3. сӣвалиттхераапада̄наван̣н̣ана̄
татийа̄пада̄не падумуттаро на̄ма джинотиа̄дикам̣ а̄йасмато сӣвалиттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббатто хет̣т̣ха̄ вуттанайена виха̄рам̣ гантва̄ париса̄йа парийанте т̣хито дхаммам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ ла̄бхӣнам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ ‘‘майа̄пи ана̄гате еварӯпена бхавитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти дасабалам̣ нимантетва̄ сатта̄хам̣ буддхаппамукхасса бхиккхасан̇гхасса маха̄да̄нам̣ датва̄, ‘‘бханте, имина̄ адхика̄ракаммена на ан̃н̃ам̣ сампаттим̣ паттхеми, ана̄гате пана екасса буддхасса са̄сане ахампи тумхехи со етадагге т̣хапитабхиккху вийа ла̄бхӣнам̣ агго бхавеййа’’нти паттханам̣ ака̄си. саттха̄ тасса анантара̄йатам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ те паттхана̄ ана̄гате готамасса буддхасса сантике самиджджхиссатӣ’’ти бйа̄каритва̄ пакка̄ми. со кулапутто йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу убхайасампаттийо анубхавитва̄ випассисса бхагавато ка̄ле бандхуматӣнагарато авидӯре екасмим̣ га̄маке ниббатти, тасмим̣ самайе бандхуматӣнагарава̄сино ран̃н̃а̄ саддхим̣ са̄каччхитва̄ дасабаласса да̄нам̣ адам̣су.
екадивасам̣ саббе екато хутва̄ да̄нам̣ дента̄ ‘‘ким̣ ну кхо амха̄кам̣ да̄нагге наттхӣ’’ти (а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.207; тхерага̄. ат̣т̣ха. 1.59 сӣвалиттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄) олокента̄ мадхун̃ча гул̣ададхин̃ча на̄ддасам̣су. те ‘‘йато куточи а̄харисса̄ма̄’’ти джанападато нагарапависанамаггесу пурисе т̣хапесум̣. тада̄ еса кулапутто аттано га̄мато гул̣ададхива̄ракам̣ гахетва̄ ‘‘кин̃чидева а̄харисса̄мӣ’’ти нагарам̣ гаччханто ‘‘мукхам̣ дховитва̄ дхотахаттхапа̄до пависисса̄мӣ’’ти пха̄сукат̣т̣ха̄нам̣ олокенто нан̇галасӣсаппама̄н̣ам̣ ниммаккхикадан̣д̣акамадхум̣ дисва̄ ‘‘пун̃н̃ена ме идам̣ уппанна’’нти гахетва̄ нагарам̣ па̄виси. на̄гарехи т̣хапитапурисо там̣ дисва̄, ‘‘ма̄риса, касса имам̣ харасӣ’’ти пуччхи. ‘‘на кассачи, са̄ми, викка̄йикам̣ ме ида’’нти. ‘‘тена хи имам̣ каха̄пан̣ам̣ гахетва̄ етам̣ мадхун̃ча гул̣ададхин̃ча дехӣ’’ти.
