1. паччайа̄нуломаван̣н̣ана̄

евам̣ ануломапат̣т̣ха̄на̄дӣсу тикапат̣т̣ха̄на̄дивасена чатувӣсатисамантапат̣т̣ха̄насамодха̄не пат̣т̣ха̄намаха̄пакаран̣е йе тика̄дайо нисса̄йа ниддит̣т̣хатта̄ етам̣ тикапат̣т̣ха̄нам̣, дукапат̣т̣ха̄нам̣…пе… дукадукапат̣т̣ха̄нанти вуттам̣. те ана̄маситва̄ йесам̣ паччайа̄нам̣ васена те тика̄дайо вибхатта̄, те паччайе ева та̄ва имина̄ ма̄тика̄никкхепапаччайавибхан̇гасан̇кха̄тена ва̄рена уддесато ча ниддесато ча дассетва̄, ида̄ни йе тика̄дайо нисса̄йа ниддит̣т̣хатта̄ етам̣ тикапат̣т̣ха̄нам̣, дукапат̣т̣ха̄нам̣…пе… дукадукапат̣т̣ха̄нанти вуттам̣. те тика̄дайо имесам̣ паччайа̄нам̣ васена виттха̄ретва̄ дассетум̣ екекам̣ тикадукам̣ нисса̄йа саттахи маха̄ва̄рехи десана̄ ката̄. тесам̣ има̄ни на̄ма̄ни – пат̣иччава̄ро, сахаджа̄тава̄ро, паччайава̄ро, ниссайава̄ро, сам̣сат̣т̣хава̄ро, сампайуттава̄ро, пан̃ха̄ва̄роти.

таттха ‘‘кусалам̣ дхаммам̣ пат̣ичча кусало дхаммо’’ти евам̣ пат̣ичча̄бхидха̄навасена вутто пат̣иччава̄ро на̄ма. кусалам̣ дхаммам̣ сахаджа̄то кусало дхаммо’’ти евам̣ сахаджа̄та̄бхидха̄навасена вутто сахаджа̄тава̄ро на̄ма. со пуримена пат̣иччава̄рена аттхато нинна̄на̄каран̣о. пат̣ичча̄бхидха̄навасена буджджханака̄нам̣ васена пана пат̣хамо вутто, сахаджа̄та̄бхидха̄навасена буджджханака̄нам̣ васена дутийо. двӣсупи четесу рӯпа̄рӯпадхаммавасена паччайа̄ чева паччайуппаннадхамма̄ ча ведитабба̄. те ча кхо сахаджа̄та̄ва, на пуреджа̄тапаччха̄джа̄та̄ лаббханти. ‘‘кусалам̣ дхаммам̣ паччайа̄ кусало дхаммо’’ти евам̣ паччайа̄бхидха̄навасена вутто пана паччайава̄ро на̄ма. сопи пуримава̄радвайам̣ вийа рӯпа̄рӯпадхаммавасенева ведитаббо. паччайо панеттха пуреджа̄топи лаббхати. айамасса пуримава̄радвайато висесо. таданантаро ‘‘кусалам̣ дхаммам̣ нисса̄йа кусало дхаммо’’ти евам̣ ниссайа̄бхидха̄навасена вутто ниссайава̄ро на̄ма. со пуримена паччайава̄рена аттхато нинна̄на̄каран̣о. паччайа̄бхидха̄навасена буджджханака̄нам̣ васена пана пат̣хамо вутто, ниссайа̄бхидха̄навасена буджджханака̄нам̣ васена дутийо. тато парам̣ ‘‘кусалам̣ дхаммам̣ сам̣сат̣т̣хо кусало дхаммо’’ти евам̣ сам̣сат̣т̣ха̄бхидха̄навасена вутто сам̣сат̣т̣хава̄ро на̄ма. ‘‘кусалам̣ дхаммам̣ сампайутто кусало дхаммо’’ти евам̣ сампайутта̄бхидха̄навасена вутто сампайуттава̄ро на̄ма. со пуримена сам̣сат̣т̣хава̄рена аттхато нинна̄на̄каран̣о. сам̣сат̣т̣ха̄бхидха̄навасена буджджханака̄нам̣ васена пана пат̣хамо вутто, сампайутта̄бхидха̄навасена дутийо. двӣсупи четесу арӯпадхаммавасенева паччайа̄ паччайуппанна̄ ча ведитабба̄. саттамава̄ре пана йасма̄ ‘‘кусало дхаммо кусаласса дхаммасса хетупаччайена паччайо’’тиа̄дина̄ найена те те пан̃хе уддхаритва̄ пуна ‘‘кусала̄ хетӯ сампайуттака̄нам̣ кхандха̄на’’нтиа̄дина̄ найена саббепи те пан̃ха̄ ниджджат̣а̄ ниггумба̄ ча катва̄ вибхатта̄, тасма̄ со ва̄ро пан̃ха̄нам̣ са̄дхукам̣ вибхаттатта̄ пан̃ха̄ва̄ротвева сан̇кхйам̣ гато. рӯпа̄рӯпадхаммавасенева панеттха паччайа̄пи паччайуппанна̄пи ведитабба̄.

