханти. хирӣ ча оттаппан̃ча̄ти еттха хирийати хирийитаббена, хирийанти етена̄ти ва̄ хирӣ. вуттампи четам̣ ‘‘йам̣ хирийати хирийитаббена, хирийати па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄, айам̣ вуччати хирӣ’’ти (дха. са. 30). оттаппати оттаппитаббена, оттаппанти етена̄ти ва̄ оттаппам̣. вуттампичетам̣ ‘‘йам̣ оттаппати оттаппитаббена, оттаппати па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄, идам̣ вуччати оттаппа’’нти (дха. са. 31).

таттха аджджхаттасамут̣т̣ха̄на̄ хирӣ, бахиддха̄самут̣т̣ха̄нам̣ оттаппам̣. атта̄дхипатеййа̄ хирӣ, лока̄дхипатеййам̣ оттаппам̣. ладжджа̄сабха̄васан̣т̣хита̄ хирӣ, бхайасабха̄васан̣т̣хитам̣ оттаппам̣. саппатиссавалаккхан̣а̄ хирӣ, ваджджабхӣрукабхайадасса̄вилаккхан̣ам̣ оттаппам̣.

таттха аджджхаттасамут̣т̣ха̄нам̣ хирим̣ чатӯхи ка̄ран̣ехи самут̣т̣ха̄пети – джа̄тим̣ паччавеккхитва̄, вайам̣ паччавеккхитва̄, сӯрабха̄вам̣ паччавеккхитва̄, ба̄хусаччам̣ паччавеккхитва̄. катхам̣? ‘‘па̄пакаран̣ам̣ на̄метам̣ на джа̄тисампанна̄нам̣ каммам̣, хӣнаджачча̄нам̣ кеват̣т̣а̄дӣнам̣ каммам̣, ма̄дисасса джа̄тисампаннасса идам̣ каммам̣ ка̄тум̣ на йутта’’нти евам̣ та̄ва джа̄тим̣ паччавеккхитва̄ па̄н̣а̄типа̄та̄дипа̄пакаммам̣ акаронто хирим̣ самут̣т̣ха̄пети. татха̄ ‘‘па̄пакаран̣ам̣ на̄метам̣ дахарехи каттаббакаммам̣, ма̄дисасса вайе т̣хитасса идам̣ каммам̣ ка̄тум̣ на йутта’’нти евам̣ вайам̣ паччавеккхитва̄ па̄н̣а̄типа̄та̄дипа̄пакаммам̣ акаронто хирим̣ самут̣т̣ха̄пети. татха̄ ‘‘па̄пакаран̣ам̣ на̄метам̣ дуббаладжа̄тика̄нам̣ каммам̣, ма̄дисасса сӯрабха̄васампаннасса идам̣ каммам̣ ка̄тум̣ на йутта’’нти евам̣ сӯрабха̄вам̣ паччавеккхитва̄ па̄н̣а̄типа̄та̄дипа̄пакаммам̣ акаронто хирим̣ самут̣т̣ха̄пети. татха̄ ‘‘па̄пакаран̣ам̣ на̄метам̣ андхаба̄ла̄нам̣ каммам̣, на пан̣д̣ита̄нам̣, ма̄дисасса пан̣д̣итасса бахуссутасса идам̣ каммам̣ ка̄тум̣ на йутта’’нти евам̣ ба̄хусаччам̣ паччавеккхитва̄ па̄н̣а̄типа̄та̄дипа̄пакаммам̣ акаронто хирим̣ самут̣т̣ха̄пети. евам̣ аджджхаттасамут̣т̣ха̄нам̣ хирим̣ чатӯхи ка̄ран̣ехи самут̣т̣ха̄пети. самут̣т̣ха̄петва̄ ча пана аттано читте хирим̣ павесетва̄ па̄пакаммам̣ на кароти. евам̣ хирӣ аджджхаттасамут̣т̣ха̄на̄ на̄ма хоти.

катхам̣ оттаппам̣ бахиддха̄самут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма? ‘‘саче твам̣ па̄пакаммам̣ кариссаси, чатӯсу париса̄су гарахаппатто бхависсаси.

‘‘гарахиссанти там̣ вин̃н̃ӯ, асучим̣ на̄гарико йатха̄;

ваджджито сӣлавантехи, катхам̣ бхиккху кариссасӣ’’ти. –

паччавеккханто хи бахиддха̄самут̣т̣хитена оттаппена па̄пакаммам̣ на кароти. евам̣ оттаппам̣ бахиддха̄самут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма хоти.