со чинтеси – ‘‘идам̣ ме на бахум̣ аггхати, айан̃ча екаппаха̄ренева бахум̣ дети, вӣмам̣сисса̄мӣ’’ти. тато нам̣ а̄ха – ‘‘на̄хам̣ екакаха̄пан̣ена демӣ’’ти. ‘‘йади евам̣ две каха̄пан̣е гахетва̄ дехӣ’’ти. ‘‘двӣхипи на демӣ’’ти. етенупа̄йена вад̣д̣хетва̄ йа̄ва сахассам̣ па̄пун̣и, со чинтеси – ‘‘атиан̃чхитум̣ на ват̣т̣ати, хоту та̄ва имина̄ каттаббакаммам̣ пуччхисса̄мӣ’’ти. атха нам̣ а̄ха – ‘‘на идам̣ бахуаггханакам̣, твам̣ пана бахум̣ деси, кена каммена идам̣ ган̣хасӣ’’ти. ‘‘идха, бхо, нагарава̄сино ран̃н̃а̄ саддхим̣ пат̣ивируджджхитва̄ випассисамма̄самбуддхасса да̄нам̣ дента̄ идам̣ двайам̣ да̄нагге апассанта̄ мам̣ парийеса̄пенти. саче идам̣ двайам̣ на лабхиссанти, на̄гара̄нам̣ пара̄джайо бхависсати. тасма̄ сахассам̣ датва̄ ган̣ха̄мӣ’’ти. ‘‘ким̣ панетам̣ на̄гара̄нам̣ ева ват̣т̣ати, уда̄ху ан̃н̃есампи да̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти? ‘‘йасса кассачи да̄тум̣ ава̄ритамета’’нти. ‘‘аттхи пана кочи на̄гара̄нам̣ да̄не екадивасам̣ сахассам̣ да̄та̄’’ти? ‘‘наттхи, самма̄’’ти. ‘‘имесам̣ ме двиннам̣ сахассаггханакабха̄вам̣ джа̄на̄сӣ’’ти? ‘‘а̄ма, джа̄на̄мӣ’’ти. ‘‘тена хи гаччха, на̄гара̄нам̣ а̄рочехи – ‘еко пурисо има̄ни две мӯлена на дети, тумхехи саддхим̣ сахаттхенева да̄тука̄мо, тумхе имесам̣ двиннам̣ ка̄ран̣а̄ ниббитакка̄ хотха̄’’ти. ‘‘твам̣ имасмим̣ да̄не джет̣т̣хакабха̄гасса ка̄йасаккхӣ хохӣ’’ти ватва̄ гато. со пана кулапутто га̄мато париббайаттхам̣ гахитакаха̄пан̣ена пан̃чакат̣укам̣ гахетва̄ чун̣н̣ам̣ катва̄ дадхито кан̃чийам̣ ва̄хетва̄ таттха мадхупат̣алам̣ пӣл̣етва̄ пан̃чакат̣укачун̣н̣ена йоджетва̄ падуминипатте паккхипитва̄ там̣ сам̣видахитва̄ а̄да̄йа дасабаласса авидӯре нисӣди. маха̄джанехи а̄харийама̄насса сакка̄расса антаре аттано паттава̄рам̣ олокенто ока̄сам̣ н̃атва̄ саттху сантикам̣ гантва̄, ‘‘бханте, айам̣ ме дуггатасакка̄ро, имам̣ ме анукампам̣ пат̣ичча пат̣игган̣хатха̄’’ти. саттха̄ тасса̄нукампам̣ пат̣ичча чатумаха̄ра̄джехи даттийена селамайапаттена там̣ пат̣иггахетва̄ йатха̄ ат̣т̣хасат̣т̣хийа̄ бхиккхусатасахассасса диййама̄нам̣ на кхӣйати, евам̣ адхит̣т̣ха̄си.
со кулапутто нит̣т̣хитабхаттакиччам̣ бхагавантам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисинно а̄ха – ‘‘дит̣т̣хо ме, бханте бхагава̄, аджджа бандхуматӣнагарава̄сӣхи тумха̄кам̣ сакка̄ро а̄харийама̄но, ахампи имасса ниссандена ниббаттаниббаттабхаве ла̄бхаггайасаггаппатто бхавеййа’’нти. саттха̄ ‘‘евам̣ хоту кулапутта̄’’ти ватва̄ тасса ча нагарава̄сӣнан̃ча бхатта̄нумоданам̣ катва̄ пакка̄ми. со кулапутто йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де суппава̄са̄йа ра̄джадхӣтуйа̄ куччхимхи пат̣исандхим̣ ган̣хи. тасса пат̣исандхиггахан̣ака̄лато пат̣т̣ха̄йа са̄йам̣ па̄тан̃ча пан̃чапан̣н̣а̄ка̄расата̄ни суппава̄са̄йа упанӣйанти. атхасса са̄ пун̃н̃авӣмам̣санаттхам̣ хаттхена бӣджапаччхим̣ пхуса̄пентӣ ат̣т̣ха̄си. екекабӣджато сала̄касатам̣ сала̄касахассампи ниггаччхати, екекакарӣсакхеттато пан̣н̣а̄сампи сат̣т̣хипи сакат̣апама̄н̣а̄ни уппаджджанти. кот̣т̣хапӯран̣ака̄леписса̄ кот̣т̣хадва̄рам̣ хаттхена пхусантийа̄ ра̄джадхӣта̄йа пун̃н̃ена ган̣ханта̄нам̣ гахитагахитам̣ пуна пӯрати. парипун̣н̣абхаттакумбхитопи ‘‘ра̄джадхӣта̄йа пун̃н̃а’’нти ватва̄ йасса кассачи дента̄ нам̣ йа̄ва на уккад̣д̣ханти, на та̄ва бхаттам̣ кхӣйати. да̄раке куччхигатейева сатта васса̄ни атиккамим̣су.