таттха йо та̄ва еса саббапат̣хамо пат̣иччава̄ро на̄ма, со уддесато ниддесато ча дувидхо хоти. таттха уддесава̄ро пат̣хамо, пуччха̄ва̄ротипи вуччати. пан̣н̣аттива̄ротипи тассева на̄мам̣. со хи кусала̄дайо пат̣ичча кусала̄дӣнам̣ хетупаччайа̄дӣнам̣ васена уддит̣т̣хатта̄ уддесава̄ро, кусала̄дайо пат̣ичча хетупаччайа̄дивасена кусала̄дӣнам̣ уппаттийа̄ пуччхитатта̄ пуччха̄ва̄ро, кусала̄дайо пат̣ичча хетупаччайа̄дивасена кусала̄дӣнам̣ уппаттийа̄ пан̃н̃а̄питатта̄ пан̣н̣аттива̄ротипи вутто.

25-34. таттха сийа̄ кусалам̣ дхаммам̣ пат̣ичча кусало дхаммо уппаджджеййа хетупаччайа̄ти парикаппапуччха̄. айан̃хеттха аттхо – йо кусало дхаммо уппаджджеййа хетупаччайа̄, ким̣ со кусалам̣ дхаммам̣ пат̣ичча сийа̄ти атха ва̄ кусалам̣ дхаммам̣ пат̣ичча йо кусало дхаммо уппаджджеййа, со хетупаччайа̄ сийа̄ти айаметтха аттхо. таттха пат̣ӣти садисаттхе ваттати. садисапуггало хи пат̣ипуггало, садисабха̄го ча пат̣ибха̄готи вуччати. ичча̄ти гамануссуккавачанаметам̣. убхайам̣ екато катва̄ пат̣ичча̄ти пат̣игантва̄ сахуппаттисан̇кха̄тена садисабха̄вена патва̄, тена саддхим̣ екато уппаттибха̄вам̣ упагантва̄ти вуттам̣ хоти. кусало дхаммоти евам̣ сахуппаттибха̄вена кусалам̣ дхаммам̣ пат̣ичча кусало дхаммо уппаджджеййа хетупаччайа̄ти пуччхати. атха ва̄ пат̣ичча̄ти паччайам̣ катва̄. там̣ пана паччайакаран̣ам̣ пуреджа̄тепи паччайе лаббхати сахаджа̄тепи. идха сахаджа̄там̣ адхиппетам̣. сийа̄ кусалам̣ дхаммам̣ пат̣ичча акусалотиа̄дӣсупи есева найо. таттха кин̃ча̄пи сахаджа̄тавасена кусалам̣ дхаммам̣ пат̣ичча акусало наттхи, имасмим̣ пана пуччха̄ва̄ре йампи виссаджджийама̄нам̣ аттхато лаббхати, йампи на лаббхати, там̣ саббам̣ пуччха̄васена уддхат̣ам̣. парато пана виссаджджане йам̣ на лаббхати, там̣ паха̄йа йам̣ лаббхати, тадева виссаджджитам̣.

еваметтха пуччха̄нам̣ аттхан̃чева пуччха̄гатин̃ча н̃атва̄ ида̄ни ган̣анавасена пуччха̄париччхедо ведитаббо. еттха хи ‘‘кусалам̣ дхаммам̣ пат̣ичча̄’’ти кусалападам̣ а̄дим̣ катва̄ кусала̄кусала̄бйа̄катанта̄ тиссо пуччха̄, пуна тадева̄дим̣ катва̄ кусала̄бйа̄ката̄дивасена дукаппабхеданта̄ тиссо, пуна тадева̄дим̣ катва̄ тиканта̄ ча ека̄, евам̣ кусалам̣ дхаммам̣ пат̣ичча̄ти кусала̄дика̄ сатта пуччха̄, татха̄ акусала̄дика̄, татха̄ абйа̄ката̄дика̄, татха̄ кусала̄бйа̄ката̄дика̄, акусала̄бйа̄ката̄дика̄, кусала̄кусала̄дика̄, кусала̄кусала̄бйа̄ката̄дика̄ти сабба̄пи саттаннам̣ саттака̄нам̣ васена кусалаттикам̣ нисса̄йа хетупаччайе екӯнапан̃н̃а̄сам̣ пуччха̄.

таттха екамӯлака̄васа̄на̄ нава, екамӯладука̄васа̄на̄ нава, екамӯлатика̄васа̄на̄ тиссо, дукамӯлаека̄васа̄на̄ нава, дукамӯладука̄васа̄на̄ нава, дукамӯлатика̄васа̄на̄ тиссо, тикамӯлаека̄васа̄на̄ тиссо, тикамӯладука̄васа̄на̄ тиссо, тикамӯлатика̄васа̄на̄ ека̄ти евамета̄ мӯлавасена̄пи ведитабба̄. йатха̄ ча хетупаччайе екӯнапан̃н̃а̄сам̣, а̄рамман̣апаччайа̄дӣсупи татхева̄ти саббесупи чатувӣсатийа̄ паччайесу –

сахассамекан̃ча сатам̣, чхасаттати пуна̄пара̄;

пуччха̄ сампин̣д̣ита̄ хонти, найамхи екамӯлаке.

