3. маха̄каппинаттхераапада̄наван̣н̣ана̄
падумуттаро на̄ма джинотиа̄дикам̣ а̄йасмато каппинаттхерасса апада̄нам̣. айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайа̄ни пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббатто вин̃н̃утам̣ патва̄ саттху сантике дхаммадесанам̣ сун̣анто саттха̄ра̄ екам̣ бхиккхум̣ ова̄дака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапитам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси.
со таттха йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто ба̄ра̄н̣асито авидӯре екасмим̣ песака̄рага̄ме джет̣т̣хапесака̄рагехе ниббатто тада̄ сахассаматта̄ паччекабуддха̄ химаванте ат̣т̣ха ма̄се васитва̄ вассике чатта̄ро ма̄се джанападе васанти. те екава̄рам̣ ба̄ра̄н̣асийа̄ авидӯре отаритва̄ ‘‘сена̄санам̣ каран̣аттха̄йа хаттхакаммам̣ йа̄чатха̄’’ти ран̃н̃о сантикам̣ ат̣т̣ха паччекабуддхе пахин̣им̣су. тада̄ пана ран̃н̃о ваппаман̇галам̣ ахоси. со ‘‘паччекабуддха̄ кира а̄гата̄’’ти сутва̄ никкхамитва̄ а̄гатака̄ран̣ам̣ пуччхитва̄ ‘‘аджджа, бханте, ока̄со наттхи све амха̄кам̣ ваппаман̇галам̣, татийадивасе карисса̄ма̄’’ти ватва̄ паччекабуддхе анимантетва̄ва па̄виси. паччекабуддха̄ ‘‘ан̃н̃ам̣ га̄мам̣ пависисса̄ма̄’’ти паккамим̣су.
тасмим̣ самайе джет̣т̣хапесака̄расса бхарийа̄ кеначидева каран̣ӣйена ба̄ра̄н̣асим̣ гаччхантӣ те паччекабуддхе дисва̄ вандитва̄, ‘‘ким̣, бханте, авела̄йа аййа̄ а̄гата̄’’ти пуччхи. те а̄дито пат̣т̣ха̄йа катхесум̣. там̣ сутва̄ саддха̄сампанна̄ буддхисампанна̄ иттхӣ ‘‘све, бханте, амха̄кам̣ бхиккхам̣ ган̣хатха̄’’ти нимантеси. ‘‘бахука̄ майам̣, бхагинӣ’’ти. ‘‘киттака̄, бханте’’ти? ‘‘сахассаматта̄, бхагинӣ’’ти. ‘‘бханте, имасмим̣ но га̄ме сахассаматта̄ васимха̄, екеко екекасса бхиккхам̣ дассати, бхиккхам̣ адхива̄сетха, ахамева во васанат̣т̣ха̄нам̣ ка̄ра̄песса̄мӣ’’ти а̄ха. паччекабуддха̄ адхива̄сесум̣.
са̄ га̄мам̣ пависитва̄ уггхосеси – ‘‘аммата̄та̄, ахам̣ сахассаматте паччекабуддхе дисва̄ нимантесим̣, аййа̄нам̣ нисӣданат̣т̣ха̄нам̣ сам̣видахатха, йа̄губхатта̄дӣни сампа̄детха̄’’ти га̄мамаджджхе ман̣д̣апам̣ ка̄ра̄петва̄ а̄сана̄ни пан̃н̃а̄петва̄ пунадивасе паччекабуддхе нисӣда̄петва̄ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена паривиситва̄ бхаттакиччапарийоса̄не тасмим̣ га̄ме сабба̄ иттхийо а̄да̄йа та̄хи саддхим̣ паччекабуддхе вандитва̄ тема̄сам̣ васанаттха̄йа пат̣ин̃н̃ам̣ ган̣хитва̄ пуна га̄ме уггхосеси – ‘‘аммата̄та̄, екекакулато екекапурисо ва̄сипхарасуа̄дӣни гахетва̄ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ даббасамбха̄ре а̄харитва̄ аййа̄нам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ каротӯ’’ти. га̄мава̄сино тасса̄йева вачанам̣ сутва̄ екеко екекам̣ катва̄ саддхим̣ раттидива̄т̣т̣ха̄нехи пан̣н̣аса̄ласахассам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ аттано аттано пан̣н̣аса̄ла̄йам̣ упагатам̣ паччекабуддхам̣ ‘‘ахам̣ саккаччам̣ упат̣т̣хахисса̄ми, ахам̣ саккаччам̣ упат̣т̣хахисса̄мӣ’’ти ватва̄ упат̣т̣хахим̣су. са̄ вассам̣вут̣т̣хака̄ле ‘‘аттано аттано пан̣н̣аса̄ла̄йа вассам̣вут̣т̣ха̄нам̣ паччекабуддха̄нам̣ чӣвараса̄т̣аке саджджетха̄’’ти сама̄дапетва̄ екекасса сахасса сахассамӯлам̣ чӣварам̣ да̄песи. паччекабуддха̄ вут̣т̣хавасса̄ анумоданам̣ катва̄ паккамим̣су. га̄мава̄синопи идам̣ пун̃н̃акаммам̣ катва̄ тато чуто та̄ватим̣садевалоке ниббаттитва̄ ган̣адевата̄ на̄ма ахесум̣.
