2. паваттива̄раван̣н̣ана̄
19. паваттива̄ре панеттха паччуппаннака̄ле пуггалава̄расса ануломанайе ‘‘йасса ка̄йасан̇кха̄ро уппаджджати, тасса вачӣсан̇кха̄ро уппаджджатӣ’’ти ка̄йасан̇кха̄рамӯлака̄ни две, вачӣсан̇кха̄рамӯлакам̣ еканти тӣн̣ева йамака̄ни лаббханти; та̄ни гахита̄нева. тасса пат̣иломанайепи ока̄сава̄ра̄дӣсупи есева найо. еваметтха саббава̄ресу тин̣н̣ам̣ тин̣н̣ам̣ йамака̄нам̣ васена йамакаган̣ана̄ ведитабба̄.
аттхавиниччхайе панеттха идам̣ лаккхан̣ам̣ – имасмин̃хи сан̇кха̄райамаке ‘‘асса̄сапасса̄са̄нам̣ уппа̄даккхан̣е витаккавича̄ра̄нам̣ уппа̄даккхан̣е’’тиа̄дивачанато паччуппанна̄дика̄лабхедо паваттивасена̄пи гахетаббо, на чутипат̣исандхивасенева. ‘‘дутийаджджха̄не татийаджджха̄не таттха ка̄йасан̇кха̄ро уппаджджатӣ’’тиа̄дивачанато ча джха̄нампи ока̄савасена гахитанти ведитаббам̣. еваметтха йам̣ йам̣ лаббхати, тасса тасса васена аттхавиниччхайо ведитаббо.
татридам̣ найамукхам̣ – вина̄ витаккавича̄рехӣти дутийататийаджджха̄навасена вуттам̣. тесанти тесам̣ дутийататийаджджха̄насаман̇гӣнам̣. ка̄ма̄вачара̄нанти ка̄ма̄вачаре уппаннасатта̄нам̣. рӯпа̄вачарадева̄нам̣ пана асса̄сапасса̄са̄ наттхи. арӯпа̄вачара̄нам̣ рӯпамева наттхи. вина̄ асса̄сапасса̄сехӣти рӯпа̄рӯпабхавесу ниббаттасатта̄нам̣ витаккавича̄руппаттим̣ сандха̄йа вуттам̣.
21. пат̣хамаджджха̄не ка̄ма̄вачарети ка̄ма̄вачарабхӯмийам̣ уппанне пат̣хамаджджха̄не. ан̇гаматтавасена четтха пат̣хамаджджха̄нам̣ гахетаббам̣, на аппана̄васенева. анаппана̄паттепи хи савитаккасавича̄рачитте идам̣ сан̇кха̄радвайам̣ уппаджджатева.
24. читтасса бхан̇гаккхан̣ети идам̣ ка̄йасан̇кха̄расса екантачиттасамут̣т̣ха̄натта̄ вуттам̣. уппаджджама̄намева хи читтам̣ рӯпам̣ ва̄ арӯпам̣ ва̄ самут̣т̣ха̄пети, на бхиджджама̄нам̣.
37. суддха̄ва̄са̄нам̣ дутийе читте ваттама̄нети пат̣исандхито дутийе бхаван̇гачитте. ка̄ман̃четам̣ пат̣исандхичиттепи ваттама̄не тесам̣ таттха нуппаджджиттхева. йа̄ва пана аббокин̣н̣ам̣ випа̄качиттам̣ ваттати, та̄ва нуппаджджиттхева на̄ма̄ти дассанаттхаметам̣ вуттам̣. йасса ва̄ джха̄насса випа̄качиттена те ниббатта̄, там̣ сатасопи сахассасопи уппаджджама̄нам̣ пат̣хамачиттамева. випа̄качиттена пана висадисам̣ бхаваникантийа̄ а̄ваджджаначиттам̣ дутийачиттам̣ на̄ма. там̣ сандха̄йетам̣ вуттанти ведитаббам̣.
44. паччхимачиттасаман̇гӣнанти саббапаччхимена аппат̣исандхикачиттена саман̇гӣбхӯта̄нам̣ кхӣн̣а̄сава̄нам̣. авитаккаавича̄рам̣ паччхимачиттанти рӯпа̄вачара̄нам̣ дутийаджджха̄ника̄дичутичиттавасена, арӯпа̄вачара̄нан̃ча чатуттхаджджха̄никачутичиттавасенетам̣ вуттам̣. тесанти тесам̣ паччхимачиттасаман̇гӣа̄дӣнам̣.
79. йасса ка̄йасан̇кха̄ро нируджджхати, тасса читтасан̇кха̄ро нируджджхатӣти еттха нийамато ка̄йасан̇кха̄расса читтасан̇кха̄рена саддхим̣ екаккхан̣е нируджджханато а̄манта̄ти пат̣ивачанам̣ диннам̣. на читтасан̇кха̄расса ка̄йасан̇кха̄рена саддхим̣. ким̣ ка̄ран̣а̄? читтасан̇кха̄ро хи ка̄йасан̇кха̄рена вина̄пи уппаджджати ча нируджджхати ча. ка̄йасан̇кха̄ро пана читтасамут̣т̣ха̄но асса̄сапасса̄сава̄то. читтасамут̣т̣ха̄нарӯпан̃ча читтасса уппа̄даккхан̣е уппаджджитва̄ йа̄ва ан̃н̃а̄ни сол̣асачитта̄ни уппаджджанти, та̄ва тит̣т̣хати. тесам̣ сол̣асаннам̣ саббапаччхимена саддхим̣ нируджджхатӣти йена читтена саддхим̣ уппаджджати, тато пат̣т̣ха̄йа саттарасамена саддхим̣ нируджджхати. на кассачи читтасса уппа̄даккхан̣е ва̄ т̣хитиккхан̣е ва̄ нируджджхати, на̄пи т̣хитиккхан̣е ва̄ бхан̇гаккхан̣е ва̄ уппаджджати. еса̄ читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса дхаммата̄ти нийамато читтасан̇кха̄рена саддхим̣ екаккхан̣е нируджджханато а̄манта̄ти вуттам̣. йам̣ пана вибхан̇гаппакаран̣асса сӣхал̣ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘читтасамут̣т̣ха̄нам̣ рӯпам̣ саттарасамасса читтасса уппа̄даккхан̣е нируджджхатӣ’’ти вуттам̣, там̣ има̄йа па̄л̣ийа̄ вирӯджджхати. ат̣т̣хакатха̄то ча па̄л̣ийева балаватара̄ти па̄л̣ийам̣ вуттамева пама̄н̣ам̣.
128. йасса ка̄йасан̇кха̄ро уппаджджати, тасса вачӣсан̇кха̄ро нируджджхатӣти еттха йасма̄ ка̄йасан̇кха̄ро читтасса уппа̄даккхан̣е уппаджджати, на ча тасмим̣ кхан̣е витаккавича̄ра̄ нируджджханти, тасма̄ ноти пат̣иседхо катоти. имина̄ найамукхена саббаттха аттхавиниччхайо ведитаббо. парин̃н̃а̄ва̄ро па̄катикойева̄ти.
паваттива̄раван̣н̣ана̄.
сан̇кха̄райамакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.