35-36. тато парам̣ хетупаччайа̄ а̄рамман̣апаччайа̄ти думӯлаканайо а̄раддхо. таттха хета̄рамман̣адуко…пе… хетуавигатадукоти хетупаччайена саддхим̣ тевӣсати дука̄ хонти. тесу хетупаччайе вийа хета̄рамман̣адукепи екӯнапан̃н̃а̄сам̣ пуччха̄, та̄су па̄л̣ийам̣ двейева дассита̄. йатха̄ ча хета̄рамман̣адуке екӯнапан̃н̃а̄сам̣ татха̄ хета̄дхипатидука̄дӣсупи. таттха пат̣хамапуччха̄васена хета̄дхипатидуко, хета̄нантарадуко, хетусаманантарадукоти пат̣ипа̄т̣ийа̄ тайо дуке дассетва̄ парийоса̄не хетуавигатадуко дассито, сесам̣ сан̇кхиттам̣. пуччха̄париччхедо панеттха евам̣ ведитаббо.

сахассамекан̃ча сатам̣, саттавӣсатимева ча;

дукесу тевӣсатийа̄, пуччха̄ хонти думӯлаке.

37. тато парам̣ хетупаччайа̄ а̄рамман̣апаччайа̄ адхипатипаччайа̄ти тимӯлаканайо а̄раддхо. таттха хета̄рамман̣адукена саддхим̣ адхипатипаччайа̄дӣсу ба̄вӣсатийа̄ паччайесу екамекасса йоджана̄васена ба̄вӣсати тика̄ хонти. тесу пат̣хамапуччха̄васена пат̣хаматтикан̃ча дутийаттикан̃ча дассетва̄ парийоса̄натико дассито, сесам̣ сан̇кхиттам̣. йатха̄ пана дукесу, евам̣ тикесупи екамекасмим̣ тике екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ саббесупи ба̄вӣсатийа̄ тикесу –

сахассамекам̣ пуччха̄нам̣, ат̣т̣хасаттатимева ча;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найамхи тикамӯлаке.

38. тато парам̣ хетупаччайа̄ а̄рамман̣апаччайа̄ адхипатипаччайа̄ анантарапаччайа̄ти чатумӯлаканайо а̄раддхо. таттха пат̣хаматтикена саддхим̣ анантарапаччайа̄дӣсу екавӣсатийа̄ паччайесу екамекасса йоджана̄васена екавӣсати чатукка̄ хонти. тесу две чатукке дассетва̄ сесам̣ сан̇кхиттам̣. идха̄пи екамекасмим̣ чатукке екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ саббесупи екавӣсатийа̄ чатуккесу –

сахассамекам̣ пуччха̄нам̣, екӯнатим̣са пуна̄пара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найамхи чатумӯлаке.

тато парам̣ пан̃чамӯлакам̣ а̄дим̣ катва̄ йа̄ва саббамӯлака̄ десана̄ ката̄, там̣ саббам̣ сан̇кхипитва̄ хет̣т̣ха̄ вуттан̃ча упари ваттаббан̃ча екато катва̄ па̄л̣ийам̣ ‘‘екамӯлакам̣, думӯлакам̣, тимӯлакам̣, чатумӯлакам̣, пан̃чамӯлакам̣, саббамӯлакам̣ асаммуйхантена виттха̄ретабба’’нти найо дассито. таттха екамӯлака̄дӣсу йам̣ ваттаббам̣, там̣ вуттамева. пан̃чамӯлаке пана пат̣хамачатуккена саддхим̣ саманантарапаччайа̄дӣсу самавӣсатийа̄ паччайесу екамекасса йоджана̄васена самавӣсати пан̃чака̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

сата̄ни нава пуччха̄нам̣, асӣти ча пуна̄пара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найамхи пан̃чамӯлаке.

чхамӯлаке пат̣хамапан̃чакена саддхим̣ сахаджа̄тапаччайа̄дӣсу екӯнавӣсатийа̄ паччайесу екамекасса йоджана̄васена екӯнавӣсати чхакка̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

сата̄ни нава пуччха̄нам̣, екатим̣са татопара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найамхи чхаккамӯлаке.

саттамӯлаке пат̣хамачхаккена саддхим̣ ан̃н̃аман̃н̃апаччайа̄дӣсу ат̣т̣ха̄расасу паччайесу екамекасса йоджана̄васена ат̣т̣ха̄раса саттака̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

сата̄ни ат̣т̣ха пуччха̄нам̣, два̄сӣти ча татопара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найамхи саттамӯлаке.