те таттха диббасампаттим̣ анубхавитва̄ кассапасамма̄самбуддхака̄ле кут̣умбикагехесу ниббаттим̣су. пуббе джет̣т̣хакапесака̄ро джет̣т̣хакакут̣умбикасса путто ахоси. бхарийа̄писса екасса джет̣т̣хакакут̣умбикасса дхӣта̄ ахоси. сеса̄нам̣ бхарийа̄йо сесакут̣умбика̄нам̣ дхӣтаро ахесум̣, та̄ сабба̄пи вайаппатта̄ паракулам̣ гаччхантийо тесам̣ тесам̣йева геха̄ни агамам̣су. атхекадивасам̣ виха̄ре дхаммассаване сан̇гхут̣т̣хе ‘‘саттха̄ дхаммам̣ десессатӣ’’ти сутва̄ те саббепи кут̣умбика̄ ‘‘дхаммам̣ сосса̄ма̄’’ти бхарийа̄хи саддхим̣ виха̄рам̣ агамам̣су. тесам̣ виха̄рамаджджхам̣ павит̣т̣хаккхан̣е вассам̣ васси. йесам̣ кулӯпака̄ ва̄ н̃а̄тиса̄ман̣ера̄дайо ва̄ аттхи, те тесам̣ паривен̣а̄дӣни пависим̣су. те пана татха̄рӯпа̄нам̣ наттхита̄йа каттхачи пависитум̣ ависаханта̄ виха̄рамаджджхейева ат̣т̣хам̣су. атха не джет̣т̣хакакут̣умбико а̄ха – ‘‘пассатха, бхо, амха̄кам̣ виппака̄рам̣, кулапуттехи на̄ма еттакена ладжджитум̣ йутта’’нти. ‘‘аййа, ким̣ карома̄’’ти? ‘‘майам̣ висса̄сикат̣т̣ха̄насса абха̄вена имам̣ виппака̄рам̣ патта̄, саббе дханам̣ сам̣харитва̄ паривен̣ам̣ карисса̄ма̄’’ти. ‘‘са̄дху, аййа̄’’ти джет̣т̣хако сахассам̣ ада̄си. сеса̄ пан̃ча пан̃ча сата̄ни. иттхийо ад̣д̣хатеййа̄ни ад̣д̣хатеййа̄ни сата̄ни. те там̣ дханам̣ а̄харитва̄ сахассакӯт̣а̄га̄рапарива̄рам̣ саттху васанаттха̄йа маха̄паривен̣ам̣ на̄ма ка̄ра̄песум̣. навакаммасса махантата̄йа дхане аппахонте пуббе диннадханато пуна упад̣д̣хӯпад̣д̣хам̣ адам̣су. нит̣т̣хите паривен̣е виха̄рамахам̣ каронта̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса сатта̄хам̣ маха̄да̄нам̣ датва̄ вӣсатийа̄ бхиккхусахасса̄нам̣ чӣвара̄ни саджджайим̣су.
