намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса
кхуддаканика̄йе
апада̄на-ат̣т̣хакатха̄
(пат̣хамо бха̄го)
гантха̄рамбхакатха̄
вандитва̄ сираса̄ сет̣т̣хам̣, буддхамаппат̣ипуггалам̣;
н̃еййаса̄гарамуттин̣н̣ам̣, тин̣н̣ам̣ сам̣са̄раса̄гарам̣.
татхева парамам̣ сантам̣, гамбхӣрам̣ дуддасам̣ ан̣ум̣;
бхава̄бхавакарам̣ суддхам̣, дхаммам̣ самбуддхапӯджитам̣.
татхева анагхам̣ сан̇гхам̣, асан̇гам̣ сан̇гхамуттамам̣;
уттамам̣ даккхин̣еййа̄нам̣, сантиндрийамана̄савам̣.
катена тасса етасса, пан̣а̄мена висесато;
ратанаттайе висесена, висесасса̄дарена ме.
тхерехи дхӣрадхӣрехи, а̄гаман̃н̃ӯхи вин̃н̃убхи;
‘‘апада̄нат̣т̣хакатха̄ бханте, ка̄табба̄’’ти висесато.
пунаппуна̄даренева, йа̄читохам̣ йасассибхи;
тасма̄хам̣ са̄пада̄насса, апада̄нассасесато.
висесанайадӣпасса, дӣписсам̣ пит̣акаттайе;
йатха̄ па̄л̣инайенева, аттхасам̣ван̣н̣анам̣ субхам̣.
кена каттха када̄ четам̣, бха̄ситам̣ дхаммамуттамам̣;
киматтхам̣ бха̄ситан̃четам̣, етам̣ ватва̄ видхим̣ тато.
нида̄несу косаллаттхам̣, сукхуггахан̣адха̄ран̣ам̣;
тасма̄ там̣ там̣ видхим̣ ватва̄, пубба̄парависеситам̣.
пура̄ сӣхал̣абха̄са̄йа, пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄йа ча;
т̣хапитам̣ там̣ на са̄дхети, са̄дхӯнам̣ иччхитиччхитам̣.
тасма̄ тамупанисса̄йа, пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄найам̣;
виваджджетва̄ вируддхаттхам̣, висесаттхам̣ пака̄сайам̣;
висесаван̣н̣анам̣ сет̣т̣хам̣, карисса̄маттхаван̣н̣ананти.
нида̄накатха̄
‘‘кена каттха када̄ четам̣, бха̄ситам̣ дхаммамуттама’’нти ча, ‘‘карисса̄маттхаван̣н̣ана’’нти ча пат̣ин̃н̃а̄татта̄ са̄ пана̄йам̣ апада̄нассаттхаван̣н̣ана̄ дӯренида̄нам̣, авидӯренида̄нам̣, сантикенида̄нанти има̄ни тӣн̣и нида̄на̄ни дассетва̄ ван̣н̣ийама̄на̄ йе нам̣ сун̣анти, техи самуда̄гамато пат̣т̣ха̄йа вин̃н̃а̄татта̄ йасма̄ сут̣т̣ху вин̃н̃а̄та̄ на̄ма хоти, тасма̄ нам̣ та̄ни нида̄на̄ни дассетва̄ва ван̣н̣айисса̄ма.
таттха а̄дито та̄ва тесам̣ нида̄на̄нам̣ париччхедо ведитаббо. дӣпан̇карапа̄дамӯласмин̃хи ката̄бхинӣха̄расса маха̄саттасса йа̄ва вессантараттабха̄ва̄ чавитва̄ туситапуре ниббатти, та̄ва паватто катха̄магго дӯренида̄нам̣ на̄ма. туситабхаванато пана чавитва̄ йа̄ва бодхиман̣д̣е саббан̃н̃утаппатти, та̄ва паватто катха̄магго авидӯренида̄нам̣ на̄ма. сантикенида̄нам̣ пана тесу тесу т̣ха̄несу вихарато тасмим̣ тасмим̣йева т̣ха̄не лаббхатӣти.
1. дӯренида̄накатха̄
татридам̣ дӯренида̄нам̣ на̄ма – ито кира каппасатасахасса̄дхика̄нам̣ чатуннам̣ асан̇кхйеййа̄нам̣ маттхаке амараватӣ на̄ма нагарам̣ ахоси. таттха сумедхо на̄ма бра̄хман̣о пат̣ивасати, убхато суджа̄то ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико йа̄ва саттама̄ кулапариват̣т̣а̄, аккхитто анупакут̣т̣хо джа̄тива̄дена, абхирӯпо дассанӣйо па̄са̄дико парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гато. со ан̃н̃ам̣ каммам̣ акатва̄ бра̄хман̣асиппамева угган̣хи. тасса дахарака̄лейева ма̄та̄питаро ка̄ламакам̣су. атхасса ра̄сивад̣д̣хако амаччо а̄йапоттхакам̣ а̄харитва̄ суван̣н̣араджатаман̣имутта̄дибхарите габбхе виваритва̄ ‘‘еттакам̣ те, кума̄ра, ма̄ту сантакам̣, еттакам̣ питу сантакам̣, еттакам̣ аййакапаййака̄на’’нти йа̄ва саттама̄ кулапариват̣т̣а̄ дханам̣ а̄чиккхитва̄ ‘‘етам̣ пат̣ипаджджа̄хӣ’’ти а̄ха. сумедхапан̣д̣ито чинтеси – ‘‘имам̣ дханам̣ сам̣харитва̄ майхам̣ питупита̄маха̄дайо паралокам̣ гаччханта̄ екакаха̄пан̣ампи гахетва̄ на гата̄, майа̄ пана гахетва̄ гаманака̄ран̣ам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти, со ран̃н̃о а̄рочетва̄ нагаре бхерим̣ чара̄петва̄ маха̄джанасса да̄нам̣ датва̄ та̄пасапаббаджджам̣ паббаджи. имасса панаттхасса а̄вибха̄ваттхам̣ имасмим̣ т̣ха̄не сумедхакатха̄ катхетабба̄. са̄ панеса̄ кин̃ча̄пи буддхавам̣се нирантарам̣ а̄гата̄йева, га̄тха̄бандхена пана а̄гататта̄ на сут̣т̣ху па̄кат̣а̄, тасма̄ там̣ антарантара̄ га̄тха̄самбандхадӣпакехи вачанехи саддхим̣ катхесса̄ма.