ат̣т̣хамӯлаке пат̣хамасаттакена саддхим̣ ниссайапаччайа̄дӣсу саттарасасу паччайесу екамекасса йоджана̄васена саттараса ат̣т̣хака̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

сата̄ни ат̣т̣ха пуччха̄нам̣, теттим̣са̄ ча татопара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найамхи ат̣т̣хамӯлаке.

навамӯлаке пат̣хамаат̣т̣хакена саддхим̣ упаниссайапаччайа̄дӣсу сол̣асасу паччайесу екамекасса йоджана̄васена сол̣аса навака̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

сата̄ни сатта пуччха̄нам̣, чатура̄сӣти татопара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найамхи навамӯлаке.

дасамӯлаке пат̣хаманавакена саддхим̣ пуреджа̄тапаччайа̄дӣсу паннарасасу паччайесу екамекасса йоджана̄васена паннараса дасака̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

сата̄ни сатта пуччха̄нам̣, пан̃чатим̣са татопара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найамхи дасамӯлаке.

ека̄дасамӯлаке пат̣хамадасакена саддхим̣ паччха̄джа̄тапаччайа̄дӣсу чуддасасу паччайесу екамекасса йоджана̄васена чуддаса ека̄дасака̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

чха сата̄ни ча пуччха̄нам̣, чхал̣а̄сӣти татопара̄;

найамхи пуччха̄ ган̣ита̄, ека̄дасакамӯлаке.

два̄дасамӯлаке пат̣хамаека̄дасакена саддхим̣ а̄севанапаччайа̄дӣсу терасасу паччайесу екамекасса йоджана̄васена тераса два̄дасака̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

чха сата̄ни ча пуччха̄нам̣, саттатим̣са татопара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найе два̄дасамӯлаке.

терасамӯлаке пат̣хамадва̄дасакена саддхим̣ каммапаччайа̄дӣсу два̄дасасу паччайесу екамекасса йоджана̄васена два̄даса терасака̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

сата̄ни пан̃ча пуччха̄нам̣, ат̣т̣ха̄сӣти пуна̄пара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найе терасамӯлаке.

чуддасамӯлаке пат̣хаматерасакена саддхим̣ випа̄капаччайа̄дӣсу ека̄дасасу паччайесу екамекасса йоджана̄васена ека̄даса чуддасака̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

сата̄ни пан̃ча пуччха̄нам̣, тим̣са ча̄тха нава̄пара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найе чуддасамӯлаке.

паннарасамӯлаке пат̣хамачуддасакена саддхим̣ а̄ха̄рапаччайа̄дӣсу дасасу паччайесу екамекасса йоджана̄васена даса паннарасака̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

сата̄ни чатта̄ри пуччха̄нам̣, навути ча татопара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найе паннарасамӯлаке.

сол̣асамӯлаке пат̣хамапаннарасакена саддхим̣ индрийапаччайа̄дӣсу навасу паччайесу екамекасса йоджана̄васена нава сол̣асака̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

сата̄ни чатта̄ри чатта̄-лӣсека̄ чева пуна̄пара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найе сол̣асамӯлаке.

саттарасамӯлаке пат̣хамасол̣асакена саддхим̣ джха̄напаччайа̄дӣсу ат̣т̣хасу паччайесу екамекасса йоджана̄васена ат̣т̣ха саттарасака̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

сата̄ни тӣн̣и пуччха̄нам̣, навути две пуна̄пара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найе саттарасамӯлаке.

ат̣т̣ха̄расамӯлаке пат̣хамасаттарасакена саддхим̣ маггапаччайа̄дӣсу саттасу паччайесу екамекасса йоджана̄васена сатта ат̣т̣ха̄расака̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

сата̄ни тӣн̣и пуччха̄нам̣, течатта̄рӣсамева ча;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найе ат̣т̣ха̄расамӯлаке.

екӯнавӣсатимӯлаке пат̣хамаат̣т̣ха̄расакена саддхим̣ сампайуттапаччайа̄дӣсу чхасу паччайесу екамекасса йоджана̄васена чха екӯнавӣсатика̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

две сата̄ навути чева, чатассо ча пуна̄пара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найе екӯнавӣсатике.

вӣсатимӯлаке пат̣хамаекӯнавӣсатикена саддхим̣ виппайуттапаччайа̄дӣсу пан̃часу паччайесу екамекасса йоджана̄васена пан̃чавӣсатика̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

две сата̄ хонти пуччха̄нам̣, чатта̄лӣса̄ ча пан̃ча ча;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найе вӣсатимӯлаке.

екавӣсатимӯлаке пат̣хамавӣсатикена саддхим̣ аттхипаччайа̄дӣсу чатӯсу паччайесу екамекасса йоджана̄васена чатта̄ро екавӣсатика̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

сатам̣ чханавути чева, пуччха̄ хонти сампин̣д̣ита̄;

ган̣ита̄ лаккхан̣ан̃н̃ӯхи, екавӣсатике найе.