катхам̣ хирӣ атта̄дхипатеййа̄ на̄ма? идхекаччо кулапутто атта̄нам̣ адхипатим̣ джет̣т̣хакам̣ катва̄ ‘‘ма̄дисасса саддха̄паббаджитасса бахуссутасса дхутава̄дисса на йуттам̣ па̄пакаммам̣ ка̄ту’’нти па̄пакаммам̣ на кароти. евам̣ хирӣ атта̄дхипатеййа̄ на̄ма хоти. тена̄ха бхагава̄ –

‘‘со атта̄нам̣йева адхипатим̣ каритва̄ акусалам̣ паджахати, кусалам̣ бха̄вети, са̄ваджджам̣ паджахати, анаваджджам̣ бха̄вети, суддхаматта̄нам̣ парихаратӣ’’ти (а. ни. 3.40).

катхам̣ оттаппам̣ лока̄дхипатеййам̣ на̄ма? идхекаччо кулапутто локам̣ адхипатим̣ джет̣т̣хакам̣ катва̄ па̄пакаммам̣ на кароти. йатха̄ха –

‘‘маха̄ кхо пана̄йам̣ локасаннива̄со. махантасмим̣ кхо пана локасаннива̄се санти саман̣абра̄хман̣а̄ иддхиманто диббачаккхука̄ парачиттавидуно, те дӯратопи пассанти, а̄санна̄пи на диссанти, четаса̄пи читтам̣ паджа̄нанти, тепи мам̣ евам̣ джа̄ниссанти ‘пассатха бхо имам̣ кулапуттам̣, саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито сама̄но вокин̣н̣о вихарати па̄пакехи акусалехи дхаммехӣ’ти. санти девата̄ иддхимантинийо диббачаккхука̄ парачиттавидунийо, та̄ дӯратопи пассанти, а̄санна̄пи на диссанти, четаса̄пи читтам̣ паджа̄нанти, та̄пи мам̣ евам̣ джа̄ниссанти ‘пассатха бхо имам̣, кулапуттам̣, саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито сама̄но вокин̣н̣о вихарати па̄пакехи акусалехи дхаммехӣ’ти. со локам̣йева адхипатим̣ катва̄ акусалам̣ паджахатӣ’’ти (а. ни. 3.40).

евам̣ лока̄дхипатеййам̣ оттаппам̣.

ладжджа̄сабха̄васан̣т̣хита̄ти еттха ладжджа̄ти ладжджана̄ка̄ро, тена сабха̄вена сан̣т̣хита̄ хирӣ. бхайанти апа̄йабхайам̣, тена сабха̄вена сан̣т̣хитам̣ оттаппам̣. тадубхайам̣ па̄папариваджджане па̄кат̣ам̣ хоти. таттха йатха̄ двӣсу айогул̣есу еко сӣтало бхавеййа гӯтхамаккхито, еко ун̣хо а̄дитто. тесу йатха̄ сӣталам̣ гӯтхамаккхитатта̄ джигуччханто вин̃н̃уджа̄тико на ган̣ха̄ти, итарам̣ да̄хабхайена, евам̣ пан̣д̣ито ладжджа̄йа джигуччханто па̄пам̣ на кароти, оттаппена апа̄йабхӣто па̄пам̣ на кароти. евам̣ ладжджа̄сабха̄васан̣т̣хита̄ хирӣ, бхайасабха̄васан̣т̣хитам̣ оттаппам̣.

катхам̣ саппатиссавалаккхан̣а̄ хирӣ, ваджджабхӣрукабхайадасса̄вилаккхан̣ам̣ оттаппам̣? екаччо хи джа̄тимахаттапаччавеккхан̣а̄, саттхумахаттапаччавеккхан̣а̄, да̄йаджджамахаттапаччавеккхан̣а̄, сабрахмача̄римахаттапаччавеккхан̣а̄ти чатӯхи ка̄ран̣ехи таттха га̄равена саппатиссавалаккхан̣ам̣ хирим̣ самут̣т̣ха̄петва̄ па̄пам̣ на кароти, екаччо атта̄нува̄дабхайам̣, пара̄нува̄дабхайам̣, дан̣д̣абхайам̣, дуггатибхайанти чатӯхи ка̄ран̣ехи ваджджато бха̄йанто ваджджабхӣрукабхайадасса̄вилаккхан̣ам̣ оттаппам̣ самут̣т̣ха̄петва̄ па̄пам̣ на кароти. еттха ча аджджхаттасамут̣т̣ха̄на̄дита̄ хироттаппа̄нам̣ таттха таттха па̄кат̣абха̄вена вутта̄, на пана несам̣ када̄чи ан̃н̃аман̃н̃авиппайого. на хи ладжджанам̣ ниббхайам̣, па̄пабхайам̣ ва̄ аладжджанам̣ аттхӣти.