сумедхакатха̄
каппасатасахасса̄дхика̄нан̃хи чатуннам̣ асан̇кхйеййа̄нам̣ маттхаке дасахи саддехи авивиттам̣ ‘‘амараватӣ’’ти ча ‘‘амара’’нти ча ладдхана̄мам̣ нагарам̣ ахоси, йам̣ сандха̄йа буддхавам̣се вуттам̣ –
‘‘каппе ча сатасахассе, чатуро ча асан̇кхийе;
амарам̣ на̄ма нагарам̣, дассанеййам̣ манорамам̣;
дасахи саддехи авивиттам̣, аннапа̄насама̄йута’’нти. (бу. вам̣. 2.1-2);
таттха дасахи саддехи авивиттанти хаттхисаддена ассасаддена ратхасаддена бхерисаддена мудин̇гасаддена вӣн̣а̄саддена гӣтасаддена сан̇кхасаддена саммасаддена та̄л̣асаддена ‘‘асна̄тха пиватха кха̄датха̄’’ти дасамена саддена̄ти имехи дасахи саддехи авивиттам̣ ахоси. тесам̣ пана садда̄нам̣ екадесамева гахетва̄ –
‘‘хаттхисаддам̣ ассасаддам̣, бхерисан̇кхаратха̄ни ча;
кха̄датха пиватха чева, аннапа̄нена гхосита’’нти. –
буддхавам̣се (бу. вам̣. 2.3-5) имам̣ га̄тхам̣ ватва̄ –
‘‘нагарам̣ саббан̇гасампаннам̣, саббакаммамупа̄гатам̣;
саттаратанасампаннам̣, на̄на̄джанасама̄кулам̣;
самиддхам̣ деванагарам̣ва, а̄ва̄сам̣ пун̃н̃акамминам̣.
‘‘нагаре амараватийа̄, сумедхо на̄ма бра̄хман̣о;
анекакот̣исанничайо, пахӯтадханадхан̃н̃ава̄.
‘‘аджджха̄йако мантадхаро, тин̣н̣ам̣ веда̄на па̄рагӯ;
лаккхан̣е итиха̄се ча, садхамме па̄рамим̣ гато’’ти. – вуттам̣;
атхекадивасам̣ со сумедхапан̣д̣ито упарипа̄са̄даваратале рахогато хутва̄ паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ нисинно евам̣ чинтеси – ‘‘пунаббхаве, пан̣д̣ита, пат̣исандхиггахан̣ам̣ на̄ма дуккхам̣, татха̄ ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не сарӣрасса бхеданам̣, ахан̃ча джа̄тидхаммо, джара̄дхаммо, бйа̄дхидхаммо, маран̣адхаммо, евам̣бхӯтена майа̄ аджа̄тим̣ аджарам̣ абйа̄дхим̣ амаран̣ам̣ адуккхам̣ сукхам̣ сӣталам̣ аматамаха̄нибба̄нам̣ парийеситум̣ ват̣т̣ати. авассам̣ бхавато муччитва̄ нибба̄нага̄мина̄ екена маггена бхавитабба’’нти. тена вуттам̣ –
‘‘рахогато нисӣдитва̄, евам̣ чинтесахам̣ тада̄;
дуккхо пунаббхаво на̄ма, сарӣрасса ча бхеданам̣.
‘‘джа̄тидхаммо джара̄дхаммо, бйа̄дхидхаммо сахам̣ тада̄;
аджарам̣ амарам̣ кхемам̣, парийесисса̄ми ниббутим̣.
‘‘йам̣нӯнимам̣ пӯтика̄йам̣, на̄на̄кун̣апапӯритам̣;
чхад̣д̣айитва̄на гаччхеййам̣, анапеккхо анаттхико.
‘‘аттхи хехити со магго, на со сакка̄ на хетуйе;
парийесисса̄ми там̣ маггам̣, бхавато паримуттийа̄’’ти.
тато уттарипи евам̣ чинтеси – ‘‘йатха̄ хи локе дуккхасса пат̣ипаккхабхӯтам̣ сукхам̣ на̄ма аттхи, евам̣ бхаве сати таппат̣ипаккхена вибхавена̄пи бхавитаббам̣. йатха̄ ча ун̣хе сати тасса вӯпасамабхӯтам̣ сӣталампи аттхи, евам̣ ра̄гаггиа̄дӣнам̣ вӯпасамена нибба̄нена̄пи бхавитаббам̣. йатха̄ на̄ма па̄пасса ла̄макасса дхаммасса пат̣ипаккхабхӯто калйа̄н̣о анаваджджабхӯто дхаммопи аттхийева, евамева па̄пика̄йа джа̄тийа̄ сати саббаджа̄тикхепанато аджа̄тисан̇кха̄тена нибба̄нена̄пи бхавитаббамева̄’’ти. тена вуттам̣ –
‘‘йатха̄пи дуккхе виджджанте, сукхам̣ на̄мапи виджджати;
евам̣ бхаве виджджама̄не, вибхавопиччхитаббако.
‘‘йатха̄пи ун̣хе виджджанте, апарам̣ виджджати сӣталам̣;
евам̣ тивидхагги виджджанте, нибба̄нампиччхитаббакам̣.
‘‘йатха̄пи па̄пе виджджанте, калйа̄н̣амапи виджджати;
евамева джа̄ти виджджанте, аджа̄типиччхитаббака’’нти.
апарампи чинтеси – ‘‘йатха̄ на̄ма гӯтхара̄симхи нимуггена пурисена дӯратова пан̃чаван̣н̣ападумасан̃чханнам̣ маха̄тал̣а̄кам̣ дисва̄ ‘катарена ну кхо маггена еттха гантабба’нти там̣ тал̣а̄кам̣ гавеситум̣ йуттам̣. йам̣ тасса агавесанам̣, на со тал̣а̄касса досо, пурисассева досо. евам̣ килесамаладховане аматамаха̄нибба̄натал̣а̄ке виджджанте йам̣ тасса агавесанам̣, на со аматамаха̄нибба̄натал̣а̄касса досо, пурисассева досо. йатха̄ ча чорехи сампарива̄рито пурисо пала̄йанамагге виджджама̄непи саче на пала̄йати, на со маггасса досо, пурисассева досо. евамева килесехи парива̄ретва̄ гахитасса пурисасса виджджама̄нейева нибба̄нага̄мимхи сиве магге маггасса агавесанам̣ на̄ма на маггасса досо, пурисассева досо. йатха̄ ча бйа̄дхипӣл̣ито пурисо виджджама̄не бйа̄дхитикиччхаке ведждже саче там̣ веджджам̣ гавеситва̄ бйа̄дхим̣ на тикиччха̄пети, на со веджджасса досо, пурисассева досо. евамева йо килесабйа̄дхипӣл̣ито килесавӯпасамамаггаковидам̣ виджджама̄намева а̄чарийам̣ на гавесати, тассева досо, на килесавина̄сакасса а̄чарийасса досо’’ти. тена вуттам̣ –
‘‘йатха̄ гӯтхагато пурисо, тал̣а̄кам̣ дисва̄на пӯритам̣;
на гавесати там̣ тал̣а̄кам̣, на досо тал̣а̄касса со.