джет̣т̣хакакут̣умбикасса пана бхарийа̄ аттано пан̃н̃а̄йа т̣хита̄ ахам̣ техи самакам̣ акатва̄ атирекатарам̣ катва̄ ‘‘саттха̄рам̣ пӯджесса̄мӣ’’ти аноджапуппхаван̣н̣ена сахассамӯлена са̄т̣акена саддхим̣ аноджапуппхачан̇кот̣акам̣ гахетва̄ саттха̄рам̣ аноджапуппхехи пӯджетва̄ там̣ са̄т̣акам̣ саттху па̄дамӯле т̣хапетва̄, ‘‘бханте, ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не аноджапуппхаван̣н̣ам̣йева ме сарӣрам̣ хоту, аноджа̄твева ча на̄мам̣ хотӯ’’ти паттханам̣ ака̄си. саттха̄ ‘‘евам̣ хотӯ’’ти анумоданам̣ ака̄си. те саббепи йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ тато чута̄ девалоке ниббаттим̣су. те имасмим̣ буддхуппа̄де девалока̄ чавитва̄ джет̣т̣хако куккут̣аватӣнагаре ра̄джакуле ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто маха̄каппинара̄джа̄ на̄ма ахоси. сеса̄ амаччакулесу ниббаттим̣су. джет̣т̣хакасса бхарийа̄ маддарат̣т̣хе са̄каланагаре ра̄джакуле ниббатти аноджапуппхаван̣н̣амевасса̄ сарӣрам̣ ахоси, тена аноджа̄твевасса̄ на̄мам̣ акам̣су, са̄ вайаппатта̄ маха̄каппинаран̃н̃о гехам̣ гантва̄ аноджа̄девӣти па̄кат̣а̄ ахоси.
сеситтхийопи амаччакулесу ниббаттитва̄ вайаппатта̄ тесам̣йева амаччапутта̄нам̣ геха̄ни агамам̣су. те саббепи ран̃н̃о сампаттисадисам̣ сампаттим̣ анубхавим̣су. йада̄ хи ра̄джа̄ алан̇ка̄рапат̣иман̣д̣ито хаттхим̣ абхирухитва̄ вичарати, тада̄пи те татхева вичаранти. тасмим̣ ассена ва̄ ратхена ва̄ вичаранте тепи татхева вичаранти. евам̣ те екато хутва̄ ката̄нам̣ пун̃н̃а̄нам̣ балена екатова сампаттим̣ анубхавим̣су. ран̃н̃о пана ва̄ло, ва̄лава̄хано, пуппхо, пуппхава̄хано, супаттоти пан̃чева асса̄ хонти. тесу ра̄джа̄ супаттам̣ ассам̣ сайам̣ а̄рохати, итаре чатта̄ро ассе асса̄роха̄нам̣ са̄сана̄харан̣аттха̄йа ада̄си. ра̄джа̄ те па̄това бходжетва̄ ‘‘гаччхатха, бхан̣е, две ва̄ тӣн̣и ва̄ йоджана̄ни а̄хин̣д̣итва̄ буддхасса ва̄ дхаммасса ва̄ сан̇гхасса ва̄ уппаннабха̄вам̣ сутва̄ майхам̣ сукхаса̄санам̣ а̄рочетха̄’’ти песеси. те чатӯхи два̄рехи никкхамитва̄ две тӣн̣и йоджана̄ни а̄хин̣д̣итва̄ кин̃чи са̄санам̣ алабхитва̄ва пачча̄гамим̣су.
атхекадивасам̣ ра̄джа̄ супаттам̣ а̄рухитва̄ амаччасахассапаривуто уййа̄нам̣ гаччханто килантарӯпе пан̃часатаматте ва̄н̣иджаке нагарам̣ пависанте дисва̄ ‘‘име аддха̄накиланта̄, аддхо имесам̣ сантика̄ екам̣ бхаддакам̣ са̄санам̣ сосса̄мӣ’’ти те паккоса̄петва̄ ‘‘куто а̄гататтха̄’’ти пуччхи. ‘‘аттхи, дева, ито вӣсатийоджанасатаматтхаке са̄ваттхи на̄ма нагарам̣, тато а̄гатамха̄’’ти. ‘‘аттхи пана во десе кин̃чи са̄санам̣ уппанна’’нти. ‘‘дева, ан̃н̃ам̣ кин̃чи наттхи, самма̄самбуддхо уппанно’’ти. ра̄джа̄ та̄вадева балавапӣтийа̄ пхут̣т̣хасарӣро кин̃чи саллаккхетум̣ асакконто мухуттам̣ вӣтина̄метва̄ пана, ‘‘та̄та̄, ким̣ вадетха̄’’ти пуччхи. ‘‘буддхо, дева, уппанно’’ти. ра̄джа̄ дутийампи татийампи татхева вӣтина̄метва̄ чатуттхава̄ре ‘‘ким̣ вадетха, та̄та̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘буддхо уппанно’’ти вутте, ‘‘та̄та̄, сукхаса̄санасавана̄йа