паччайаниддесо

1. хетупаччайаниддесаван̣н̣ана̄

1. ида̄ни саббепи те паччайе уддит̣т̣хапат̣ипа̄т̣ийа̄ ниддиситва̄ дассетум̣ хетупаччайоти хетӯ хетусампайуттака̄нам̣ дхамма̄нам̣ там̣самут̣т̣ха̄на̄нан̃ча рӯпа̄нам̣ хетупаччайена паччайотиа̄дима̄ха. таттха хетупаччайоти чатувӣсатийа̄ паччайесу никкхиттапат̣ипа̄т̣ийа̄ саббапат̣хамам̣ бха̄джетаббасса падуддха̄ро. сесапаччайесупи имина̄ва найена пат̣хамам̣ бха̄джетаббападам̣ уддхаритва̄ виссаджджанам̣ катанти ведитаббам̣. айам̣ панеттха самбандхо – йо паччайуддесе хетупаччайоти уддит̣т̣хо, со ниддесато ‘‘хетӯ хетусампайуттака̄нам̣ дхамма̄нам̣ там̣самут̣т̣ха̄на̄нан̃ча рӯпа̄нам̣ хетупаччайена паччайо’’ти евам̣ ведитаббо. имина̄ упа̄йена саббапаччайесу бха̄джетаббасса падасса виссаджджанена саддхим̣ самбандхо ведитаббо.

ида̄ни хетӯ хетусампайуттака̄нанти еттха ‘‘хетусампайуттака̄на’’нти аватва̄ ‘‘хетӯ хетусампайуттака̄на’’нти касма̄ вуттанти? паччайасса чева паччайуппанна̄нан̃ча ваваттха̄панато. хетусампайуттака̄нанти хи вутте хетуна̄ сампайуттака̄нам̣ хетупаччайена паччайоти аттхо бхавеййа. евам̣ санте асуко на̄ма дхаммо хетупаччайена паччайоти паччайававаттха̄нам̣ на пан̃н̃а̄йеййа. атха̄пи хетуна̄ сампайуттака̄нам̣ хетусампайуттака̄нанти аттхам̣ аггахетва̄ва йесам̣ кесан̃чи сампайуттака̄нам̣ хетӯ хетупаччайена паччайоти аттхо бхавеййа, евам̣ санте хетуна̄ виппайутта̄ чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дайопи сампайуттака̄йева, хетуна̄ сампайутта̄ кусала̄дайопи. таттха айам̣ хету асукасса на̄ма сампайуттакадхаммасса паччайоти паччайуппаннававаттха̄нам̣ на пан̃н̃а̄йеййа. тасма̄ паччайан̃чева паччайуппаннан̃ча ваваттха̄пенто ‘‘хетӯ хетусампайуттака̄на’’нти а̄ха. тассаттхо – хетусампайуттака̄нам̣ кусала̄дидхамма̄нам̣ йо хету сампайуттако, со хетупаччайена паччайоти. татра̄пи ‘‘паччайо’’ти аватва̄ ‘‘хетупаччайена̄’’ти вачанам̣ хетуно ан̃н̃атха̄ паччайабха̄вапат̣иседханаттхам̣. айан̃хи хету хетупаччайена̄пи паччайо хоти, сахаджа̄та̄дипаччайена̄пи. татра̄сса йва̄йам̣ сахаджа̄та̄дипаччайавасена ан̃н̃атха̄пи паччайабха̄во, тасса пат̣иседханаттхам̣ хетупаччайена̄ти вуттам̣. евам̣ сантепи ‘‘там̣сампайуттака̄на’’нти аватва̄ касма̄ ‘‘хетусампайуттака̄на’’нти вуттанти? ниддиситаббасса апа̄кат̣атта̄. там̣сампайуттака̄нанти хи вутте йена те там̣сампайуттака̄ на̄ма хонти, айам̣ на̄ма соти ниддиситаббо апа̄кат̣о. тасса апа̄кат̣атта̄ йена сампайутта̄ те там̣сампайуттака̄ти вуччанти, там̣ сарӯпатова дассетум̣ ‘‘хетусампайуттака̄на’’нти вуттам̣.

там̣самут̣т̣ха̄на̄нанти еттха пана ниддиситаббасса па̄кат̣атта̄ там̣-гахан̣ам̣ катам̣. айан̃хеттха аттхо – те хетӯ чева хетусампайуттака̄ ча дхамма̄ самут̣т̣ха̄нам̣ етесанти там̣самут̣т̣ха̄на̄ни. тесам̣ там̣самут̣т̣ха̄на̄нам̣, хетуто чева хетусампайуттадхаммехи ча ниббатта̄нанти аттхо. имина̄ читтасамут̣т̣ха̄нарӯпам̣ ган̣ха̄ти. ким̣ пана там̣ читтато ан̃н̃енапи самут̣т̣ха̄тӣти? а̄ма, самут̣т̣ха̄ти. саббепи хи читтачетасика̄ екато хутва̄ рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пенти. локийадхаммадесана̄йам̣ пана читтасса адхикабха̄вато татха̄видхам̣ рӯпам̣ читтасамут̣т̣ха̄нанти вуччати. тенева̄ха читтачетасика̄ дхамма̄ читтасамут̣т̣ха̄на̄нам̣ рӯпа̄нам̣ сахаджа̄тапаччайена паччайоти.

йади евам̣ идха̄пи ‘‘там̣самут̣т̣ха̄на̄на’’нти аватва̄ читтасамут̣т̣ха̄на̄нанти касма̄ на вуттанти? ачиттасамут̣т̣ха̄на̄нампи сан̇ган̣ханато. пан̃ха̄ва̄расмин̃хи ‘‘пат̣исандхиккхан̣е випа̄ка̄бйа̄ката̄ хетӯ сампайуттака̄нам̣ кхандха̄нам̣ кат̣атта̄ ча рӯпа̄нам̣ хетупаччайена паччайоти а̄гатам̣’’. тасса сан̇ган̣ханаттхам̣ идха читтасамут̣т̣ха̄на̄нанти аватва̄ там̣самут̣т̣ха̄на̄нанти вуттам̣. тассаттхо – читтаджарӯпам̣ аджанайама̄на̄пи те хетӯ хетусампайуттака̄ дхамма̄ сахаджа̄та̄дипаччайавасена самут̣т̣ха̄нам̣ етесанти там̣самут̣т̣ха̄на̄ни. тесам̣ там̣самут̣т̣ха̄на̄нам̣ паватте читтаджа̄нам̣ пат̣исандхийан̃ча кат̣атта̄рӯпа̄нампи хетӯ хетупаччайена паччайоти. имина̄ упа̄йена ан̃н̃есупи там̣самут̣т̣ха̄на̄нанти а̄гатат̣т̣ха̄несу аттхо ведитаббо.

касма̄ пана̄йам̣ хету пат̣исандхийамева кат̣атта̄рӯпа̄нам̣ хетупаччайо хоти, на паваттети? пат̣исандхийам̣ каммаджарӯпа̄нам̣ читтапат̣ибаддхавуттита̄йа. пат̣исандхийан̃хи каммаджарӯпа̄нам̣ читтапат̣ибаддха̄ паватти, читтавасена уппаджджанти чева тит̣т̣ханти ча. тасмин̃хи кхан̣е читтам̣ читтаджарӯпам̣ джанетум̣ на саккоти, та̄нипи вина̄ читтена уппаджджитум̣ ва̄ т̣ха̄тум̣ ва̄ на сакконти. тенева̄ха – ‘‘вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпам̣, тасмим̣ патит̣т̣хите вин̃н̃а̄н̣е на̄марӯпасса авакканти хотӣ’’ти (сам̣. ни. 2.39). паваттийам̣ пана тесам̣ читте виджджама̄непи каммапат̣ибаддха̄ва паватти, на читтапат̣ибаддха̄. авиджджама̄не ча̄пи читте ниродхасама̄панна̄нам̣ уппаджджантийева.

касма̄ пана пат̣исандхиккхан̣е читтам̣ читтаджарӯпам̣ джанетум̣ на саккотӣти? каммавегаккхиттата̄йа чева аппатит̣т̣хитаваттхута̄йа ча дуббалатта̄. тан̃хи тада̄ каммавегаккхиттам̣ апуреджа̄таваттхукатта̄ ча аппатит̣т̣хитаваттхуканти дуббалам̣ хоти. тасма̄ папа̄те патитаматто пурисо кин̃чи сиппам̣ ка̄тум̣ вийа рӯпам̣ джанетум̣ на саккоти; каммаджарӯпамева панасса читтасамут̣т̣ха̄нарӯпат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати. тан̃ча каммаджарӯпассева бӣджат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати. каммам̣ панасса кхеттасадисам̣, килеса̄ а̄пасадиса̄. тасма̄ сантепи кхетте а̄пе ча пат̣хамуппаттийам̣ бӣджа̄нубха̄вена руккхуппатти вийа пат̣исандхиккхан̣е читта̄нубха̄вена рӯпака̄йасса уппатти. бӣдже пана вигатепи патхавӣа̄па̄нубха̄вена руккхасса упарӯпари паватти вийа; вина̄ читтена камматова кат̣атта̄рӯпа̄нам̣ паватти хотӣти ведитабба̄. вуттампи четам̣ – ‘‘каммам̣ кхеттам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ бӣджам̣ тан̣ха̄ снехо’’ти (а. ни. 3.77).

айан̃ча панаттхо ока̄савасенева гахетаббо. тайо хи ока̄са̄ – на̄мока̄со, рӯпока̄со, на̄марӯпока̄соти. таттха арӯпабхаво на̄мока̄со на̄ма. татра хи хадайаваттхуматтампи рӯпапаччайам̣ вина̄ арӯпадхамма̄ва уппаджджанти. асан̃н̃абхаво рӯпока̄со на̄ма. татра хи пат̣исандхичиттаматтампи арӯпапаччайам̣ вина̄ рӯпадхамма̄ва уппаджджанти. пан̃чавока̄рабхаво на̄марӯпока̄со на̄ма. татра хи ваттхурӯпаматтампи вина̄ пат̣исандхийам̣ арӯпадхамма̄, пат̣исандхичиттан̃ча вина̄ каммаджа̄пи рӯпадхамма̄ нуппаджджанти. йуганаддха̄ва рӯпа̄рӯпа̄нам̣ уппатти. йатха̄ хи сасса̄мике сара̄джаке гехе садва̄рапа̄лаке ра̄джа̄н̣аттим̣ вина̄ пат̣хамаппавесо на̄ма наттхи, апарабха̄ге пана вина̄пи а̄н̣аттим̣ пурима̄н̣аттиа̄нубха̄венева хоти, евамева пан̃чавока̄ре пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣ара̄джасса сахаджа̄та̄дипаччайатам̣ вина̄ рӯпасса пат̣исандхивасена пат̣хамуппатти на̄ма наттхи. апарабха̄ге пана вина̄пи пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣асса сахаджа̄та̄дипаччайа̄нубха̄вам̣ пурима̄нубха̄вавасена ладдхаппавесасса каммато паватти хоти. асан̃н̃абхаво пана йасма̄ арӯпока̄со на хоти, тасма̄ таттха вина̄ва арӯпапаччайа̄ асан̃н̃ока̄сатта̄ рӯпам̣ паваттати, асса̄мике сун̃н̃агехе аттано гехе ча пурисасса павесо вийа. арӯпабхавопи йасма̄ рӯпока̄со на хоти, тасма̄ таттха вина̄ва рӯпапаччайа̄ ан̃н̃ока̄сатта̄ арӯпадхамма̄ паваттанти. пан̃чавока̄рабхаво пана рӯпа̄рӯпока̄соти наттхеттха арӯпапаччайам̣ вина̄ пат̣исандхиккхан̣е рӯпа̄нам̣ уппаттӣти. ити айам̣ хету пат̣исандхийамева кат̣атта̄рӯпа̄нам̣ паччайо хоти, на паваттети.

нану ‘‘хетӯ сахаджа̄та̄нам̣ хетупаччайена паччайоти вутте саббопи айаматтхо гахито хоти, атха касма̄ ‘‘хетусампайуттака̄нам̣ дхамма̄нам̣ там̣самут̣т̣ха̄на̄нан̃ча рӯпа̄на’’нти идам̣ гахитанти? паваттийам̣ кат̣атта̄рӯпа̄дӣнам̣ паччайабха̄вапат̣иба̄ханато. еван̃хи сати йа̄ни паваттийам̣ хетуна̄ саха екаккхан̣е кат̣атта̄рӯпа̄ни чева утуа̄ха̄расамут̣т̣ха̄на̄ни ча джа̄йанти, тесампи хетӯ хетупаччайоти а̄паджджеййа, на ча со тесам̣ паччайо. тасма̄ тесам̣ паччайабха̄васса пат̣иба̄ханаттхаметам̣ гахитанти ведитаббам̣.

ида̄ни ‘‘на̄наппака̄рабхедато паччайуппаннато’’ти имесам̣ пада̄нам̣ васенеттха вин̃н̃а̄таббо виниччхайо. тесу на̄наппака̄рабхедатоти айан̃хи хету на̄ма джа̄тито кусала̄кусалавипа̄какирийабхедато чатуббидхо. таттха кусалахету бхӯмантарато ка̄ма̄вачара̄дибхедена чатуббидхо, акусалахету ка̄ма̄вачарова випа̄кахету ка̄ма̄вачара̄дибхедена чатуббидхо, кирийахету ка̄ма̄вачаро рӯпа̄вачаро арӯпа̄вачароти тивидхо. таттха ка̄ма̄вачаракусалахету на̄мато алобха̄дивасена тивидхо. рӯпа̄вачара̄дикусалахетӯсупи есева найо. акусалахету лобха̄дивасена тивидхо. випа̄какирийахетӯ пана алобха̄дивасена тайо тайо хонти. там̣там̣читтасампайогавасена пана тесам̣ тесам̣ хетӯнам̣ на̄наппака̄рабхедойева̄ти евам̣ та̄веттха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

паччайуппаннатоти имина̄ паччайена име дхамма̄ уппаджджанти, имесам̣ на̄ма дхамма̄нам̣ айам̣ паччайоти евампи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти аттхо. таттха имасмим̣ та̄ва хетупаччайе ка̄ма̄вачаракусалахету ка̄мабхаварӯпабхавесу аттана̄ сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нан̃ча хетупаччайо хоти, арӯпабхаве сампайуттадхамма̄нам̣йева. рӯпа̄вачаракусалахету ка̄мабхаварӯпабхавесуйева сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нан̃ча хетупаччайо. арӯпа̄вачаракусалахету ка̄ма̄вачаракусалахетусадисова. татха̄ апарийа̄паннакусалахету, татха̄ акусалахету. ка̄ма̄вачаравипа̄кахету пана ка̄мабхавасмим̣йева аттана̄ сампайуттадхамма̄нам̣, пат̣исандхийам̣ кат̣атта̄рӯпа̄нам̣, паватте читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нан̃ча хетупаччайо. рӯпа̄вачаравипа̄кахету рӯпабхаве вуттаппака̄ра̄нан̃н̃ева хетупаччайо. арӯпа̄вачаравипа̄кахету арӯпабхаве сампайуттака̄нан̃н̃ева хетупаччайо. апарийа̄паннавипа̄кахету ка̄мабхаварӯпабхавесу сампайуттака̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нан̃ча арӯпабхаве арӯпадхамма̄нан̃н̃ева хетупаччайо. кирийахетӯсу пана тебхӯмакесупи кусалахетусадисова паччайоти. еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

хетупаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

2. а̄рамман̣апаччайаниддесаван̣н̣ана̄

2. а̄рамман̣апаччайаниддесе рӯпа̄йатананти рӯпасан̇кха̄там̣ а̄йатанам̣. сесесупи есева найо. чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ти чаккхувин̃н̃а̄н̣асан̇кха̄та̄йа дха̄туйа̄. сесападесупи есева найо. там̣сампайуттака̄нанти та̄йа чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ сампайуттака̄нам̣ тин̣н̣ам̣ кхандха̄нам̣, саббесампи чаккхупаса̄даваттхука̄нам̣ чатуннам̣ кхандха̄нам̣ рӯпа̄йатанам̣ а̄рамман̣апаччайена паччайоти аттхо. ито паресупи есева найо. манодха̄туйа̄ти сасампайуттадхамма̄йа тивидха̄йапи манодха̄туйа̄ рӯпа̄йатана̄дӣни пан̃ча а̄рамман̣апаччайена паччайо, но ча кхо екаккхан̣е. саббе дхамма̄ти ета̄ни ча рӯпа̄йатана̄дӣни пан̃ча авасеса̄ ча саббепи н̃еййадхамма̄ има̄ чха дха̄туйо т̣хапетва̄ сеса̄йа сасампайуттадхамма̄йа мановин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ а̄рамман̣апаччайена паччайоти аттхо. йам̣ йам̣ дхаммам̣ а̄раббха̄ти имина̄ йе ете ета̄сам̣ саттаннам̣ вин̃н̃а̄н̣адха̄тӯнам̣ а̄рамман̣адхамма̄ вутта̄, те та̄сам̣ дха̄тӯнам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ уппаджджанаккхан̣ейева а̄рамман̣апаччайо хонтӣти дӣпети. евам̣ хонта̄пи ча на екато хонти, йам̣ йам̣ а̄раббха йе йе уппаджджанти, тесам̣ тесам̣ те те висум̣ висум̣ а̄рамман̣апаччайо хонтӣтипи дӣпети. уппаджджантӣти идам̣ йатха̄ наджджо санданти, паббата̄ тит̣т̣хантӣти саббака̄ласан̇гахавасена, евам̣ вуттанти ведитаббам̣. тена йепи а̄раббха йе уппаджджим̣су, йепи уппаджджиссанти, те саббе а̄рамман̣апаччайенева уппаджджим̣су ча уппаджджиссанти ча̄ти сиддхам̣ хоти. читтачетасика̄ дхамма̄ти идам̣ ‘‘йе йе дхамма̄’’ти вутта̄нам̣ сарӯпато нидассанам̣. те те дхамма̄ти те те а̄рамман̣адхамма̄. тесам̣ тесанти тесам̣ тесам̣ читтачетасикадхамма̄нам̣. айам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄.

идам̣ пана а̄рамман̣ам̣ на̄ма рӯпа̄рамман̣ам̣ саддагандхарасапхот̣т̣хаббадхамма̄рамман̣анти кот̣т̣ха̄сато чхаббидхам̣ хоти. таттха т̣хапетва̄ пан̃н̃аттим̣ авасесам̣ бхӯмито ка̄ма̄вачарам̣…пе… апарийа̄паннанти чатуббидхам̣ хоти. таттха ка̄ма̄вачарам̣ кусала̄кусалавипа̄какирийарӯпабхедато пан̃чавидхам̣; рӯпа̄вачарам̣ кусалавипа̄какирийато тивидхам̣, татха̄ арӯпа̄вачарам̣, апарийа̄паннам̣ кусалавипа̄канибба̄навасена тивидхам̣ хоти. саббамева ва̄ етам̣ кусала̄кусалавипа̄какирийарӯпанибба̄напан̃н̃аттибхедато саттавидхам̣ хоти. таттха кусалам̣ бхӯмибхедато чатуббидхам̣ хоти, акусалам̣ ка̄ма̄вачарамева, випа̄кам̣ чатубхӯмакам̣, кирийам̣ тибхӯмакам̣, рӯпам̣ екабхӯмакам̣ ка̄ма̄вачарамева, нибба̄нампи екабхӯмакам̣ апарийа̄паннамева, пан̃н̃атти бхӯмивинимутта̄ти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панетасмим̣ а̄рамман̣е ка̄ма̄вачаракусала̄рамман̣ам̣ ка̄ма̄вачаракусаласса, рӯпа̄вачаракусаласса, акусаласса, ка̄ма̄вачаравипа̄касса, ка̄ма̄вачаракирийасса, рӯпа̄вачаракирийасса ча̄ти имесам̣ чханнам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти. рӯпа̄вачаракусала̄рамман̣ам̣ тесу чхасу ра̄сӣсу ка̄ма̄вачаравипа̄каваджджа̄нам̣ пан̃чаннам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти. арӯпа̄вачаракусала̄рамман̣ам̣ ка̄ма̄вачаракусаласса, рӯпа̄вачаракусаласса, арӯпа̄вачаракусаласса, акусаласса, арӯпа̄варачаравипа̄касса, ка̄ма̄вачаракирийасса, рӯпа̄вачаракирийасса, арӯпа̄вачаракирийасса ча̄ти имесам̣ ат̣т̣ханнам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти. апарийа̄паннакусала̄рамман̣ам̣ ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачарато кусалакирийа̄намева а̄рамман̣апаччайо хоти. акусала̄рамман̣ам̣ ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаракусаласса, акусаласса, ка̄ма̄вачаравипа̄касса, ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаракирийасса ча̄ти имесам̣ чханнам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти.

ка̄ма̄вачаравипа̄ка̄рамман̣ам̣ ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаракусаласса, акусаласса, ка̄ма̄вачаравипа̄касса, ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаракирийасса ча̄ти имесам̣ чханнам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти. рӯпа̄вачаравипа̄ка̄рамман̣ам̣ ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаракусаласса, акусаласса, ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаракирийасса ча̄ти имесам̣ пан̃чаннам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти. арӯпа̄вачаравипа̄ка̄рамман̣ампи имесам̣йева пан̃чаннам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти. апарийа̄паннавипа̄ка̄рамман̣ам̣ ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаракусалакирийа̄нан̃н̃ева а̄рамман̣апаччайо хоти.

ка̄ма̄вачаракирийа̄рамман̣ам̣ ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаракусаласса, акусаласса, ка̄ма̄вачаравипа̄касса, ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаракирийасса ча̄ти имесам̣ чханнам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти. рӯпа̄вачаракирийа̄рамман̣ам̣ имесу чхасу ра̄сӣсу ка̄ма̄вачаравипа̄каваджджа̄нам̣ пан̃чаннам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти. арӯпа̄вачаракирийа̄рамман̣ам̣ тесам̣ пан̃чаннам̣ арӯпа̄вачаракирийасса ча̄ти имесам̣ чханнам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти. чатусамут̣т̣ха̄нам̣ рӯпаккхандхасан̇кха̄там̣ рӯпа̄рамман̣ам̣ ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаракусаласса акусаласса ка̄ма̄вачаравипа̄касса ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаракирийасса ча̄ти имесам̣ чханнам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти. нибба̄на̄рамман̣ам̣ ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаракусаласса, апарийа̄паннато кусалавипа̄касса, ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаракирийасса ча̄ти имесам̣ чханнам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти. рӯпа̄вачаракусалакирийа̄нам̣ кечи ниччханти, там̣ йуттито упадха̄ретаббам̣. на̄наппака̄ракам̣ пана пан̃н̃аттиа̄рамман̣ам̣ тебхӯмакакусаласса, акусаласса, рӯпа̄вачаравипа̄касса, арӯпа̄вачаравипа̄касса, тебхӯмакакирийасса ча̄ти имесам̣ наваннам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣апаччайо хоти. таттха йам̣ йам̣ а̄рамман̣ам̣ йесам̣ йесам̣ паччайо, те те там̣там̣паччайуппанна̄ на̄ма хонтӣти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

а̄рамман̣апаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

3. адхипатипаччайаниддесаван̣н̣ана̄

3. адхипатипаччайаниддесе чханда̄дхипатӣти чхандасан̇кха̄то адхипати. чхандам̣ дхурам̣ катва̄ чхандам̣ джет̣т̣хакам̣ катва̄ читтуппаттика̄ле уппаннасса каттукамйата̄чхандассетам̣ на̄мам̣. сесесупи есева найо. касма̄ пана йатха̄ хетупаччайаниддесе хетӯ хетусампайуттака̄на’’нти вуттам̣, евамидха ‘‘адхипатӣ адхипатисампайуттака̄нанти аватва̄ ‘‘чханда̄дхипати чхандасампайуттака̄на’’нтиа̄дина̄ найена десана̄ ката̄ти? екаккхан̣е абха̄вато. пуриманайасмин̃хи две тайо хетӯ екаккхан̣епи хетупаччайо хонти мӯлат̣т̣хена. упака̄ракабха̄васса авиджаханато. адхипати пана джет̣т̣хакат̣т̣хена упака̄рако, на ча екаккхан̣е бахӯ джет̣т̣хака̄ на̄ма хонти. тасма̄ екато уппанна̄нампи несам̣ екаккхан̣е адхипатипаччайабха̄во наттхи. тасса адхипатипаччайабха̄васса екаккхан̣е абха̄вато идха евам̣ десана̄ ката̄ти.

евам̣ сахаджа̄та̄дхипатим̣ дассетва̄ ида̄ни а̄рамман̣а̄дхипатим̣ дассетум̣ йам̣ йам̣ дхаммам̣ гарум̣ катва̄тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха йам̣ йам̣ дхамманти йам̣ йам̣ а̄рамман̣адхаммам̣. гарум̣ катва̄ти гарука̄рачиттӣка̄равасена ва̄ асса̄давасена ва̄ гарум̣ бха̄рийам̣ ладдхаббам̣ авиджахитаббам̣ анаван̃н̃а̄там̣ катва̄. те те дхамма̄ти те те гарука̄таббадхамма̄. тесам̣ тесанти тесам̣ тесам̣ гарука̄ракадхамма̄нам̣. адхипатипаччайена̄ти а̄рамман̣а̄дхипатипаччайена паччайо хотӣти айам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄.

айам̣ пана адхипати на̄ма сахаджа̄та̄рамман̣авасена дувидхо. таттха сахаджа̄то чханда̄дивасена чатуббидхо. тесу екеко ка̄ма̄вачара̄дивасена бхӯмито чатуббидхо. таттха ка̄ма̄вачаро кусала̄кусалакирийавасена тивидхо. акусалам̣ патва̄ панеттха вӣмам̣са̄дхипати на лаббхати. рӯпа̄рӯпа̄вачаро кусалакирийавасена дувидхо, апарийа̄панно кусалавипа̄кавасена дувидхо. а̄рамман̣а̄дхипати пана джа̄тибхедато кусала̄кусалавипа̄какирийарӯпанибба̄на̄нам̣ васена чхаббидхоти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха сахаджа̄та̄дхипатимхи та̄ва ка̄ма̄вачаракусалакирийасан̇кха̄то адхипати духетукатихетукесу читтуппа̄десу чханда̄дӣнам̣ ан̃н̃атарам̣ джет̣т̣хакам̣ катва̄ уппаттика̄ле аттана̄ сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча адхипатипаччайо хоти. рӯпа̄вачаракусалакирийасан̇кха̄тепи есева найо. айам̣ пана екантенева лаббхати. на хи те дхамма̄ сахаджа̄та̄дхипатим̣ вина̄ уппаджджанти. арӯпа̄вачаракусалакирийасан̇кха̄то пана пан̃чавока̄ре рӯпа̄вачараадхипатисадисова чатувока̄ре пана сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева адхипатипаччайо хоти. татха̄ таттхуппанно саббопи ка̄ма̄вачара̄дхипати. апарийа̄панно кусалатопи випа̄катопи пан̃чавока̄ре екантенева сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нан̃ча адхипатипаччайо хоти, чатувока̄ре арӯпадхамма̄нан̃н̃ева. акусало ка̄мабхаве миччхаттанийатачиттесу екантенева сампайуттака̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нан̃ча адхипатипаччайо хоти. анийато ка̄мабхаварӯпабхавесу аттано адхипатика̄ле тесан̃н̃ева. арӯпабхаве арӯпадхамма̄нан̃н̃ева адхипатипаччайо хоти. айам̣ та̄ва сахаджа̄та̄дхипатимхи найо.

а̄рамман̣а̄дхипатимхи пана ка̄ма̄вачаракусало а̄рамман̣а̄дхипати ка̄ма̄вачаракусаласса лобхасахагата̄кусаласса̄ти имесам̣ двиннам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо хоти. рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачарепи кусала̄рамман̣а̄дхипатимхи есева найо. апарийа̄паннакусало пана а̄рамман̣а̄дхипати ка̄ма̄вачарато н̃а̄н̣асампайуттакусаласса чева н̃а̄н̣асампайуттакирийасса ча а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо хоти. акусало пана а̄рамман̣а̄дхипати на̄ма лобхасахагатачиттуппа̄до вуччати. со лобхасахагата̄кусалассева а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо хоти. ка̄ма̄вачаро пана випа̄ка̄рамман̣а̄дхипати лобхасахагата̄кусалассева а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо хоти. татха̄ рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаравипа̄ка̄рамман̣а̄дхипати. локуттаро пана випа̄ка̄рамман̣а̄дхипати ка̄ма̄вачарато н̃а̄н̣асампайуттакусалакирийа̄нан̃н̃ева а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо хоти. ка̄ма̄вачара̄дибхедато пана тивидхопи кирийа̄рамман̣а̄дхипати лобхасахагата̄кусалассева а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо хоти. чатусамут̣т̣ха̄никарӯпасан̇кха̄то рӯпаккхандхо а̄рамман̣а̄дхипати лобхасахагата̄кусалассева а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо хоти. нибба̄нам̣ ка̄ма̄вачарато н̃а̄н̣асампайуттакусаласса н̃а̄н̣асампайуттакирийасса локуттаракусаласса локуттаравипа̄касса ча̄ти имесам̣ чатуннам̣ ра̄сӣнам̣ а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо хотӣти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

адхипатипаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

4. анантарапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

4. анантарапаччайаниддесе манодха̄туйа̄ти випа̄каманодха̄туйа̄. мановин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ти сантӣран̣акичча̄йа ахетукавипа̄камановин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄. тато парам̣ пана вот̣т̣хаббанаджаванатада̄рамман̣абхаван̇гакичча̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄туйо ваттабба̄ сийум̣, та̄ авутта̄пи имина̄ва найена ведитабба̄ти найам̣ дассетва̄ десана̄ сан̇кхитта̄. ‘‘пурима̄ пурима̄ кусала̄ дхамма̄’’тиа̄дике ча чхат̣т̣ханайе та̄ сан̇гахита̄типи идха на вутта̄ти ведитабба̄. таттха пурима̄ пурима̄ти чхасу два̄ресупи анантара̄тӣта̄ кусаладжаванадхамма̄ дат̣т̣хабба̄. паччхима̄нам̣ паччхима̄нанти анантарауппаджджама̄на̄нан̃н̃ева. кусала̄нанти садисакусала̄нам̣. абйа̄ката̄нанти идам̣ пана кусала̄нантарам̣ тада̄рамман̣абхаван̇гапхаласама̄паттивасена вуттам̣. акусаламӯлаке абйа̄ката̄нанти тада̄рамман̣абхаван̇гасан̇кха̄та̄нан̃н̃ева. абйа̄катамӯлаке абйа̄ката̄нанти а̄ваджджанаджаванавасена ва̄ бхаван̇гавасена ва̄ паватта̄нам̣ кирийавипа̄ка̄бйа̄ката̄нам̣ кирийаманодха̄туто пат̣т̣ха̄йа пана йа̄ва вот̣т̣хаббанакичча̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту, та̄ва паваттесу вӣтхичиттесупи айам̣ найо лаббхатева. кусала̄нанти пан̃чадва̄ре вот̣т̣хаббана̄нантара̄нам̣ манодва̄ре а̄ваджджана̄нтара̄нам̣ пат̣хамаджаванакусала̄нам̣. акусала̄нанти падепи есева найо. йесам̣ йесанти идам̣ саббесампи анантарапаччайадхамма̄нам̣. сан̇кхепалаккхан̣анти айам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄.