два̄вӣсатимӯлаке пат̣хамаекавӣсатикена саддхим̣ наттхипаччайа̄дӣсу тӣсу паччайесу екамекасса йоджана̄васена тайо два̄вӣсатика̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

чатта̄лӣса̄дхикам̣ сатам̣, сатта чева пуна̄пара̄;

пуччха̄ ган̣анато хонти, найе два̄вӣсатимӯлаке.

тевӣсатимӯлаке пат̣хамадва̄вӣсатикена саддхим̣ двӣсу вигата̄вигатапаччайесу екамекасса йоджана̄васена две тевӣсатика̄ хонти. тесу екамекасмим̣ екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ –

ат̣т̣ханавутимевидха, пуччха̄ ган̣анато мата̄;

найамхи тевӣсатиме, тевӣсатикамӯлаке.

чатувӣсатимӯлако пана саббапаччайа̄нам̣ самодха̄навасена ведитаббо, тенева саббамӯлакоти вутто. таттха екӯнапан̃н̃а̄самева пуччха̄ хонтӣти сабба̄пета̄ хетупаччайападамева гахетва̄ екамӯлака̄дӣнам̣ саббамӯлакапарийоса̄на̄нам̣ васена саттха̄ра̄ девапарисати виттха̄рато вибхатта̄ пуччха̄ идха сан̇кхепена дассита̄.

та̄сам̣ пана сабба̄сампи айам̣ ган̣анапин̣д̣о – екамӯлаканайасмин̃хи ека̄даса сата̄ни чхасаттати ча пуччха̄ а̄гата̄. хетупаччайанайе тенева мӯлакена екӯнапан̃н̃а̄сам̣ катва̄ имасмим̣ хетупаччайамӯлаке гахетабба̄, сеса̄ сесапаччайамӯлакесу паккхипитабба̄. думӯлаке саттавӣса̄ни ека̄даса сата̄ни, тимӯлаке сахассам̣ ат̣т̣хасаттати ча, чатумӯлаке сахассам̣ екӯнатим̣сан̃ча, пан̃чамӯлаке асӣта̄дхика̄ни нава сата̄ни, чхамӯлаке екатим̣са̄ни нава сата̄ни, саттамӯлаке два̄сӣта̄ни ат̣т̣ха сата̄ни, ат̣т̣хамӯлаке теттим̣са̄ни ат̣т̣ха сата̄ни, навамӯлаке чатура̄сӣта̄ни сатта сата̄ни, дасамӯлаке пан̃чатим̣са̄ни сатта сата̄ни, ека̄дасамӯлаке чха̄сӣта̄ни чха сата̄ни, два̄дасамӯлаке саттатим̣са̄ни чха сата̄ни, терасамӯлаке ат̣т̣ха̄сӣта̄ни пан̃ча сата̄ни, чуддасамӯлаке екӯначатта̄лӣса̄ни пан̃ча сата̄ни, паннарасамӯлаке навута̄ни чатта̄ри сата̄ни, сол̣асамӯлаке екачатта̄лӣса̄ни чатта̄ри сатта̄ни, саттарасамӯлаке два̄навута̄ни тӣн̣и сата̄ни, ат̣т̣ха̄расамӯлаке течатта̄лӣса̄ни тӣн̣и сата̄ни, екӯнавӣсатимӯлаке чатунавута̄ни две сата̄ни, вӣсатимӯлаке пан̃чачатта̄лӣса̄ни две сата̄ни, екавӣсатимӯлаке чханавутисатам̣, два̄вӣсатимӯлаке саттачатта̄лӣсасатам̣, тевӣсатимӯлаке ат̣т̣ханавути, саббамӯлаке екӯнапан̃н̃а̄са̄ти евам̣ хетупадам̣ а̄дим̣ катва̄ вибхаттесу екамӯлака̄дӣсу –

чуддасева сахасса̄ни, пуна сатта сата̄ни ча;

пуччха̄ хетупадассева, екамӯла̄дибхедатоти.

39-40. евам̣ хетупаччайам̣ а̄дим̣ катва̄ екамӯлакато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва саббамӯлаканайа̄ пуччха̄бхедам̣ дассетва̄ ида̄ни а̄рамман̣апаччайам̣ а̄дим̣ катва̄ дассетум̣ сийа̄ кусалам̣ дхаммам̣ пат̣ичча кусало дхаммо уппаджджеййа а̄рамман̣апаччайа̄ хетупаччайа̄тиа̄дима̄ха. таттха а̄рамман̣апаччайа̄ хетупаччайа̄ти етта̄вата̄ а̄рамман̣апаччайам̣ а̄дим̣ катва̄ хетупаччайапарийоса̄но екамӯлаканайо дассито. тато парам̣ а̄рамман̣апаччайа̄ адхипатипаччайа̄ти дукамӯлакам̣ а̄раддхам̣. таттха имам̣ пат̣хамадукан̃чева а̄рамман̣а̄вигатадукан̃ча дассетва̄ сесам̣ сан̇кхиттам̣. а̄рамман̣апаччайа̄ хетупаччайа̄ти айам̣ оса̄надукопи на дассито. саче пана каттхачи ва̄чана̄магге сандиссати, свева ва̄чана̄магго гахетаббо. тато парам̣ а̄рамман̣апаччайавасена тикамӯлака̄дайо адассетва̄ва адхипатипаччайам̣ а̄дим̣ катва̄ екака̄дайо дассетум̣ адхипатипаччайа̄, анантарапаччайа̄, саманантарапаччайа̄, сахаджа̄тапаччайа̄, ан̃н̃аман̃н̃апаччайа̄ти еттакамева вуттам̣, там̣ екамӯлакавасена ва̄ саббамӯлакавасена ва̄ ведитаббам̣.