сатасахассам̣ во даммӣ’’ти ватва̄ ‘‘апарампи кин̃чи са̄санам̣ аттхи, та̄та̄’’ти пуччхи. ‘‘аттхи, дева, дхаммо уппанно’’ти. ра̄джа̄ тампи сутва̄ пуриманайенева тайо ва̄ре вӣтина̄метва̄ чатуттхава̄ре ‘‘дхаммо уппанно’’ти вутте – ‘‘идха̄пи во сатасахассам̣ даммӣ’’ти ватва̄ ‘‘апарампи кин̃чи са̄санам̣ аттхи, та̄та̄’’ти пуччхи. ‘‘аттхи, дева, сан̇гхо уппанно’’ти. ра̄джа̄ тампи сутва̄ татхева тайо ва̄ре вӣтина̄метва̄ чатуттхава̄ре ‘‘сан̇гхо уппанно’’ти вутте – ‘‘идха̄пи во сатасахассам̣ даммӣ’’ти ватва̄ амаччасахассам̣ олокетва̄, ‘‘та̄та̄, ким̣ карисса̄ма̄’’ти пуччхи. ‘‘дева, тумхе ким̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘ахам̣, та̄та̄, ‘буддхо уппанно дхаммо уппанно сан̇гхо уппанно’ти сутва̄ на пуна ниваттисса̄ми, бхагавантам̣ уддисса гантва̄ тасса сантике паббаджисса̄мӣ’’ти. ‘‘майампи, дева, тумхехи саддхим̣ паббаджисса̄ма̄’’ти. ра̄джа̄ суван̣н̣апат̣т̣е аккхара̄ни ликха̄петва̄ ва̄н̣иджака̄нам̣ датва̄ ‘‘имам̣ аноджа̄йа на̄ма девийа̄ детха, са̄ тумха̄кам̣ тӣн̣и сатасахасса̄ни дассати, еван̃ча пана нам̣ вадеййа̄тха ‘ран̃н̃а̄ кира те иссарийам̣ виссат̣т̣хам̣, йатха̄сукхам̣ сампаттим̣ парибхун̃джа̄хӣ’ти, саче пана ‘во ра̄джа̄ каха’нти пуччхати, ‘саттха̄рам̣ уддисса паббаджисса̄мӣ’ти ватва̄ гатоти а̄рочеййа̄тха̄’’ти а̄ха. амачча̄пи аттано аттано бхарийа̄нам̣ татхева са̄санам̣ пахин̣им̣су. ра̄джа̄ ва̄н̣иджаке уййоджетва̄ ассам̣ абхируйха амаччасахассапаривуто там̣кхан̣ан̃н̃ева никкхами.
саттха̄пи там̣дивасам̣ паччӯсака̄ле локам̣ волокенто маха̄каппинара̄джа̄нам̣ сапарива̄рам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ маха̄каппино ва̄н̣иджака̄нам̣ сантика̄ тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ уппаннабха̄вам̣ сутва̄ тесам̣ вачанам̣ тӣхи сатасахассехи пӯджетва̄ раджджам̣ паха̄йа амаччасахассапаривуто мам̣ уддисса паббаджитука̄мо све никкхамиссати, со сапарива̄ро саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣иссати, паччуггаманам̣ карисса̄мӣ’’ти пунадивасе чаккаваттӣ вийа кхуддакага̄мабходжакам̣ ра̄джа̄нам̣ паччуггаччханто сайамева паттачӣварама̄да̄йа вӣсайоджанасатам̣ маггам̣ паччуггантва̄ чандабха̄га̄йа надийа̄ тӣре нигродхаруккхамӯле чхаббан̣н̣абуддхарасмийо виссаджджетва̄ нисӣди. ра̄джа̄пи а̄гаччханто екам̣ надим̣ патва̄ ‘‘ка̄ на̄ма̄йа’’нти пуччхи. ‘‘апараччха̄ на̄ма, дева̄’’ти. ‘‘кимасса̄ парима̄н̣ам̣, та̄та̄’’ти? ‘‘гамбхӣрато га̄вутам̣, путхулато две га̄вута̄ни, дева̄’’ти. ‘‘аттхи панеттха на̄ва̄ ва̄ ул̣умпо ва̄’’ти? ‘‘наттхи, дева̄’’ти. ‘‘на̄ва̄дӣни олокенте амхе джа̄ти джарам̣ упанети, джара̄ маран̣ам̣. ахам̣ ниббематико хутва̄ тӣн̣и ратана̄ни уддисса никкханто, тесам̣ ме а̄нубха̄вена ‘идам̣ удакам̣ удакам̣ вийа ма̄ хотӯ’ти ратанаттайасса гун̣ам̣ а̄ваджджетва̄ ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо’’’ти буддхагун̣ам̣ ануссаранто сапарива̄ро ассасахассена удакапит̣т̣хе паккханди. синдхава̄ пит̣т̣хипа̄са̄н̣е вийа паккхандим̣су. кхура̄нам̣ аггат̣т̣ха̄нева темим̣су.