айам̣ пана анантарапаччайо на̄ма т̣хапетва̄ нибба̄нам̣ чатубхӯмако арӯпадхаммара̄сийева̄ти ведитаббо. со джа̄тивасена кусала̄кусалавипа̄какирийато чатудха̄ бхиджджати. таттха кусало ка̄ма̄вачара̄дибхедато чатуббидхо хоти, акусало ка̄ма̄вачарова випа̄ко чатубхӯмако, кирийа̄нантарапаччайо пана те бхӯмакоти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха ка̄ма̄вачаракусало аттана̄ садисассева ка̄ма̄вачаракусаласса анантарапаччайо хоти. н̃а̄н̣асампайуттака̄ма̄вачаракусало пана рӯпа̄вачаракусаласса арӯпа̄вачаракусаласса локуттаракусаласса̄ти имесам̣ тин̣н̣ам̣ ра̄сӣнам̣ анантарапаччайо хоти. ка̄ма̄вачаракусало ча ка̄ма̄вачаравипа̄касса, рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаравипа̄касса, н̃а̄н̣асампайутто локуттаравипа̄касса̄пӣти имесам̣ чатуннам̣ ра̄сӣнам̣ анантарапаччайо хоти. рӯпа̄вачаракусало рӯпа̄вачаракусаласса, н̃а̄н̣асампайуттака̄ма̄вачаравипа̄касса, рӯпа̄вачаравипа̄касса̄ти имесам̣ тин̣н̣ам̣ ра̄сӣнам̣ анантарапаччайо хоти. арӯпа̄вачаракусало тесам̣ двиннам̣ випа̄ка̄нам̣ аттано кусаласса випа̄касса ча̄ти ависесена чатуннам̣ ра̄сӣнам̣ анантарапаччайо хоти. висесена панеттха невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанакусало ана̄га̄мипхаласан̇кха̄тасса локуттаравипа̄кассапи анантарапаччайо хоти. локуттаракусало локуттаравипа̄кассева анантарапаччайо хоти. акусало ависесена акусаласса чева кусала̄кусалавипа̄касса ча. висесена панеттха сукхамаджджхаттаведана̄сампайутто акусало рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаравипа̄касса̄пӣти имесам̣ чатуннам̣ ра̄сӣнам̣ анантарапаччайо хоти.

ка̄ма̄вачаравипа̄касса н̃а̄н̣асампайутто ва̄ н̃а̄н̣авиппайутто ва̄ випа̄ко ка̄ма̄вачаракирийа̄ваджджанасса, н̃а̄н̣асампайуттавипа̄ко панеттха пат̣исандхивасена уппаджджама̄насса рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаравипа̄касса̄пӣти имесам̣ чатуннам̣ ра̄сӣнам̣ анантарапаччайо хоти. рӯпа̄вачаравипа̄ко сахетукака̄ма̄вачаравипа̄касса рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаравипа̄касса ка̄ма̄вачаракирийа̄ваджджанасса̄ти имесам̣ чатуннам̣ ра̄сӣнам̣ анантарапаччайо хоти. арӯпа̄вачаравипа̄ко тихетукака̄ма̄вачаравипа̄касса арӯпа̄вачаравипа̄касса ка̄ма̄вачаракирийа̄ваджджанасса̄ти тин̣н̣ам̣ ра̄сӣнам̣ анантарапаччайо хоти. локуттаравипа̄ко тихетукака̄ма̄вачаравипа̄касса рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаралокуттаравипа̄касса̄ти чатуннам̣ ра̄сӣнам̣ анантарапаччайо хоти.

ка̄ма̄вачаракирийам̣ ка̄ма̄вачаракусала̄кусаласса чатубхӯмакавипа̄касса тебхӯмакакирийасса̄ти наваннам̣ ра̄сӣнам̣ анантарапаччайо хоти. рӯпа̄вачаракирийам̣ тихетукака̄ма̄вачаравипа̄касса рӯпа̄вачаравипа̄касса рӯпа̄вачаракирийасса̄ти тин̣н̣ам̣ ра̄сӣнам̣ анантарапаччайо хоти. арӯпа̄вачаракирийам̣ тихетукака̄ма̄вачаравипа̄касса рӯпа̄вачара̄рӯпа̄вачаралокуттаравипа̄касса арӯпа̄вачаракирийасса̄ти пан̃чаннам̣ ра̄сӣнам̣ анантарапаччайо хотӣти. еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

анантарапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

5. саманантарапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

5. саманантарапаччайаниддесопи имина̄ сама̄нагатикова. име пана две паччайа̄ маха̄виттха̄ра̄, тасма̄ саббачиттуппаттивасена тесам̣ упапариккхитва̄ виттха̄ро гахетабботи.

саманантарапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

6. сахаджа̄тапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

6. сахаджа̄тапаччайаниддесе ан̃н̃аман̃н̃анти ан̃н̃о ан̃н̃асса. имина̄ етесам̣ дхамма̄нам̣ екаккхан̣е паччайабха̄ван̃чева паччайуппаннабха̄ван̃ча дӣпети. оккантиккхан̣ети пан̃чавока̄рабхаве пат̣исандхиккхан̣е. тасмин̃хи кхан̣е на̄марӯпам̣ оккантам̣ вийа паккхандантам̣ вийа паралокато имам̣ локам̣ а̄гантва̄ пависантам̣ вийа уппаджджати, тасма̄ со кхан̣о ‘‘оккантиккхан̣о’’ти вуччати. еттха ча рӯпанти хадайаваттхуматтамева адхиппетам̣. тан̃хи на̄масса, на̄ман̃ча тасса ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сахаджа̄тапаччайат̣т̣хам̣ пхарати. читтачетасика̄ти паваттийам̣ чатта̄ро кхандха̄. сахаджа̄тапаччайена̄ти еттха читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄ читтачетасика̄нам̣ паччайат̣т̣хам̣ на пхаранти, тасма̄ ‘‘ан̃н̃аман̃н̃а’’нти на вуттам̣. татха̄ упа̄да̄рӯпа̄ бхӯта̄нам̣. рӯпино дхамма̄ арӯпӣнам̣ дхамма̄нанти хадайаваттху чатуннам̣ кхандха̄нам̣. кин̃чи ка̄лети кисмин̃чи ка̄ле. сахаджа̄тапаччайена̄ти пат̣исандхим̣ сандха̄йа вуттам̣. на сахаджа̄тапаччайена̄ти паваттим̣ сандха̄йа вуттам̣.

айам̣ пана ‘чатта̄ро кхандха̄ арӯпино ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сахаджа̄тапаччайена паччайо’ти евам̣ чхахи кот̣т̣ха̄сехи т̣хито. таттха тайо кот̣т̣ха̄са̄ ан̃н̃аман̃н̃авасена вутта̄, тайо на ан̃н̃аман̃н̃авасена. таттха пат̣хамакот̣т̣ха̄се арӯпамева паччайо чева паччайуппаннан̃ча, дутийе рӯпамева, татийе на̄марӯпам̣, чатуттхе паччайо арӯпам̣, паччайуппаннам̣ рӯпам̣; пан̃чаме паччайопи паччайуппаннампи рӯпамева; чхат̣т̣хе паччайо рӯпам̣, паччайуппаннам̣ арӯпанти айам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄.

айам̣ пана сахаджа̄тапаччайо джа̄тивасена кусало акусало випа̄ко кирийам̣ рӯпанти пан̃чадха̄ бхиджджати. таттха кусало бхӯмито чатуббидхо хоти, акусало екавидхова випа̄ко чатуббидхо, кирийасан̇кха̄то тивидхо, рӯпам̣ екавидхам̣ ка̄ма̄вачарамева̄ти евам̣ та̄веттха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха чатубхӯмакампи кусалам̣ пан̃чавока̄рабхаве аттана̄ сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча сахаджа̄тапаччайо хоти, татха̄ акусалам̣. йам̣ панеттха арӯпе уппаджджати, там̣ арӯпадхамма̄нам̣йева сахаджа̄тапаччайо хоти.

ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаравипа̄кам̣ читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса чева сампайуттадхамма̄нан̃ча сахаджа̄тапаччайо хоти. йам̣ панеттха рӯпам̣ на самут̣т̣ха̄пети, там̣ сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева. йам̣ пат̣исандхийам̣ уппаджджати, там̣ кат̣атта̄рӯпа̄нан̃ча̄пи сахаджа̄тапаччайо хоти. арӯпа̄вачаравипа̄кам̣ сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева. локуттаравипа̄кам̣ пан̃чавока̄ре сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нан̃ча, чатувока̄ре арӯпа̄нан̃н̃ева. ка̄ма̄вачараарӯпа̄вачаракирийа̄ пан̃чавока̄ре сампайуттака̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нан̃ча сахаджа̄тапаччайо хоти, чатувока̄ре арӯпа̄нан̃н̃ева. рӯпа̄вачаракирийа̄ сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нан̃ча екантена сахаджа̄тапаччайо хоти.

чатусамут̣т̣ха̄никасса рӯпасса каммасамут̣т̣ха̄нарӯпе екам̣ маха̄бхӯтам̣ тин̣н̣ам̣, тӣн̣и екасса, две двиннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣, маха̄бхӯта̄ упа̄да̄рӯпасса сахаджа̄тапаччайена паччайо. ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачарапат̣исандхиккхан̣е ваттхурӯпам̣ випа̄каккхандха̄нам̣ сахаджа̄тапаччайена паччайо. утучитта̄ха̄расамут̣т̣ха̄несу пана маха̄бхӯта̄ни ан̃н̃аман̃н̃ан̃чева упа̄да̄рӯпасса ча сахаджа̄тапаччайена паччайоти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

сахаджа̄тапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

7. ан̃н̃аман̃н̃апаччайаниддесаван̣н̣ана̄

7. ан̃н̃аман̃н̃апаччайаниддесе сахаджа̄тапаччайаниддесасса пурима̄нам̣ тин̣н̣ам̣ кот̣т̣ха̄са̄нам̣ васена па̄л̣и а̄гата̄. тасса̄ таттха вуттасадиса̄ва ван̣н̣ана̄ти пуна на гахита̄. айампи ча ан̃н̃аман̃н̃апаччайо джа̄тивасена кусало акусало випа̄ко кирийам̣ рӯпанти пан̃чадха̄ бхинно. таттха кусало бхӯмито чатуббидхо. саббам̣ пуримасадисамева̄ти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха саббампи чатубхӯмакам̣ кусалам̣ аттана̄ сампайуттадхамма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃апаччайена паччайо. татха̄ акусалам̣. випа̄ке пана ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаравипа̄кам̣ пат̣исандхийам̣ ваттхурӯпасса, паватте сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева. арӯпа̄вачаралокуттаравипа̄кам̣ аттана̄ сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева ан̃н̃аман̃н̃апаччайена паччайо. саббампи кирийам̣ сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева ан̃н̃аман̃н̃апаччайена паччайо. чатусамут̣т̣ха̄никарӯпасса каммасамут̣т̣ха̄не екам̣ маха̄бхӯтам̣ тин̣н̣ам̣, тӣн̣и екасса, две двиннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃апаччайена паччайо. ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачарапат̣исандхийам̣ ваттхурӯпам̣ випа̄каккхандха̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃апаччайена паччайо. утучитта̄ха̄расамут̣т̣ха̄несу маха̄бхӯта̄нева маха̄бхӯта̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃апаччайена паччайоти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

ан̃н̃аман̃н̃апаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

8. ниссайапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

8. ниссайапаччайаниддесе сахаджа̄тапаччайаниддесасса пурима̄нам̣ пан̃чаннам̣ кот̣т̣ха̄са̄нам̣ васена сахаджа̄таниссайанайам̣ дассетва̄ пуна чхат̣т̣хена кот̣т̣ха̄сена пуреджа̄таниссайанайам̣ дассетум̣ чаккха̄йатанам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха йам̣ рӯпам̣ нисса̄йа̄ти ваттхурӯпам̣ сандха̄йа вуттам̣. тан̃хи нисса̄йа тивидха̄ манодха̄ту, т̣хапетва̄ арӯпавипа̄кам̣ два̄саттативидха̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄тӯти има̄ни пан̃часаттати читта̄ни ваттантӣти айам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄. айампи ниссайапаччайо джа̄тивасена кусала̄дибхедато пан̃чадха̄ва бхиджджати. таттха кусало бхӯмито чатуббидхова акусало екавидхо випа̄ко чатуббидхо, кирийасан̇кха̄то тивидхо, рӯпам̣ екавидхамева̄ти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха чатубхӯмакампи кусалам̣ пан̃чавока̄ре сампайуттаккхандха̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча ниссайапаччайена паччайо хоти. татха̄ акусалам̣. йам̣ панеттха а̄руппе уппаджджати, там̣ арӯпадхамма̄нан̃н̃ева ниссайапаччайо хоти. ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаравипа̄кам̣ паватте сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча, пат̣исандхийам̣ кат̣атта̄рӯпасса̄пи ниссайапаччайо хоти. арӯпа̄вачаравипа̄кам̣ сампайуттаккхандха̄нам̣йева хоти. локуттаравипа̄кам̣ пан̃чавока̄ре; сампайуттака̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча, чатувока̄ре арӯпассева ниссайапаччайо хоти. ка̄ма̄вачараарӯпа̄вачаракирийа̄ пан̃чавока̄ре сампайуттака̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча ниссайапаччайо хоти, чатувока̄ре арӯпа̄нан̃н̃ева. рӯпа̄вачаракирийа̄ сампайуттака̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча екантена ниссайапаччайо хоти.

чатусамут̣т̣ха̄никарӯпасса ча каммасамут̣т̣ха̄нарӯпе екам̣ маха̄бхӯтам̣ тин̣н̣ам̣, тӣн̣и екасса, две двиннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣, маха̄бхӯта̄ упа̄да̄рӯпа̄нам̣, ваттхурӯпам̣ пан̃чавока̄рабхаве чатубхӯмакакусаласса, акусаласса, т̣хапетва̄ а̄руппавипа̄кан̃чева две пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ни ча сесатебхӯмакавипа̄касса, тебхӯмакакирийасса̄ти имесам̣ чатуннам̣ дхаммара̄сӣнам̣ ниссайапаччайо хоти. чаккха̄йатана̄дӣни пан̃ча сасампайутта̄нам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣнам̣ ниссайапаччайо хоти. утучитта̄ха̄расамут̣т̣ха̄несу пана маха̄бхӯта̄ маха̄бхӯта̄нан̃чева упа̄да̄рӯпасса ча ниссайапаччайена паччайоти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

ниссайапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

9. упаниссайапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

9. упаниссайапаччайаниддесе пурима̄ пурима̄ти анантарӯпаниссайе саманантара̄тӣта̄ лаббханти, а̄рамман̣ӯпаниссайапакатӯпаниссайесу на̄на̄вӣтхивасена пуриматара̄. те тайопи ра̄сайо кусалавасена кусалападе лаббханти, кусалена пана акусале саманантара̄тӣта̄ на лаббханти. тенева вуттам̣ – ‘‘акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ кесан̃чи упаниссайапаччайена паччайо’’ти. идан̃хи – ‘‘кусало дхаммо акусаласса дхаммасса упаниссайапаччайена паччайо; а̄рамман̣ӯпаниссайо пакатӯпаниссайо. а̄рамман̣ӯпаниссайо – да̄нам̣ датва̄ сӣлам̣ сама̄дийитва̄ упосатхакаммам̣ катва̄ там̣ гарум̣ катва̄ асса̄дети абхинандати, там̣ гарум̣ катва̄ ра̄го уппаджджати, дит̣т̣хи уппаджджати, пуббе сучин̣н̣а̄ни гарум̣ катва̄ асса̄дети абхинандати, там̣ гарум̣ катва̄ ра̄го уппаджджати, дит̣т̣хи уппаджджати. джха̄на̄ вут̣т̣хахитва̄ джха̄нам̣ гарум̣ катва̄ асса̄дети абхинандати, там̣ гарум̣ катва̄ ра̄го уппаджджати дит̣т̣хи уппаджджати. пакатӯпаниссайо – саддхам̣ упанисса̄йа ма̄нам̣ джаппети, дит̣т̣хим̣ ган̣ха̄ти. сӣлам̣ сутам̣ ча̄гам̣ пан̃н̃ам̣ упанисса̄йа ма̄нам̣ джаппети, дит̣т̣хим̣ ган̣ха̄ти. саддха̄ сӣлам̣ сутам̣ ча̄го пан̃н̃а̄ ра̄гасса досасса мохасса ма̄насса дит̣т̣хийа̄ паттхана̄йа упаниссайапаччайена паччайо’’ти имам̣ найам̣ сандха̄йа вуттам̣. кусалена абйа̄кате тайопи лаббханти, татха̄ акусалена акусале.