41. тато парам̣ авигатапаччайам̣ а̄дим̣ катва̄ думӯлакамева дассетум̣ – авигатапаччайа̄ хетупаччайа̄тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха авигатахетудуко, авигата̄рамман̣адуко, авигата̄дхипатидукоти пат̣ипа̄т̣ийа̄ тайо дуке ватва̄ парийоса̄не ча авигатавигатадуко еко дуко дассито. тато авигатапаччайавасенева тимӯлакам̣ дассетум̣ – ‘‘авигатапаччайа̄ хетупаччайа̄ а̄рамман̣апаччайа̄, авигатапаччайа̄ хетупаччайа̄ адхипатипаччайа̄, авигатапаччайа̄ хетупаччайа̄ анантарапаччайа̄’’ти евам̣ пат̣ипа̄т̣ийа̄ тайо тике ватва̄ ‘‘авигатапаччайа̄ хетупаччайа̄ вигатапаччайа̄’’ти парийоса̄наттико вутто. тато авигатапаччайавасенева чатумӯлакам̣ дассетум̣ ‘‘авигатапаччайа̄ хетупаччайа̄ а̄рамман̣апаччайа̄ адхипатипаччайа̄, авигатапаччайа̄ хетупаччайа̄ а̄рамман̣апаччайа̄ анантарапаччайа̄’’ти две чатукке ватва̄ ‘‘вигатапаччайа̄’’ти падам̣ уддхаритва̄ т̣хапитам̣, сесам̣ саббам̣ сан̇кхиттам̣. тасса сан̇кхиттабха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘екекасса падасса екамӯлакам̣, думӯлакам̣, тимӯлакам̣, саббамӯлакам̣ асаммуйхантена виттха̄ретабба’’нти вуттам̣. тасма̄ йатха̄ хетупаччайам̣ а̄дим̣ катва̄ хетуа̄дипадавасена екамӯлаке ека̄даса пуччха̄сата̄ни чхасаттати ча пуччха̄…пе… саббамӯлаке екӯнапан̃н̃а̄сам̣, евам̣ а̄рамман̣апаччайа̄дӣсупи екамекам̣ а̄дим̣ катва̄ а̄рамман̣а̄дипадавасена екамекасса падасса екамӯлаке ека̄даса пуччха̄сата̄ни чхасаттати ча пуччха̄…пе… саббамӯлаке екӯнапан̃н̃а̄са̄ти екекасса падасса екамӯлака̄дибхеде саттасата̄дхика̄ни чуддаса пуччха̄ сахасса̄ни хонти. та̄сам̣ саббесупи чатувӣсатийа̄ паччайесу айам̣ ган̣анапариччхедо –

два̄пан̃н̃а̄сасахасса̄на-т̣т̣хасата̄ни тӣн̣и сатасахасса̄ни;

кусалаттикасса пуччха̄, ануломанайамхи сувибхатта̄.

йатха̄ ча кусалаттикасса, евам̣ ведана̄ттика̄дӣнампӣти саббесупи два̄вӣсатийа̄ тикесу –

екасат̣т̣хисахасса̄ни, чха сата̄ни саттасаттати;

сатасахасса̄ни пуччха̄нам̣, тикабхеде пабхедато.

сан̇кхитта̄ ва̄чана̄магге.

дукесу пана ‘‘сийа̄ хетум̣ дхаммам̣ пат̣ичча хетудхаммо уппаджджеййа хетупаччайа̄’’ти евам̣ хетум̣ пат̣ичча хету, хетум̣ пат̣ичча нахету, хетум̣ пат̣ичча хету ча нахету ча, нахетум̣ пат̣ичча нахету, нахетум̣ пат̣ичча хету, нахетум̣ пат̣ичча хету ча нахету ча, хетун̃ча нахетун̃ча пат̣ичча хету, хетун̃ча нахетун̃ча пат̣ичча нахету, хетун̃ча нахетун̃ча пат̣ичча хету ча нахету ча̄ти екамекасмим̣ дуке хетупаччайа̄дӣсу екамекасмим̣ паччайе нава пуччха̄ хонти. та̄су хетупаччайам̣ а̄дим̣ катва̄ екамӯлаке двесата̄ни сол̣аса ча пуччха̄ хонти. та̄су хетупаччайассева ан̃н̃ена асаммисса̄ нава пуччха̄ гахетабба̄, сеса̄ ат̣т̣ха ва̄рена гахита̄.