со там̣ уттаритва̄ пурато гаччханто апарампи надим̣ дисва̄ ‘‘айам̣ ка̄ на̄ма̄’’ти пуччхи. ‘‘нӣлава̄ха̄ на̄ма, дева̄’’ти. ‘‘кимасса̄ парима̄н̣а’’нти? ‘‘гамбхӣратопи путхулатопи ад̣д̣хайоджанам̣, дева̄’’ти. сесам̣ пуримасадисамева. там̣ пана надим̣ дисва̄ ‘‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо’’ти дхамма̄нуссатим̣ ануссаранто паккханди. тампи атиккамитва̄ гаччханто апарампи надим̣ дисва̄ ‘‘айам̣ ка̄ на̄ма̄’’ти пуччхи. ‘‘чандабха̄га̄ на̄ма, дева̄’’ти. ‘‘кимасса̄ парима̄н̣а’’нти? ‘‘гамбхӣратопи путхулатопи йоджанам̣, дева̄’’ти. сесам̣ пуримасадисамева. там̣ пана надим̣ дисва̄ ‘‘суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо’’ти сан̇гха̄нуссатим̣ ануссаранто паккханди. тампи надим̣ атиккамитва̄ гаччханто саттху сарӣрато никкханта̄ чхаббан̣н̣абуддхарасмийо нигродхаруккхасса са̄кха̄вит̣апапала̄са̄ни обха̄сайама̄на̄ дисва̄ чинтеси – ‘‘айам̣ обха̄со нева чандасса, на сӯрийасса, на девама̄рабра̄хман̣асупан̣н̣ана̄га̄нам̣ ан̃н̃атарасса, аддха̄ ахам̣ саттха̄рам̣ уддисса а̄гаччханто самма̄самбуддхена дит̣т̣хо бхависса̄мӣ’’ти. со та̄вадева ассапит̣т̣хито отаритва̄ онатасарӣро расмийа̄нуса̄рена саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ маносила̄расе нимуджджанто вийа буддхарасмӣнам̣ анто па̄виси. со саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди саддхим̣ амаччасахассена. саттха̄ тесам̣ анупуббим̣ катхам̣ катхеси. десана̄парийоса̄не сапарива̄ро ра̄джа̄ сота̄паттипхале патит̣т̣хахи.
атха саббе ут̣т̣хахитва̄ паббаджджам̣ йа̄чим̣су. саттха̄ ‘‘а̄гамиссати ну кхо имесам̣ кулапутта̄нам̣ иддхимайапаттачӣвара’’нти упадха̄ренто ‘‘име кулапутта̄ паччекабуддхасахасса̄нам̣ чӣварасахассам̣ адам̣су, кассапабуддхака̄ле вӣсатийа̄ бхиккхусахасса̄нам̣ вӣсатичӣварасахасса̄нипи адам̣су, аначчхарийам̣ имесам̣ кулапутта̄нам̣ иддхимайапаттачӣвара̄гамана’’нти н̃атва̄ даккхин̣ахаттхам̣ паса̄ретва̄ ‘‘етха, бхиккхаво, чаратха брахмачарийам̣ самма̄ дуккхасса антакирийа̄йа̄’’ти а̄ха. те та̄вадева ат̣т̣хапариккха̄радхара̄ вассасат̣т̣хикаттхера̄ вийа хутва̄ веха̄сам̣ аббхуггантва̄ паччорохитва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су.