габбхе пана парипакке сатта̄хам̣ маха̄дуккхам̣ анубхоси. са̄ са̄микам̣ а̄мантетва̄ – ‘‘пуре маран̣а̄ джӣвама̄на̄ да̄нам̣ дасса̄мӣ’’ти саттху сантикам̣ песеси – ‘‘гаччха, са̄ми, имам̣ паваттим̣ саттху а̄рочетва̄ саттха̄рам̣ нимантехи, йан̃ча саттха̄ вадати, там̣ са̄дхукам̣ упалаккхетва̄ а̄гантва̄ майхам̣ катхехӣ’’ти. со гантва̄ тасса̄ са̄санам̣ саттху а̄рочеси – ‘‘саттху бханте, кол̣ийадхӣта̄ па̄де вандатӣ’’ти. саттха̄ тасса̄ анукампам̣ пат̣ичча – ‘‘сукхинӣ хоту суппава̄са̄ кол̣ийадхӣта̄ арога̄, арогам̣ путтам̣ виджа̄йатӯ’’ти а̄ха. со там̣ сутва̄ бхагавантам̣ вандитва̄ аттано га̄ма̄бхимукхо па̄йа̄си. тасса пуре а̄гамана̄йева суппава̄са̄йа куччхито дхаммакаран̣ато удакам̣ вийа габбхо никкхами, парива̄ретва̄ нисиннаджано ассумукхо родитум̣ а̄раддхо хат̣т̣хатут̣т̣хова тасса̄ са̄микасса тут̣т̣хиса̄санам̣ а̄рочетум̣ агама̄си. со тесам̣ ин̇гитам̣ дисва̄ – ‘‘дасабалена катхитакатха̄ ниппханна̄ бхависсати ман̃н̃е’’ти чинтеси. со а̄гантва̄ саттху катхам̣ ра̄джадхӣта̄йа катхеси. ра̄джадхӣта̄ тайа̄ нимантитам̣ джӣвабхаттамева ман̇галабхаттам̣ бхависсати, гаччха сатта̄хам̣ дасабалам̣ нимантехӣти. со татха̄ ака̄си. сатта̄хам̣ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса маха̄да̄нам̣ паваттайим̣су. со да̄рако н̃а̄тӣнам̣ сантаттачиттам̣ нибба̄пенто сӣталабха̄вам̣ курума̄но джа̄тоти, сӣвалитвева на̄мам̣ карим̣су. со сатта васса̄ни габбхе васитатта̄ джа̄така̄лато пат̣т̣ха̄йа саббакаммаккхамо ахоси. дхаммасена̄пати са̄рипуттаттхеро саттаме дивасе тена саддхим̣ катха̄салла̄памака̄си. саттха̄пи имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –
‘‘йомам̣ палипатхам̣ дуггам̣, сам̣са̄рам̣ мохамаччага̄;
тин̣н̣о па̄ран̇гато джха̄йӣ, анеджо акатхам̣катхӣ;
анупа̄да̄йа ниббуто, тамахам̣ брӯми бра̄хман̣а’’нти. (дха. па. 414; су. ни. 643);
атха нам̣ тхеро евама̄ха – ‘‘ким̣ пана тайа̄ еварӯпам̣ дуккхам̣ анубхавитва̄ паббаджитум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти? ‘‘лабханто паббаджеййам̣, бханте’’ти. суппава̄са̄ там̣ тхерена саддхим̣ катхентам̣ дисва̄ – ‘‘ким̣ ну кхо ме путто дхаммасена̄патина̄ катхетӣ’’ти тхерам̣ упасан̇камитва̄ пуччхи – ‘‘майхам̣ путто тумхехи саддхим̣ ким̣ катхети, бханте’’ти? аттана̄ анубхуттагаббхава̄садуккхам̣ катхетва̄ – ‘‘тумхехи анун̃н̃а̄то паббаджисса̄мӣ’’ти вадатӣти. ‘‘са̄дху бханте, пабба̄джетха на’’нти. тхеро там̣ виха̄рам̣ нетва̄ тачапан̃чакакаммат̣т̣ха̄нам̣ датва̄ пабба̄дженто, ‘‘сӣвали, туйхам̣ ан̃н̃ена ова̄дена каммам̣ наттхи, тайа̄ сатта васса̄ни анубхуттадуккхамева паччавеккха̄хӣ’’ти. ‘‘бханте, паббаджджа̄йева тумха̄кам̣ бха̄ро, йам̣ пана майа̄ сакка̄ ка̄тум̣, тамахам̣ джа̄нисса̄мӣ’’ти. со пана пат̣хамакесават̣т̣ийа̄ оропитаккхан̣ейева сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄си, дутийа̄йа оропитаккхан̣е сакада̄га̄мипхале, татийа̄йа ана̄га̄мипхале патит̣т̣ха̄си. саббесам̣йева кеса̄нам̣ оропанан̃ча арахаттапхаласаччхикирийа̄ ча апуре апаччха̄ ахоси.