акусалена пана кусале саманантара̄тӣта̄ на лаббханти. тена вуттам̣ – ‘‘кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ кесан̃чи упаниссайапаччайена паччайо’’ти. идампи хи – ‘‘акусало дхаммо кусаласса дхаммасса упаниссайапаччайена паччайо. пакатӯпаниссайо – ра̄гам̣ упанисса̄йа да̄нам̣ дети, сӣлам̣ сама̄дийати, упосатхакаммам̣ кароти, джха̄нам̣ уппа̄дети випассанам̣ уппа̄дети, маггам̣ уппа̄дети, абхин̃н̃ам̣ уппа̄дети, сама̄паттим̣ уппа̄дети; досам̣ мохам̣ ма̄нам̣ дит̣т̣хим̣ паттханам̣ упанисса̄йа да̄нам̣ дети…пе… сама̄паттим̣ уппа̄дети. ра̄го досо мохо ма̄но дит̣т̣хи паттхана̄ саддха̄йа сӣласса сутасса ча̄гасса пан̃н̃а̄йа упаниссайапаччайена паччайо. па̄н̣ам̣ хантва̄ тасса пат̣игха̄таттха̄йа да̄нам̣ детӣ’’тиа̄дина̄ найена пан̃ха̄ва̄ре а̄гатам̣ пакатӯпаниссайамева сандха̄йа вуттам̣. акусалам̣ пана кусаласса а̄рамман̣ӯпаниссайо на хоти. касма̄? там̣ гарум̣ катва̄ тасса аппаваттанатоти йатха̄ анантарӯпаниссайо, евам̣ а̄рамман̣ӯпаниссайопеттха на лаббхатӣти ведитаббо. акусалена абйа̄катападе а̄рамман̣ӯпаниссайова на лаббхати. на хи абйа̄ката̄ дхамма̄ акусалам̣ гарум̣ каронти. йасма̄ пана анантарата̄ лаббхати, тасма̄ еттха ‘‘кесан̃чӣ’’ти на вуттам̣. абйа̄катена пана абйа̄кате кусале акусалети тӣсу найесу тайопи упаниссайа̄ лаббхантева. пуггалопи сена̄санампӣти идам̣ двайам̣ пакатӯпаниссайавасена вуттам̣. идан̃хи двайам̣ кусала̄кусалапаваттийа̄ балавапаччайо хоти. паччайабха̄во часса панеттха парийа̄йавасена ведитабботи айам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄.

айам̣ пана упаниссайапаччайо на̄ма саддхим̣ екачча̄йа пан̃н̃аттийа̄ саббепи чатубхӯмакадхамма̄. вибха̄гато пана а̄рамман̣ӯпаниссайа̄дивасена тивидхо хоти. таттха а̄рамман̣ӯпаниссайо а̄рамман̣а̄дхипатина̄ нинна̄на̄каран̣оти хет̣т̣ха̄ вуттанайенева на̄наппака̄рабхедато гахетаббо. анантарӯпаниссайо анантарапаччайена нинна̄на̄каран̣о, сопи хет̣т̣ха̄ вуттанайенева на̄наппака̄рабхедато ведитаббо. паччайуппаннатопи несам̣ таттха вуттанайенева виниччхайо ведитаббо. пакатӯпаниссайо пана джа̄тивасена кусала̄кусалавипа̄какирийарӯпабхедато пан̃чавидхо хоти, кусала̄дӣнам̣ пана бхӯмибхедато анекавидхоти евам̣ та̄веттха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха тебхӯмакакусало чатубхӯмакасса̄пи кусаласса акусаласса випа̄какирийасса̄ти чатуннам̣ ра̄сӣнам̣ пакатӯпаниссайо хоти. локуттаро акусалассева на хоти. амха̄кам̣ а̄чарийена ‘‘локуттарадхаммо ниббаттито’’ти имина̄ пана найена ан̃н̃есам̣ акусаласса̄пи хоти. йасса ва̄ уппаджджиссати, тасса̄пи ануттаресу вимоккхесу пихам̣ упат̣т̣ха̄пайато имина̄ найена хотийева. акусало саббесампи чатубхӯмака̄нам̣ кхандха̄нам̣ пакатӯпаниссайо хоти, татха̄ тебхӯмакавипа̄ко. локуттаравипа̄ке хет̣т̣хима̄ни тӣн̣и пхала̄ни акусалассева на хонти, упарит̣т̣химам̣ кусаласса̄пи. пуриманайена пана ан̃н̃есам̣ ва̄ йасса ва̄ уппаджджиссати, тасса санта̄не саббопи локуттаравипа̄ко саббесам̣ кусала̄дӣнам̣ арӯпаккхандха̄нам̣ пакатӯпаниссайо хоти. кирийасан̇кха̄топи пакатӯпаниссайо чатубхӯмака̄нам̣ акусала̄дикхандха̄нам̣ хотийева, татха̄ рӯпасан̇кха̄то. сайам̣ пана рӯпам̣ имасмим̣ пат̣т̣ха̄намаха̄пакаран̣е а̄гатанайена упаниссайапаччайам̣ на лабхати, суттантикапарийа̄йена пана лабхатӣти ваттум̣ ват̣т̣ати. еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

упаниссайапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

10. пуреджа̄тапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

10. пуреджа̄тапаччайаниддесе пуреджа̄тапаччайена паччайоти еттха пуреджа̄там̣ на̄ма йасса паччайо хоти, тато пуриматарам̣ джа̄там̣ джа̄тиккхан̣ам̣ атиккамитва̄ т̣хитиккхан̣аппаттам̣. чаккха̄йатанантиа̄ди ваттхупуреджа̄тавасена вуттам̣. рӯпа̄йатанантиа̄ди а̄рамман̣апуреджа̄тавасена. кин̃чика̄ле пуреджа̄тапаччайена̄ти паваттим̣ сандха̄йа вуттам̣. кин̃чика̄ле на пуреджа̄тапаччайена̄ти пат̣исандхим̣ сандха̄йа вуттам̣. евам̣ саббатха̄пи пан̃чадва̄ре ваттха̄рамман̣авасена, манодва̄ре ваттхувасенева̄йам̣ па̄л̣и а̄гата̄, пан̃ха̄ва̄ре пана ‘‘а̄рамман̣апуреджа̄там̣ – секкха̄ ва̄ путхуджджана̄ ва̄ чаккхум̣ аниччато дуккхато анаттато випассантӣ’’ти а̄гататта̄ манодва̄репи а̄рамман̣апуреджа̄там̣ лаббхатева. идха пана са̄васесавасена десана̄ ката̄ти айам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄.

айам̣ пана пуреджа̄тапаччайо суддхарӯпамева хоти. тан̃ча кхо уппа̄даккхан̣ам̣ атиккамитва̄ т̣хитиппаттам̣ ат̣т̣ха̄расавидхам̣ рӯпарӯпамева. там̣ саббампи ваттхупуреджа̄там̣ а̄рамман̣апуреджа̄танти двидха̄ т̣хитам̣. таттха чаккха̄йатанам̣…пе… ка̄йа̄йатанам̣ ваттхурӯпанти идам̣ ваттхупуреджа̄там̣ на̄ма. сесам̣ има̄йа па̄л̣ийа̄ а̄гатан̃ча ана̄гатан̃ча ван̣н̣о саддо гандхо расо чатассо дха̄туйо тӣн̣и индрийа̄ни кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄роти два̄дасавидхам̣ рӯпам̣ а̄рамман̣апуреджа̄тапаччайо на̄ма̄ти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха чаккха̄йатанам̣ двиннам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ пуреджа̄тапаччайена паччайо, татха̄ итара̄ни чатта̄ри сотавин̃н̃а̄н̣а̄дӣнам̣. ваттхурӯпам̣ пана т̣хапетва̄ двипан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ни чатта̄ро ча а̄руппавипа̄ке сеса̄нам̣ саббесампи чатубхӯмака̄нам̣ кусала̄кусала̄бйа̄ката̄нам̣ читтачетасика̄нам̣ пуреджа̄тапаччайо хоти. рӯпа̄дӣни пана пан̃ча̄рамман̣а̄ни двипан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄нан̃чева манодха̄тӯнан̃ча екантенева пуреджа̄тапаччайа̄ хонти. ат̣т̣ха̄расавидхампи панетам̣ рӯпарӯпам̣ ка̄ма̄вачаракусаласса рӯпа̄вачарато абхин̃н̃а̄кусаласса акусаласса тада̄рамман̣абха̄вино ка̄ма̄вачаравипа̄касса ка̄ма̄вачаракирийасса рӯпа̄вачарато абхин̃н̃а̄кирийасса̄ти имесам̣ чханнам̣ ра̄сӣнам̣ пуреджа̄тапаччайо хотӣти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

пуреджа̄тапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

11. паччха̄джа̄тапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

11. паччха̄джа̄тапаччайаниддесе паччха̄джа̄та̄ти йасса ка̄йасса паччайа̄ хонти, тасмим̣ уппаджджитва̄ т̣хите джа̄та̄. пуреджа̄тасса̄ти тесам̣ уппа̄дато пат̣хаматарам̣ джа̄тасса джа̄тиккхан̣ам̣ атиккамитва̄ т̣хитиппаттасса. имасса ка̄йасса̄ти имасса чатусамут̣т̣ха̄никатисамут̣т̣ха̄никабхӯтаупа̄да̄рӯпасан̇кха̄тасса ка̄йасса. еттха ча тисамут̣т̣ха̄никака̄йоти а̄ха̄расамут̣т̣ха̄насса абха̄вато брахмапа̄рисаджджа̄дӣнам̣ ка̄йо ведитаббо. айаметтха па̄л̣иван̣н̣ана̄. айам̣ пана паччха̄джа̄тапаччайо на̄ма сан̇кхепато т̣хапетва̄ а̄руппавипа̄ке авасеса̄ чатубхӯмака̄ арӯпаккхандха̄. со джа̄тивасена кусала̄кусалавипа̄какирийабхедена чатудха̄ бхиджджатӣти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха пан̃чавока̄рабхаве уппаннам̣ чатубхӯмакакусалан̃ча акусалан̃ча уппа̄даккхан̣ам̣ атиккамитва̄ т̣хитиппаттасса чатусамут̣т̣ха̄никатисамут̣т̣ха̄никарӯпака̄йасса паччха̄джа̄тапаччайо хоти. випа̄кепи т̣хапетва̄ пат̣исандхивипа̄кам̣ авасесо ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаравипа̄ко тассева екантена паччха̄джа̄тапаччайо хоти. локуттаропи пан̃чавока̄ре уппаннавипа̄ко тассева паччха̄джа̄тапаччайо хоти. тебхӯмакакирийа̄пи пан̃чавока̄ре уппанна̄ва вуттаппака̄расса ка̄йасса паччха̄джа̄тапаччайо хотӣти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

паччха̄джа̄тапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

12. а̄севанапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

12. а̄севанапаччайаниддесе пурима̄ пурима̄ти саббанайесу саманантара̄тӣта̄ва дат̣т̣хабба̄. касма̄ панеттха анантарапаччайе вийа ‘‘пурима̄ пурима̄ кусала̄ дхамма̄ паччхима̄нам̣ паччхима̄нам̣ абйа̄ката̄нам̣ дхамма̄на’’нтиа̄дина̄ найена бхиннаджа̄тикехи саддхим̣ ниддесо на катоти? аттано гатим̣ га̄ха̄петум̣ асаматтхата̄йа. бхиннаджа̄тика̄ хи бхиннаджа̄тика̄нам̣ арӯпадхамма̄нам̣ а̄севанагун̣ена пагун̣абалавабха̄вам̣ са̄дхайама̄на̄ аттано кусала̄дибха̄васан̇кха̄там̣ гатим̣ га̄ха̄петум̣ на сакконти. тасма̄ техи саддхим̣ ниддесам̣ акатва̄ йе йесам̣ ва̄сана̄сан̇кха̄тена а̄севанена пагун̣атарабалаватарабха̄вависит̣т̣хам̣ аттано кусала̄дибха̄васан̇кха̄там̣ гатим̣ га̄ха̄петум̣ сакконти, тесам̣ техи сама̄наджа̄тикехева саддхим̣ ниддесо катоти ведитаббо. атха випа̄ка̄бйа̄катам̣ касма̄ на гахитанти? а̄севана̄бха̄вена. випа̄кан̃хи каммавасена випа̄кабха̄ваппаттам̣ каммапарин̣а̄митам̣ хутва̄ ваттати нирусса̄хам̣ дуббаланти там̣ а̄севанагун̣ена аттано сабха̄вам̣ га̄ха̄петва̄ парибха̄ветва̄ нева ан̃н̃ам̣ випа̄кам̣ уппа̄детум̣ саккоти, на пуримавипа̄ка̄нубха̄вам̣ гахетва̄ уппаджджитунти. каммавегаккхиттам̣ пана патитам̣ вийа хутва̄ уппаджджатӣти саббатха̄пи випа̄ке а̄севанам̣ наттхӣти а̄севана̄бха̄вена випа̄кам̣ на гахитам̣. кусала̄кусалакирийа̄нантарам̣ уппаджджама̄нампи четам̣ каммапат̣ибаддхавуттита̄йа а̄севанагун̣ам̣ на ган̣ха̄тӣти кусала̄дайописса а̄севанапаччайа̄ на хонти. апича на̄на̄джа̄тикатта̄пете на хонтийева. бхӯмито пана а̄рамман̣ато ва̄ на̄на̄джа̄тикаттам̣ на̄ма наттхи. тасма̄ ка̄ма̄вачаракусалакирийа̄махаггатакусалакирийа̄нампи, сан̇кха̄ра̄рамман̣ан̃ча ануломакусалам̣ нибба̄на̄рамман̣асса готрабхукусаласса а̄севанапаччайо хотийева̄ти айам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄. айам̣ пана а̄севанапаччайо джа̄тито та̄ва кусало акусало кирийа̄бйа̄катоти тидха̄ т̣хито. таттха кусало бхӯмито ка̄ма̄вачаро рӯпа̄вачаро арӯпа̄вачароти тивидхо хоти, акусало ка̄ма̄вачарова кирийа̄бйа̄като ка̄ма̄вачаро рӯпа̄вачаро арӯпа̄вачароти тивидхова, локуттаро а̄севанапаччайо на̄ма наттхӣти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха ка̄ма̄вачаракусалам̣ аттано анантарасса ка̄ма̄вачаракусалассева. йам̣ панеттха н̃а̄н̣асампайуттам̣, там̣ аттана̄ садисаведанасса рӯпа̄вачаракусаласса арӯпа̄вачаракусаласса локуттаракусаласса̄ти имесам̣ ра̄сӣнам̣ а̄севанапаччайо хоти. рӯпа̄вачаракусалам̣ пана рӯпа̄вачаракусалассева. арӯпа̄вачаракусалам̣ арӯпа̄вачаракусалассева. акусалам̣ пана акусалассева а̄севанапаччайо хоти. кирийато пана ка̄ма̄вачаракирийасан̇кха̄то та̄ва ка̄ма̄вачаракирийассева. йо панеттха н̃а̄н̣асампайутто, со аттана̄ садисаведанасса рӯпа̄вачаракирийасса арӯпа̄вачаракирийасса̄ти имесам̣ ра̄сӣнам̣ а̄севанапаччайо хоти. рӯпа̄вачаракирийасан̇кха̄то пана рӯпа̄вачаракирийассева, арӯпа̄вачаракирийасан̇кха̄то арӯпа̄вачаракирийассева а̄севанапаччайо хоти. випа̄ко пана екадхаммасса̄пи екадхаммопи ва̄ кочи випа̄касса а̄севанапаччайо наттхӣти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