‘‘евам̣ килесамаладхове, виджджанте аматантал̣е;
на гавесати там̣ тал̣а̄кам̣, на досо аматантал̣е.
‘‘йатха̄ арӣхи парируддхо, виджджанте гаманампатхе;
на пала̄йати со пурисо, на досо ан̃джасасса со.
‘‘евам̣ килесапарируддхо, виджджама̄не сиве патхе;
на гавесати там̣ маггам̣, на досо сиваман̃джасе.
‘‘йатха̄пи бйа̄дхито пурисо, виджджама̄не тикиччхаке;
на тикиччха̄пети там̣ бйа̄дхим̣, на досо со тикиччхаке.
‘‘евам̣ килесабйа̄дхӣхи, дуккхито парипӣл̣ито;
на гавесати там̣ а̄чарийам̣, на досо со вина̄йаке’’ти.
апарампи чинтеси – ‘‘йатха̄ ман̣д̣анакаджа̄тико пурисо кан̣т̣хе а̄саттам̣ кун̣апам̣ чхад̣д̣етва̄ сукхам̣ гаччхеййа, евам̣ майа̄пи имам̣ пӯтика̄йам̣ чхад̣д̣етва̄ анапеккхена нибба̄нанагарам̣ пависитаббам̣. йатха̄ ча нарана̄рийо укка̄рабхӯмийам̣ учча̄рапасса̄вам̣ катва̄ на там̣ уччхан̇гена ва̄ а̄да̄йа, дуссантена ва̄ вет̣хетва̄ гаччханти, джигуччхама̄на̄ пана анапеккха̄ва, чхад̣д̣етва̄ гаччханти, евам̣ майа̄пи имам̣ пӯтика̄йам̣ анапеккхена чхад̣д̣етва̄ аматанибба̄нанагарам̣ пависитум̣ ват̣т̣ати. йатха̄ ча на̄вика̄ на̄ма джаджджарам̣ на̄вам̣ анапеккха̄ва чхад̣д̣етва̄ гаччханти, евам̣ ахампи имам̣ навахи ван̣амукхехи паггхарантам̣ ка̄йам̣ чхад̣д̣етва̄ анапеккхо нибба̄напурам̣ пависисса̄ми. йатха̄ ча пурисо на̄на̄ратана̄ни а̄да̄йа чорехи саддхим̣ маггам̣ гаччханто аттано ратанана̄сабхайена те чхад̣д̣етва̄ кхемам̣ маггам̣ ган̣ха̄ти, евам̣ айампи караджака̄йо ратанавилопакачорасадисо. сача̄хам̣ еттха тан̣хам̣ карисса̄ми, арийамаггакусаладхаммаратанам̣ ме нассиссати, тасма̄ майа̄ имам̣ чорасадисам̣ ка̄йам̣ чхад̣д̣етва̄ аматамаха̄нибба̄нанагарам̣ пависитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. тена вуттам̣ –
‘‘йатха̄пи кун̣апам̣ пурисо, кан̣т̣хе баддхам̣ джигуччхийа;
мочайитва̄на гаччхеййа, сукхӣ серӣ сайам̣васӣ.
‘‘татхевимам̣ пӯтика̄йам̣, на̄на̄кун̣апасан̃чайам̣;
чхад̣д̣айитва̄на гаччхеййам̣, анапеккхо анаттхико.
‘‘йатха̄ учча̄рат̣т̣ха̄намхи, карӣсам̣ нарана̄рийо;
чхад̣д̣айитва̄на гаччханти, анапеккха̄ анаттхика̄.
‘‘евамева̄хам̣ имам̣ ка̄йам̣, на̄на̄кун̣апапӯритам̣;
чхад̣д̣айитва̄на гаччхиссам̣, ваччам̣ катва̄ йатха̄ кут̣им̣.
‘‘йатха̄пи джаджджарам̣ на̄вам̣, палуггам̣ удага̄хиним̣;
са̄мӣ чхад̣д̣етва̄ гаччханти, анапеккха̄ анаттхика̄.
‘‘евамева̄хам̣ имам̣ ка̄йам̣, наваччхиддам̣ дхувассавам̣;
чхад̣д̣айитва̄на гаччхиссам̣, джин̣н̣ана̄вам̣ва са̄мика̄.
‘‘йатха̄пи пурисо чорехи, гаччханто бхан̣д̣ама̄дийа;
бхан̣д̣аччхедабхайам̣ дисва̄, чхад̣д̣айитва̄на гаччхати.
‘‘евамева айам̣ ка̄йо, маха̄чорасамо вийа;
паха̄йимам̣ гамисса̄ми, кусалаччхедана̄ бхайа̄’’ти.