те пана ва̄н̣иджака̄ ра̄джагехам̣ гантва̄ девийа̄ ран̃н̃а̄ пахитаса̄санам̣ а̄рочетва̄ девийа̄ ‘‘а̄гаччхантӯ’’ти вутте пависитва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. атха не девӣ пуччхи – ‘‘та̄та̄, ким̣ка̄ран̣а̄ а̄гататтха̄’’ти? ‘‘майам̣ ран̃н̃а̄ тумха̄кам̣ сантикам̣ песита̄, тӣн̣и кира но сатасахасса̄ни детха̄’’ти. ‘‘бахум̣, бхан̣е, бхан̣атха, ким̣ тумхехи ран̃н̃о сантике катам̣, кисмим̣ во ра̄джа̄ пасанно еттакам̣ дханам̣ да̄петӣ’’ти? ‘‘деви, на ан̃н̃ам̣ кин̃чи катам̣, екам̣ пана са̄санам̣ а̄рочайимха̄’’ти. ‘‘сакка̄ пана, та̄та̄, майхампи там̣ а̄рочету’’нти. ‘‘сакка̄, девӣ’’ти суван̣н̣абхин̇га̄рена мукхам̣ виккха̄летва̄ ‘‘деви, буддхо локе уппанно’’ти. са̄пи там̣ сутва̄ пӣтийа̄ пхут̣т̣хасарӣра̄ тиккхаттум̣ кин̃чи асаллаккхетва̄ чатуттхава̄ре ‘‘буддхо уппанно’’ти сутва̄ ‘‘ким̣, та̄та̄, имасмим̣ паде ран̃н̃а̄ динна’’нти? ‘‘сатасахассам̣, девӣ’’ти. ‘‘та̄та̄, анануччхавикам̣ ран̃н̃а̄ катам̣ еварӯпам̣ са̄санам̣ сутва̄ тумха̄кам̣ сатасахассададама̄нена, ахам̣ во мама дуггатапан̣н̣а̄ка̄ре тӣн̣и сатасахасса̄ни дамми. апарам̣ кин̃чи тумхехи а̄рочита’’нти? те идан̃ча идан̃ча̄ти итара̄нипи две са̄сана̄ни а̄рочесум̣. девӣ пуриманайенева тайо тайо ва̄ре асаллаккхетва̄ чатуттхачатуттхава̄ре тӣн̣и тӣн̣и сатасахасса̄ни ада̄си. евам̣ те сабба̄ни два̄дасасатасахасса̄ни лабхим̣су.
атха не девӣ пуччхи – ‘‘ра̄джа̄ кахам̣, та̄та̄’’ти? ‘‘деви, ра̄джа̄ ‘саттха̄рам̣ уддисса паббаджисса̄мӣ’ти ватва̄ гато’’ти. ‘‘майхам̣ тена ким̣ са̄санам̣ динна’’нти? ‘‘саббам̣ кира иссарийам̣ тумха̄кам̣ виссат̣т̣хам̣, ‘тумхе кира йатха̄сукхам̣ сампаттим̣ анубхаватха̄’’’ти. ‘‘амачча̄ пана кухим̣, та̄та̄’’ти? ‘‘тепи ран̃н̃а̄ саддхим̣ ‘паббаджисса̄ма̄’ти гата̄, девӣ’’ти. са̄ тесам̣ бхарийа̄йо паккоса̄петва̄, ‘‘амма̄, тумха̄кам̣ са̄мика̄ ран̃н̃а̄ саддхим̣ ‘паббаджисса̄ма̄’ти гата̄, тумхе ким̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘ким̣ пана техи амха̄кам̣ са̄санам̣ пахитам̣, девӣ’’ти? ‘‘техи кира аттано сампатти тумха̄кам̣ виссат̣т̣ха̄ ‘тумхе кира сампаттим̣ йатха̄сукхам̣ парибхун̃джатха̄’’’ти. ‘‘тумхе пана, деви, ким̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘амха̄кам̣ со та̄ва ра̄джа̄ магге т̣хито тӣхи сатасахассехи тӣн̣и ратана̄ни пӯджетва̄ кхел̣апин̣д̣ам̣ вийа сампаттим̣ паха̄йа ‘паббаджисса̄мӣ’ти никкханто, майа̄пи тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ са̄санам̣ сутва̄ та̄ни навахи сатасахассехи пӯджита̄ни, на кхо панеса̄ сампатти на̄ма ран̃н̃ойева дуккха̄, майхампи дуккха̄ ева. ко ран̃н̃а̄ чхад̣д̣итакхел̣апин̣д̣ам̣ джан̣н̣укехи бхӯмийам̣ патит̣т̣хахитва̄ мукхена ган̣хиссати, на майхам̣ сампаттийа̄ аттхо, саттха̄рам̣ уддисса паббаджисса̄мӣ’’ти. ‘‘деви, майампи тумхехи саддхим̣ паббаджисса̄ма̄’’ти. ‘‘саче саккотха, са̄дхӯ’’ти. ‘‘саккома, девӣ’’ти. тена хи ‘‘етха̄’’ти ратхасахассам̣ йоджа̄петва̄ ратхам̣ а̄руйха та̄хи саддхим̣ никкхамитва̄ антара̄магге пат̣хамам̣ надим̣ дисва̄ йатха̄ ран̃н̃а̄ пат̣хамам̣ пуччхита̄, татхева пуччхитва̄ саббам̣ паваттим̣ сутва̄ ‘‘ран̃н̃а̄ гатамаггам̣ олокетха̄’’ти ватва̄ ‘‘синдхава̄нам̣ падавалан̃джам̣ на пасса̄ма̄’’ти вутте ра̄джа̄ ‘‘тӣн̣и ратана̄ни уддисса никкхантосмӣ’’ти саччакирийам̣ каритва̄ тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ гун̣е ануссаритва̄ гато бхависсати, ахампи тӣн̣и ратана̄ни уддисса никкханта̄, тесам̣ ме а̄нубха̄вена ‘‘идам̣ удакам̣ удакам̣ вийа ма̄ хотӯ’’ти тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ гун̣е ануссарантӣ ратхасахассам̣ песеси. удакам̣ пит̣т̣хипа̄са̄н̣асадисам̣ ахоси, чакка̄нам̣ аггат̣т̣ха̄нева темим̣су. етенева упа̄йена итара̄ двепи надийо уттарим̣су.