а̄севанапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

13. каммапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

13. каммапаччайаниддесе камманти четана̄каммамева. кат̣атта̄ ча рӯпа̄нанти каммасса кат̣атта̄ уппаннарӯпа̄нам̣. каммапаччайена̄ти анека̄нампи каппакот̣ӣнам̣ маттхаке аттано пхалам̣ уппа̄детум̣ саматтхена на̄на̄ккхан̣икакаммапаччайена̄ти аттхо. кусала̄кусалан̃хи каммам̣ аттано паваттиккхан̣е пхалам̣ на дети. йади дадеййа, йам̣ мануссо девалокӯпагам̣ кусалакаммам̣ кароти, тасса̄нубха̄вена тасмим̣йева кхан̣е дево бхавеййа. йасмим̣ пана кхан̣е там̣ катам̣, тато ан̃н̃асмим̣ кхан̣е авиджджама̄нампи кевалам̣ кат̣атта̄йева дит̣т̣хева дхамме упападждже ва̄ апаре ва̄ парийа̄йе авасесапаччайасама̄йоге сати пхалам̣ уппа̄дети нируддха̄пи пуримасиппа̄дикирийа̄ вийа ка̄лантаре паччхимасиппа̄дикирийа̄йа. тасма̄ на̄на̄ккхан̣икакаммапаччайоти вуччати. четана̄ сампайуттака̄нам̣ дхамма̄нанти йа̄ ка̄чи четана̄ аттана̄ сампайуттака̄нам̣ дхамма̄нам̣. там̣самут̣т̣ха̄на̄нанти имина̄ пат̣исандхиккхан̣е кат̣атта̄рӯпампи ган̣ха̄ти. каммапаччайена̄ти идам̣ сахаджа̄тачетанам̣ сандха̄йа вуттам̣. кусала̄дӣсу хи йа̄ ка̄чи сахаджа̄тачетана̄ сесадхамма̄нам̣ читтапайогасан̇кха̄тена кирийа̄бха̄вена упака̄рика̄ хоти. тасма̄ сахаджа̄такаммапаччайоти вуччати. айам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄.

айам̣ пана каммапаччайо аттхато чатубхӯмикачетана̄маттамева. со хи джа̄тибхедато кусало акусало випа̄ко кирийа̄ти чатудха̄ бхиджджати. таттха кусало бхӯмито ка̄ма̄вачара̄дивасена чатудха̄ бхиджджати. акусало екадха̄ва випа̄ко чатудха̄, кирийа̄ тидха̄ва̄ти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха сахаджа̄та̄ ка̄ма̄вачаракусалачетана̄ пан̃чавока̄ре аттана̄ сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча, чатувока̄ре сампайуттаккхандха̄нан̃н̃ева сахаджа̄такаммапаччайо хоти. уппаджджитва̄ нируддха̄ пана аттано випа̄ка̄нам̣ кхандха̄нам̣ кат̣атта̄ ча рӯпа̄нам̣ на̄на̄ккхан̣икакаммапаччайена паччайо хоти. са̄ ча кхо пан̃чавока̄рейева, на ан̃н̃аттха. сахаджа̄та̄ рӯпа̄вачаракусалачетана̄ аттана̄ сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нан̃ча екантенева сахаджа̄такаммапаччайена паччайо. уппаджджитва̄ нируддха̄ пана аттано випа̄ка̄нан̃чева кат̣атта̄рӯпа̄нан̃ча на̄на̄ккхан̣икакаммапаччайена паччайо. арӯпа̄вачара̄ пана локуттара̄ ча сахаджа̄та̄ кусалачетана̄ пан̃чавока̄ре аттана̄ сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нан̃ча, чатувока̄ре сампайуттаккхандха̄нан̃н̃ева сахаджа̄такаммапаччайена паччайо. уппаджджитва̄ нируддха̄ панеса̄ дувидха̄пи аттано аттано випа̄каккхандха̄нан̃н̃ева на̄на̄ккхан̣икакаммапаччайена паччайо. сахаджа̄та̄ акусалачетана̄ пан̃чавока̄ре аттана̄ сампайуттаккхандха̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нан̃ча чатувока̄ре арӯпаккхандха̄нан̃н̃ева сахаджа̄такаммапаччайена паччайо. уппаджджитва̄ нируддха̄ пана випа̄каккхандха̄нан̃чева кат̣атта̄рӯпа̄нан̃ча на̄на̄ккхан̣икакаммапаччайена паччайо.

ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачарато випа̄качетана̄ аттана̄ сампайуттадхамма̄нам̣ паватте читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нам̣, пат̣исандхийам̣ кат̣атта̄рӯпа̄нан̃ча сахаджа̄такаммапаччайена паччайо. арӯпа̄вачаравипа̄качетана̄ аттана̄ сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева сахаджа̄такаммапаччайена паччайо. локуттаравипа̄качетана̄ пан̃чавока̄ре аттана̄ сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча, чатувока̄ре арӯпассева сахаджа̄такаммапаччайена паччайо. тебхӯмика̄ кирийачетана̄ пан̃чавока̄ре сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча сахаджа̄такаммапаччайена паччайо. йа̄ панеттха а̄руппе уппаджджати, са̄ арӯпадхамма̄нан̃н̃ева сахаджа̄такаммапаччайена паччайоти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

каммапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

14. випа̄капаччайаниддесаван̣н̣ана̄

14. випа̄капаччайаниддесе випа̄ка̄ чатта̄ро кхандха̄ти йасма̄ каммасамут̣т̣ха̄на̄пи рӯпа̄ випа̄ка̄ на хонти, тасма̄ ‘‘випа̄ка̄’’ти ватва̄ ‘‘чатта̄ро кхандха̄’’ти вуттам̣. евам̣ айам̣ па̄л̣и арӯпадхамма̄нан̃н̃ева випа̄капаччайавасена а̄гата̄. пан̃ха̄ва̄ре пана ‘‘випа̄ка̄бйа̄като еко кхандхо тин̣н̣ам̣ кхандха̄нам̣ читтасамут̣т̣ха̄на̄нан̃ча рӯпа̄нам̣ випа̄капаччайена паччайо. пат̣исандхиккхан̣е випа̄ка̄бйа̄като еко кхандхо тин̣н̣аннам̣ кхандха̄нам̣ кат̣атта̄ ча рӯпа̄нам̣ випа̄капаччайена паччайо’’ти а̄гататта̄ читтасамут̣т̣ха̄накаммасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нампи випа̄капаччайо лаббхати. идха пана са̄васесавасена десана̄ ката̄ти айам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄. айам̣ пана випа̄капаччайо випа̄кабха̄вена джа̄тито екавидхо, бхӯмибхедато ка̄ма̄вачара̄дивасена чатудха̄ бхиджджатӣти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаравипа̄ко аттана̄ сампайуттадхамма̄нам̣ паватте читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нам̣ пат̣исандхийам̣ кат̣атта̄рӯпа̄нан̃ча випа̄капаччайо хоти. арӯпа̄вачаравипа̄ко сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева. локуттаравипа̄ко пан̃чавока̄ре сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча, чатувока̄ре сампайуттаккхандха̄нан̃н̃ева випа̄капаччайо хотӣти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

випа̄капаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

15. а̄ха̄рапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

15. а̄ха̄рапаччайаниддесе кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄роти чатусантатисамут̣т̣ха̄не рӯпе оджа̄ а̄ха̄ро на̄ма. со пана йасма̄ кабал̣ам̣ каритва̄ аджджхохаритова а̄ха̄ракиччам̣ кароти, на бахи т̣хито, тасма̄ а̄ха̄роти аватва̄ ‘‘кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро’’ти вуттам̣. кабал̣ам̣ каритва̄ аджджхохаритаббаваттхукатта̄ ва̄ кабал̣ӣка̄роти на̄маметам̣ тасса. арӯпино а̄ха̄ра̄ти пхассачетана̄вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄ра̄. там̣самут̣т̣ха̄на̄нанти идха̄пи каммасамут̣т̣ха̄на̄ни гахита̄нева. вуттан̃хетам̣ пан̃ха̄ва̄ре – пат̣исандхиккхан̣е випа̄ка̄бйа̄ката̄ а̄ха̄ра̄ сампайуттака̄нам̣ кхандха̄нам̣ кат̣атта̄ ча рӯпа̄нам̣ а̄ха̄рапаччайена паччайоти. айам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄.

айам̣ пана а̄ха̄рапаччайо сан̇кхепато кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро, пхассо, четана̄, вин̃н̃а̄н̣анти чатта̄рова дхамма̄ хонти. таттха т̣хапетва̄ кабал̣ӣка̄ра̄ха̄рам̣ сеса̄ тайо арӯпа̄ха̄ра̄ джа̄тивасена кусала̄кусалавипа̄какирийабхедато чатудха̄ бхиджджанти. пуна бхӯмибхедена кусало чатудха̄, акусало екадха̄, випа̄ко чатудха̄, кирийа̄ тидха̄ти евам̣ анекадха̄ бхиджджанти. кабал̣ӣка̄ра̄ха̄ро пана джа̄тито абйа̄като, бхӯмито ка̄ма̄вачарова̄ти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха чатубхӯмака̄пи тайо кусала̄ха̄ра̄ пан̃чавока̄ре аттана̄ сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча а̄ха̄рапаччайена паччайо, т̣хапетва̄ пана рӯпа̄вачарам̣ авасеса̄ а̄руппе сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева а̄ха̄рапаччайена паччайо. акусала̄ха̄ресупи есева найо. чатубхӯмакавипа̄ка̄ха̄ра̄ пана саббаттха сампайуттака̄нам̣ а̄ха̄рапаччайа̄ хонти. ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаравипа̄ка̄ панеттха пан̃чавока̄ре уппаджджама̄на̄ паватте читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса пат̣исандхийам̣ кат̣атта̄рӯпасса̄пи а̄ха̄рапаччайа̄ хонти. локуттара̄ пана читтасамут̣т̣ха̄нарӯпассева, а̄руппе уппанна̄ рӯпасса паччайа̄ на хонти. тебхӯмака̄пи тайо кирийа̄ха̄ра̄ пан̃чавока̄ре сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча, ка̄ма̄вачара̄рӯпа̄вачара̄ пана а̄руппе сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева а̄ха̄рапаччайена паччайо. чатусантатисамут̣т̣ха̄но кабал̣ӣка̄ра̄ха̄ро кин̃ча̄пи ‘‘имасса ка̄йасса̄’’ти ависесато вутто, висесато пана̄йаметтха а̄ха̄расамут̣т̣ха̄нарӯпасса джанако чева анупа̄лако ча хутва̄ а̄ха̄рапаччайена паччайо хоти, сесатисантатисамут̣т̣ха̄насса анупа̄лакова хутва̄ а̄ха̄рапаччайена паччайо хотӣти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

а̄ха̄рапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

16. индрийапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

16. индрийапаччайаниддесе чаккхундрийанти чаккхусан̇кха̄там̣ индрийам̣. индрийапаччайена̄ти сайам̣ пуреджа̄то хутва̄ арӯпадхамма̄нам̣ уппа̄дато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва бхан̇га̄ индрийапаччайена паччайо хоти. сотиндрийа̄дӣсупи есева найо. арӯпино индрийа̄ти еттха арӯпаджӣвитиндрийампи сан̇гахитам̣. там̣самут̣т̣ха̄на̄нанти еттха хет̣т̣ха̄ вуттанайенева кат̣атта̄рӯпампи сан̇гахитам̣. вуттан̃хетам̣ пан̃ха̄ва̄ре – пат̣исандхиккхан̣е випа̄ка̄бйа̄ката̄ индрийа̄ сампайуттака̄нам̣ кхандха̄нам̣ кат̣атта̄ ча рӯпа̄нам̣ индрийапаччайена паччайоти. евам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄ ведитабба̄.

айам̣ пана индрийапаччайо иттхиндрийапурисиндрийаваджджа̄нам̣ самавӣсатийа̄ индрийа̄нам̣ васена т̣хито. иттхиндрийапурисиндрийа̄ни хи кин̃ча̄пи иттхилин̇гапурисалин̇га̄дӣнам̣ бӣджабхӯта̄ни, калала̄дика̄ле пана виджджама̄несупи тесу иттхилин̇гапурисалин̇га̄дӣнам̣ абха̄ва̄ та̄ни нева тесам̣, на ан̃н̃есам̣ индрийапаччайатам̣ пхаранти. индрийапаччайо хи аттано виджджама̄наккхан̣е авиниббхуттадхамма̄нам̣ индрийапаччайатам̣ апхаранто на̄ма наттхи, тасма̄ та̄ни индрийапаччайа̄ на хонти. йесам̣ панета̄ни бӣджабхӯта̄ни, тесам̣ та̄ни суттантикапарийа̄йена пакатӯпаниссайабха̄вам̣ бхаджанти. ити индрийапаччайо самавӣсатийа̄ индрийа̄нам̣ васена т̣хитоти ведитаббо. со джа̄тито кусала̄кусалавипа̄какирийарӯпавасена пан̃чадха̄ бхиджджати. таттха кусало бхӯмивасена чатудха̄, акусало ка̄ма̄вачарова випа̄ко чатудха̄ва кирийа̄сан̇кха̄то тидха̄, рӯпам̣ ка̄ма̄вачарамева̄ти евам̣ анекадха̄ бхиджджатӣти евам̣ та̄веттха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха чатубхӯмакопи кусалиндрийапаччайо пан̃чавока̄ре сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча индрийапаччайена паччайо, татха̄ акусало. т̣хапетва̄ пана рӯпа̄вачаракусалам̣ авасеса̄ кусала̄кусала̄ а̄руппе сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева индрийапаччайена паччайо. чатубхӯмако випа̄киндрийапаччайо екантенева сампайуттака̄нам̣ индрийапаччайена паччайо. ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачара̄ панеттха пан̃чавока̄ре уппаджджанато паватте читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса, пат̣исандхийам̣ кат̣атта̄рӯпасса̄пи индрийапаччайена паччайа̄ хонти. локуттара̄ читтасамут̣т̣ха̄нарӯпассева. а̄руппе уппанна̄ локуттаравипа̄ка̄ индрийа̄ рӯпасса паччайа̄ на хонти. тебхӯмака̄ кирийиндрийа̄ пан̃чавока̄ре сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча, ка̄ма̄вачара̄рӯпа̄вачара̄ пана а̄руппе сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева индрийапаччайатам̣ пхаранти. чаккхундрийа̄дивасена чхаббидхе рӯпиндрийе чаккхундрийам̣ кусала̄кусалавипа̄като сампайуттадхамма̄нам̣ двиннам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄нам̣, сотиндрийа̄дӣни татха̄видха̄нан̃н̃ева сотавин̃н̃а̄н̣а̄дӣнам̣, рӯпаджӣвитиндрийам̣ аттана̄ сахаджа̄тарӯпа̄нам̣ т̣хитиккхан̣е индрийапаччайена паччайо. сахаджа̄тапаччайата̄ пана тасса наттхӣти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

индрийапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

17. джха̄напаччайаниддесаван̣н̣ана̄

17. джха̄напаччайаниддесе джха̄нан̇га̄нӣти двипан̃чавин̃н̃а̄н̣аваджджесу сесачиттесу уппанна̄ни витаккавича̄рапӣтисоманассадоманассупеккха̄читтекаггата̄сан̇кха̄та̄ни сатта ан̇га̄ни. пан̃чаннам̣ пана вин̃н̃а̄н̣ака̄йа̄нам̣ абхинипа̄таматтатта̄ тесу виджджама̄на̄нипи упеккха̄сукхадуккха̄ни упаниджджха̄на̄ка̄расса абха̄вато джха̄нан̇га̄нӣти на уддхат̣а̄ни. таттха паччхиннатта̄ пана сеса̄хетукесупи джха̄нан̇гам̣ на уддхат̣амева. там̣самут̣т̣ха̄на̄нанти идха̄пи кат̣атта̄рӯпам̣ сан̇гахитанти ведитаббам̣. вуттан̃хетам̣ пан̃ха̄ва̄ре – ‘‘пат̣исандхиккхан̣е випа̄ка̄бйа̄ката̄ни джха̄нан̇га̄ни сампайуттака̄нам̣ кхандха̄нам̣ кат̣атта̄ ча рӯпа̄нам̣ джха̄напаччайена паччайо’’ти. айам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄. айам̣ пана джха̄напаччайо саттаннам̣ джха̄нан̇га̄нам̣ васена т̣хитопи джа̄тибхедато кусала̄кусалавипа̄какирийавасена чатудха̄ бхиджджати, пуна бхӯмивасена чатудха̄; екадха̄, чатудха̄, тидха̄ти два̄дасадха̄ бхиджджатӣти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха чатубхӯмакампи кусаладжха̄нан̇гам̣ пан̃чавока̄ре сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча, т̣хапетва̄ рӯпа̄вачарам̣ авасесам̣ а̄руппе сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева джха̄напаччайена паччайо. акусалепи есева найо. ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаравипа̄кам̣ паватте сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча, пат̣исандхийам̣ сампайуттадхамма̄нан̃чева кат̣атта̄рӯпасса ча, а̄руппавипа̄кам̣ сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева, йан̃ча а̄руппе локуттаравипа̄кам̣ уппаджджати, тан̃ча. пан̃чавока̄ре пана там̣ читтасамут̣т̣ха̄нарӯпассапи джха̄напаччайена паччайо хоти. тебхӯмакампи кирийаджха̄нан̇гам̣ пан̃чавока̄ре сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча. йам̣ панеттха а̄руппе уппаджджати, там̣ сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева джха̄напаччайена паччайоти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

джха̄напаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

18. маггапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

18. маггапаччайаниддесе магган̇га̄нӣти ахетукачиттуппа̄даваджджесу сесачиттесу уппанна̄ни пан̃н̃а̄, витакко, самма̄ва̄ча̄камманта̄джӣва̄, вӣрийам̣, сати, сама̄дхи, миччха̄дит̣т̣хи, миччха̄ва̄ча̄камманта̄джӣва̄ти има̄ни два̄дасан̇га̄ни. маггасса пана хетупаччхимакатта̄ ахетукачиттесу магган̇га̄ни на уддхат̣а̄ни. там̣самут̣т̣ха̄на̄нанти идха̄пи кат̣атта̄рӯпам̣ сан̇гахитамева. вуттан̃хетам̣ пан̃ха̄ва̄ре – ‘‘пат̣исандхиккхан̣е випа̄ка̄бйа̄ката̄ни магган̇га̄ни сампайуттака̄нам̣ кхандха̄нам̣ кат̣атта̄ ча рӯпа̄нам̣ маггапаччайена паччайо’’ти. айам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄.

айам̣ пана маггапаччайо два̄дасаннам̣ магган̇га̄нам̣ васена т̣хитопи джа̄тибхедато кусала̄дивасена чатудха̄, кусала̄дӣнан̃ча ка̄ма̄вачара̄дибхӯмибхедато два̄дасадха̄ бхиджджатӣти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо. евам̣ бхинне панеттха чатубхӯмакампи кусаламагган̇гам̣ пан̃чавока̄ре сампайуттадхамма̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча, т̣хапетва̄ рӯпа̄вачарам̣ авасесам̣ а̄руппе сампайуттадхамма̄нан̃н̃ева маггапаччайена паччайоти саббам̣ джха̄напаччайе вийа виттха̄ретаббанти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

маггапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

19. сампайуттапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

19. сампайуттапаччайаниддесе па̄л̣и утта̄наттха̄ ева. айам̣ пана сампайуттапаччайо на̄ма сан̇кхепато саббепи арӯпино кхандха̄. пабхедато панеса джа̄тито кусала̄дӣнам̣, бхӯмито ча ка̄ма̄вачара̄дӣнам̣ васена анекадха̄ бхиджджатӣти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо. евам̣ бхинне панеттха чатубхӯмакесупи кусалаккхандхесу еко кхандхо тин̣н̣ам̣ кхандха̄нам̣, тайо екасса, две двиннанти евам̣ саббепи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сампайуттапаччайена паччайо. акусалавипа̄какирийаккхандхесупи есева найоти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

сампайуттапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

20. виппайуттапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

20. виппайуттапаччайаниддесе рӯпино дхамма̄ арӯпӣнанти идам̣ та̄ва хадайаваттхуно чева чаккхундрийа̄дӣнан̃ча васена ведитаббам̣. рӯпадхаммесу хи етейева чха кот̣т̣ха̄са̄ арӯпаккхандха̄нам̣ виппайуттапаччайена паччайа̄ хонти. рӯпа̄йатана̄дайо пана а̄рамман̣адхамма̄ кин̃ча̄пи виппайуттадхамма̄, виппайуттапаччайа̄ пана на хонти. ким̣ ка̄ран̣а̄? сампайога̄сан̇ка̄йа абха̄вато. арӯпино хи кхандха̄ чаккха̄дӣнам̣ ваттхӯнам̣ аббхантарато никкхаманта̄ вийа уппаджджанти. таттха а̄сан̇ка̄ хоти – ‘‘ким̣ ну кхо ете етехи сампайутта̄, уда̄ху виппайутта̄’’ти. а̄рамман̣адхамма̄ пана ваттхуниссайена уппаджджама̄на̄нам̣ а̄рамман̣аматта̄ хонтӣти наттхи тесу сампайога̄сан̇ка̄. ити сампайога̄сан̇ка̄йа абха̄вато на те виппайуттапаччайа̄. хадайаваттхуа̄дӣсу ева пана̄йам̣ виппайуттапаччайата̄ ведитабба̄. вуттампи четам̣ пан̃ха̄ва̄ре – ваттху кусала̄нам̣ кхандха̄нам̣ виппайуттапаччайена паччайо. ваттху акусала̄нам̣ кхандха̄нам̣ виппайуттапаччайена паччайо. чаккха̄йатанам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣асса виппайуттапаччайена паччайо. сота… гха̄на… дживха̄… ка̄йа̄йатанам̣ ка̄йавин̃н̃а̄н̣асса виппайуттапаччайена паччайо. ваттху випа̄ка̄бйа̄ката̄нам̣ кирийа̄бйа̄ката̄нам̣ кхандха̄нам̣ виппайуттапаччайена паччайоти.

арӯпино дхамма̄ рӯпӣнанти идам̣ пана чатуннам̣ кхандха̄нам̣ васена ведитаббам̣. арӯпадхаммесу хи чатта̄ро кхандха̄ва сахаджа̄тапуреджа̄та̄нам̣ рӯпадхамма̄нам̣ виппайуттапаччайа̄ хонти, нибба̄нам̣ пана арӯпампи сама̄нам̣ рӯпасса виппайуттапаччайо на хоти. ‘‘чатӯхи сампайого чатӯхи виппайого’’ти хи вуттам̣. ити чатуннам̣ арӯпаккхандха̄нам̣йева виппайуттапаччайата̄ ведитабба̄. вуттампи четам̣ пан̃ха̄ва̄ре – сахаджа̄та̄ кусала̄ кхандха̄ читтасамут̣т̣ха̄на̄нам̣ рӯпа̄нам̣ виппайуттапаччайена паччайо. паччха̄джа̄та̄ кусала̄ кхандха̄ пуреджа̄тасса имасса ка̄йасса виппайуттапаччайена паччайо. пат̣исандхиккхан̣е випа̄ка̄бйа̄ката̄ кхандха̄ кат̣атта̄рӯпа̄нам̣ виппайуттапаччайена паччайо, кхандха̄ ваттхусса̄ти. евам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄ ведитабба̄.

айам̣ пана виппайуттапаччайо на̄ма сан̇кхепато пан̃чавока̄рабхаве ваттама̄на̄ рӯпа̄рӯпадхамма̄. тесу рӯпам̣ ваттхуно чаккха̄дӣнан̃ча васена чхадха̄ бхиннам̣, арӯпам̣ пан̃чавока̄рабхаве уппаннакусала̄кусалавипа̄какирийавасена чатудха̄ бхиннам̣. тасса бхӯмито ка̄ма̄вачара̄дивасена чатудха̄, екадха̄, тидха̄, тидха̄ти екадасадха̄ бхедо хоти. а̄руппавипа̄кан̃хи виппайуттапаччайо на хотӣти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха пан̃чавока̄рабхаве уппаннам̣ чатубхӯмакампи кусалам̣ акусалан̃ча аттана̄ самут̣т̣ха̄питачиттасамут̣т̣ха̄нарӯпасса сахаджа̄тавиппайуттапаччайена паччайо хоти. уппа̄даккхан̣ам̣ пана атиккамитва̄ т̣хитиккхан̣ам̣ паттасса пуреджа̄тасса чатусамут̣т̣ха̄никатисамут̣т̣ха̄никарӯпака̄йасса паччха̄джа̄тавиппайуттапаччайена паччайо хоти. еттха ча тисамут̣т̣ха̄никака̄йоти а̄ха̄расамут̣т̣ха̄насса абха̄вато брахмапа̄рисаджджа̄дӣнам̣ ка̄йо ведитаббо. ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаравипа̄кам̣ пана паватте читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса, пат̣исандхийам̣ кат̣атта̄рӯпасса ча сахаджа̄тавиппайуттапаччайена паччайо хоти. локуттаравипа̄кам̣ читтасамут̣т̣ха̄нарӯпассева. тивидхампи панетам̣ пуреджа̄тасса чатусамут̣т̣ха̄никатисамут̣т̣ха̄никака̄йасса паччха̄джа̄тавиппайуттапаччайена паччайо. тебхӯмакампи кирийам̣ читтасамут̣т̣ха̄насса сахаджа̄тавиппайуттапаччайена паччайо, пуреджа̄тасса чатусамут̣т̣ха̄никатисамут̣т̣ха̄никака̄йасса паччха̄джа̄тавиппайуттапаччайена паччайо. чхадха̄ т̣хитесу пана рӯпесу ваттхурӯпам̣ пат̣исандхиккхан̣е ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаравипа̄ка̄нам̣ сахаджа̄тавиппайуттапаччайена паччайо, паватте уппаджджама̄на̄нам̣ чатубхӯмакакусала̄нам̣ акусала̄нам̣ двипан̃чавин̃н̃а̄н̣аваджджа̄нам̣ тебхӯмакавипа̄ка̄нам̣ тебхӯмакакирийа̄нан̃ча пуреджа̄тавиппайуттапаччайена паччайо. чаккха̄йатана̄дӣни чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣнам̣ пуреджа̄тавиппайуттапаччайена паччайоти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

виппайуттапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

21. аттхипаччайаниддесаван̣н̣ана̄

21. аттхипаччайаниддесе чатта̄ро кхандха̄тиа̄дӣхи сахаджа̄тавасена аттхипаччайо ниддит̣т̣хо. чаккха̄йатанантиа̄дӣхи пуреджа̄тавасена. йам̣ рӯпам̣ нисса̄йа̄ти еттха сахаджа̄тапуреджа̄тавасена аттхипаччайо ниддит̣т̣хо. евамайам̣ па̄л̣и сахаджа̄тапуреджа̄та̄нан̃н̃ева аттхипаччайа̄нам̣ васена а̄гата̄. пан̃ха̄ва̄ре пана сахаджа̄там̣, пуреджа̄там̣, паччха̄джа̄там̣, а̄ха̄рам̣, индрийанти имесам̣ васена а̄гататта̄ паччха̄джа̄таа̄ха̄риндрийавасена̄пи аттхипаччайо лаббхати. идха пана са̄васесавасена десана̄ ката̄ти айам̣ та̄веттха па̄л̣иван̣н̣ана̄.

айам̣ пана аттхипаччайо на̄ма дувидхо – ан̃н̃аман̃н̃ато, на ан̃н̃аман̃н̃ато. таттха ан̃н̃аман̃н̃ам̣ тивидхам̣ – арӯпам̣ арӯпена, рӯпам̣ рӯпена, рӯпа̄рӯпам̣ рӯпа̄рӯпена. ‘‘чатта̄ро кхандха̄ арӯпино’’ти еттха хи саббачиттуппаттивасена арӯпам̣ арӯпена вуттам̣. ‘‘чатта̄ро маха̄бхӯта̄’’ти еттха саббасантативасена рӯпам̣ рӯпена. ‘‘оккантиккхан̣е на̄марӯпа’’нти еттха пат̣исандхикхандха̄нан̃чева ваттхуно ча васена рӯпа̄рӯпам̣ рӯпа̄рӯпена вуттам̣. на ан̃н̃аман̃н̃ампи тивидхам̣ – ‘‘арӯпам̣ рӯпасса, рӯпам̣ рӯпасса, рӯпам̣ арӯпасса читтачетасика̄ дхамма̄’’ти еттха хи пан̃чавока̄равасена арӯпам̣ рӯпасса вуттам̣. ‘‘маха̄бхӯта̄ упа̄да̄рӯпа̄на’’нти еттха саббасантативасена рӯпам̣ рӯпасса. ‘‘чаккха̄йатанам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄’’тиа̄дӣсу ваттха̄рамман̣авасена рӯпам̣ арӯпасса аттхипаччайоти вуттам̣.