евам̣ сумедхапан̣д̣ито на̄на̄видха̄хи упама̄хи имам̣ неккхаммӯпасам̣хитам̣ аттхам̣ чинтетва̄ саканивесане апаримитабхогаккхандхам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайена капан̣аддхика̄дӣнам̣ виссаджджетва̄ маха̄да̄нам̣ датва̄ ваттхука̄ме ча килесака̄ме ча паха̄йа амаранагарато никкхамитва̄ екакова химаванте дхаммикам̣ на̄ма паббатам̣ нисса̄йа ассамам̣ катва̄ таттха пан̣н̣аса̄лан̃ча чан̇каман̃ча ма̄петва̄ пан̃чахи нӣваран̣адосехи ваджджитам̣ ‘‘евам̣ сама̄хите читте’’тиа̄дина̄ найена вуттехи ат̣т̣хахи ка̄ран̣агун̣ехи самупетам̣ абхин̃н̃а̄сан̇кха̄там̣ балам̣ а̄харитум̣ тасмим̣ ассамападе навадосасаманна̄гатам̣ са̄т̣акам̣ паджахитва̄, два̄дасагун̣асаманна̄гатам̣ ва̄качӣрам̣ нива̄сетва̄, исипаббаджджам̣ паббаджи. евам̣ паббаджито ат̣т̣хадосасама̄кин̣н̣ам̣ там̣ пан̣н̣аса̄лам̣ паха̄йа дасагун̣асаманна̄гатам̣ руккхамӯлам̣ упагантва̄ саббам̣ дхан̃н̃авикатим̣ паха̄йа паваттапхалабходжано хутва̄ нисаджджат̣т̣ха̄начан̇каманавасенева падха̄нам̣ падаханто сатта̄хаббхантарейева ат̣т̣ханнам̣ сама̄паттӣнам̣ пан̃чаннан̃ча абхин̃н̃а̄нам̣ ла̄бхӣ ахоси. евам̣ там̣ йатха̄паттхитам̣ абхин̃н̃а̄балам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ –
‘‘ева̄хам̣ чинтайитва̄на, некакот̣исатам̣ дханам̣;
на̄тха̄на̄тха̄нам̣ датва̄на, химавантамупа̄гамим̣.
‘‘химавантасса̄видӯре, дхаммико на̄ма паббато;
ассамо сукато майхам̣, пан̣н̣аса̄ла̄ сума̄пита̄.
‘‘чан̇камам̣ таттха ма̄песим̣, пан̃чадосавиваджджитам̣;
ат̣т̣хагун̣асамупетам̣, абхин̃н̃а̄балама̄харим̣.
‘‘са̄т̣акам̣ паджахим̣ таттха, навадосамупа̄гатам̣;
ва̄качӣрам̣ нива̄сесим̣, два̄дасагун̣амупа̄гатам̣.
‘‘ат̣т̣хадосасама̄кин̣н̣ам̣, паджахим̣ пан̣н̣аса̄лакам̣;
упа̄гамим̣ руккхамӯлам̣, гун̣е дасахупа̄гатам̣.
‘‘ва̄питам̣ ропитам̣ дхан̃н̃ам̣, паджахим̣ ниравасесато;
анекагун̣асампаннам̣, паваттапхалама̄дийим̣.
‘‘таттхаппадха̄нам̣ падахим̣, нисаджджат̣т̣ха̄начан̇каме;
аббхантарамхи сатта̄хе, абхин̃н̃а̄бала па̄пун̣и’’нти.
таттха ‘‘ассамо сукато майхам̣, пан̣н̣аса̄ла̄ сума̄пита̄’’ти има̄йа пана па̄л̣ийа̄ сумедхапан̣д̣итена ассамапан̣н̣аса̄лачан̇кама̄ сахаттха̄ ма̄пита̄ вийа вутта̄. айам̣ панеттха аттхо – маха̄саттан̃хи ‘‘химавантам̣ аджджхога̄хетва̄ аджджа дхаммикапаббатам̣ пависиссатӣ’’ти дисва̄ сакко виссакаммадевапуттам̣ а̄мантеси – ‘‘та̄та, айам̣ сумедхапан̣д̣ито ‘паббаджисса̄мӣ’ти никкханто, етасса васанат̣т̣ха̄нам̣ ма̄пехӣ’’ти. со тасса вачанам̣ сампат̣иччхитва̄ раман̣ӣйам̣ ассамам̣, сугуттам̣ пан̣н̣аса̄лам̣, манорамам̣ чан̇каман̃ча ма̄песи. бхагава̄ пана тада̄ аттано пун̃н̃а̄нубха̄вена ниппханнам̣ там̣ ассамападам̣ сандха̄йа ‘‘са̄рипутта, тасмим̣ дхаммикапаббате –
‘‘ассамо сукато майхам̣, пан̣н̣аса̄ла̄ сума̄пита̄;
чан̇камам̣ таттха ма̄песим̣, пан̃чадосавиваджджита’’’нти. –
а̄ха. таттха сукато майханти сут̣т̣ху като майа̄. пан̣н̣аса̄ла̄ сума̄пита̄ти пан̣н̣аччхаданаса̄ла̄пи ме сума̄пита̄ ахоси.
пан̃чадосавиваджджитанти пан̃чиме чан̇камадоса̄ на̄ма тхаддхависамата̄, анторуккхата̄, гаханаччханната̄, атисамба̄дхата̄, ативиса̄лата̄ти. тхаддхависамабхӯмибха̄гасмин̃хи чан̇каме чан̇камантасса па̄да̄ руджджанти, пхот̣а̄ ут̣т̣хаханти, читтам̣ екаггатам̣ на лабхати, каммат̣т̣ха̄нам̣ випаджджати. мудусаматале пана пха̄сувиха̄рам̣ а̄гамма каммат̣т̣ха̄нам̣ сампаджджати. тасма̄ тхаддхависамабхӯмибха̄гата̄ еко досоти ведитаббо. чан̇камасса анто ва̄ маджджхе ва̄ кот̣ийам̣ ва̄ руккхе сати пама̄дама̄гамма чан̇камантасса нала̄т̣ам̣ ва̄ сӣсам̣ ва̄ пат̣ихан̃н̃атӣти анторуккхата̄ дутийо досо. тин̣алата̄дигаханаччханне чан̇каме чан̇каманто андхака̄равела̄йам̣ урага̄дике па̄н̣е аккамитва̄ ва̄ ма̄рети, техи ва̄ дат̣т̣хо дуккхам̣ а̄паджджатӣти гаханаччханната̄ татийо досо. атисамба̄дхе чан̇каме виттха̄рато ратанике ва̄ ад̣д̣харатанике ва̄ чан̇камантасса париччхеде паккхалитва̄ накха̄пи ан̇гулийопи бхиджджантӣти атисамба̄дхата̄ чатуттхо досо. ативиса̄ле чан̇каме чан̇камантасса читтам̣ видха̄вати, екаггатам̣ на лабхатӣти ативиса̄лата̄ пан̃чамо досо. путхулато пана дийад̣д̣харатанам̣ двӣсу пассесу ратанаматтам̣ анучан̇камам̣ дӣгхато сат̣т̣хихаттхам̣ мудуталам̣ самавиппакин̣н̣ава̄лукам̣ чан̇камам̣ ват̣т̣ати четийагиримхи дӣпаппаса̄дакамаха̄махиндаттхерасса чан̇камам̣ вийа, та̄дисам̣ там̣ ахоси. тена̄ха – ‘‘чан̇камам̣ таттха ма̄песим̣, пан̃чадосавиваджджита’’нти.