атха бхиккхусан̇гхе катха̄ удапа̄ди – ‘‘ахо евам̣ пун̃н̃ава̄пи тхеро саттама̄са̄дхика̄ни сатта сам̣ваччхара̄ни ма̄тугаббхе васитва̄ сатта диваса̄ни мӯл̣хагаббхе васӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ – ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ – ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте – ‘‘на, бхиккхаве, имина̄ кулапуттена има̄йа джа̄тийа̄ катакамма’’нти ватва̄ атӣтам̣ а̄харитва̄ атӣте, бхиккхаве, буддхуппа̄дато пуретарамева еса кулапутто ба̄ра̄н̣асийам̣ ра̄джакуле ниббатто, питу аччайена радждже патит̣т̣ха̄йа вибхавасампанно па̄кат̣о ахоси. тада̄ еко паччантара̄джа̄ ‘‘раджджам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти а̄гантва̄ нагарам̣ упарундхитва̄ кхандха̄ва̄рам̣ ка̄ретва̄ виха̄си. атха ра̄джа̄ ма̄туйа̄ саддхим̣ сама̄наччхандо хутва̄ сатта̄хам̣ кхандха̄ва̄ранагаре чатӯсу диса̄су два̄рам̣ пидха̄песи, никкхаманта̄нам̣ пависанта̄нан̃ча два̄рамӯл̣хам̣ ахоси. атха мигада̄йавиха̄ре паччекабуддха̄ уггхосесум̣. ра̄джа̄ сутва̄ два̄рам̣ вивара̄песӣти. паччантара̄джа̄пи пала̄йи. со тена каммавипа̄кена нарака̄дӣсу дуккхаманубхавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джакуле ниббаттопи ма̄туйа̄ саддхим̣ имам̣ еварӯпам̣ дуккхаманубхави. тасса пана паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа бхиккхусан̇гхасса чатта̄ро паччайа̄ йадиччхакам̣ уппаджджанти. евам̣ еттха ваттху самут̣т̣хитам̣.
апарабха̄ге саттха̄ са̄ваттхим̣ агама̄си. тхеро бхагавантам̣ абхива̄детва̄, ‘‘бханте, майхам̣ пун̃н̃абалам̣ вӣмам̣сисса̄ми, пан̃чабхиккхусата̄ни детха̄’’ти. ‘‘ган̣ха, сӣвалӣ’’ти. со пан̃часате бхиккхӯ гахетва̄ химаванта̄бхимукхам̣ гаччханто ат̣авимаггам̣ гаччхати. тасса пат̣хамам̣ дит̣т̣ханигродхе адхиваттха̄ девата̄ сатта диваса̄ни да̄нам̣ ада̄си. ити со –
‘‘нигродхам̣ пат̣хамам̣ пасси, дутийам̣ пан̣д̣авапаббатам̣;
татийам̣ ачираватийам̣, чатуттхам̣ вараса̄гарам̣.
‘‘пан̃чамам̣ химавантам̣ со, чхат̣т̣хам̣ чхаддантупа̄гами;
саттамам̣ гандхама̄данам̣, ат̣т̣хамам̣ атха ревата’’нти. (а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.207; тхерага̄. ат̣т̣ха. 1.59 сӣвалиттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄) –
саббат̣т̣ха̄несу сатта сатта диваса̄нева да̄нам̣ адам̣су. гандхама̄данапаббате пана на̄гадаттадевара̄джа̄ саттасу дивасесу екадивасам̣ кхӣрапин̣д̣апа̄там̣ ада̄си, екадивасам̣ саппипин̣д̣апа̄там̣ ада̄си. атха нам̣ бхиккхусан̇гхо а̄ха – ‘‘а̄вусо, имасса деваран̃н̃о нева дхенуйо дуйхама̄на̄ пан̃н̃а̄йанти, на дадхинимматханам̣, куто те, девара̄джа, идам̣ уппаджджатӣ’’ти? ‘‘бханте, кассападасабаласса ка̄ле кхӣрасала̄кабхаттада̄нассетам̣ пхала’’нти девара̄джа̄ а̄ха.