апичеса аттхипаччайо на̄ма сан̇кхепато кхан̣аттайаппаттам̣ на̄ман̃чева рӯпан̃ча, ваттама̄на̄ пан̃чаккхандха̄типи ваттум̣ ват̣т̣ати. со джа̄тибхедато кусала̄кусалавипа̄какирийарӯпавасена пан̃чадха̄ бхиджджати. таттха кусало сахаджа̄тапаччха̄джа̄тавасена дувидхо хоти, татха̄ акусало випа̄какирийасан̇кха̄то ча. тесу кусало ка̄ма̄вачара̄дибхедена чатудха̄ бхиджджати, акусало ка̄ма̄вачарова випа̄ко чатубхӯмако, кирийа̄сан̇кха̄то тибхӯмако. рӯпасан̇кха̄то аттхипаччайо ка̄ма̄вачарова. со пана сахаджа̄тапуреджа̄тавасена дувидхо. таттха пан̃ча ваттхӯни а̄рамман̣а̄ни ча пуреджа̄та̄нева, хадайаваттху сахаджа̄там̣ ва̄ хоти пуреджа̄там̣ ва̄. пан̃ха̄ва̄ре пана а̄гато а̄ха̄ро индрийан̃ча сахаджа̄та̄дибхедам̣ на лабхатӣти еваметтха на̄наппака̄рабхедато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

евам̣ бхинне панеттха чатубхӯмакакусалопи сахаджа̄то аттхипаччайо пан̃чавока̄ре ‘‘еко кхандхо тин̣н̣аннам̣ кхандха̄на’’нтиа̄дина̄ найена ан̃н̃аман̃н̃ам̣ кхандха̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча т̣хапетва̄ пана рӯпа̄вачаракусалам̣ авасесо а̄руппе сампайуттаккхандха̄нан̃н̃ева сахаджа̄такусало аттхипаччайена паччайо хоти. чатубхӯмако панеса пан̃чавока̄ре чатусамут̣т̣ха̄никатисамут̣т̣ха̄никака̄йасса паччха̄джа̄то кусало аттхипаччайена паччайо хоти. акусалепи есева найо. сопи хи пан̃чавока̄ре сампайуттаккхандха̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча, чатувока̄ре сампайуттаккхандха̄нан̃н̃ева сахаджа̄та̄кусало аттхипаччайена паччайо. пан̃чавока̄ре чатусамут̣т̣ха̄никатисамут̣т̣ха̄никака̄йасса паччха̄джа̄та̄кусало аттхипаччайена паччайо.

випа̄като пана ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаро аттхипаччайо нийаменева пат̣исандхиккхан̣е кхандха̄нан̃чева кат̣атта̄рӯпасса ча сахаджа̄таттхипаччайена паччайо. паватте пана сампайуттаккхандха̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча сахаджа̄таттхипаччайена паччайо, т̣хитиппаттасса чатусамут̣т̣ха̄никатисамут̣т̣ха̄никака̄йасса паччха̄джа̄таттхипаччайена паччайо. арӯпа̄вачаравипа̄ко пана а̄руппе уппанналокуттаравипа̄ко ча аттана̄ сампайуттаккхандха̄нан̃н̃ева сахаджа̄таттхипаччайена паччайо. пан̃чавока̄ре локуттаравипа̄ко сампайуттаккхандха̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча сахаджа̄таттхипаччайена паччайо, чатусамут̣т̣ха̄никатисамут̣т̣ха̄никака̄йасса паччха̄джа̄таттхипаччайена паччайо. кирийато рӯпа̄вачаро аттхипаччайо сампайуттаккхандха̄нан̃чева читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса ча сахаджа̄таттхипаччайена паччайо, чатусамут̣т̣ха̄никатисамут̣т̣ха̄никака̄йасса паччха̄джа̄таттхипаччайена паччайо. ка̄ма̄вачара̄рӯпа̄вачаро пана а̄руппе сампайуттаккхандха̄нан̃н̃ева, пан̃чавока̄ре читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса̄пи сахаджа̄таттхипаччайена паччайо, чатусамут̣т̣ха̄никатисамут̣т̣ха̄никака̄йасса паччха̄джа̄таттхи паччайена паччайо.

рӯпасан̇кха̄то пана аттхипаччайо сахаджа̄то, пуреджа̄то, а̄ха̄ро, индрийанти чатуббидхо. таттха сахаджа̄тарӯпаттхипаччайо чатусамут̣т̣ха̄навасена чатудха̄ т̣хито. таттха каммасамут̣т̣ха̄но екам̣ маха̄бхӯтам̣ тин̣н̣аннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣, тӣн̣и екасса, две двиннам̣, маха̄бхӯта̄ упа̄да̄рӯпа̄нанти евам̣ сахаджа̄таттхипаччайена паччайо хоти. пат̣исандхиккхан̣е ваттхурӯпам̣ ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаравипа̄каккхандха̄нам̣ сахаджа̄таттхипаччайена паччайо хоти. тесампи тисамут̣т̣ха̄никарӯпам̣ екам̣ маха̄бхӯтам̣ тин̣н̣аннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣, тӣн̣и екасса, две двиннам̣, маха̄бхӯта̄ упа̄да̄рӯпа̄нанти евам̣ сахаджа̄таттхипаччайена паччайо хоти. пуреджа̄таттхипаччайо пана ваттхупуреджа̄таа̄рамман̣апуреджа̄тавасена дувидхо хоти. со дувидхопи хет̣т̣ха̄ пуреджа̄тапаччайе вуттанайенева йоджетва̄ гахетаббо. а̄ха̄раттхипаччайопи хет̣т̣ха̄ кабал̣ӣка̄ра̄ха̄рапаччайе йоджитанайенева йоджетаббо. идха панеса аттано анируддхаккхан̣е паччайабха̄вена аттхипаччайоти вутто. рӯпаджӣвитиндрийампи хет̣т̣ха̄ индрийапаччайе рӯпаджӣвитиндрийайоджана̄йам̣ вуттанайенева йоджетаббам̣. идха панетампи аттано анируддхаккхан̣ейева паччайабха̄вена аттхипаччайоти вуттанти еваметтха паччайуппаннатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

аттхипаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

22. наттхипаччайаниддесаван̣н̣ана̄

22. наттхипаччайаниддесе саманантаранируддха̄ти ан̃н̃ена читтуппа̄дена анантарика̄ хутва̄ саманантаранируддха̄. пат̣уппанна̄нанти паччуппанна̄нам̣. имина̄ наттхипаччайасса ока̄сада̄нат̣т̣хена наттхипаччайабха̄вам̣ са̄дхети. пуримесу хи ниродхавасена паччхима̄нам̣ паваттанока̄сам̣ адентесу тесам̣ пат̣уппаннабха̄во на сийа̄ти айаметтха па̄л̣иван̣н̣ана̄. сесам̣ саббам̣ анантарапаччайе вуттанайенева ведитаббам̣. паччайалаккхан̣амева хеттха на̄нам̣, паччайа̄нам̣ пана паччайуппанна̄нан̃ча на̄на̄каран̣ам̣ наттхи. кевалам̣ пана таттха ‘‘чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄ту там̣сампайуттака̄ ча дхамма̄ манодха̄туйа̄’’тиа̄дина̄ найена паччайа̄ ча паччайуппанна̄ ча сарӯпато дассита̄. идха пана ‘‘саманантаранируддха̄ читтачетасика̄ дхамма̄ пат̣уппанна̄нам̣ читтачетасика̄нам̣ дхамма̄на’’нти саббепи те ниродхуппа̄давасена са̄ман̃н̃ато дассита̄ти.

наттхипаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

23. вигатапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

23. вигатапаччайаниддесе саманантаравигата̄ти саманантарамева вигата̄. имина̄ вигатапаччайасса вигаччхама̄набха̄венева паччайабха̄вам̣ дассети. ити наттхипаччайасса ча имасса ча бйан̃джанаматтейева на̄наттам̣, на аттхети.

вигатапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

24. авигатапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

24. авигатапаччайаниддесе чатта̄ро кхандха̄тиа̄дӣнам̣ сабба̄ка̄рена аттхипаччайаниддесе вуттанайенева аттхо ведитаббо. имассапи хи паччайасса аттхипаччайена саддхим̣ бйан̃джанаматтейева на̄наттам̣, на аттхети.

авигатапаччайаниддесаван̣н̣ана̄.

паччайаниддесапакин̣н̣акавиниччхайакатха̄

ида̄ни евам̣ уддесаниддесато дасситесу имесу чатувӣсатийа̄ паччайесу н̃а̄н̣ача̄расса висадабха̄ваттхам̣ анекадхамма̄нам̣ екапаччайабха̄вато, екадхаммасса анекапаччайабха̄вато, екапаччайасса анекапаччайабха̄вато, паччайасабха̄гато, паччайависабха̄гато, йугал̣акато, джанака̄джанакато, саббат̣т̣ха̄ника̄саббат̣т̣ха̄никато, рӯпам̣ рӯпасса̄тиа̄дивикаппато, бхавабхедатоти имесам̣ дасаннам̣ пада̄нам̣ васена пакин̣н̣акавиниччхайо ведитаббо. таттха анекадхамма̄нам̣ екапаччайабха̄ватоти етесу хи т̣хапетва̄ каммапаччайам̣ авасесесу тевӣсатийа̄ паччайесу анекадхамма̄ екато паччайа̄ хонти. каммапаччайо пана еко четана̄дхаммойева̄ти евам̣ та̄веттха анекадхамма̄нам̣ екапаччайабха̄вато виниччхайо ведитаббо.

екадхаммасса анекапаччайабха̄ватоти хетупаччайе та̄ва амохо еко дхаммо. со пуреджа̄такамма̄ха̄раджха̄напаччайова на хоти, сеса̄нам̣ вӣсатийа̄ паччайа̄нам̣ васена паччайо хоти. алобха̄доса̄ индрийамаггапаччайа̄пи на хонти, сеса̄нам̣ ат̣т̣ха̄расаннам̣ паччайа̄нам̣ васена паччайа̄ хонти. лобхамоха̄ випа̄капаччайа̄пи на хонти, сеса̄нам̣ саттарасаннам̣ паччайа̄нам̣ васена паччайа̄ хонти. досо адхипатипаччайопи на хоти, сеса̄нам̣ сол̣асаннам̣ паччайа̄нам̣ васена паччайо хоти. а̄рамман̣апаччайе рӯпа̄йатанам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ а̄рамман̣апуреджа̄тааттхиавигатавасена чатудха̄ паччайо; татха̄ манодха̄туйа̄ ахетукамановин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ ча. сахетука̄йа пана а̄рамман̣а̄дхипатиа̄рамман̣ӯпаниссайавасена̄пи паччайо хоти. имина̄ найена саббесам̣ а̄рамман̣апаччайадхамма̄нам̣ анекапаччайабха̄во ведитаббо.

адхипатипаччайе а̄рамман̣а̄дхипатино а̄рамман̣апаччайе вуттанайенева анекапаччайабха̄во ведитаббо. сахаджа̄та̄дхипатӣсу вӣмам̣са̄ амохахету вийа вӣсатидха̄ паччайо хоти. чхандо хетупуреджа̄такаммаа̄ха̄раиндрийаджха̄намаггапаччайо на хоти, сеса̄нам̣ саттарасаннам̣ паччайа̄нам̣ васена паччайо хоти. читтам̣ хетупуреджа̄такаммаджха̄намаггапаччайо на хоти, сеса̄нам̣ екӯнавӣсатийа̄ паччайа̄нам̣ васена паччайо хоти. вӣрийам̣ хетупуреджа̄такамма̄ха̄раджха̄напаччайо на хоти, сеса̄нам̣ екӯнавӣсатийа̄ васена паччайо хоти.

анантарапаччайе ‘‘чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄тӯ’’тиа̄дина̄ найена вуттесу чатӯсу кхандхесу ведана̄ккхандхо хетупуреджа̄такамма̄ха̄рамаггапаччайо на хоти, сеса̄нам̣ екӯнавӣсатийа̄ васена паччайо хоти. сан̃н̃а̄ккхандхо индрийаджха̄напаччайопи на хоти, сеса̄нам̣ саттарасаннам̣ васена паччайо хоти. сан̇кха̄раккхандхе хетӯ хетупаччайе вуттанайена, чхандавӣрийа̄ни адхипатипаччайе вуттанайенева паччайа̄ хонти. пхассо хетупуреджа̄такаммаиндрийаджха̄намаггапаччайо на хоти, сеса̄нам̣ ат̣т̣ха̄расаннам̣ васена паччайо хоти. четана̄ хетупуреджа̄таиндрийаджха̄намаггапаччайо на хоти. сеса̄нам̣ екӯнавӣсатийа̄ васена паччайо хоти. витакко хетупуреджа̄такамма̄ха̄риндрийапаччайо на хоти, сеса̄нам̣ екӯнавӣсатийа̄ васена паччайо хоти. вича̄ро маггапаччайопи на хоти, сеса̄нам̣ ат̣т̣ха̄расаннам̣ васена паччайо хоти. пӣти тесан̃н̃ева васена паччайо хоти. читтекаггата̄ хетупуреджа̄такамма̄ха̄рапаччайо на хоти, сеса̄нам̣ вӣсатийа̄ васена паччайо хоти. саддха̄ хетупуреджа̄такамма̄ха̄раджха̄намаггапаччайо на хоти, сеса̄нам̣ ат̣т̣ха̄расаннам̣ васена паччайо хоти. сати техи чева маггапаччайена ча̄ти екӯнавӣсатийа̄ васена паччайо хоти. джӣвитиндрийам̣ саддха̄йа вутта̄нам̣ ат̣т̣ха̄расаннам̣ васена паччайо хоти. хироттаппам̣ тато индрийапаччайам̣ апанетва̄ сеса̄нам̣ саттарасаннам̣ васена паччайо хоти. татха̄ ка̄йапассаддха̄дӣни йугал̣ака̄ни, йева̄панакесу адхимоккхаманасика̄рататрамаджджхаттата̄ карун̣а̄мудита̄ ча. виратийо пана техи чева маггапаччайена ча̄ти ат̣т̣ха̄расадха̄ паччайа̄ хонти. миччха̄дит̣т̣хи тато випа̄капаччайам̣ апанетва̄ саттарасадха̄, миччха̄ва̄ча̄камманта̄джӣва̄ техи чева камма̄ха̄рапаччайехи ча̄ти екӯнавӣсатидха̄. ахирикам̣ аноттаппам̣ ма̄но тхинам̣ миддхам̣ уддхаччанти име хетупуреджа̄такаммавипа̄ка̄ха̄риндрийаджха̄намаггапаччайа̄ на хонти, сеса̄нам̣ пана сол̣асаннам̣ паччайа̄нам̣ васена паччайа̄ хонти. вичикиччха̄исса̄маччхарийакуккучча̄ни тато адхипатипаччайам̣ апанетва̄ паннарасадха̄ вин̃н̃а̄н̣аккхандхасса. адхипатипаччайе вуттанайенева анекапаччайабха̄во ведитаббо. саманантарапаччайепи есева найо.

сахаджа̄тапаччайе чатӯсу та̄ва кхандхесу екекасса дхаммасса анекапаччайабха̄во вуттанайенева ведитаббо. чатта̄ри маха̄бхӯта̄ни а̄рамман̣аа̄рамман̣а̄дхипатисахаджа̄таан̃н̃аман̃н̃аниссайаупаниссайапуреджа̄тааттхиавигатавасена навадха̄ паччайа̄ хонти. хадайаваттху тесан̃чева виппайуттасса ча васена дасадха̄ паччайо хоти. ан̃н̃аман̃н̃апаччайе апуббам̣ наттхи. ниссайапаччайе чаккха̄йатана̄дӣни а̄рамман̣аа̄рамман̣а̄дхипатиниссайаупаниссайапуреджа̄таиндрийавиппайуттааттхиавигатавасена навадха̄ паччайа̄ хонти. упаниссайе апуббам̣ наттхи. пуреджа̄тапаччайе рӯпасаддагандхараса̄йатана̄ни а̄рамман̣аа̄рамман̣а̄дхипатиупаниссайапуреджа̄тааттхиавигатавасена чхадха̄ паччайа̄ хонти. еттакамеветтха апуббам̣. паччха̄джа̄та̄дӣсу апуббам̣ наттхи. а̄ха̄рапаччайе кабал̣ӣка̄ра̄ха̄ро а̄рамман̣аа̄рамман̣а̄дхипатиупаниссайаа̄ха̄рааттхиавигатавасена чхадха̄ паччайо хоти. индрийа̄дӣсу апуббам̣ наттхи. еваметтха екадхаммасса анекапаччайабха̄ватопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

екапаччайасса анекапаччайабха̄ватоти хетупаччайа̄дӣсу йасса кассачи екасса паччайасса йена̄ка̄рена йенаттхена йо паччайуппанна̄нам̣ паччайо хоти, там̣ а̄ка̄рам̣ там̣ аттхам̣ авиджахитва̄ва ан̃н̃ехипи йеха̄ка̄рехи йехи аттхехи со тасмин̃н̃ева кхан̣е тесам̣ дхамма̄нам̣ анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати, тато анекапаччайабха̄вато тасса виниччхайо ведитабботи аттхо. сеййатхидам̣ – амохо хетупаччайо, со хетупаччайаттам̣ авиджахантова адхипатисахаджа̄таан̃н̃аман̃н̃аниссайавипа̄каиндрийамаггасампайуттавиппайуттааттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи ека̄дасаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. алобха̄доса̄ тато адхипатииндрийамаггапаччайе тайо апанетва̄ сеса̄нам̣ васена анекапаччайабха̄вам̣ гаччханти. идам̣ випа̄кахетӯсуйева лаббхати, кусалакирийесу пана випа̄капаччайата̄ париха̄йати. лобхадосамоха̄ те тайо випа̄кан̃ча̄ти чатта̄ро апанетва̄ сеса̄нам̣ васена анекапаччайабха̄вам̣ гаччханти.