име че, бхиккхаве, две сукка̄ дхамма̄ локам̣ на па̄леййунти бхиккхаве, име две анаваджджадхамма̄ йади локам̣ на раккхеййум̣, локапа̄лака̄ йади на бхавеййум̣. найидха пан̃н̃а̄йетха ма̄та̄ти идха имасмим̣ локе джаника̄ ма̄та̄ ‘‘айам̣ ме ма̄та̄’’ти гаручиттӣка̄равасена на пан̃н̃а̄йетха, ‘‘айам̣ ма̄та̄’’ти на лаббхеййа. сесападесупи есева найо. ма̄туччха̄ти ма̄тубхагинӣ. ма̄тула̄нӣти ма̄тулабхарийа̄. гарӯнанти маха̄питучӯл̣апитуджет̣т̣хабха̄туа̄дӣнам̣ гарут̣т̣ха̄нийа̄нам̣. самбхеданти сан̇карам̣, марийа̄дабхедам̣ ва̄. йатха̄ аджел̣ака̄тиа̄дӣхи упамам̣ дассети. ете хи сатта̄ ‘‘айам̣ ме ма̄та̄’’ти ва̄ ‘‘ма̄туччха̄’’ти ва̄ гаручиттӣка̄равасена на джа̄нанти, йам̣ ваттхум̣ нисса̄йа уппанна̄, таттхапи виппат̣ипаджджанти. тасма̄ упамам̣ а̄харанто аджел̣ака̄дайо а̄хари. айан̃хеттха сан̇кхепаттхо – йатха̄ аджел̣ака̄дайо тираччха̄на̄ хироттаппарахита̄ ма̄та̄дисан̃н̃ам̣ акатва̄ бхиннамарийа̄да̄ саббаттха самбхедена ваттанти, евамайам̣ мануссалоко йади локапа̄лакадхамма̄ на бхавеййум̣, саббаттха самбхедена ваттеййа. йасма̄ паниме локапа̄лакадхамма̄ локам̣ па̄ленти, тасма̄ наттхи самбхедоти.

га̄тха̄су йесам̣ че хириоттаппанти чети нипа̄таматтам̣. йесам̣ сатта̄нам̣ хирӣ ча оттаппан̃ча саббада̄ва саббака̄ламева на виджджати на упалаббхати. вокканта̄ суккамӯла̄ тети те сатта̄ кусаламӯлапаччхеда̄вахасса̄пи каммасса каран̣ато кусалакамма̄нам̣ патит̣т̣ха̄набхӯта̄нам̣ хироттаппа̄намева ва̄ абха̄вато кусалато воккамитва̄, апасаккитва̄, т̣хитатта̄ вокканта̄ суккамӯла̄, пунаппунам̣ джа̄йанамӣйанасабха̄ватта̄ джа̄тимаран̣ага̄мино сам̣са̄рам̣ на̄тиваттантӣти аттхо.

йесан̃ча хириоттаппанти йесам̣ пана парисуддхаматӣнам̣ сатта̄нам̣ хирӣ ча оттаппан̃ча̄ти име дхамма̄ сада̄ саббака̄лам̣ раттиндивам̣ навамаджджхиматтхерака̄лесу самма̄ упагамма т̣хита̄ па̄па̄ джигуччханта̄ бха̄йанта̄ тадан̇га̄дивасена па̄пам̣ паджаханта̄. вирӯл̣хабрахмачарийа̄ти са̄санабрахмачарийе маггабрахмачарийе ча вирӯл̣хам̣ а̄панна̄, аггамагга̄дхигамена саббасо сантакилесата̄йа сантагун̣ата̄йа ва̄ санто, пунаббхавасса кхепитатта̄ кхӣн̣апунаббхава̄ хонтӣти.

пан̃чамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.