ат̣т̣хагун̣асамупетанти ат̣т̣хахи саман̣асукхехи упетам̣. ат̣т̣хима̄ни саман̣асукха̄ни на̄ма дханадхан̃н̃апариггаха̄бха̄во, анаваджджапин̣д̣апа̄тапарийесанабха̄во, ниббутапин̣д̣апа̄табхун̃джанабха̄во, рат̣т̣хам̣ пӣл̣етва̄ дханаса̄рам̣ ва̄ сӣсакаха̄пан̣а̄дӣни ва̄ ган̣хантесу ра̄джакулесу рат̣т̣хапӣл̣анакилеса̄бха̄во, упакаран̣есу ниччхандара̄габха̄во, чоравилопе ниббхайабха̄во, ра̄джара̄джамаха̄маттехи асам̣сат̣т̣хабха̄во, чатӯсу диса̄су аппат̣ихатабха̄воти. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘йатха̄ тасмим̣ ассаме васантена сакка̄ хонти има̄ни ат̣т̣ха сукха̄ни виндитум̣, евам̣ ат̣т̣хагун̣асамупетам̣ там̣ ассамам̣ ма̄песи’’нти.
абхин̃н̃а̄балама̄харинти паччха̄ тасмим̣ ассаме васанто касин̣апарикаммам̣ катва̄ абхин̃н̃а̄нан̃ча сама̄паттӣнан̃ча уппа̄данаттха̄йа аниччато ча дуккхато ча випассанам̣ а̄рабхитва̄ тха̄маппаттам̣ випассана̄балам̣ а̄харим̣. йатха̄ тасмим̣ васанто там̣ балам̣ а̄харитум̣ саккоми, евам̣ там̣ ассамам̣ абхин̃н̃аттха̄йа випассана̄баласса ануччхавикам̣ катва̄ ма̄песинти аттхо.
са̄т̣акам̣ паджахим̣ таттха, навадосамупа̄гатанти еттха̄йам̣ анупуббикатха̄. тада̄ кира кут̣илен̣ачан̇кама̄дипат̣иман̣д̣итам̣ пуппхӯпагапхалӯпагаруккхасан̃чханнам̣ раман̣ӣйам̣ мадхурасалила̄сайам̣ апагатава̄л̣амигабхим̣санакасакун̣ам̣ павивекаккхамам̣ ассамам̣ ма̄петва̄ алан̇катачан̇камасса убхосу антесу а̄ламбанапхалакам̣ сам̣видха̄йа нисӣданаттха̄йа чан̇камавемаджджхе саматалам̣ муггаван̣н̣асилам̣ ма̄петва̄ анто пан̣н̣аса̄ла̄йа джат̣а̄ман̣д̣алава̄качӣратидан̣д̣акун̣д̣ика̄дике та̄пасапариккха̄ре ман̣д̣апе па̄нӣйагхат̣апа̄нӣйасан̇кхапа̄нӣйасара̄ва̄ни, аггиса̄ла̄йам̣ ан̇га̄ракапаллада̄руа̄дӣнӣти евам̣ йам̣ йам̣ паббаджита̄нам̣ упака̄ра̄йа сам̣ваттати, там̣ саббам̣ ма̄петва̄ пан̣н̣аса̄ла̄йа бхиттийам̣ – ‘‘йе кечи паббаджитука̄ма̄ име париккха̄ре гахетва̄ паббаджантӯ’’ти аккхара̄ни чхиндитва̄ девалокамева гате виссакаммадевапутте сумедхапан̣д̣ито химавантапа̄де гирикандара̄нуса̄рена аттано нива̄са̄нурӯпам̣ пха̄сукат̣т̣ха̄нам̣ олокенто надӣниваттане виссакамманиммитам̣ саккадаттийам̣ раман̣ӣйам̣ ассамам̣ дисва̄ чан̇каманакот̣им̣ гантва̄ падавал̣ан̃джам̣ апассанто ‘‘дхувам̣ паббаджита̄ дхурага̄ме бхиккхам̣ парийеситва̄ килантарӯпа̄ а̄гантва̄ пан̣н̣аса̄лам̣ пависитва̄ нисинна̄ бхависсантӣ’’ти чинтетва̄ тхокам̣ а̄гаметва̄ ‘‘ативийа чира̄йанти, джа̄нисса̄мӣ’’ти пан̣н̣аса̄ладва̄рам̣ виваритва̄ анто пависитва̄ ито чито ча олокенто маха̄бхиттийам̣ аккхара̄ни ва̄четва̄ ‘‘майхам̣ каппийапариккха̄ра̄ ете, име гахетва̄ паббаджисса̄мӣ’’ти аттана̄ ниваттхапа̄рутам̣ са̄т̣акайугам̣ паджахи. тена̄ха ‘‘са̄т̣акам̣ паджахим̣ таттха̄’’ти. евам̣ павит̣т̣хо ахам̣, са̄рипутта, тассам̣ пан̣н̣аса̄ла̄йам̣ са̄т̣акам̣ паджахим̣.
навадосамупа̄гатанти са̄т̣акам̣ паджаханто нава досе дисва̄ паджахинти дӣпети. та̄пасапаббаджджам̣ паббаджита̄нан̃хи са̄т̣акасмим̣ нава доса̄ упат̣т̣хаханти. махаггхабха̄во еко досо, парапат̣ибаддхата̄йа уппаджджанабха̄во еко, парибхогена лахум̣ килиссанабха̄во еко, килит̣т̣хо хи дховитаббо ча раджитаббо ча хоти, парибхогена джӣран̣абха̄во еко, джин̣н̣асса хи туннам̣ ва̄ аггал̣ада̄нам̣ ва̄ ка̄таббам̣ хоти, пуна парийесана̄йа дурабхисамбхавабха̄во еко, та̄пасапаббаджджа̄йа аса̄руппабха̄во еко, паччаттхика̄нам̣ са̄дха̄ран̣абха̄во еко, йатха̄ хи нам̣ паччаттхика̄ на ган̣ханти, евам̣ гопетаббо хоти, парибхун̃джантасса вибхӯсанат̣т̣ха̄набха̄во еко, гахетва̄ вичарантасса кхандхабха̄рамахиччхабха̄во екоти.