апарабха̄ге саттха̄ кхадираванийаревататтхерасса паччуггаманам̣ ака̄си. катхам̣? атха̄йасма̄ са̄рипутто саттха̄рам̣ а̄ха – ‘‘бханте, майхам̣ кира канит̣т̣хабха̄та̄ ревато паббаджито, со абхирамеййа ва̄ на ва̄, гантва̄ нам̣ пассисса̄мӣ’’ти. бхагава̄ реватасса а̄раддхавипассакабха̄вам̣ н̃атва̄ две ва̄ре пат̣иккхипитва̄ татийава̄ре йа̄чито арахаттаппаттабха̄вам̣ н̃атва̄ – са̄рипутта, ахампи гамисса̄ми бхиккхӯнам̣ а̄рочехӣти. тхеро бхиккхӯ саннипа̄та̄петва̄ – ‘‘а̄вусо, саттха̄ ча̄рикам̣ чаритука̄мо, гантука̄ма̄ а̄гаччхантӯ’’ти саббесам̣йева а̄рочеси. дасабаласса ча̄рикаттха̄йа гаманака̄ле охиййама̄накабхиккхӯ на̄ма аппака̄ хонти, ‘‘саттху суван̣н̣аван̣н̣ам̣ сарӣрам̣ пассисса̄ма, мадхурадхаммакатхам̣ ва̄ сун̣исса̄ма̄’’ти йебхуййена гантука̄ма̄ бахутара̄ва хонти. ити саттха̄ маха̄бхиккхусан̇гхапарива̄ро ‘‘реватам̣ пассисса̄ма̄’’ти никкханто.
атхекасмим̣ падесе а̄нандаттхеро дведха̄патхам̣ патва̄ бхагавантам̣ пуччхи – ‘‘бханте, имасмим̣ т̣ха̄не дведха̄патхо, катарамаггена бхиккхусан̇гхо гаччхатӯ’’ти? ‘‘катарамагго, а̄нанда, уджуко’’ти? ‘‘бханте, уджумагго тим̣сайоджанико амануссапатхо. париха̄рамагго пана сат̣т̣хийоджанико кхемо субхиккхо’’ти. ‘‘а̄нанда, сӣвали, амхехи саддхим̣ а̄гато’’ти? ‘‘а̄ма, бханте, а̄гато’’ти. ‘‘тена хи сан̇гхо уджумаггамева гаччхату, сӣвалисса пун̃н̃ам̣ вӣмам̣сисса̄ма̄’’ти. саттха̄ бхиккхусан̇гхапарива̄ро сӣвалиттхерасса пун̃н̃авӣмам̣санаттхам̣ тим̣сайоджанамаггам̣ абхирухи (а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.203).
маггам̣ абхируханат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа девасан̇гхо йоджане йоджане т̣ха̄не нагарам̣ ма̄петва̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса васанаттха̄йа виха̄ре пат̣ийа̄деси. девапутта̄ ран̃н̃а̄ песитакаммака̄ра̄ вийа хутва̄ йа̄гукхаджджака̄дӣни гахетва̄ – ‘‘кахам̣, аййо сӣвалӣ’’ти пуччханта̄ гаччханти. тхеро сакка̄расамма̄нам̣ га̄ха̄петва̄ саттху сантикам̣ гаччхати. саттха̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ парибхун̃джи. имина̄ва нийа̄мена саттха̄ сакка̄рам̣ анубхаванто девасикам̣ йоджанапарамам̣ гантва̄ тим̣сайоджаникам̣ канта̄рам̣ атиккамма кхадираванийаревататтхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ патто, тхеро саттху а̄гаманам̣ н̃атва̄ аттано васанат̣т̣ха̄не буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса пахонакавиха̄ре дасабаласса гандхакут̣им̣ раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄на̄ни ча иддхийа̄ ма̄петва̄ татха̄гатасса паччуггаманам̣ гато. саттха̄ алан̇катапат̣ийаттена маггена виха̄рам̣ па̄виси. атха татха̄гате гандхакут̣им̣ павит̣т̣хе бхиккхӯ вассаггена паттасена̄сана̄ни пависим̣су. девата̄ ‘‘ака̄ло а̄ха̄расса̄’’ти ат̣т̣хавидхам̣ па̄накам̣ а̄харим̣су. саттха̄ сан̇гхена саддхим̣ па̄накам̣ пиви. имина̄ нийа̄менева татха̄гатасса сакка̄расамма̄нам̣ анубхавантассева аддхама̄со атикканто.