саттха̄ та̄сам̣ а̄гатабха̄вам̣ н̃атва̄ йатха̄ та̄ аттано сантике нисинне са̄мике бхиккхӯ на пассанти, татха̄ адхит̣т̣ха̄си. девӣпи а̄гаччхантӣ саттху сарӣрато никкханта̄ расмийо дисва̄ татхева чинтетва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄, вандитва̄ екамантам̣ т̣хита̄ пуччхи – ‘‘бханте, маха̄каппино ра̄джа̄ тумхе уддисса никкхамитва̄ гато, кахам̣ ну кхо со, амха̄кам̣ там̣ дассетха̄’’ти. ‘‘нисӣдатха та̄ва, идхева нам̣ пассиссатха̄’’ти. та̄ сабба̄пи хат̣т̣хатут̣т̣ха̄ ‘‘идхева кира нисинна̄ са̄мике но пассисса̄ма̄’’ти нисӣдим̣су. саттха̄ анупуббим̣ катхам̣ катхеси. аноджа̄девӣ десана̄парийоса̄не та̄хи саддхим̣ сота̄паттипхалам̣ па̄пун̣и. маха̄каппино тхеро та̄сам̣ десийама̄нам̣ дхаммадесанам̣ сутва̄ сапарива̄ро саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и. тасмим̣ кхан̣е саттха̄ та̄сам̣ те бхиккхӯ дассеси. та̄сан̃хи а̄гатаккхан̣ейева аттано са̄мике ка̄са̄вадхаре мун̣д̣асӣсе дисва̄ читтам̣ екаггам̣ на бхавеййа, маггапхалам̣ ниббаттетум̣ сакка̄ на бхавеййа. тасма̄ ачаласаддха̄йа патит̣т̣хитака̄лато пат̣т̣ха̄йа та̄сам̣ те бхиккхӯ арахаттаппатте дассеси. та̄пи те дисва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄, ‘‘бханте, тумха̄кам̣ паббаджитакиччам̣ маттхакаппатта’’нти ватва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ т̣хатва̄ паббаджджам̣ йа̄чим̣су.