ва̄качӣрам̣ нива̄сесинти тада̄хам̣, са̄рипутта, име нава досе дисва̄ са̄т̣акам̣ паха̄йа ва̄качӣрам̣ нива̄сесим̣, мун̃джатин̣ам̣ хӣрам̣ хӣрам̣ катва̄ гантхетва̄ катам̣ ва̄качӣрам̣ нива̄санапа̄рупанаттха̄йа а̄дийинти аттхо.
два̄даса гун̣амупа̄гатанти два̄дасахи а̄нисам̣сехи саманна̄гатам̣. ва̄качӣрасмин̃хи два̄даса а̄нисам̣са̄ – аппаггхам̣ сундарам̣ каппийанти айам̣ та̄ва еко а̄нисам̣со, сахаттха̄ ка̄тум̣ сакка̄ти айам̣ дутийо, парибхогена сан̣икам̣ килиссати, дховийама̄непи папан̃чо наттхӣти айам̣ татийо, парибхогена джин̣н̣епи сиббитабба̄бха̄во чатуттхо, пуна парийесантасса сукхена каран̣абха̄во пан̃чамо, та̄пасапаббаджджа̄йа са̄руппабха̄во чхат̣т̣хо, паччаттхика̄нам̣ нирупабхогабха̄во саттамо, парибхун̃джантасса вибхӯсанат̣т̣ха̄на̄бха̄во ат̣т̣хамо, дха̄ран̣е саллахукабха̄во навамо, чӣварапаччайе аппиччхабха̄во дасамо, ва̄куппаттийа̄ дхаммикаанаваджджабха̄во ека̄дасамо, ва̄качӣре нат̣т̣хепи анапеккхабха̄во два̄дасамоти.
ат̣т̣хадосасама̄кин̣н̣ам̣, паджахим̣ пан̣н̣аса̄лаканти катхам̣ паджахим̣? со кира вараса̄т̣акайугам̣ омун̃чанто чӣваравам̣се лаггитам̣ аноджапуппхада̄масадисам̣ раттам̣ ва̄качӣрам̣ гахетва̄ нива̄сетва̄ тассӯпари апарам̣ суван̣н̣аван̣н̣ам̣ ва̄качӣрам̣ паридахитва̄ пунна̄гапуппхасантхарасадисам̣ сакхурам̣ аджиначаммам̣ екам̣сам̣ катва̄ джат̣а̄ман̣д̣алам̣ пат̣имун̃читва̄ чӯл̣а̄йа саддхим̣ ниччалабха̄вакаран̣аттхам̣ са̄расӯчим̣ павесетва̄ мутта̄джа̄ласадиса̄йа сикка̄йа пава̄л̣аван̣н̣ам̣ кун̣д̣икам̣ одахитва̄ тӣсу т̣ха̄несу ван̇кам̣ ка̄джам̣ а̄да̄йа екисса̄ ка̄джакот̣ийа̄ кун̣д̣икам̣, екисса̄ ан̇кусапаччхитидан̣д̣ака̄дӣни олаггетва̄ кха̄рика̄джам̣ ам̣се катва̄ даккхин̣ена хаттхена каттарадан̣д̣ам̣ гахетва̄ пан̣н̣аса̄лато никкхамитва̄ сат̣т̣хихаттхе маха̄чан̇каме апара̄парам̣ чан̇каманто аттано весам̣ олокетва̄ – ‘‘майхам̣ маноратхо маттхакам̣ патто, собхати вата ме паббаджджа̄, буддхапаччекабуддха̄дӣхи саббехи дхӣрапурисехи ван̣н̣ита̄ тхомита̄ айам̣ паббаджджа̄ на̄ма, пахӣнам̣ ме гихибандханам̣, никкхантосми неккхаммам̣, ладдха̄ ме уттамапаббаджджа̄, карисса̄ми саман̣адхаммам̣, лабхисса̄ми маггапхаласукха’’нти усса̄хаджа̄то кха̄рика̄джам̣ ота̄ретва̄ чан̇камавемаджджхе муггаван̣н̣асила̄пат̣т̣е суван̣н̣апат̣има̄ вийа нисинно дивасабха̄гам̣ вӣтина̄метва̄ са̄йанхасамайам̣ пан̣н̣аса̄лам̣ пависитва̄ бидаламан̃чакапассе кат̣т̣хаттхарика̄йа нипанно сарӣрам̣ утум̣ га̄ха̄петва̄ балавапаччӯсе пабуджджхитва̄ аттано а̄гаманам̣ а̄ваджджеси – ‘‘ахам̣ гхара̄ва̄се а̄дӣнавам̣ дисва̄ амитабхогам̣ анантайасам̣ паха̄йа аран̃н̃ам̣ пависитва̄ неккхаммагавесако хутва̄ паббаджито. ито да̄ни пат̣т̣ха̄йа пама̄дача̄рам̣ чаритум̣ на ват̣т̣ати, павивекан̃хи паха̄йа вичарантам̣ миччха̄витаккамаккхика̄ кха̄данти, ида̄ни майа̄ вивекаманубрӯхетум̣ ват̣т̣ати, ахан̃хи гхара̄ва̄сам̣ палибодхато дисва̄ никкханто, айан̃ча мана̄па̄ пан̣н̣аса̄ла̄, белувапаккаван̣н̣а̄ парибхан̣д̣аката̄ бхӯми, раджатаван̣н̣а̄ сетабхиттийо, капотапа̄даван̣н̣ам̣ пан̣н̣аччхаданам̣, вичиттаттхаран̣аван̣н̣о бидаламан̃чако, нива̄сапха̄сукам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣, на етто атирекатара̄ вийа ме гехасампада̄ пан̃н̃а̄йатӣ’’ти пан̣н̣аса̄ла̄йа досе вичинанто ат̣т̣ха досе пасси.