а̄рамман̣апаччайо там̣ а̄рамман̣апаччайаттам̣ авиджахантам̣йева а̄рамман̣а̄дхипатиниссайаупаниссайапуреджа̄тавиппайуттааттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи саттаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. айаметтха уккат̣т̣хапариччхедо, арӯпадхамма̄нам̣ пана атӣта̄на̄гата̄нам̣ ва̄ рӯпадхамма̄нам̣ а̄рамман̣апаччайабха̄ве сати а̄рамман̣а̄дхипатиа̄рамман̣ӯпаниссайаматтан̃н̃ева уттари лаббхати. адхипатипаччайе вӣмам̣са̄ амохасадиса̄. чхандо адхипатипаччайо адхипатипаччайаттам̣ авиджахантова сахаджа̄таан̃н̃аман̃н̃аниссайавипа̄касампайуттавиппайуттааттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи ат̣т̣хаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. вӣрийам̣ тесан̃чева индрийамаггапаччайа̄нан̃ча̄ти имесам̣ васена апарехипи дасаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. читтам̣ тато маггапаччайам̣ апанетва̄ а̄ха̄рапаччайам̣ паккхипитва̄ имесам̣ васена адхипатипаччайато уттари дасаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. а̄рамман̣а̄дхипатино пана хет̣т̣ха̄ а̄рамман̣апаччайе вуттанайенева анекапаччайабха̄во ведитаббо.

анантарасаманантарапаччайа̄ анантарасаманантарапаччайаттам̣ авиджаханта̄ва упаниссайакаммаа̄севананаттхивигата̄нам̣ васена апарехипи пан̃чаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччханти. арийамаггачетана̄йева четтха каммапаччайатам̣ лабхати, на сесадхамма̄. сахаджа̄тапаччайо сахаджа̄тапаччайаттам̣ авиджахантова хетуадхипатиан̃н̃аман̃н̃аниссайакаммавипа̄каа̄ха̄раиндрийаджха̄намаггасампайуттавиппайуттааттхиавигата̄нам̣ васена апарехи чуддасаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. айампи уккат̣т̣хапариччхедо ваттхусахаджа̄та̄дӣнам̣ пана васенеттха хетупаччайа̄дӣнам̣ абха̄вопи ведитаббо. ан̃н̃аман̃н̃апаччайепи есева найо.

ниссайапаччайо ниссайапаччайаттам̣ авиджахантова чатувӣсатийа̄ паччайесу аттано ниссайапаччайаттан̃чева анантарасаманантарапаччха̄джа̄таа̄севананаттхивигатапаччайе ча чха апанетва̄ сеса̄нам̣ васена апарехипи саттарасаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. айампи уккат̣т̣хапариччхедова ваттхуниссайа̄дӣнам̣ пана васенеттха хетупаччайа̄дӣнам̣ а̄бха̄вопи ведитаббо.

упаниссайапаччайе а̄рамман̣ӯпаниссайо а̄рамман̣а̄дхипатисадисо. анантарӯпаниссайо анантарӯпаниссайапаччайаттам̣ авиджахантова анантарасаманантаракаммаа̄севананаттхивигата̄нам̣ васена апарехипи чхаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. арийамаггачетана̄йева четтха каммапаччайатам̣ лабхати, на сесадхамма̄. пакатӯпаниссайо пакатӯпаниссайова. пуреджа̄тапаччайо аттано пуреджа̄тапаччайаттам̣ авиджахантова а̄рамман̣аа̄рамман̣а̄дхипатиниссайаупаниссайаиндрийавиппайуттааттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи ат̣т̣хаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. айампи уккат̣т̣ханиддесова а̄рамман̣апуреджа̄те панеттха ниссайаиндрийавиппайуттапаччайата̄ на лаббхати. ито уттарипи лаббхама̄на̄лаббхама̄нам̣ ведитаббам̣. паччха̄джа̄тапаччайо аттано паччха̄джа̄тапаччайабха̄вам̣ авиджахантова виппайуттааттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи тӣха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. а̄севанапаччайо а̄севанапаччайаттам̣ авиджахантова анантарасаманантараупаниссайанаттхивигата̄нам̣ васена апарехипи пан̃чаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати.

каммапаччайо каммапаччайаттам̣ авиджахантова екаккхан̣ико та̄ва сахаджа̄таан̃н̃аман̃н̃аниссайавипа̄каа̄ха̄расампайуттавиппайуттааттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи наваха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. на̄на̄ккхан̣ико упаниссайаанантарасаманантаранаттхивигата̄нам̣ васена апарехипи пан̃чаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. випа̄капаччайо випа̄капаччайаттам̣ авиджахантова хетуадхипатисахаджа̄таан̃н̃аман̃н̃аниссайакаммаа̄ха̄раиндрийаджха̄намаггасампайуттавиппайуттааттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи чуддасаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. а̄ха̄рапаччайе кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро а̄ха̄рапаччайаттам̣ авиджахантова аттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи двӣха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. сеса̄ тайо а̄ха̄рапаччайаттам̣ авиджаханта̄ва йатха̄нурӯпам̣ адхипатисахаджа̄таан̃н̃аман̃н̃аниссайакаммавипа̄каиндрийасампайуттавиппайуттааттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи ека̄дасаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччханти.

индрийапаччайе рӯпино пан̃чиндрийа̄ индрийапаччайаттам̣ авиджаханта̄ва ниссайапуреджа̄тавиппайуттааттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи пан̃чаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччханти. рӯпаджӣвитиндрийампи индрийапаччайаттам̣ авиджахантан̃н̃ева аттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи двӣха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. арӯпино индрийа̄нипи йатха̄нурӯпам̣ индрийапаччайаттам̣ авиджаханта̄нева хетуадхипатисахаджа̄таан̃н̃аман̃н̃аниссайавипа̄каа̄ха̄раджха̄намаггасампайуттавиппайуттааттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи терасаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччханти. джха̄напаччайо джха̄напаччайаттам̣ авиджахантова йатха̄нурӯпам̣ сахаджа̄таан̃н̃аман̃н̃аниссайавипа̄каиндрийамаггасампайуттавиппайуттааттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи дасаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. маггапаччайо маггапаччайаттам̣ авиджахантова йатха̄нурӯпам̣ джха̄напаччайе вутта̄нам̣ дасаннам̣ хетуадхипатӣнан̃ча̄ти имесам̣ васена апарехипи два̄дасаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати.

сампайуттапаччайо сампайуттапаччайаттам̣ авиджахантова йатха̄нурӯпам̣ хетуадхипатисахаджа̄таан̃н̃аман̃н̃аниссайакаммавипа̄каа̄ха̄раиндрийаджха̄намаггааттхиавигата̄нам̣ васена апарехипи терасаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. виппайуттапаччайо виппайуттапаччайаттам̣ авиджахантова анантарасаманантараа̄севанасампайуттанаттхивигатасан̇кха̄те чха паччайе апанетва̄ сеса̄нам̣ васена йатха̄нурӯпам̣ апарехипи саттарасаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. таттха рӯпасса ча арӯпасса ча паччайавибха̄го ведитаббо. аттхипаччайо аттхипаччайаттам̣ авиджахантова анантарасаманантараа̄севананаттхивигатасан̇кха̄те пан̃ча паччайе апанетва̄ сеса̄нам̣ васена йатха̄нурӯпам̣ апарехи ат̣т̣ха̄расаха̄ка̄рехи анекапаччайабха̄вам̣ гаччхати. наттхипаччайавигатапаччайа̄ анантарапаччайасадиса̄. авигатапаччайо аттхипаччайасадисойева̄ти еваметтха екапаччайасса анекапаччайабха̄ватопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

паччайасабха̄гатоти етесу хи чатувӣсатийа̄ паччайесу анантарасаманантараанантарӯпаниссайаа̄севананаттхивигата̄ сабха̄га̄, татха̄ а̄рамман̣аа̄рамман̣а̄дхипатиа̄рамман̣ӯпаниссайа̄ти имина̄ упа̄йенеттха паччайасабха̄гатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

паччайависабха̄гатоти пуреджа̄тапаччайо панеттха паччха̄джа̄тапаччайена висабха̄го, татха̄ сампайуттапаччайо виппайуттапаччайена, аттхипаччайо наттхипаччайена, вигатапаччайо авигатапаччайена̄ти имина̄ упа̄йенеттха паччайависабха̄гатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

йугал̣акатоти етесу ча аттхасариккхата̄йа, саддасариккхата̄йа, ка̄лапат̣ипаккхата̄йа, хетупхалата̄йа, ан̃н̃аман̃н̃апат̣ипаккхата̄йа̄ти имехи ка̄ран̣ехи йугал̣акато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо. анантарасаманантара̄ хи аттхасариккхата̄йа екам̣ йугал̣акам̣ на̄ма; ниссайӯпаниссайа̄ саддасариккхата̄йа, пуреджа̄тапаччха̄джа̄та̄ ка̄лапат̣ипаккхата̄йа, каммапаччайавипа̄капаччайа̄ хетупхалата̄йа, сампайуттавиппайуттапаччайа̄ ан̃н̃аман̃н̃апат̣ипаккхата̄йа екам̣ йугал̣акам̣ на̄ма, татха̄ аттхинаттхипаччайа̄, вигата̄вигатапаччайа̄ ча̄ти еваметтха йугал̣акатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайо. джанака̄джанакатоти етесу ча анантарасаманантара̄нантарӯпаниссайапакатӯпаниссайа̄севанапаччайа̄ на̄на̄ккхан̣ико, каммапаччайо, наттхивигатапаччайа̄ти име паччайа̄ джанака̄йева, на аджанака̄. паччха̄джа̄тапаччайо кевалам̣ упаттхамбхакойева, на джанако. сеса̄ джанака̄ ча аджанака̄ ча упаттхамбхака̄ ча̄ти аттхо. еваметтха джанака̄джанакатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

саббат̣т̣ха̄ника̄саббат̣т̣ха̄никатоти етесу ча сахаджа̄таниссайааттхиавигатапаччайа̄ саббат̣т̣ха̄ника̄ на̄ма, саббесам̣ сан̇кхата̄нам̣ рӯпа̄рӯпадхамма̄нам̣ т̣ха̄набхӯта̄ ка̄ран̣абхӯта̄ти аттхо. етехи вина̄ уппаджджама̄но екадхаммопи наттхӣти. а̄рамман̣аа̄рамман̣а̄дхипатианантарасаманантара̄нантарӯпаниссайапакатӯпаниссайа̄севанасампайуттанаттхивигатапаччайа̄ асаббат̣т̣ха̄ника̄ на̄ма. на саббесам̣ рӯпа̄рӯпадхамма̄нам̣ т̣ха̄набхӯта̄, арӯпаккхандха̄нан̃н̃ева пана т̣ха̄набхӯта̄ ка̄ран̣абхӯта̄ти аттхо. арӯпадхамма̄йева хи етехи уппаджджанти, на рӯпадхамма̄. пуреджа̄тапаччха̄джа̄та̄пи асаббат̣т̣ха̄ника̄ арӯпарӯпа̄нан̃н̃ева йатха̄ккамена паччайабха̄вато. вутта̄васеса̄пи екачча̄нам̣ рӯпа̄рӯпадхамма̄нам̣ уппаттихетуто на саббат̣т̣ха̄ника̄ти еваметтха саббат̣т̣ха̄ника̄ саббат̣т̣ха̄никатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

рӯпам̣ рӯпасса̄тиа̄дивикаппатоти етесу ча чатувӣсатийа̄ паччайесу екапаччайопи екантена рӯпамева хутва̄ рӯпассева паччайо на̄ма наттхи, екантена пана рӯпам̣ хутва̄ арӯпассева паччайо на̄ма аттхи. катаро панесоти? пуреджа̄тапаччайо. пуреджа̄тапаччайо хи екантена рӯпамева хутва̄ арӯпассева паччайо хоти. екантена рӯпамева хутва̄ рӯпа̄рӯпассева паччайо на̄ма̄типи наттхи, екантена пана арӯпам̣ хутва̄ арӯпассева паччайо на̄ма аттхи. катаро панесоти? анантарасаманантараа̄севанасампайуттанаттхивигатавасена чхаббидхо. со хи саббопи екантена арӯпамева хутва̄ арӯпассева паччайо хоти. екантена арӯпамева хутва̄пи екантена рӯпассева паччайо на̄ма̄типи аттхи. катаро панесоти? паччха̄джа̄тапаччайо. со хи екантена арӯпам̣ хутва̄ рӯпассева паччайо хоти; екантена пана арӯпадхаммова хутва̄ рӯпа̄рӯпа̄нам̣ паччайопи аттхи. катаро панесоти? хетукаммавипа̄каджха̄намаггавасена пан̃чавидхо. со хи саббопи екантена арӯпамева хутва̄ рӯпадхамма̄нам̣ арӯпадхамма̄нампи паччайо хоти. екантена пана рӯпа̄рӯпамева хутва̄ рӯпассева паччайо на̄ма̄типи наттхи, арӯпассева пана хоти. катаро панесоти? а̄рамман̣апаччайо чева упаниссайапаччайо ча. идан̃хи двайам̣ екантена рӯпа̄рӯпамева хутва̄ арӯпассева паччайо хоти. екантена рӯпа̄рӯпамева хутва̄ пана рӯпа̄рӯпассева паччайо на̄ма̄типи аттхи. катаро панесоти? адхипатисахаджа̄таан̃н̃аман̃н̃аниссайаа̄ха̄раиндрийавиппайуттааттхиавигатавасена нававидхо. со хи саббопи екантена рӯпа̄рӯпамева хутва̄ рӯпа̄рӯпассева паччайо хотӣти еваметтха рӯпам̣ рӯпасса̄тиа̄дивикаппатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.

бхавабхедатоти имесу пана чатувӣсатийа̄ паччайесу пан̃чавока̄рабхаве та̄ва на кочи паччайо на лаббхати на̄ма. чатувока̄рабхаве пана тайо пуреджа̄тапаччха̄джа̄тавиппайуттапаччайе апанетва̄ сеса̄ екавӣсатимева лаббханти. екавока̄рабхаве сахаджа̄таан̃н̃аман̃н̃аниссайакаммаиндрийааттхиавигатавасена саттева лаббханти. ба̄хире пана аниндрийабаддхарӯпе сахаджа̄таан̃н̃аман̃н̃аниссайааттхиавигатавасена пан̃чева лаббхантӣти еваметтха бхавабхедатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайоти.

паччайаниддесава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

пуччха̄ва̄ро

1. паччайа̄нуломаван̣н̣ана̄