евам̣ вутте саттха̄ уппалаван̣н̣а̄йа тхерийа̄ а̄гаманам̣ чинтеси. са̄ саттху чинтитаккхан̣ейева а̄ка̄сена̄гантва̄ та̄ сабба̄ иттхийо гахетва̄ а̄ка̄сена бхиккхунупассайам̣ нетва̄ пабба̄джеси. та̄ сабба̄ начирассева арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. саттха̄ бхиккхусахассам̣ а̄да̄йа а̄ка̄сена джетаванам̣ агама̄си. татра судам̣ а̄йасма̄ маха̄каппино раттит̣т̣ха̄на̄дӣсу ‘‘ахо сукхам̣, ахо сукха’’нти уда̄нам̣ уда̄ненто вичарати. бхиккхӯ бхагавато а̄рочесум̣ – ‘‘бханте, маха̄каппино ‘ахо сукхам̣, ахо сукха’нти уда̄нам̣ уда̄ненто вичарати, аттано раджджасукхам̣ а̄раббха уда̄нети ман̃н̃е’’ти. саттха̄ там̣ паккоса̄петва̄ – ‘‘саччам̣ кира твам̣, каппина, ка̄масукхам̣ а̄раббха уда̄нам̣ уда̄несӣ’’ти? ‘‘бхагава̄ ме, бханте, там̣ а̄раббха уда̄набха̄вам̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ а̄раббха уда̄набха̄вам̣ ва̄ джа̄на̄тӣ’’ти. атха саттха̄ – ‘‘на, бхиккхаве, мама путто ка̄масукхам̣ раджджасукхам̣ а̄раббха уда̄нам̣ уда̄нети, путтасса пана ме дхаммам̣ чарато дхаммапӣти на̄ма уппаджджати, со аматамаха̄нибба̄нам̣ а̄раббха евам̣ уда̄нам̣ уда̄несӣ’’ти анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
‘‘дхаммапӣти сукхам̣ сети, виппасаннена четаса̄;
арийаппаведите дхамме, сада̄ рамати пан̣д̣ито’’ти. (дха. па. 79);
атхекадивасам̣ саттха̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘каччи, бхиккхаве, каппино бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десетӣ’’ти? ‘‘аппоссукко, бханте, дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣ ануйутто вихарати, ова̄даматтампи на детӣ’’ти. саттха̄ тхерам̣ паккоса̄петва̄ – ‘‘саччам̣ кира твам̣, каппина, антева̄сика̄нам̣ ова̄даматтампи на десӣ’’ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. ‘‘бра̄хман̣а, ма̄ евам̣ ака̄си, аджджа пат̣т̣ха̄йа упагата̄нам̣ бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десехӣ’’ти. ‘‘са̄дху, бханте’’ти тхеро бхагавато вачанам̣ сираса̄ сампат̣иччхитва̄ екова̄денева саман̣асахассам̣ арахатте патит̣т̣ха̄песи. тена нам̣ саттха̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ аттано са̄ваке т̣ха̄нантаре т̣хапенто ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхуова̄дака̄нам̣ йадидам̣ маха̄каппино’’ти (а. ни. 1.219, 231) етадагге т̣хапеси.
66. евам̣ тхеро паттаарахаттапхало аттано пуббакаммам̣ саритва̄ соманассаджа̄то пуббачарита̄пада̄нам̣ пака̄сенто падумуттаро на̄ма джинотиа̄дима̄ха. удито аджат̣а̄ка̄сети сакала̄ка̄се удито ут̣т̣хито па̄кат̣абхӯто. сарадамбаре сарадака̄ле а̄ка̄се равӣва сӯрийо ива̄ти аттхо.
70. аккхадассо тада̄ а̄синти тасмим̣ падумуттарасса бхагавато ка̄ле са̄радассӣ хитадассӣ а̄чарийо па̄кат̣о ахосинти аттхо.
71. са̄вакасса ката̄виноти тасса бхагавато ме манам̣ мама читтам̣, таппайантасса тосайантасса са̄вакасса ова̄дакасса гун̣ам̣ пака̄сайато аггат̣т̣ха̄не т̣хапентасса ката̄вино са̄таччакиччайуттасса вачанам̣ сутва̄ти самбандхо.
73. хам̣сасамабха̄готи хам̣сасадисага̄ми. хам̣садундубхиниссаноти хам̣сараво дундубхибхерисаддасадисавачано ‘‘етам̣ маха̄маттам̣ пассатха, бхиккхаво’’ти а̄ха̄ти самбандхо.
74. самуггататанӯруханти сут̣т̣ху уггаталомам̣ уддхаггаломам̣, удагйаманам̣ ва̄. джӣмӯтаван̣н̣анти муттапхаласама̄наван̣н̣ам̣ сундарасарӣрапабханти аттхо. пӣн̣ам̣санти парипун̣н̣ам̣ ам̣сам̣. пасаннанайана̄нананти пасаннааккхипасаннамукханти аттхо.
75. ката̄виноти ката̄дхика̄расса етадагге т̣хитасса бхиккхуно т̣ха̄нам̣ со есо мудита̄йа пахат̣т̣хачиттата̄йа паттхетӣти самбандхо.
81. сатасо ануса̄сийа̄ти дхаммена самена вачанена ка̄ран̣авасена ануса̄ситва̄ти аттхо. ба̄ра̄н̣асийама̄саннети ба̄ра̄н̣асийа̄ самӣпе песака̄рага̄ме. джа̄то кенийаджа̄тийанти тантава̄йаджа̄тийа̄ песака̄ракуле джа̄тоти аттхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.
маха̄каппинаттхераапада̄наван̣н̣ана̄ саматта̄.