та̄сам̣ дукамӯлака̄дӣсу тевӣсатийа̄ ва̄ресу екекам̣ навакам̣ апанетва̄ йа̄ва саббамӯлака̄ айам̣ ган̣анапариччхедо – дукамӯлаке та̄ва екамӯлаке дасситесу двӣсу сол̣аса̄дхикесу пуччха̄сатесу нава апанетва̄ двесата̄ни сатта ча пуччха̄ хонти, тато нава апанетва̄ тимӯлаке ат̣т̣ханавутисатам̣. евам̣ пуримапуримато нава нава апанетва̄ чатумӯлаке екӯнанавутисатам̣, пан̃чамӯлаке асӣтисатам̣, чхамӯлаке екасаттатисатам̣, саттамӯлаке два̄сат̣т̣хисатам̣, ат̣т̣хамӯлаке тепан̣н̣а̄сасатам̣, навамӯлаке чатучатта̄лӣсасатам̣, дасамӯлаке пан̃чатим̣сасатам̣, ека̄дасамӯлаке чхаббӣсасатам̣, два̄дасамӯлаке саттараса̄дхикасатам̣, терасамӯлаке ат̣т̣ха̄дхикасатам̣, чуддасамӯлаке наванавути, паннарасамӯлаке навути, сол̣асамӯлаке ека̄сӣти, саттарасамӯлаке два̄саттати, ат̣т̣ха̄расамӯлаке тесат̣т̣хи, екӯнавӣсатимӯлаке чатупан̃н̃а̄сам̣, вӣсатимӯлаке пан̃чачатта̄лӣсам̣, екавӣсатимӯлаке чхаттим̣сам̣, два̄вӣсатимӯлаке саттавӣса, тевӣсатимӯлаке ат̣т̣ха̄раса, саббамӯлаке нава̄ти. йатха̄ панета̄ни хетупаччайавасена екамӯлаке сол̣аса̄дхика̄ни две пуччха̄сата̄ни…пе… саббамӯлаке нава, евам̣ а̄рамман̣апаччайа̄дӣсупи екамекам̣ а̄дим̣ катва̄ а̄рамман̣а̄дипадавасена екекасса падасса екамӯлаке сол̣аса̄дхика̄ни две пуччха̄сата̄ни…пе… саббамӯлаке нава̄ти екекасса падасса екамӯлака̄дибхеде две пуччха̄ сахасса̄ни саттасата̄ни ча пуччха̄ хонти. та̄сам̣ саббесупи чатувӣсатийа̄ паччайесу айам̣ ган̣анапариччхедо –

чатусат̣т̣хисахасса̄ни, пуна ат̣т̣хасата̄ни ча;

пуччха̄ хетудукассева, ануломанайе мата̄.

йатха̄ ча хетудукасса, евам̣ сахетукадука̄дӣнампӣти саббасмимпи дукасате –

сат̣т̣хи сатасахасса̄ни, чатта̄ри ча татопарам̣;

асӣти ча сахасса̄ни, пуччха̄ дукасате видӯ.

айам̣ та̄ва суддхике тикапат̣т̣ха̄не чева дукапат̣т̣ха̄не ча пуччха̄нам̣ ган̣анапариччхедо.

йам̣ пана тато парам̣ два̄вӣсати тике гахетва̄ дукасате паккхипитва̄ дукатикапат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма деситам̣, таттха ‘‘сийа̄ хетум̣ кусалам̣ дхаммам̣ пат̣ичча хету кусало дхаммо уппаджджеййа хетупаччайа̄’’ти евам̣ два̄вӣсатийа̄ тикесу екекам̣ тикам̣ дука̄нам̣ сатена сатена саддхим̣ йоджетва̄ дассетабба̄нам̣ пуччха̄нам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайена саббесам̣ екамӯлака̄дӣнам̣ васена гахетва̄ париччхедо ведитаббо.

йампи тато парам̣ дукасатам̣ гахетва̄ два̄вӣсатийа̄ тикесу паккхипитва̄ тикадукапат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма деситам̣, таттха̄пи ‘‘сийа̄ кусалам̣ хетум̣ дхаммам̣ пат̣ичча кусало хетудхаммо уппаджджеййа хетупаччайа̄’’ти евам̣ дукасате екекам̣ дукам̣ два̄вӣсатийа̄ тикехи саддхим̣ йоджетва̄ дассетабба̄нам̣ пуччха̄нам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайена саббесам̣ екамӯлака̄дӣнам̣ васена гахетва̄ париччхедо ведитаббо.

йампи тато парам̣ тике тикесуйева паккхипитва̄ тикатикапат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма деситам̣, таттха̄пи ‘‘сийа̄ кусалам̣ сукха̄йа ведана̄йа сампайуттам̣ дхаммам̣ пат̣ичча кусало сукха̄йа ведана̄йа сампайутто дхаммо уппаджджеййа хетупаччайа̄’’ти евам̣ два̄вӣсатийа̄ тикесу екекам̣ тикам̣ сесехи екавӣсатийа̄ тикехи саддхим̣ йоджетва̄ дассетабба̄нам̣ пуччха̄нам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайена саббесам̣ екамӯлака̄дӣнам̣ васена гахетва̄ париччхедо ведитаббо.