атхекачче уккан̣т̣хитабхиккхӯ екасмим̣ т̣ха̄не нисӣдитва̄ катхам̣ уппа̄дайим̣су – ‘‘дасабало ‘майхам̣ аггаса̄вакасса канит̣т̣хабха̄та̄’ти ватва̄ еварӯпам̣ навакаммикам̣ бхиккхум̣ пасситум̣ а̄гато, имасса виха̄расса сантике джетаванавиха̄ро ва̄ вел̣уванавиха̄ра̄дайо ва̄ ким̣ кариссанти? айампи бхиккху еварӯпасса навакаммасса ка̄рако, ким̣ на̄ма саман̣адхаммам̣ кариссатӣ’’ти? атха саттха̄ чинтеси – ‘‘майи идха чирам̣ васанте идам̣ т̣ха̄нам̣ а̄кин̣н̣ам̣ бхависсати, а̄ран̃н̃ака̄ на̄ма бхиккхӯ павивекаттхика̄ хонти, реватасса пха̄сувиха̄ро на бхависсатӣ’’ти. тато тхерасса дива̄т̣т̣ха̄нам̣ гато. тхеропи екакова чан̇каманакот̣ийам̣ а̄ламбанапхалакам̣ нисса̄йа па̄са̄н̣апхалаке нисинно саттха̄рам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣ дисва̄ паччуггантва̄ ванди.
атха нам̣ саттха̄ пуччхи – ‘‘ревата, идам̣ ва̄л̣амигат̣т̣ха̄нам̣, чан̣д̣а̄нам̣ хаттхиасса̄дӣнам̣ саддам̣ сутва̄ ким̣ каросӣ’’ти? ‘‘тесам̣ ме, бханте, саддам̣ сун̣ато аран̃н̃апӣти на̄ма уппанна̄’’ти. саттха̄ имасмим̣ т̣ха̄не ревататтхерасса пан̃чахи га̄тха̄сатехи аран̃н̃а̄нисам̣сам̣ на̄ма катхетва̄ пунадивасе авидӯрат̣т̣ха̄не пин̣д̣а̄йа чаритва̄ ревататтхерам̣ а̄мантетва̄ йехи бхиккхӯхи тхерасса аван̣н̣о катхито, тесам̣ каттарайат̣т̣хиупа̄ханателана̄л̣ичхатта̄нам̣ памуссанабха̄вамака̄си. те аттано париккха̄раттха̄йа ниватта̄ а̄гатамаггенева гаччханта̄пи там̣ т̣ха̄нам̣ саллаккхетум̣ на сакконти. пат̣хаман̃хи те алан̇катапат̣ийаттена маггена гантва̄, там̣дивасам̣ пана висамамаггена гаччханта̄ тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не уккут̣икам̣ нисӣданта̄ джан̣н̣укехи гаччханти. те гумбе ча гаччхе ча кан̣д̣аке ча мадданта̄ аттана̄ васитасабха̄гат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ тасмим̣ тасмим̣ кхадиракха̄н̣уке лаггитам̣ аттано чхаттам̣ сан̃джа̄нанти, упа̄ханам̣ каттарайат̣т̣хим̣ телана̄л̣ин̃ча сан̃джа̄нанти. те тасмим̣ самайе ‘‘иддхима̄ айам̣ бхиккхӯ’’ти н̃атва̄ аттано париккха̄рама̄да̄йа ‘‘дасабаласса пат̣ийаттасакка̄ро на̄ма еварӯпо хотӣ’’ти ваданта̄ агамам̣су.