пан̣н̣аса̄лапарибхогасмин̃хи ат̣т̣ха а̄дӣнава̄ – маха̄сама̄рамбхена даббасамбха̄ре самодха̄нетва̄ каран̣апарийесанабха̄во еко а̄дӣнаво, тин̣апан̣н̣аматтика̄су патита̄су та̄сам̣ пунаппунам̣ т̣хапетаббата̄йа нибаддхаджагганабха̄во дутийо, сена̄санам̣ на̄ма махаллакасса па̄пун̣а̄ти, авела̄йа вут̣т̣ха̄пийама̄насса читтекаггата̄ на хотӣти ут̣т̣ха̄панӣйабха̄во татийо, сӣтун̣ха̄дипат̣игха̄тена ка̄йасса сукхума̄лакаран̣абха̄во чатуттхо, гехам̣ павит̣т̣хена йам̣кин̃чи па̄пам̣ сакка̄ ка̄тунти гараха̄пат̣иччха̄данабха̄во пан̃чамо, ‘‘майха’’нти париггахакаран̣абха̄во чхат̣т̣хо, гехасса аттхибха̄во на̄меса садутийакава̄со вийа̄ти саттамо, ӯка̄ман̇гулагхарагол̣ика̄дӣнам̣ са̄дха̄ран̣ата̄йа бахуса̄дха̄ран̣абха̄во ат̣т̣хамо. ити име ат̣т̣ха а̄дӣнаве дисва̄ маха̄сатто пан̣н̣аса̄лам̣ паджахи. тена̄ха – ‘‘ат̣т̣хадосасама̄кин̣н̣ам̣, паджахим̣ пан̣н̣аса̄лака’’нти.
упа̄гамим̣ руккхамӯлам̣, гун̣е дасахупа̄гатанти чханнам̣ пат̣иккхипитва̄ дасахи гун̣ехи упетам̣ руккхамӯлам̣ упагатосмӣти вадати. татриме даса гун̣а̄ – аппасама̄рамбхата̄ еко гун̣о, упагаманаматтакамева хи таттха хотӣти. аппат̣иджагганата̄ дутийо, тан̃хи саммат̣т̣хампи асаммат̣т̣хампи парибхогапха̄сукам̣ хотийева. анут̣т̣ха̄панӣйабха̄во татийо. гарахам̣ наппат̣иччха̄дети, таттха хи па̄пам̣ каронто ладжджатӣти гараха̄йа аппат̣иччханнабха̄во чатуттхо. аббхока̄сава̄со вийа ка̄йам̣ на сантхамбхетӣти ка̄йасса асантхамбханабха̄во пан̃чамо, париггахакаран̣а̄бха̄во чхат̣т̣хо, геха̄лайапат̣иккхепо саттамо. бахуса̄дха̄ран̣е гехе вийа ‘‘пат̣иджаггисса̄ми нам̣, никкхаматха̄’’ти нӣхаран̣ака̄бха̄во ат̣т̣хамо, васантасса саппӣтикабха̄во навамо, руккхамӯласена̄санасса гатагатат̣т̣ха̄не сулабхата̄йа анапеккхабха̄во дасамоти име дасагун̣е дисва̄ руккхамӯлам̣ упагатосмӣти вадати.
има̄ни хи еттака̄ни ка̄ран̣а̄ни саллаккхетва̄ маха̄сатто пунадивасе бхиккха̄йа га̄мам̣ па̄виси. атхасса сампаттага̄ме манусса̄ махантена усса̄хена бхиккхам̣ адам̣су. со бхаттакиччам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ ассамам̣ а̄гамма нисӣдитва̄ чинтеси – ‘‘на̄хам̣ ‘а̄ха̄рам̣ лабха̄мӣ’ти паббаджито, синиддха̄ха̄ро на̄меса ма̄намадапурисамаде вад̣д̣хети, а̄ха̄рамӯлакасса ча дуккхасса анто наттхи, йам̣нӯна̄хам̣ ва̄питаропитадхан̃н̃аниббаттакам̣ а̄ха̄рам̣ паджахитва̄ паваттапхалабходжано бхавеййа’’нти. со тато пат̣т̣ха̄йа татха̄ катва̄ гхат̣енто ва̄йаманто сатта̄хаббхантарейева ат̣т̣ха сама̄паттийо пан̃ча ча абхин̃н̃а̄йо ниббаттеси. тена вуттам̣ –
‘‘ва̄питам̣ ропитам̣ дхан̃н̃ам̣, паджахим̣ ниравасесато;
анекагун̣асампаннам̣, паваттапхалама̄дийим̣.
‘‘таттхаппадха̄нам̣ падахим̣, нисаджджат̣т̣ха̄начан̇каме;
аббхантарамхи сатта̄хе, абхин̃н̃а̄бала па̄пун̣и’’нти.
дӣпан̇каро буддхо
евам̣ абхин̃н̃а̄балам̣ патва̄ сумедхата̄пасе сама̄паттисукхена вӣтина̄менте дӣпан̇каро на̄ма саттха̄ локе удапа̄ди. тасса пат̣исандхиджа̄тибодхи дхаммачаккаппаваттанесу сакала̄пи дасасахассилокадха̄ту сан̇кампи сампакампи сампаведхи, маха̄виравам̣ рави, дваттим̣са пуббанимитта̄ни па̄турахесум̣. сумедхата̄пасо сама̄паттисукхена вӣтина̄менто нева там̣ саддамассоси, на ча та̄ни нимитта̄ни аддаса. тена вуттам̣ –
‘‘евам̣ ме сиддхиппаттасса, васӣбхӯтасса са̄сане;
дӣпан̇каро на̄ма джино, уппаджджи локана̄йако.
‘‘уппаджджанте ча джа̄йанте, буджджханте дхаммадесане;
чатуро нимитте на̄ддасам̣, джха̄наратисамаппито’’ти.
тасмим̣ ка̄ле дӣпан̇карадасабало чатӯхи кхӣн̣а̄савасатасахассехи паривуто анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но раммам̣ на̄ма нагарам̣ патва̄ судассанамаха̄виха̄ре пат̣ивасати. рамманагарава̄сино ‘‘дӣпан̇каро кира саман̣иссаро парама̄бхисамбодхим̣ патва̄ паваттаварадхаммачакко анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но амха̄кам̣ рамманагарам̣ патва̄ судассанамаха̄виха̄ре пат̣ивасатӣ’’ти сутва̄ саппинаванӣта̄дӣни чева бхесаджджа̄ни ваттхаччха̄дана̄ни ча га̄ха̄петва̄ гандхама̄ла̄дихаттха̄ йена буддхо, йена дхаммо, йена сан̇гхо, таннинна̄ таппон̣а̄ таппаббха̄ра̄ хутва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ гандхама̄ла̄дӣхи пӯджетва̄ екамантам̣ нисинна̄ дхаммадесанам̣ сутва̄ сва̄тана̄йа нимантетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣су.