йампи тато парам̣ дуке дукесуйева паккхипитва̄ дукадукапат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма деситам̣, таттха̄пи ‘‘сийа̄ хетум̣ сахетукам̣ дхаммам̣ пат̣ичча хету сахетуко дхаммо уппаджджеййа хетупаччайа̄’’ти евам̣ дукасате екекам̣ дукам̣ сесехи наванавутийа̄ дукехи саддхим̣ йоджетва̄ дассетабба̄нам̣ пуччха̄нам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайена саббесам̣ екамӯлака̄дӣнам̣ васена гахетва̄ париччхедо ведитаббо. татха̄гатена хи саббампетам̣ пабхедам̣ дассетва̄ва девапариса̄йа дхаммо десито, дхаммасена̄патисса пана тена ‘‘аджджа идан̃чидан̃ча десита’’нти сан̇кхипитва̄ найадассанаматтенева десана̄ аккха̄та̄. тхерена̄пи сан̇кхипитва̄ва ва̄чана̄магго паваттито, со тхерена паваттитанайенева сан̇гӣтика̄ле сан̇гахам̣ а̄ропито.

там̣ панасса сан̇кхепанайам̣ дассетум̣ тикан̃ча пат̣т̣ха̄наваранти айам̣ га̄тха̄ т̣хапита̄. тассаттхо – тикан̃ча пат̣т̣ха̄наваранти паварам̣ тикапат̣т̣ха̄нан̃ча. дукуттаманти уттамам̣ сет̣т̣хам̣ дукапат̣т̣ха̄нан̃ча. дукатикан̃чева̄ти дукатикапат̣т̣ха̄нан̃ча. тикадукан̃ча̄ти тикадукапат̣т̣ха̄нан̃ча. тикатикан̃чева̄ти тикатикапат̣т̣ха̄нан̃ча. дукадукан̃ча̄ти дукадукапат̣т̣ха̄нан̃ча. чха ануломамхи найа̄ сугамбхӣра̄ти ете тикапат̣т̣ха̄на̄дайо сут̣т̣ху гамбхӣра̄ чха найа̄ ануломамхи ведитабба̄ти. таттха две анулома̄ни – дхамма̄нуломан̃ча паччайа̄нуломан̃ча. таттха ‘‘кусалам̣ дхаммам̣ пат̣ичча кусало дхаммо’’ти евам̣ абхидхаммама̄тика̄падехи сан̇гахита̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануломадесана̄васена паваттам̣ дхамма̄нуломам̣ на̄ма. ‘‘хетупаччайа̄ а̄рамман̣апаччайа̄’’ти евам̣ чатувӣсатийа̄ паччайа̄нам̣ ануломадесана̄васена паваттам̣ паччайа̄нуломам̣ на̄ма.

таттха хет̣т̣ха̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘тикан̃ча пат̣т̣ха̄наварам̣…пе… чха ануломамхи найа̄ сугамбхӣра̄’’ти айам̣ га̄тха̄ дхамма̄нуломам̣ сандха̄йа вутта̄. идха пана айам̣ га̄тха̄ тасмим̣ дхамма̄нуломе паччайа̄нуломам̣ сандха̄йа вутта̄. тасма̄ ‘‘чха ануломамхи найа̄ сугамбхӣра̄’’ти ат̣т̣хакатха̄га̄тха̄йа дхамма̄нуломе тикапат̣т̣ха̄на̄дайо чха найа̄ сугамбхӣра̄ти еваматтхо ведитаббо. имасмим̣ панока̄се ‘‘хетупаччайа̄ а̄рамман̣апаччайа̄’’ти евам̣ паватте паччайа̄нуломе ете дхамма̄нуломе тикапат̣т̣ха̄на̄дайо ‘‘чха найа̄ сугамбхӣра̄’’ти еваматтхо ведитаббо. тесу ануломе тикапат̣т̣ха̄не кусалаттикаматтассева васена айам̣ имасмим̣ пат̣иччава̄расса пан̣н̣аттива̄ре сан̇кхипитва̄ пуччха̄пабхедо дассито. сесесу пана тикесу сесапат̣т̣ха̄несу ча ека̄пи пуччха̄ на дассита̄. тато паресу пана сахаджа̄тава̄ра̄дӣсу кусалаттикасса̄пи васена пуччхам̣ ануддхаритва̄ лаббхама̄накавасена виссаджджанамева дасситам̣. ‘‘чха ануломамхи найа̄ сугамбхӣра̄’’ти вачанато пана имасмим̣ паччайа̄нуломе чхапи ете пат̣т̣ха̄нанайа̄ пуччха̄васена уддхаритва̄ дассетабба̄. пат̣т̣ха̄нам̣ ван̣н̣айанта̄нан̃хи а̄чарийа̄нам̣ бха̄ро есоти.