пурато а̄гате бхиккхӯ, виса̄кха̄ упа̄сика̄, аттано гехе нисиннака̄ле пуччхи – ‘‘мана̄пам̣ ну кхо, бханте, реватасса васанат̣т̣ха̄на’’нти? ‘‘мана̄пам̣, упа̄сике, нандаваначитталата̄ванапат̣ибха̄гам̣ там̣ сена̄сана’’нти. атха тесам̣ паччхато а̄гате бхиккхӯ пуччхи – ‘‘мана̄пам̣, аййа̄, реватасса васанат̣т̣ха̄на’’нти? ‘‘ма̄ пуччха, упа̄сике, катхетум̣ айуттат̣т̣ха̄нам̣, етам̣ уджджан̇галасаккхарапа̄са̄н̣ависамакхадираванам̣ ева, таттха со бхиккху васатӣ’’ти.
виса̄кха̄ пурима̄нам̣ паччхима̄нан̃ча бхиккхӯнам̣ катхам̣ сутва̄, ‘‘кесам̣ ну кхо катха̄ сачча̄’’ти паччха̄бхаттам̣ гандхама̄лам̣ а̄да̄йа дасабаласса упат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисинна̄ саттха̄рам̣ пуччхи – ‘‘бханте, ревататтхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ екачче аййа̄ ван̣н̣енти, екачче нинданти, киметам̣, бханте’’ти? ‘‘виса̄кхе, раман̣ийам̣ ва̄ хоту ма̄ ва̄, йасмим̣ т̣ха̄не арийа̄нам̣ читтам̣ рамати, тадева т̣ха̄нам̣ раман̣ийам̣ на̄ма̄’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –
‘‘га̄ме ва̄ йади ва̄ран̃н̃е, нинне ва̄ йади ва̄ тхале;
йаттха араханто вихаранти, там̣ бхӯмира̄ман̣еййака’’нти. (дха. па. 98; тхерага̄. 991; сам̣. ни. 1.261);
апарабха̄ге бхагава̄ арийаган̣амаджджхе нисинно тхерам̣ ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ла̄бхӣнам̣ йадидам̣, сӣвалӣ’’ти (а. ни. 1.198, 207) етадагге т̣хапеси.
54. атха̄йасма̄ сӣвалиттхеро арахаттам̣ патва̄ паттаетадаггат̣т̣ха̄но аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто падумуттаро на̄ма джинотиа̄дима̄ха. анутта̄наттхападаван̣н̣анамева карисса̄ма.
55. сӣлам̣ тасса асан̇кхеййанти тасса падумуттарасса бхагавато сӣлам̣ асан̇кхеййам̣.
‘‘нава кот̣исахасса̄ни, асӣтисатакот̣ийо;
пан̃н̃а̄сасатасахасса̄ни, чхаттим̣са̄ ча пуна̄паре.
‘‘ете сам̣варавинайа̄, самбуддхена пака̄сита̄;
пеййа̄ламукхена ниддит̣т̣ха̄, сиккха̄винайасам̣варе’’ти. (висуддхи. 1.20; пат̣и. ма. ат̣т̣ха. 1.1.37) –
евам̣ вуттасиккха̄пада̄ни бхиккхӯнам̣ са̄вакапан̃н̃аттивасена вутта̄ни. бхагавато пана сӣлам̣ асан̇кхеййамева сам̣кха̄тум̣ ган̣етум̣ асаккун̣еййанти аттхо. сама̄дхиваджирӯпамо йатха̄ ваджирам̣ инданӣламан̣ивел̣урийаман̣ипхаликамаса̄рагалла̄дӣни ратана̄ни виджджхати чхидда̄вачхиддам̣ кароти, евамева падумуттарасса бхагавато локуттарамаггасама̄дхи пат̣ипаккхапаччанӣкадхамме виджджхати бхиндати самуччхиндатӣти аттхо. асан̇кхеййам̣ н̃а̄н̣аварам̣ тасса буддхасса чатта̄ри сачча̄ни саттатим̣сабодхипаккхийадхамме сан̇кхата̄сан̇кхатадхамме ча джа̄нитум̣ пат̣ивиджджхитум̣ саматтхам̣ сайамбхӯн̃а̄н̣асаббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣а̄дин̃а̄н̣асамӯхам̣ асан̇кхеййам̣, атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄дибхедена сам̣кха̄вирахитанти аттхо. вимутти ча анопама̄ти сам̣килесехи вимуттатта̄ сота̄паттипхала̄дика̄ чатассо вимуттийо анупама̄ упама̄рахита̄ ‘‘има̄ вийа бхӯта̄’’ти упаметум̣ на сакка̄ти аттхо. сесам̣ утта̄наттхамева̄ти.
сӣвалиттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.