те пунадивасе маха̄да̄нам̣ саджджетва̄ нагарам̣ алан̇каритва̄ дасабаласса а̄гаманамаггам̣ алан̇каронта̄ удакабхиннат̣т̣ха̄несу пам̣сум̣ паккхипитва̄ самам̣ бхӯмиталам̣ катва̄ раджатапат̣т̣аван̣н̣ам̣ ва̄лукам̣ а̄киранти, ла̄дже чева пуппха̄ни ча викиранти, на̄на̄вира̄гехи ваттхехи дхаджапат̣а̄ке усса̄пенти, кадалийо чева пун̣н̣агхат̣апантийо ча патит̣т̣ха̄пенти. тасмим̣ ка̄ле сумедхата̄пасо аттано ассамапада̄ а̄ка̄сам̣ уггантва̄, тесам̣ манусса̄нам̣ упарибха̄гена а̄ка̄сена гаччханто те хат̣т̣хатут̣т̣хе мануссе дисва̄ ‘‘ким̣ ну кхо ка̄ран̣а’’нти а̄ка̄сато оруйха екамантам̣ т̣хито мануссе пуччхи – ‘‘амбхо, касса тумхе идха висамам̣ маггам̣ алан̇каротха̄’’ти? тена вуттам̣ –
‘‘паччантадесависайе, нимантетва̄ татха̄гатам̣;
тасса а̄гаманам̣ маггам̣, содхенти тут̣т̣хама̄наса̄.
‘‘ахам̣ тена самайена, никкхамитва̄ сакассама̄;
дхунанто ва̄качӣра̄ни, гаччха̄ми амбаре тада̄.
‘‘ведаджа̄там̣ джанам̣ дисва̄, тут̣т̣хахат̣т̣хам̣ памодитам̣;
орохитва̄на гагана̄, мануссе пуччхи та̄ваде.
‘‘‘тут̣т̣хахат̣т̣хо памудито, ведаджа̄то маха̄джано;
касса содхӣйати магго, ан̃джасам̣ ват̣ума̄йана’’’нти.
манусса̄ а̄хам̣су – ‘‘бханте сумедха, на твам̣ джа̄на̄си, дӣпан̇каро дасабало самма̄самбуддхо самбодхим̣ патва̄ паваттаварадхаммачакко ча̄рикам̣ чарама̄но амха̄кам̣ нагарам̣ патва̄ судассанамаха̄виха̄ре пат̣ивасати. майам̣ там̣ бхагавантам̣ нимантайимха, тассетам̣ буддхасса бхагавато а̄гаманамаггам̣ алан̇карома̄’’ти. атха сумедхата̄пасо чинтеси – ‘‘буддхоти кхо гхосаматтакампи локе дуллабхам̣, пагева буддхуппа̄до, майа̄пи имехи мануссехи саддхим̣ дасабаласса маггам̣ алан̇каритум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. со те мануссе а̄ха – ‘‘саче, бхо, тумхе етам̣ маггам̣ буддхасса алан̇каротха, майхампи екам̣ ока̄сам̣ детха, ахампи тумхехи саддхим̣ маггам̣ алан̇карисса̄мӣ’’ти. те ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ ‘‘сумедхата̄пасо иддхима̄’’ти джа̄нанта̄ удакабхиннока̄сам̣ саллаккхетва̄ – ‘‘твам̣ имам̣ т̣ха̄нам̣ алан̇карохӣ’’ти адам̣су. сумедхо буддха̄рамман̣ам̣ пӣтим̣ гахетва̄ чинтеси – ‘‘ахам̣ имам̣ ока̄сам̣ иддхийа̄ алан̇каритум̣ пахоми, евам̣ алан̇като на мам̣ паритосессати, аджджа майа̄ ка̄йавеййа̄ваччам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти пам̣сум̣ а̄харитва̄ тасмим̣ падесе паккхипи.
тасса тасмим̣ падесе анит̣т̣хитейева дӣпан̇карадасабало маха̄нубха̄ва̄нам̣ чхал̣абхин̃н̃а̄нам̣ кхӣн̣а̄сава̄нам̣ чатӯхи сатасахассехи паривуто девата̄су диббагандхама̄ла̄дӣхи пӯджайанта̄су диббатурийехи ваджджанта̄су диббасан̇гӣтесу паваттентесу мануссесу ма̄нусакехи гандхама̄ла̄дӣхи чева турийехи ча пӯджайантесу анопама̄йа буддхалӣла̄йа маносила̄тале виджамбхама̄но сӣхо вийа там̣ алан̇катапат̣ийаттам̣ маггам̣ пат̣ипаджджи. сумедхата̄пасо аккхӣни уммӣлетва̄ алан̇катамаггена а̄гаччхантасса дасабаласса дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣апат̣иман̣д̣итам̣ асӣтийа̄ анубйан̃джанехи ануран̃джитам̣ бйа̄маппабха̄йа сампарива̄ритам̣ ман̣иван̣н̣агаганатале на̄наппака̄ра̄ виджджулата̄ вийа а̄вел̣а̄вел̣абхӯта̄ чева йугал̣айугал̣абхӯта̄ ча чхаббан̣н̣агханабуддхарасмийо виссаджджентам̣ рӯпасобхаггаппаттам̣ аттабха̄вам̣ олокетва̄ – ‘‘аджджа майа̄ дасабаласса джӣвитапаричча̄гам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати, ма̄ бхагава̄ калалам̣ акками, ман̣ипхалакасетум̣ пана аккаманто вийа саддхим̣ чатӯхи кхӣн̣а̄савасатасахассехи мама пит̣т̣хим̣ маддама̄но гаччхату, там̣ ме бхависсати дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти кесе мочетва̄ аджиначаммаджат̣а̄ман̣д̣алава̄качӣра̄ни ка̄л̣аван̣н̣е калале паттхаритва̄ ман̣ипхалакасету вийа калалапит̣т̣хе нипаджджи. тена вуттам̣ –
‘‘те ме пут̣т̣ха̄ вийа̄кам̣су, ‘буддхо локе ануттаро;
дӣпан̇каро на̄ма джино, уппаджджи локана̄йако;
тасса содхӣйати магго, ан̃джасам̣ ват̣ума̄йанам̣’.